[overzicht] [activiteiten] [ongeplande activiteiten] [besluiten] [commissies] [geschenken] [kamerleden] [kamerstukdossiers] [🧑mijn] [open vragen]
[toezeggingen] [stemmingen] [verslagen] [🔍 uitgebreid zoeken] [wat is dit?]

Memorie van toelichting

Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2022 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota)

Memorie van toelichting

Nummer: 2022D46897, datum: 2022-11-24, bijgewerkt: 2024-02-19 10:56, versie: 2

Directe link naar document (.pdf), link naar pagina op de Tweede Kamer site, officiële HTML versie (kst-36250-X-2).

Gerelateerde personen:

Onderdeel van kamerstukdossier 36250 X-2 Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2022 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota).

Onderdeel van zaak 2022Z21743:

Onderdeel van activiteiten:

Preview document (🔗 origineel)


Tweede Kamer der Staten-Generaal 2
Vergaderjaar 2022‒2023
36 250X Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2022 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota)
Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Artikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2022 wijzigingen aan te brengen in de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X).

De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

DE MINISTER VAN DEFENSIE,

K.H. Ollongren

B. BEGROTINGSTOELICHTING

1 Leeswijzer

De voorliggende 2e suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen ten opzichte van de 1e suppletoire begroting 2022 van hoofdstuk X van de begroting van het Rijk.

In deze 2e suppletoire begroting van Defensie zijn de besluiten van het kabinet uit de Najaarsnota verwerkt. Deze suppletoire wet dient dan ook in samenhang te worden gezien met de Najaarsnota.

In paragraaf 2.1 wordt de cijfermatige aansluiting ten opzichte van de 1e suppletoire begroting uiteengezet. Vervolgens worden in paragraaf 2.2 de belangrijkste begrotingswijzigingen op deze begroting van het Ministerie van Defensie vermeld, waarna deze in paragrafen 2.3, overzicht uitgavenmutaties, en 2.4, overzicht ontvangstenmutaties, worden toegelicht. Afsluitend is in paragraaf 2.5 per artikel een tabel opgenomen met daarin de budgettaire gevolgen van beleid en de uitgaven- en ontvangstenmutaties. Per artikel worden de mutaties groter dan of gelijk aan onderstaande staffel op het niveau van de financiële instrumenten (en eventueel artikelonderdeel) toegelicht.

< 50 1 2
=> 50 en < 200 2 4
=> 200 < 1000 5 10
=> 1000 10 20

De toelichtingen op de uitgaven gelden ook voor de verplichtingen. Alleen indien sprake is van een groot verschil van de verplichtingenmutaties ten opzichte van de uitgavenmutaties wordt dit verschil apart toegelicht. Deze verschillen ontstaan bijvoorbeeld doordat verplichtingen zijn aangegaan die niet tot een uitgavenmutatie leiden of door regelingen waarvoor de verplichtingen dit jaar worden aangegaan terwijl de uitgaven pas volgend jaar (of in de jaren daarna) plaatsvinden.

2 Het beleid

2.1 Voorstel van wet

Met het onderhavige wetsvoorstel wordt voorgesteld de uitgavenbegroting 2022 van het Ministerie van Defensie (X) ten opzichte van de 1e suppletoire begroting met een bedrag van € 1.017,0 miljoen te verlagen. Voor het begrotingsbedrag van de ontvangsten 2022 wordt voorgesteld dit met € 0,2 miljoen te verlagen. Dit leidt voor het Ministerie van Defensie tot een uitgavenbudget van € 12.975,0 miljoen en een ontvangstenbudget van € 149,1 miljoen. De begroting voor de in 2022 aan te gane verplichtingendaalt met € 1.365,1 miljoen tot € 13.140,7 miljoen. De cijfermatige aansluiting ten opzichte van 1e suppletoire begroting 2022 is als volgt:

Stand 1e suppletoire begroting 2022 € 13.991.998
Wijzigingen 2e suppletoire begroting 2022 € ‒ 1.017.034
Stand begroting Defensie (X) in de Najaarsnota 2022 € 12.974.964
Stand 1e suppletoire begroting 2022 € 149.345
Wijzigingen 2e suppletoire begroting 2022 € ‒ 231
Stand begroting Defensie (X) in de Najaarsnota 2022 € 149.114

2.2 Belangrijkste begrotingswijzigingen

Met deze tweede suppletoire begroting worden de uitgaven van de defensiebegroting met per saldo ruim € 1,0 miljard verlaagd. De verlagingen vinden over een breed front van de defensiebegroting plaats, maar de grootste verlagingen vinden plaats op het artikel waar het Defensiematerieelbegrotingsfonds mee wordt gevoed.

De uitgavenverlagingen zijn vooral het gevolg van gewijzigde externe omstandigheden. Zo leiden de gevolgen van COVID-19 nog tot vertragingen. Het tekort aan microchips bijvoorbeeld, zorgt voor vertragingen bij de oplevering van geplande projecten. Verstoorde toeleveringsketens zorgen ook voor vertragingen. Daarnaast leidt ook de oorlog in Oekraïne tot krapte op de Defensiemarkten. Dit leidt tot vertragingen bij de investeringsprojecten van Defensie.

Voorts heeft ook defensie last van de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt. Dit zorgt voor vertragingen in de planning en uitvoering van investeringsprojecten. Dit is direct voelbaar in de organisatie en in de agendering en implementatie van de investeringen.

Als gevolg van boven genoemde oorzaken en omstandigheden worden in 2022 de budgetten verlaagd. De noodzaak van de investeringen blijft onverminderd hoog. Immers de oorlog in Oekraïne en de verslechterende veligheidssituatie wereldwijd - zoals ook toegelicht in de Defensienota - onderstrepen de Defensie-investeringen; de huidige budgetaanpassingen doen daar op geen enkele wijze afbreuk aan.

Volgend voorjaar wordt een nieuwe inschatting gemaakt van de ontwikkeling van de externe omstandigheden en de raming van de uitgaven die daar het beste bij past. Tussentijds werkt Defensie hard aan mogelijke versnellingen en andere mogelijkheden om de geagendeerde uitgaven tijdig uit te voeren.

2.3 Uitgavenmutaties

Vastgestelde begroting 2022 12.732.385
Mutaties 1e suppletoire begroting 2022 1.259.613
Stand 1e suppletoire begroting 2022 13.991.998
Belangrijkste suppletoire mutaties
1. Aflossing Luchtmacht lening DLP 4 ‒ 10.000
2. Aflossing DMO lening DLP 12 ‒ 35.298
3. Arbeidsvoorwaarden defensie aanvullende post 12 8.000
4. Bijstellen ontvangsten DMO 7 ‒ 5.000
5. Compenstatie valuta USD dollars & Zweedse kronen 13 47.509
6. Kasschuif 2022 investeringen 13 ‒ 417.000
7. Kasschuif arbeidsvoorwaarden 13 ‒ 189.000
8. Kasschuif instandhouding materieel 13 ‒ 150.000
9. Technische aanpassingen kasschuiven 13 ‒ 310.367
10. Vrijgave defensiebudget 12 ‒ 96.080
11. Kasschuif Oekraine 1 ‒ 31.140
12. Levering militaire goederen Oekraïne 1 10.500
13. Compensatie International Fund for Ukraine (IFU) 1 100.000
14. Interdepartementale budgetoverhevelingen 2, 4, 5, 7,8, 9, 10, 12 ‒ 20.973
Overige mutaties 81.815
Stand 2e suppletoire begroting 2022 12.974.964

Toelichting overzicht uitgavenmutaties

1. Aflossing Luchtmacht lening DLP

Drie jaar geleden is besloten om geld uit het DLP te lenen om het tekort op het exploitatiebudget binnen de defensiebegroting op te lossen. Met deze mutatie wordt de lening afgelost.

2. Aflossing DMO lening DLP

Drie jaar geleden is besloten om geld uit het DLP te lenen om het tekort op het exploitatiebudget binnen de defensiebegroting op te lossen. Met deze mutatie wordt de lening afgelost.

3. Arbeidsvoorwaarden defensie aanvullende post

Dit betreft de toevoeging van budget voor het arbeidsvoorwaardenpakket van Defensie vanuit de aanvullende post van het ministerie van Financiën.

4. Bijstellen ontvangsten DMO

De Defensiematerieelorganisatie verwacht dit jaar niet meer al haar begrote ontvangsten binnen te halen, voornamelijk vanwege de verwachte minderontvangsten bij goederen en diensten. Daarom worden deze met deze suppletoire begroting met € 5 miljoen verlaagd.

5. Compenstatie valuta USD dollars & Zweedse kronen

De effecten van de aanpassingen in wisselkoers worden verwerkt op de begroting van Defensie. De tegenvaller die hierdoor optreedt op de begroting van Defensie wordt generaal gecompenseerd.

6. Kasschuif 2022 investeringen

Naar verwachting worden in 2022 niet alle investeringsuitgaven gerealiseerd. Wapensystemen worden minder snel dan verwacht geleverd. Uiteindelijk zal de productiecapaciteit van de bedrijven in deze sector groeien, maar dat zal enige tijd in beslag nemen. Derhalve wordt dit budget doorgeschoven.

7. Kasschuif arbeidsvoorwaarden

Voor de arbeidsvoorwaardenonderhandelingen 2021 en verder had Defensie budget beschikbaar. Onderdeel hiervan was de reguliere loonbijstelling van 2021, 2022 en 2023 en € 500 miljoen structureel dat uit het coalitieakkoord beschikbaar is gesteld voor modernisering arbeidsvoorwaarden. Defensie en de vakcentrales hebben op 7 juli 2022 een arbeidsvoorwaardenakkoord bereikt over de jaren 2021, 2022 en 2023. Inmiddels zijn veel maatregelen uit het arbeidsvoorwaardenakkoord tot uitbetaling gekomen aan het personeel. Om de uitgaven in het juiste ritme te plaatsen wordt een deel van de arbeidsvoorwaarden middelen doorgeschoven naar latere jaren.

8. Kasschuif instandhouding materieel

Naar verwachting worden in 2022 niet alle instandhoudingsuitgaven gerealiseerd. Van deze middelen wordt € 150 miljoen doorgeschoven naar latere jaren.

9. Technische aanpassingen kasschuiven

Dit betreft een technische aanpassing op de standen om de kasschuiven die reeds met de voorjaarsnota zijn verwerkt ook juist in de administratie te krijgen. Deze is bedoeld om het ontvangstenkader van artikel 7 op het DMF aan te sluiten op het uitgavenkader van het DMF.

10. Vrijgave defensiebudget

Naast de verschillende kasschuiven die door defensie zijn doorgevoerd, en welke bij de afgelopen miljoenennota ook al aan Kamer gemeld zijn, vinden er daarnaast over een breed front van de defensiebegroting neerwaartse aanpassingen van de uitgaven plaats. Deze neerwaartse aanpassingen zijn voornamelijk het gevolg van krapte op de Defensiemarkt en op de arbeidsmarkt. Als gevolg daarvan wordt met deze suppletoire begroting een bedrag van een bedrag van € 96,1 miljoen vrijgegeven.

11. Kasschuif Oekraïne

Met de 1e suppletoire begroting heeft Defensie € 72,95 miljoen ontvangen, voor de de kosten voor steun aan Oekraïne. Het gaat o.a. om de schenking van militaire goederen. Niet dit gehele bedrag kan in 2022 ook worden gebruikt voor het aanvullen van de voorraden. De verwachting is dat een deel van dit geld (€ 31,1 miljoen) in 2026 nodig is voor de vervanging van de militaire goederen.

12. Levering militaire goederen Oekraïne

Dit betreft de kosten voor steun aan Oekraïne. Het gaat o.a. om de levering van militaire goederen, waarover de Tweede Kamer regelmatig op passende wijze wordt geïnformeerd.

13. Compensatie International Fund for Ukraine (IFU)

Defensie draagt € 100 miljoen bij aan het ‘International Fund for Ukraine’ (IFU). De oprichting van het fonds is een initiatief van het Verenigd Koninkrijk. Het fonds heeft als doel militair materieel voor Oekraïne te financieren, door directe inkoop bij de industrie, zodat Oekraïne zo goed mogelijk is toegerust om zijn grondgebied te verdedigen tegen de voortdurende Russische agressie. De Oekraïense behoefte is leidend voor het fonds. Het fonds stelt deelnemende landen in staat om op de langere termijn militaire steun te kunnen blijven leveren aan Oekraïne. Het biedt een aanvullende steunmethode voor de deelnemende landen, zonder dat het ten koste gaat van de eigen gereedheid en inzetbaarheid. Het fonds brengt de financiële bijdragen van een aantal landen bij elkaar, zodat de industrie vervolgens kan leveren op basis van gezamenlijke inkoop. Naast Nederland en het Verenigd Koninkrijk nemen op dit moment Denemarken en Noorwegen deel aan het fonds. Defensie wordt hiervoor generaal gecompenseerd.

14. Interdepartementale budgetoverhevelingen

Vanuit Defensie is onder andere € 5,0 miljoen overgeheveld naar het ministerie van Binnen­landse Zaken (BZK) voor diverse bedrijfsuitvoeringsuitgaven van de AIVD. Daarnaast heeft Defensie € 5,1 miljoen overgeheveld naar het ministerie van Justitie en Veiligheid (J&V) naar aanleiding van een reallocatie van middelen voor het Breed Offensief Tegen Ondermijnende Criminaliteit. Daartegenover staat een ontvangst vanuit J&V van € 1,9 miljoen voor het project Eurostar.

Per saldo daalt de begroting van Defensie als gevolg van de interdeparte­mentale budgetoverhevelingen met € 20,9 miljoen.

2.4 Ontvangstenmutaties

Vastgestelde begroting 2022 141.952
Mutaties 1e suppletoire begroting 2022 7.393
Stand 1e suppletoire begroting 2022 149.345
Belangrijkste suppletoire mutaties
1. Bijstellen ontvangsten DMO 7 ‒ 5.000
Overige mutaties 4.769
Stand 2e suppletoire begroting 2022 149.114

1. Bijstellen ontvangsten DMO

De Defensiematerieelorganisatie verwacht dit jaar niet meer al haar begrote ontvangsten binnen te halen, voornamelijk vanwege de verwachte minderontvangsten bij goederen en diensten. Daarom worden deze met deze suppletoire begroting met € 5 miljoen verlaagd.

2.5 Budgettaire gevolgen van beleid

Beleidsartikel 1 Inzet

Verplichtingen 162.677 286.912 ‒ 15.470 124.814 396.256
Uitgaven 190.426 314.661 ‒ 15.470 124.814 424.005
waarvan juridisch verplicht 19% 44%
Opdrachten 190.426 314.661 ‒ 15.470 124.814 424.005
Crisisbeheersingsoperaties 182.785 303.302 ‒ 15.470 124.814 412.646
Financiering nationale inzet krijgsmacht 3.374 7.137 0 0 7.137
Overige inzet 4.267 4.222 0 0 4.222
Programma Ontvangsten 2.907 2.907 0 0 2.907
Crisisbeheersingsoperaties 1.407 1.407 0 0 1.407
Overige Inzet 1.500 1.500 0 0 1.500

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 2,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de uitgaven

Per saldo stijgt het budget voor Crisisbeheersingsoperaties met €109,3 miljoen. Dit komt voornamelijk doordat Defensie € 100 miljoen bijdraagt aan het ‘International Fund for Ukraine’ (IFU). De oprichting van het fonds is een initiatief van het Verenigd Koninkrijk. Het fonds heeft als doel militair materieel voor Oekraïne te financieren, door directe inkoop bij de industrie, zodat Oekraïne zo goed mogelijk is toegerust om zijn grondgebied te verdedigen tegen de voortdurende Russische agressie. De Oekraïense behoefte is leidend voor het fonds. Het fonds stelt deelnemende landen in staat om op de langere termijn militaire steun te kunnen blijven leveren aan Oekraïne. Het biedt een aanvullende steunmethode voor de deelnemende landen, zonder dat het ten koste gaat van de eigen gereedheid en inzetbaarheid. Het fonds brengt de financiële bijdragen van een aantal landen bij elkaar, zodat de industrie vervolgens kan leveren op basis van gezamenlijke inkoop. Naast Nederland en het Verenigd Koninkrijk nemen op dit moment Denemarken en Noorwegen deel aan het fonds. Defensie wordt hiervoor generaal gecompenseerd.

Daarnaast heeft er een bijstelling plaatsgevonden doordat de civielrechtelijke regeling Srebrenica 2020 in 2022 niet volledig uitgeput zal worden. Het budget van € 23,3 miljoen is vanuit de regeling op artikel 9 Algemeen toegevoegd aan het Budget Internationale Veiligheid (BIV) op artikel 1 Inzet. Daarbij is het BIV gecompenseerd voor de verhoging van de uitzendtoelage (€ 22,2 miljoen). Ook heeft er een kasschuif (€ 31,1 miljoen) plaatsgevonden van 2022 naar 2026. Met de 1e suppletoire begroting heeft Defensie € 72,95 miljoen ontvangen, voor de de kosten voor steun aan Oekraïne. Het gaat o.a. om de schenking van militaire goederen. Niet dit gehele bedrag kan in 2022 ook worden gebruikt voor het aanvullen van de voorraden. De verwachting is dat een deel van dit geld (€ 31,1 miljoen) in 2026 nodig is voor de vervanging van de militaire goederen.

Beleidsartikel 2 Koninklijke Marine

Verplichtingen 823.417 879.234 127.959 39.286 1.046.479
Uitgaven 844.737 870.834 97.959 ‒ 16.867 951.926
waarvan juridisch verplicht 91% 100%
Opdrachten 51.841 54.285 5.923 ‒ 1.036 59.172
Gereedstelling 17.017 16.944 525 1.867 19.336
Kustwacht NL 26.865 28.888 11.772 ‒ 2.903 37.757
Kustwacht CARIB 7.959 8.453 ‒ 6.374 0 2.079
Personele uitgaven 772.458 789.708 97.954 ‒ 14.666 872.996
Eigen personeel 712.331 727.679 80.631 ‒ 12.899 795.411
Externe inhuur 100 3 9.299 ‒ 1.607 7.695
Overige personele exploitatie 34.499 36.135 7.134 ‒ 304 42.965
Kustwacht NL 7.472 7.838 414 1.126 9.378
Kustwacht CARIB 18.056 18.053 476 ‒ 982 17.547
Materiële uitgaven 20.438 26.841 ‒ 5.918 ‒ 1.165 19.758
Overige materiele exploitatie 18.845 22.544 ‒ 2.888 ‒ 1.195 18.461
Kustwacht NL 38 10 0 30 40
Kustwacht CARIB 1.555 4.287 ‒ 3.030 0 1.257
Apparaatsontvangsten 10.881 10.881 730 2.659 14.270
Kustwacht NL Ontvangsten 120 120 0 ‒ 105 15
Kustwacht CARIB Ontvangsten 4.857 4.857 730 2.764 8.351
Kon. Marine Ontvangsten 5.904 5.904 0 0 5.904

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de verplichtingen

De hogere verplichten op dit artikel worden grotendeels verklaard door het eveneens hogere uitgavenbudget. Daarnaast is het verplichtingenbudget verhoogd ten behoeve van het afsluiten van het jaarlijkse contract met de Rijksrederij door de Kustwacht NL (€ 35 miljoen).

Toelichting op de uitgaven

Opdrachten

De mutatie bij de Kustwacht NL betreft de ontvangen bijdrage (€ 11,8 mijloen) van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat voor het gereedhouden en inzetten van de Emergency Towing Vessels op de Noordzee. De verlaging bij de Kustwacht CARIB betreft een budgettoewijzing conform het jaarplan van de Kustwacht CARIB voor haar geplande activiteiten, waaronder de capaciteiten voor luchtverkenning waarbij dit budet voornamelijk naar de instandhouding materieel is gegaan.

Personele uitgaven

Voor uitgaven aan het eigen personeel is het budget per saldo met € 67,7 miljoen naar boven bijgesteld. Dit komt voornamelijk door het arbeidsvoorwaardenakkoord 2021-2023 waarmee het budget is verhoogd (€ 94,3 miljoen). In verband met ondervulling van het personeelsbestand is € 9,3 miljoen hiervan overgeheveld voor financiering van externe inhuur. Het overige deel is gebruikt voor het oplossen van tekorten op overige personele exploitatie.

Beleidsartikel 3 Koninklijke Landmacht

Verplichtingen 1.447.638 1.482.673 173.337 ‒ 2.447 1.653.563
Uitgaven 1.447.638 1.482.673 173.337 ‒ 22.447 1.633.563
waarvan juridisch verplicht 90% 99%
Opdrachten 79.131 82.496 ‒ 3.000 9.519 89.015
Gereedstelling 79.131 82.496 ‒ 3.000 9.519 89.015
(Schade)vergoeding 0 0 10 200 210
Schadevergoeding overig 0 0 10 200 210
Personele uitgaven 1.341.495 1.360.722 178.806 ‒ 26.810 1.512.718
Eigen personeel 1.272.635 1.246.346 188.707 ‒ 10.638 1.424.415
Externe inhuur 3.780 30.510 ‒ 5.891 ‒ 9.161 15.458
Overige personele exploitatie 65.080 83.866 ‒ 4.010 ‒ 7.011 72.845
Materiële uitgaven 27.012 39.455 ‒ 2.479 ‒ 5.356 31.620
Overige materiele exploitatie 27.012 39.455 ‒ 2.479 ‒ 5.356 31.620
Apparaatsontvangsten 7.875 7.875 179 3.000 11.054

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 10,0 miljoen of meer toegelicht

Toelichting op de uitgaven

Personele uitgaven

Voor uitgaven aan het eigen personeel is het budget per saldo met € 178,0 miljoen naar boven bijgesteld. Dit komt voornamelijk door het arbeidsvoorwaardenakkoord 2021-2023 waarmee het budget is verhoogd (€ 176,5 miljoen).

Het budget voor externe inhuur is naar beneden bijgesteld met € 15,0 miljoen door krapte op de arbeidsmarkt.

Het budget voor overige personele exploitatie is per saldo met € 11,0 miljoen naar beneden bijgesteld door minder behoefte aan opleidingen, dienstreizen en werkgelegenheidsgelden.

Beleidsartikel 4 Koninklijke Luchtmacht

Verplichtingen 681.581 700.121 68.489 ‒ 11.125 757.485
Uitgaven 681.581 700.121 68.489 ‒ 11.125 757.485
waarvan juridisch verplicht 90% 100%
Opdrachten 24.070 25.388 0 155 25.543
Gereedstelling 24.070 25.388 0 155 25.543
Personele uitgaven 634.143 649.345 69.075 ‒ 12.425 705.995
Eigen personeel 537.498 554.977 62.799 ‒ 15.443 602.333
Externe inhuur 0 0 5.833 0 5.833
Overige personele exploitatie 96.645 94.368 443 3.018 97.829
Materiële uitgaven 23.368 25.388 ‒ 586 1.145 25.947
Overige materiele exploitatie 23.368 25.388 ‒ 586 1.145 25.947
Apparaatsontvangsten 12.111 12.111 0 0 12.111

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de uitgaven

Personele uitgaven

Voor uitgaven aan het eigen personeel is het budget per saldo met € 47,4 miljoen naar boven bijgesteld. Dit komt voornamelijk door het arbeidsvoorwaardenakkoord 2021-2023 waarmee het budget is verhoogd (€ 69,5 miljoen). Daarnaast is er € 5,8 miljoen vanuit het budget voor eigen personeel overgeheveld naar het budget voor externe inhuur ten behoeve van de inhuur van veelal technisch personeel.

Beleidsartikel 5 Koninklijke Marechaussee

Verplichtingen 486.905 535.424 68.297 ‒ 23.170 580.551
Uitgaven 486.905 535.424 68.297 ‒ 23.170 580.551
waarvan juridisch verplicht 92% 100%
Opdrachten 6.873 7.079 ‒ 1.359 ‒ 180 5.540
Gereedstelling 6.873 7.079 ‒ 1.359 ‒ 180 5.540
(Schade)vergoeding 0 0 0 11 11
Schadevergoeding overig 0 0 0 11 11
Personele uitgaven 460.685 498.249 71.442 ‒ 12.710 556.981
Eigen personeel 441.623 473.617 70.132 ‒ 19.526 524.223
Externe inhuur 158 1.262 322 6.433 8.017
Overige personele exploitatie 18.904 23.370 988 383 24.741
Materiële uitgaven 19.347 30.096 ‒ 1.786 ‒ 10.291 18.019
Overige materiele exploitatie 19.347 30.096 ‒ 1.786 ‒ 10.291 18.019
Apparaatsontvangsten 4.459 8.249 0 ‒ 1.749 6.500

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de uitgaven

Personele uitgaven

Voor uitgaven aan het eigen personeel is het budget per saldo met € 50,6 miljoen naar boven bijgesteld. Dit komt voornamelijk door het arbeidsvoorwaardenakkoord 2021-2023 waarmee het budget is verhoogd (€ 63,9 miljoen) en een afname van € 6,4 miljoen als gevolg van een toevoeging aan het budget ‘Externe inhuur’ vanwege hoger dan verwachtte uitgaven aan inhuur. Daarnaast is € 5,6 miljoen niet gerealiseerd budget vanuit het Breed Offensief Tegen Ondermijnende Criminaliteit (BOTOC) en Versterking Grenstoezicht Carib teruggeboekt naar het gezag (respectievelijk het Ministerie van Justitie en Veiligheid en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties). Dit komt voornamelijk door ondervulling op deze betreffende functies.

Materiële uitgaven

De daling van de materiële uitgaven van per saldo € 12,0 miljoen wordt met name veroorzaakt door een herschikking van € 5,2 miljoen inzake de Europese verordeningen EES en ENU naar het defensie materieelfonds voor infrastructurele werkzaamheden op Schiphol. Verder is het budget met € 4,6 miljoen verlaagd en elders herbelegd voor infrastructurele aanpassingen, structurele aanvulling van het tekort op het instandhoudingsbudget en een bijdrage aan artikel 12 van defensie.

Beleidsartikel 7 Defensie Materieel Organisatie

Verplichtingen 607.093 632.195 39.059 ‒ 25.190 646.064
Uitgaven 607.093 632.195 39.059 ‒ 25.190 646.064
waarvan juridisch verplicht 74% 100%
Opdrachten 148.666 141.606 0 9.179 150.785
Gereedstelling 148.666 141.606 0 9.179 150.785
Personele uitgaven 446.025 467.606 38.550 ‒ 24.179 481.977
Eigen personeel 397.561 405.082 38.250 ‒ 15.000 428.332
Externe inhuur 29.648 36.951 300 ‒ 5.000 32.251
Overige personele exploitatie 18.816 25.573 0 ‒ 4.179 21.394
Materiële uitgaven 12.402 22.983 509 ‒ 10.190 13.302
Overige materiële exploitatie 12.402 22.983 509 ‒ 10.190 13.302
Apparaatsontvangsten 26.245 25.765 0 ‒ 5.000 20.765

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de uitgaven

Opdrachten

Het budget voor gereedstelling stijgt met € 9,2 miljoen. In de 1e suppletoire begroting van dit jaar waren de huidige macro-economische factoren (waaronder de gevolgen van de Russische invasie van de Oekraïne, de energiecrisis en de hoge inflatie) nog niet verwerkt in het budget. Met deze mutatie worden de hiermee samenhangende tegenvallers verwerkt in het budget.

Personele uitgaven

Eigen personeel

Voor uitgaven aan het eigen personeel is het budget per saldo met € 23,3 miljoen naar boven bijgesteld. Dit komt voornamelijk door het arbeidsvoorwaardenakkoord 2021-2023 waarmee het budget is verhoogd (€ 38,3 miljoen). Daarnaast is het budget met € 15,0 miljoen gedaald. Dit is met name te verklaren door natuurlijk verloop, irreguliere verloop, gepaard met de huidige krapte op de arbeidsmarkt.

Externe inhuur

Het budget voor externe inhuur daalt met € 5,0 miljoen. Een daling van € 4,0 miljoen wordt veroorzaakt door achterblijvende vulling op IT-functies. Door een krapte op de arbeidsmarkt worden deze functies minder snel gevuld en vallen de uitgaven lager uit dan gebudgetteerd.

Materiële uitgaven

Het budget voor materiële uitgaven wordt met € 10,1 miljoen verlaagd. Door middel van herprioritering binnen de materiële uitgaven is er € 10,1 miljoen herschikt naar de gereedstelling zonder aantasting van de materiële gereedheid.

Toelichting op de ontvangsten

Apparaatsontvangsten

De ontvangsten zijn afgenomen met € 5,7 miljoen, voornamelijk vanwege de verwachte minderontvangsten bij goederen en diensten in 2022.

Beleidsartikel 8 Defensie Ondersteuningscommando

Verplichtingen 1.205.578 1.256.834 116.632 6.328 1.379.794
Uitgaven 1.205.578 1.256.834 75.132 ‒ 5.672 1.326.294
waarvan juridisch verplicht 71% 100%
Opdrachten 0 0 0 100 100
Gereedstelling 0 0 0 100 100
(Schade)vergoeding 93.265 105.558 4.596 ‒ 7.779 102.375
Schadevergoeding, overig 8.275 8.238 2.262 0 10.500
Nationaal Fonds Ereschuld 77.790 88.868 2.334 ‒ 827 90.375
Reservering Regeling Uitkering Chroom 6 Defensie 7.200 8.452 0 ‒ 6.952 1.500
Personele uitgaven 837.291 866.733 72.173 ‒ 38.715 900.191
Eigen personeel 662.899 673.925 64.940 ‒ 66.104 672.761
Externe inhuur 2.840 5.833 1.975 18.735 26.543
Overige personele exploitatie 157.137 171.912 5.258 6.967 184.137
Attachés 14.415 15.063 0 1.687 16.750
Materiële uitgaven 275.022 284.543 ‒ 1.637 40.722 323.628
Overige materiële exploitatie 267.738 277.259 ‒ 1.637 42.409 318.031
Attachés 7.284 7.284 0 ‒ 1.687 5.597
Apparaatsontvangsten 68.478 72.495 0 ‒ 1.000 71.495

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 10,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de verplichtingen

Het verplichtingenbudget is met € 123 miljoen gestegen. Voor het aangaan van een leasecontract ten behoeve van het roll-on-roll-off schip is een verplichting aangegaan van € 41,5 miljoen. Het overige deel hangt samen met hogere uitgaven die hieronder worden toegelicht.

Toelichting op de uitgaven

Personele uitgaven

Als gevolg van het nieuwe arbeidsvoorwaardenakkoord 2021-2023 is het budget voor eigen personeel opgehoogd (€ 65,4 miljoen). Mede door krapte op de arbeidsmarkt is sprake van een lagere personele vulling dan verwacht en is er budget overgeheveld voor alternatieve vulling met externe inhuur van personeel (€ 20,7 miljoen). Een deel van het budget voor eigen personeel is tevens overgeheveld naar het budget voor overige personele exploitatie voor met name de hogere afdracht aan de Belastingdienst voor de werkkostenregeling (€ 10,9 miljoen) en naar het budget voor materiële uitgaven.

Materiële uitgaven

Het budget voor de materiële uitgaven stijgt per saldo met € 39,1 miljoen. Deze stijging wordt grotendeels veroorzaakt door hogere uitgaven voor energie & water vanwege de gestegen prijzen (€ 20,1 miljoen). Daarnaast vallen ook de uitgaven voor transport, onder andere door de gestegen prijzen en een grotere behoefte aan transport, hoger uit (€ 14,8 miljoen). Dit wordt met name gedekt uit het budget voor eigen personeel.

Niet-Beleidsartikel 9 Algemeen

Verplichtingen 212.174 226.103 1.737 ‒ 31.076 196.764
Uitgaven 212.174 226.103 1.737 ‒ 31.076 196.764
Subsidies 46.453 48.271 950 ‒ 1.913 47.308
Subsidies 46.453 48.271 950 ‒ 1.913 47.308
Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken 46.877 48.794 ‒ 6 2.280 51.068
Kennisopbouw TNO via EZ 44.197 46.004 0 1.250 47.254
Kennisopbouw NLR via EZ 600 625 0 780 1.405
Kennisopbouw MARIN via EZ 2.000 2.082 0 250 2.332
Overige Bijdragen 80 83 ‒ 6 0 77
Opdrachten 18.878 18.158 793 ‒ 5.672 13.279
Opdrachten beleid 13.814 12.592 1.239 ‒ 4.539 9.292
opdrachten milieu beleid 3.518 5.503 ‒ 446 ‒ 1.070 3.987
overige opdrachten 1.546 63 0 ‒ 63 0
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties 74.873 67.934 0 ‒ 2.071 65.863
Bijdrage aan de NAVO 58.292 60.675 0 ‒ 860 59.815
Bijdrage aan internationale samenwerking 5.810 6.048 0 0 6.048
Overige bijdragen 10.771 1.211 0 ‒ 1.211 0
Bekostiging 3.891 4.050 0 0 4.050
Bekostiging diverse instellingen 3.891 4.050 0 0 4.050
Inkomensoverdrachten 0 493 0 ‒ 400 93
Overige bijdragen 0 493 0 ‒ 400 93
(Schade)vergoeding 21.202 38.403 0 ‒ 23.300 15.103
Schadevergoeding, overig 1.614 1.680 0 0 1.680
Reservering Regeling Uitkering Chroom 6 Defensie 4.588 5.476 0 0 5.476
Civielrechtelijke Regeling Srebrenica 2020 15.000 30.647 0 ‒ 23.300 7.347
Civielrechtelijke Regeling Hawija 0 600 0 0 600
Programmaontvangsten 0 1.600 0 0 1.600

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 2,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de uitgaven

Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken

Het budget voor de bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken is met € 2,3 miljoen toegenomen. Dit wordt veroorzaakt door de verhoogde bijdrage aan TNO, NLR en MARIN in het kader van de versnelling van de kennisopbouw.

Opdrachten

Het budget voor de opdrachten wordt met € 4,9 miljoen verlaagd. Dit komt voornamelijk door een verwachte onderrealisatie van € 2,4 miljoen op de opdrachten beleid door minder vraag vanuit de defensieonderdelen en een onderrealisatie op de HR-transitie van € 1,9 miljoen.

Bijdrage aan (inter)nationale organisaties

Het budget voor de bijdrage aan (inter)nationale organisaties is met € 2,1 miljoen verlaagd. Dit komt voornamelijk door een herschikking van het budget naar de bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken (€ 1 miljoen) in het kader van de versnelling van de kennisopbouw bij TNO.

(Schade)vergoeding

Het budget voor de (schade)vergoeding is met € 23,3 miljoen afgenomen. Dit komt doordat de civielrechtelijke regeling Srebrenica 2020 in 2022 niet volledig uitgeput zal worden. De verwachting is dat dit de komende jaren zal gebeuren.

Bijlage subsidies

De tabel met de door Defensie toegekende subsidies is aangepast. In de bijlage is de nieuwe tabel met de maximaal toegekende subsidiebedragen en toelichting opgenomen.

Niet-Beleidsartikel 10 Apparaat kerndepartement

Verplichtingen 1.511.283 1.534.715 90.763 ‒ 3.741 1.621.737
Uitgaven 1.511.283 1.534.715 90.763 ‒ 22.941 1.602.537
Personele uitgaven 1.468.095 1.480.811 100.166 ‒ 2.705 1.578.272
Eigen personeel 289.542 289.761 27.944 1.558 319.263
Externe Inhuur 565 10.996 300 1.477 12.773
Overige personele exploitatie 15.898 17.752 ‒ 71 ‒ 780 16.901
Uitkeringen (pensioenen en wachtgelden) 1.162.090 1.162.302 71.993 ‒ 4.960 1.229.335
Materiële uitgaven 43.188 53.904 ‒ 9.403 ‒ 20.236 24.265
Overige materiele exploitatie 43.188 53.904 ‒ 9.403 ‒ 20.236 24.265
Programmaontvangsten 8.996 7.462 950 0 8.412

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 10,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de uitgaven

Personele uitgaven

Voor de personele uitgaven is het budget per saldo met € 97,5 miljoen naar boven bijgesteld. Dit komt voornamelijk door het arbeidsvoorwaardenakkoord 2021-2023 waarmee het budget is verhoogd (€ 90,4 miljoen). Daarnaast is er € 13,4 miljoen overgeheveld vanuit artikel 8 DOSCO voor de Dienst Geestelijke Verzorging (DGV) vanwege de onderbrenging hiervan bij de Bestuursstaf. Daartegenover staat een afname van het budget met € 17,8 miljoen door de verwachte onderrealisatie op de formatie door de lagere personele vulling.

Materiële uitgaven

Het budget van de materiële uitgaven neemt met € 29,6 miljoen af. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door een herschikking van € 7,3 miljoen naar de personele uitgaven ten behoeve van projectfuncties bij de Bestuursstaf en een afname van € 9,0 miljoen in het kader van het programma Defensie Open op Orde. Deze afname wordt veroorzaakt door vertraging in de realisatie van dit project enerzijds en een herschikking naar personele uitgaven voor het programma anderszijds.

Niet-Beleidsartikel 11 Geheim

Verplichtingen 15.265 15.636 0 0 15.636
Uitgaven 15.265 15.636 0 0 15.636

Niet-Beleidsartikel 12 Nog onverdeeld

Verplichtingen 259.393 836.576 ‒ 792.205 ‒ 38.111 6.260
Uitgaven 259.393 849.316 ‒ 811.205 ‒ 38.111 0
Loonbijstelling
Prijsbijstelling
Nog onverdeeld 259.393 849.316 ‒ 811.205 ‒ 38.111 0
Ontvangsten 0 0 0 0 0

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de uitgaven

Het budget is per saldo afgenomen met € 855,8 miljoen. Dit wordt onder andere veroorzaakt door de overheveling van budget naar de Defensieonderdelen om de afspaken uit het arbeidsvoorwaardenakkoord uit te voeren en uit te betalen aan het personeel. Het betreft onder andere de salarisverhoging per 1 januari 2021 en 1 juli 2022 met € 328,9 miljoen en de eenmalige uitkering in augustus 2022 met € 137,3 miljoen. Daarnaast is de overbruggingstoelage loongebouw militairen (€ 117,1 miljoen) die tot eind 2022 geldt overgeheveld naar de defensieonderdelen.

Daarnaast is er een kasschuif doorgevoerd waardoor het budget met € 189,0 miljoen wordt verlaagd. Voor de arbeidsvoorwaardenonderhandelingen 2021 en verder had Defensie budget beschikbaar. Onderdeel hiervan was de reguliere loonbijstelling van 2021, 2022 en 2023 en € 500 miljoen structureel dat uit het coalitieakkoord beschikbaar is gesteld voor modernisering arbeidsvoorwaarden. Defensie en de vakcentrales hebben op 7 juli 2022 een arbeidsvoorwaardenakkoord bereikt over de jaren 2021, 2022 en 2023. Inmiddels zijn veel maatregelen uit het arbeidsvoorwaardenakkoord tot uitbetaling gekomen aan het personeel. Om de uitgaven in het juiste ritme te plaatsen wordt een deel van de arbeidsvoorwaarden middelen doorgeschoven naar latere jaren.

Niet-Beleidsartikel 13 Bijdrage aan Defensiematerieelbegrotingsfonds

Verplichtingen 4.957.798 6.119.452 ‒ 1.395.392 116.079 4.840.139
Uitgaven 5.270.312 5.573.486 ‒ 849.426 116.079 4.840.139
Bijdrage aan Defensiematerieelbegrotingsfonds 5.270.312 5.573.486 ‒ 849.426 116.079 4.840.139
Ontvangsten 0 0 0 0 0

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 10,0 miljoen of meer toegelicht.

Toelichting op de uitgaven

De mutatie van € 732,9 miljoen betreft de bijdrage vanuit de begroting Hoofdstuk X Defensie aan hoofdstuk K Defensiematerieelbegrotingsfonds ten behoeve van uitgaven die op het fonds worden verantwoord.

3 Bijlage subsidieoverzicht

Stichting Nederlandse Veteranendag (NLVD) 2.758 2017 2022 2022
Stichting Veteraneninstituut (Svi) 7.039 2017 2022 2022
Stichting de Basis 3.891 2017 2022 2022
Stichting Nederlands Veteraneninstituut 21.765 21.765 23.274 24.502 1.228 Extra middelen zijn toegekend voor de terugkeerreizen van Dutchbat III en voor de loon- en prijsbijstelling 2022. 2017 2022 2022
Nationaal Comité Herdenking Capitulatie 1945 Wageningen 25 25 25 25 25 2021 2026 2026
Stichting Veteranen Platform (VP) 304 178 178 212 212 2017 2022 2022
Stichting Koninklijke Defensiemusea 16.550 16.902 16.902 17.493 17.141 ‒ 352 Subsidie beschikt op prijspeil 2021 2019 2024 2024
Stichting Nationale Taptoe 276 282 282 282 304 22 Prijsbijstelling voor kostenstijging 2017 2022 2022
Universiteit van Amsterdam 74 74 74 74 74 2017 2022 2022
Stichting Maritiem Kenniscentrum 28 23 23 23 23 2017 2022 2022
Stichting Phantasy in Blue 25 25 25 25 ‒ 25 Geen aanvraag voor de subsidie ontvangen 2017 2022 2022
Stichting Historische Vlucht 111 114 114 114 118 4 Prijsbijstelling voor kostenstijging 2017 2022 2022
SWoon NLDA 15 22 22 22 22 2017 2022 2022
ASL BISL Foundation 40 40 40 40 ‒ 40 Geen aanvraag voor de subsidie ontvangen 2017 2022 2022
Stichting Power of Freedom, Invictus Games 5.000 5.000 4.850 ‒ 150 Lagere uitkering door positief resultaat Eenmalige subsidie
Stichting monument Nagasaki 25 Eenmalige subsidie
Subsidies te verstrekken na evaluatie 2.086 ‒ 131 ‒ 131
Nader te verdelen 2.134 1.818 37
Totaal subsidies 31.161 41.536 46.453 48.271 47.308
  1. De genoemde standen betreffen het maximaal toe te kennen subsidiebedrag.
Jong Defensie 5.000 15.000 15.000 Dit is de eerste keer dat deze subsidietabel wordt opgenomen in de begroting. Niet gepland
Stichting Homoseksualiteit en Defensie 7.000 10.000 10.000 Dit is de eerste keer dat deze subsidietabel wordt opgenomen in de begroting. 2017 2024
Stichting Vrouw en Defensie 10.000 10.000 Dit is de eerste keer dat deze subsidietabel wordt opgenomen in de begroting. 2017 2024
Stichting Multicultureel Netwerk Defensie 5.000 10.000 10.000 Dit is de eerste keer dat deze subsidietabel wordt opgenomen in de begroting. 2017 2024
Totaal subsidies 17.000 0 0 0 45.000 45.000
  1. De genoemde standen betreffen het maximaal toe te kennen subsidiebedrag.