[overzicht] [activiteiten] [ongeplande activiteiten] [besluiten] [commissies] [geschenken] [kamerleden] [kamerstukdossiers] [🧑mijn] [open vragen]
[toezeggingen] [stemmingen] [verslagen] [🔍 uitgebreid zoeken] [wat is dit?]

Memorie van toelichting

Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (XXII) voor het jaar 2025 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota)

Memorie van toelichting

Nummer: 2025D46962, datum: 2025-11-28, bijgewerkt: 2025-11-28 17:06, versie: 2 (versie 1)

Directe link naar document (.pdf), link naar pagina op de Tweede Kamer site, officiële HTML versie (kst-36850-XXII-2).

Gerelateerde personen:

Onderdeel van kamerstukdossier 36850 XXII-2 Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (XXII) voor het jaar 2025 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota).

Onderdeel van zaak 2025Z19764:

Preview document (🔗 origineel)


Tweede Kamer der Staten-Generaal 2
Vergaderjaar 2025‒2026
36 850XXII Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (XXII) voor het jaar 2025 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota)
Nr. 2

Memorie van toelichting

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikelen 1 tot en met 3

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2025 wijzigingen aan te brengen in:

  1. de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening;
  2. de begrotingsstaat inzake de agentschappen van dit ministerie;

De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening,

M.C.G.Keijzer

B. BEGROTINGSTOELICHTING

1 Leeswijzer

De tweede suppletoire begroting geeft een beeld van de uitvoering van de begroting 2025. De tweede suppletoire begroting is opgebouwd vanaf de stand ontwerpbegroting 2025 (Kamerstukken II 2024/25, 36600 XXII).

Uitgangspunt bij de tabel budgettaire gevolgen van beleid is dat per artikel de beleidsmatige en technische mutaties toegelicht worden, die groter dan of gelijk zijn aan de ondergrens zoals deze in de Rijksbegrotingsvoorschriften zijn opgenomen, de zogenaamde staffel. In het kader van transparantie of anderszins kan het voorkomen dat mutaties beneden deze ondergrenzen ook worden toegelicht.

1. Woningmarkt Verplichtingen/Uitgaven: 10 mln.
Ontvangsten: 5 mln.
Verplichtingen/Uitgaven: 20 mln.
Ontvangsten: 10 mln.
2. Energietransitie gebouwde omgeving en bouwkwaliteit Verplichtingen/Uitgaven: 10 mln.
Ontvangsten: 5 mln.
Verplichtingen/Uitgaven: 20 mln.
Ontvangsten: 10 mln.
3. Ruimtelijke ordening en Omgevingswet Verplichtingen/Uitgaven: 5 mln.
Ontvangsten: 1 mln.
Verplichtingen/Uitgaven: 10 mln.
Ontvangsten: 2 mln.
4. Uitvoering Rijksvastgoedbeleid Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.
Verplichtingen/Uitgaven: 4 mln.
Ontvangsten: 4 mln.
11. Centraal apparaat Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln.
Ontvangsten: 1 mln.
Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.
12. Algemeen Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln.
Ontvangsten: 1 mln.
Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.
13. Nog onverdeeld Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln.
Ontvangsten: 1 mln.
Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

2 Beleid

2.1 Overzicht belangrijkste uitgaven- en ontvangstenmutaties

Vastgestelde begroting 2025 9.395.732
Stand eerste suppletoire begroting 2025 (incl. NvW) 9.181.320
Stand suppletoire begroting september 2025 9.229.619
Mutaties tweede suppletoire begroting 2025 ‒ 121.688
1 Woningbouwimpuls 1 ‒ 57.000
2a Overboeking Wet Regie naar gemeentefonds 1 ‒ 48.801
2b Overboeking Wet Regie naar provinciefonds 1 ‒ 9.522
3 Wet Regie 1 ‒ 36.906
4 RHA Studenten 1 19.008
5 Desalderingen RVB Flexwoningen 1 ‒ 4.300
6 Desaldering ontvangsten woningbouw Caribisch Nederland 1 3.427
7a Reallocatie DUMAVA naar Warmtefonds 2 103.531
7b Reallocatie DUMAVA naar Warmtefonds 2 ‒ 103.531
8 Bijdrage KGG aan SAH 2 10.000
9 Desaldering SAH 2 10.000
10 Afdracht btw-compensatiefonds Lokale Aanpak Isolatie 2 ‒ 7.308
11 SPUK Programma Aardgasvrije Wijken 2 ‒ 6.000
12 Herschikking beheer DSO-LV 3 ‒ 12.790
13 Zakelijke lasten RVB 1, 4 4.122
14 Overige mutaties Alle 1.274
Stand tweede suppletoire begroting 2025 9.107.931

Toelichting

1) Woningbouwimpuls

Op de Woningbouwimpuls is er voor minder middelen aangevraagd dan er eerder is geraamd. Deze middelen (€ 57 mln.) zullen daarom niet meer worden uitgegeven.

2) Overboekingen Wet Regie naar gemeentefonds en provinciefonds

Deze overboekingen zijn bedoeld voor de extra werkzaamheden die de medeoverheden op basis van het nog in werking te treden wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting krijgen. In een artikel-2-onderzoek is vastgesteld dat deze werkzaamheden financiële gevolgen (incidentele en structurele uitvoeringslasten) voor gemeenten en provincies hebben. Deze overboekingen zijn ter compensatie van de incidentele uitvoeringslasten. In dat onderzoek is de hoogte bepaald op € 48,8 mln. voor gemeenten en € 9,5 mln. voor provincies. Deze bedragen worden respectievelijk via het gemeentefonds en provinciefonds aan de medeoverheden uitgekeerd.

3) Wet Regie

De Wet Regie is aangenomen door de Tweede Kamer en ligt momenteel voor ter behandeling bij Eerste Kamer. De ingangsdatum zal daarom op zijn vroegst 1 januari 2026 zijn. De structurele uitvoeringskosten voor gemeenten en provincies die voor de tweede helft van 2025 gereserveerd waren (€ 36,9 mln.) zijn niet meer nodig en vallen daarom vrij.

4) RHA Studenten

Er is grote maatschappelijke behoefte aan extra studentenhuisvesting in Nederland. Binnen de Regeling Huisvesting Aandachtsgroepen (RHA) is er € 30 mln. beschikbaar voor het realiseren van studentenwoningen. De regeling is echter overtekend. Het kabinet trekt daarom € 19 mln. extra uit voor studentenhuisvesting. Dit wordt gedekt uit hogere terugontvangsten van de regeling en andere woningbouwregelingen die worden gedesaldeerd (€ 13,1 mln.) en reallocaties binnen RHA zelf (€ 5,9 mln.). Hiermee kunnen 2100 extra studentenwoningen worden gerealiseerd.

5) Desalderingen RVB Flexwoningen

Voor de inkoop en plaatsing van flexwoningen vinden meerdere desalderingen plaats van per saldo € - 4,3 mln. Dit wordt veroorzaakt door lager dan geraamde inkoopkosten en doordat een deel van de ingekochte flexwoningen nog niet op de definitieve locatie geplaatst is.

6) Desaldering ontvangsten woningbouw Caribisch Nederland

Een aantal teruggevorderde bedragen wordt opnieuw ingezet ten behoeve van Caribisch Nederland. Dit betreft een terugvordering van een subsidie om deze als renteloze lening te verstrekken. En zijn middelen van de verhuurderssubsidie teruggevorderd om dit jaar opnieuw in te zetten voor hetzelfde instrument.

7) Reallocatie DUMAVA naar Warmtefonds

Het budget voor de Subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA) wordt dit jaar gerealloceerd. Bij het Warmtefonds zijn dit jaar te weinig middelen om alle in aanmerking komende aanvragen te honoreren. Om vertraging in de warmtetransitie te voorkomen, wordt het budget van € 103,5 mln. uit DUMAVA toegevoegd aan het budget voor het Warmtefonds. Bij Voorjaarsnota 2026 zal dit budget in omgekeerde richting geschoven worden zodat dit per saldo budgetneutraal is voor beide regelingen.

8) Bijdrage KGG aan SAH

Met deze overboeking wordt aanvullend budget voor het instrument Stimuleringsregeling Aardgasvrije Huurwoningen (SAH) bewerkstelligd. De ministeries van VRO en KGG dragen elk € 10 mln. bij, waardoor het budget van deze regeling eenmalig opgehoogd kan worden met € 20 mln. Met een gemiddelde bijdrage van € 6.000 per huurwoning kunnen hiermee de komende zes jaar ruim 3.000 huurwoningen aardgasvrij worden gemaakt door een aansluiting op een warmtenet. Bijkomend voordeel is dat particulieren en bedrijven gebruik kunnen maken van dezelfde warmtenetinfrastructuur die hiervoor gebouwd wordt. Met deze overboeking wordt voldaan aan de motie-Kröger (33043, nr. 123).

9) Desaldering SAH

De regeling is eind 2024 aangepast met ook de mogelijkheid van subsidie voor vastrecht warmtenetten. Een groot aantal aanvragers heeft een nieuwe aanvraag ingediend. Van deze dubbele aanvragers wordt de reeds aangevraagde subsidie ingetrokken, teruggevorderd en opnieuw verstrekt. De terugontvangsten worden gedesaldeerd en voor deze aanvragers opnieuw ingezet. Deze desaldering vormt de bijdrage van het ministerie van VRO aan de SAH zoals onder nummer 4 toegelicht.

10) Afdracht btw-compensatiefonds Lokale Aanpak Isolatie

Voor de derde tranche van de Lokale Aanpak Isolatie is in totaal € 473,8 mln. beschikbaar. Dit wordt middels specifieke uitkeringen beschikbaar gesteld aan gemeenten. Het gehele bedrag is door de gemeenten aangevraagd. Hiermee kunnen de woningen van eigenaar-bewoners en vve's worden verduurzaamd, die slecht geïsoleerd zijn en een lage WOZ-waarde hebben. Gemeenten hebben bij hun aanvraag aangegeven dat voor hun activiteiten € 7,3 mln. afdracht aan het btw-compensatiefonds nodig is. Dit bedrag wordt aan het fonds afgedragen.

11) SPUK Programma Aardgasvrije Wijken

Dit betreft een reallocatie van de middelen naar het juiste instrument voor het verlenen van een specifieke uitkering (SPUK) van € 6,0 mln. aan de aardgasvrije proeftuin in de gemeente Goeree-Overflakkee.

12) Herschikking beheer DSO-LV

Er vindt een herschikking plaats binnen de middelen voor het beheer van het DSO-LV, omdat de opdrachtverstrekking aan Rijkswaterstaat voor 2026 rechtstreeks zal verlopen.

13) Zakelijke lasten RVB

De extra uitgaven voor de zakelijke lasten van het RVB worden voornamelijk veroorzaakt door gestegen belastingen of later binnen gekomen aanslagen. Gemeenten sturen nog aanslagen uit eerdere jaren. Daarnaast stijgen ook WOZ-waardes als gevolg van renovaties. Tevens zijn er nieuwe panden opgeleverd.

Vastgestelde begroting 2025 483.899
Stand eerste suppletoire begroting 2025 623.190
Stand suppletoire begroting september 2025 746.148
Mutaties tweede suppletoire begroting 2025 52.320
1 Desaldering terugvorderingen woningbouw 1 13.108
2 Desalderingen RVB Flexwoningen 1 ‒ 4.300
3 Desaldering ontvangsten woningbouw Caribisch Nederland 1 3.427
4 Desaldering SAH 2 10.000
5 Desaldering btw-afdracht Lokale Aanpak Isolatie 2 7.308
6 Benzineveilingen 4 14.500
7 Overige mutaties Alle 8.277
Stand tweede suppletoire begroting 2025 798.468

Toelichting

1) Desaldering terugvorderingen woningbouw

Een deel van de projecten die een aanvraag hebben gedaan voor eerdere tranches van de Regeling huisvesting aandachtsgroepen (RHA) en andere woningbouwregelingen voldoet niet aan de eisen voor een bijdrage. Deze middelen zijn teruggevorderd. Er wordt voor € 13,1 mln. aan ontvangsten op dit budget gedesaldeerd en toegevoegd aan het budget voor de RHA Studenten voor 2025.

2) Desalderingen RVB Flexwoningen

Voor de inkoop en plaatsing van flexwoningen vinden meerdere desalderingen plaats van per saldo € - 4,3 mln. Dit wordt veroorzaakt door lager dan geraamde inkoopkosten en doordat een deel van de ingekochte flexwoningen nog niet op de definitieve locatie geplaatst is.

3) Desaldering ontvangsten woningbouw Caribisch Nederland

Een aantal teruggevorderde bedragen wordt opnieuw ingezet ten behoeve van Caribisch Nederland. Dit betreft een terugvordering van een subsidie om deze als renteloze lening te verstrekken. En zijn middelen van de verhuurderssubsidie teruggevorderd om dit jaar opnieuw in te zetten voor hetzelfde instrument.

4) Desaldering SAH

De regeling is eind 2024 aangepast met ook de mogelijkheid van subsidie voor vastrecht warmtenetten. Een groot aantal aanvragers heeft een nieuwe aanvraag ingediend. Van deze dubbele aanvragers wordt de reeds aangevraagde subsidie ingetrokken, teruggevorderd en opnieuw verstrekt. De terugontvangsten worden gedesaldeerd en voor deze aanvragers ingezet. Deze desaldering vormt de bijdrage van het ministerie van VRO aan de SAH zoals onder nummer 4 van de uitgavenmutaties toegelicht.

5) Desaldering btw-afdracht Lokale Aanpak Isolatie

Voor de derde tranche van de Lokale Aanpak Isolatie is in 2025 budget beschikbaar gesteld in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma. Per abuis zijn de specifieke uitkeringen uitgekeerd aan de gemeenten inclusief de btw. Deze middelen zijn nu teruggevorderd en worden gedesaldeerd en afgedragen aan het btw-compensatiefonds.

6) Benzineveilingen

De generale ontvangsten uit de veiling van huurrechten van benzinestations langs rijkswegen zijn hoger dan eerder geraamd.

3 Beleidsartikelen

3.1 Artikel 1. Woningmarkt

Budgettaire gevolgen van beleid

Art. Verplichtingen 8.025.863 329.526 8.355.389
Uitgaven 6.831.464 ‒ 159.674 6.671.790
1.1 Woningmarkt 6.363.504 ‒ 96.548 6.266.956
Subsidies (regelingen) 120.536 ‒ 1.232 119.304
Betaalbare Koopwoningen Starters 30.000 0 30.000
Bevordering eigen woningbezit 5.600 ‒ 2.300 3.300
Ouderenhuisvesting 16.257 0 16.257
Stimuleringsmiddelen wooncoöperaties 61.654 0 61.654
Woningmarkt 5.711 616 6.327
Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid 1.314 452 1.766
Opdrachten 98.648 ‒ 202 98.446
NHG risicovoorziening 91.499 0 91.499
Woningmarkt 5.490 ‒ 531 4.959
Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid 1.659 329 1.988
Inkomensoverdrachten 5.894.838 0 5.894.838
Huurtoeslag 5.894.838 0 5.894.838
Bijdrage aan ZBO's/RWT's 3.799 15 3.814
Woningmarkt 3.799 15 3.814
Bijdrage aan medeoverheden 216.114 ‒ 92.903 123.211
Caribisch Nederland 18.100 3.507 21.607
Grote gezinnen 2.000 0 2.000
Opvang Evacuees 1.500 ‒ 181 1.319
Uitvoeringskosten Wetsvoorstellen Regie en Betaalbare Huur 96.229 ‒ 96.229 0
Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid 98.285 0 98.285
Bijdrage aan agentschappen 28.153 ‒ 1.926 26.227
Dienst van de Huurcommissie 26.227 0 26.227
RVO (Uitvoeringskosten BEW) 1.926 ‒ 1.926 0
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken 1.416 ‒ 300 1.116
Infrastructuur en Waterstaat (XII) 1.416 ‒ 300 1.116
1.2 Woningbouw 467.960 ‒ 63.126 404.834
Subsidies (regelingen) 28.026 ‒ 11.268 16.758
Woningbouw 1.029 534 1.563
Opschalen Woningbouw 26.997 ‒ 11.802 15.195
Garanties 3.000 0 3.000
Doorbouwgarantie 3.000 0 3.000
Opdrachten 9.927 1.341 11.268
Grootschalige woningbouwgebieden 4.318 ‒ 2.712 1.606
Tijdelijke uitvoeringsorganisatie 72 0 72
Volkshuisvestingsfonds 770 0 770
Woningbouw 4.650 2.205 6.855
Woningbouwimpuls 117 0 117
Opschalen Woningbouw 0 1.848 1.848
Bijdrage aan ZBO's/RWT's 320 0 320
CBS 320 0 320
Bijdrage aan medeoverheden 372.877 ‒ 50.444 322.433
Grootschalige woningbouwgebieden 94.838 0 94.838
Kwetsbare groepen 34.700 ‒ 5.735 28.965
Studentenwoningenstartbouwimpuls 30.000 19.008 49.008
Versnelling huisvesting 20.766 0 20.766
Vestigingsklimaat 68.750 0 68.750
Volkshuisvestingsfonds 45 0 45
Woningbouwimpuls 123.778 ‒ 63.717 60.061
Bijdrage aan agentschappen 53.810 ‒ 2.755 51.055
Grootschalige Rijksprojecten 13.716 0 13.716
RVB 39.400 ‒ 4.300 35.100
RVO 694 1.545 2.239
Ontvangsten 563.334 12.235 575.569

Geschatte budgetflexibiliteit

juridisch verplicht 93%
bestuurlijk gebonden 6%
beleidsmatig gereserveerd 1%
nog niet ingevuld/vrij te besteden 0%

Van het totale uitgavenbudget op artikel 1 is 93% juridisch verplicht.

Uitgaven

1.1 Woningmarkt

Bijdrage aan medeoverheden

Caribisch Nederland

Een aantal teruggevorderde bedragen wordt opnieuw ingezet ten behoeve van Caribisch Nederland. Dit betreft een terugvordering van een subsidie om deze als renteloze lening te verstrekken. En zijn middelen van de verhuurderssubsidie teruggevorderd om dit jaar opnieuw in te zetten voor hetzelfde instrument. Dit betreft € 3,4 mln.

Het restant (€ 0,1 mln.) betreft een kleine (technische) reallocatie.

Uitvoeringskosten Wetsvoorstellen Regie en Betaalbare Huur

Medeoverheden krijgen extra werkzaamheden op basis van het nog in werking te treden wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting. In een artikel-2-onderzoek is vastgesteld dat deze werkzaamheden financiële gevolgen (incidentele en structurele uitvoeringslasten) voor gemeenten en provincies hebben. Deze overboekingen zijn ter compensatie van de incidentele uitvoeringslasten. In dat onderzoek is de hoogte bepaald op € 48,8 mln. voor gemeenten en € 9,5 mln. voor provincies. Deze bedragen worden respectievelijk via het gemeentefonds en provinciefonds aan de medeoverheden uitgekeerd.

De Wet Regie is aangenomen door de Tweede Kamer en ligt momenteel voor ter behandeling bij Eerste Kamer. De ingangsdatum zal daarom op zijn vroegst 1 januari 2026 zijn. De structurele uitvoeringskosten voor gemeenten en provincies die voor de tweede helft van 2025 gereserveerd waren (€ 36,9 mln.) zijn niet meer nodig en vallen daarom vrij.

De resterende € 1,0 mln. betreft uitvoeringskosten van gemeenten voor de Wet maximering van huurprijsverhogingen in de geliberaliseerde sector (Wmhgh), die is aangescherpt naar aanleiding van de Wet betaalbare huur. Dit is de overboeking voor de uitvoeringskosten in 2025; bij Voorjaarsnota 2026 volgt een meerjarige overboeking voor de periode 2026-2029.

1.2 Woningbouw

Subsidies (regelingen)

Opschalen Woningbouw

De middelen voor opschalen woningbouw zijn onderdeel van de woningbouwenveloppe van € 5 mld. Dit betreft een saldo van diverse mutaties.

Het ministerie van VRO verstrekt een subsidie in het kader van innovatie en opschaling op het woningbouwdomein. Vanwege het centraal opdrachtgeverschap vanuit artikel 2 vindt er een reallocatie plaats van € 5,5 mln. naar het instrument «Energietransitie en duurzaamheid» om de subsidie te kunnen verstrekken via het juiste budget.

Daarnaast vindt een reallocatie plaats van het instrument subsidies naar het instrument opdrachten, om deze budgetten op het juiste instrument te verantwoorden. Het gaat in totaal om € 4,3 mln.

De resterende € 2,1 mln. betreft diverse kleine (technische) reallocaties en bijdragen aan andere departementen.

Bijdrage aan medeoverheden

Kwetsbare groepen

Voor de Regeling Huisvesting Aandachtgroepen (RHA) worden binnen hetzelfde instrument middelen gerealloceerd ten behoeve van de RHA Studenten. Dit betreft € 5,9 mln.

Het restant (€ 0,2 mln.) betreft een kleine (technische) reallocatie.

Studentenwoningenstartbouwimpuls

Er is grote maatschappelijke behoefte aan extra studentenhuisvesting in Nederland. Binnen de Regeling Huisvesting Aandachtsgroepen (RHA) is er € 30 mln. beschikbaar voor het realiseren van studentenwoningen. De regeling is echter overtekend. Het kabinet trekt daarom € 19 mln. extra uit voor studentenhuisvesting. Dit wordt gedekt uit hogere terugontvangsten van de regeling die worden gedesaldeerd (€ 13,1 mln.) en reallocaties binnen RHA zelf (€ 5,9 mln.). Hiermee kunnen 2100 extra studentenwoningen worden gerealiseerd.

Woningbouwimpuls

Op de Woningbouwimpuls is er voor minder middelen aangevraagd dan er eerder is geraamd. Deze middelen (€ 57 mln.) zullen daarom niet meer worden uitgegeven.

Daarnaast vindt er een reallocatie plaats voor de hoger dan verwachte zakelijke lasten op artikel 4. Hiervoor wordt € 6,7 mln. gerealloceerd van de Woningbouwimpuls naar het budget voor de zakelijke lasten.

Ontvangsten

Dit saldo betreft diverse desalderingen.

Een deel van de projecten die een aanvraag hebben gedaan voor eerdere tranches van de Regeling huisvesting aandachtsgroepen (RHA) en andere woningbouwregelingen voldoet niet aan de eisen voor een bijdrage. Deze middelen zijn teruggevorderd. Er wordt voor € 13,1 mln. aan ontvangsten op dit budget gedesaldeerd en toegevoegd aan het budget voor de RHA Studenten voor 2025.

Voor de inkoop en plaatsing van flexwoningen vinden meerdere desalderingen plaats van per saldo € - 4,3 mln. Dit wordt veroorzaakt door lager dan geraamde inkoopkosten en doordat een deel van de ingekochte flexwoningen nog niet op de definitieve locatie geplaatst is.

Een aantal teruggevorderde bedragen wordt opnieuw ingezet ten behoeve van Caribisch Nederland. Dit betreft een terugvordering van een subsidie om deze als renteloze lening te verstrekken. En zijn middelen van de verhuurderssubsidie teruggevorderd om dit jaar opnieuw in te zetten voor hetzelfde instrument. Dit betreft € 3,4 mln.

3.2 Artikel 2. Energietransitie gebouwde omgeving en bouwkwaliteit

Budgettaire gevolgen van beleid

Art. Verplichtingen 2.162.589 30.809 2.193.398
Uitgaven 1.675.689 21.509 1.697.198
2.1 Energietransitie en duurzaamheid 1.637.417 23.203 1.660.620
Subsidies (regelingen) 795.354 16.974 812.328
Energiebesparing Koopsector 34.808 0 34.808
Energietransitie en duurzaamheid 31.475 ‒ 56 31.419
Kennis- en innovatieprogramma bouwproductie stikstof 4.407 0 4.407
Maatschappelijk vastgoed fonds 49.910 0 49.910
Nationaal Groeifonds 26.571 498 27.069
Ontzorgen Vereniging van Eigenaren 6.258 0 6.258
Renovatieversneller 37.940 ‒ 45 37.895
SAH 62.401 20.000 82.401
Subsidie verduurzaming en onderhoud huurwoningen 13.800 0 13.800
Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed 335.788 ‒ 104.954 230.834
Warmtefonds 112.500 103.531 216.031
Verduurzaming Groningen en Noord-Drenthe 1.746 ‒ 1.000 746
Verduurzaming Groningen en Noord-Drenthe Wooncorperaties 76.750 0 76.750
Verduurzaming Groningen en Noord-Drenthe innovatie 1.000 ‒ 1.000 0
Opdrachten 7.460 ‒ 750 6.710
Energietransitie en duurzaamheid 3.790 ‒ 350 3.440
Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie 3.018 ‒ 500 2.518
Verduurzaming Groningen en Noord-Drenthe 652 100 752
Bijdrage aan ZBO's/RWT's 4.058 ‒ 1.305 2.753
Energietransitie en duurzaamheid 2.804 ‒ 325 2.479
Verduurzaming Groningen en Noord-Drenthe 1.254 ‒ 980 274
Bijdrage aan medeoverheden 745.543 5.852 751.395
Nationaal Groeifonds 498 ‒ 498 0
Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie 17.500 ‒ 1.069 16.431
NIP (Lokale aanpak woningisolatie) 474.834 0 474.834
NIP (Soortenmanagement) 834 ‒ 454 380
Ventilatie in scholen 0 127 127
Verduurzaming Groningen en Noord-Drenthe 10.352 3.380 13.732
Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed 490 0 490
Aardgasvrije wijken 0 4.866 4.866
Verduurzaming Groningen en Noord-Drenthe ontzorgingsprogramma 3.500 ‒ 500 3.000
Verduurzaming Groningen en Noord-Drenthe isolatie en ventilatie 232.535 0 232.535
Verduurzaming Groningen en Noord-Drenthe uitvoeringsorganisatie 5.000 0 5.000
Bijdrage aan agentschappen 81.134 3.245 84.379
Dienst Publiek en Communicatie 2.303 0 2.303
RVB 14.638 0 14.638
RVO (Energietransitie en duurzaamheid) 39.656 4.995 44.651
RVO (Uitvoering Energieakkoord) 2.688 ‒ 1.750 938
Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed 21.849 0 21.849
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken 3.868 ‒ 813 3.055
EGO (innovatie) 2.748 ‒ 67 2.681
Uitfaseren van slechte labels 911 ‒ 746 165
Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed 209 0 209
2.2 Bouwregelgeving en bouwkwaliteit 38.272 ‒ 1.694 36.578
Subsidies (regelingen) 18.764 1.718 20.482
Biobased bouwen 13.492 0 13.492
Bouwregelgeving en bouwkwaliteit 4.572 0 4.572
Aanpak funderingsschade 700 1.718 2.418
Opdrachten 16.009 ‒ 1.403 14.606
Bouwregelgeving en bouwkwaliteit 15.524 ‒ 1.103 14.421
Aanpak funderingsschade 485 ‒ 300 185
Bijdrage aan ZBO's/RWT's 16 427 443
Overige bijdragen 16 145 161
Aanpak funderingsschade 0 282 282
Bijdrage aan medeoverheden 2.626 ‒ 2.436 190
Aanpak funderingsschade 2.626 ‒ 2.436 190
Bijdrage aan agentschappen 857 0 857
RVB 857 0 857
Ontvangsten 17.742 17.435 35.177

Geschatte budgetflexibiliteit

juridisch verplicht 97%
bestuurlijk gebonden 3%
beleidsmatig gereserveerd 0%
nog niet ingevuld/vrij te besteden 0%

Van het totale uitgavenbudget op artikel 2 is 97% juridisch verplicht.

Uitgaven

2.1 Energietransitie en duurzaamheid

Subsidies (regelingen)

SAH

Dit betreft een saldo van diverse mutaties.

De ministeries van VRO en KGG dragen elk € 10 mln. bij aan de SAH (subsidieregeling aardgasvrije huurwoningen), waardoor het budget van deze regeling eenmalig opgehoogd kan worden met € 20 mln. Het ministerie van KGG doet hierbij een overboeking naar het ministerie van VRO van € 10,0 mln.

Daarnaast is de SAH eind 2024 aangepast met ook de mogelijkheid van subsidie voor vastrecht warmtenetten. Een groot aantal aanvragers heeft een nieuwe aanvraag ingediend. Van deze dubbele aanvragers wordt de reeds aangevraagde subsidie ingetrokken, teruggevorderd en opnieuw verstrekt. De terugontvangsten worden gedesaldeerd en voor deze aanvragers ingezet. Dit betreft € 10,0 mln. en is daarmee de bijdrage van het ministerie van VRO aan de SAH.

Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed

Het budget voor de Subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA) wordt dit jaar gerealloceerd. Bij het Warmtefonds zijn dit jaar te weinig middelen om de aanvragen te honoreren. Om vertraging in de warmtetransitie te voorkomen, wordt het budget van € 103,5 mln. uit DUMAVA toegevoegd aan het budget voor het Warmtefonds. Bij Voorjaarsnota 2026 zal dit budget in omgekeerde richting geschoven worden zodat dit per saldo budgetneutraal is voor beide regelingen.

Het restant (€ - 1,4 mln.) betreft diverse kleine (technische) reallocaties.

Warmtefonds

Het budget voor de Subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA) is dit jaar niet volledig uitgeput. Bij het Warmtefonds zijn dit jaar te weinig middelen om de aanvragen te honoreren. Om vertraging in de warmtetransitie te voorkomen, wordt het budget van € 103,5 mln. uit DUMAVA toegevoegd aan het budget voor het Warmtefonds. Bij Voorjaarsnota 2026 zal dit budget in omgekeerde richting geschoven worden zodat dit per saldo budgetneutraal is voor beide regelingen.

Ontvangsten

Dit saldo betreft drie desalderingen.

De SAH is eind 2024 aangepast met ook de mogelijkheid van subsidie voor vastrecht warmtenetten. Een groot aantal aanvragers heeft een nieuwe aanvraag ingediend. Van deze dubbele aanvragers wordt de reeds aangevraagde subsidie ingetrokken, teruggevorderd en opnieuw verstrekt. De terugontvangsten worden gedesaldeerd en voor deze aanvragers ingezet. Dit betreft € 10,0 mln.

Voor de derde tranche van de Lokale Aanpak Isolatie is in 2025 budget beschikbaar gesteld in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma. Per abuis zijn de beschikkingen (specifieke uitkeringen) uitgekeerd aan de gemeenten inclusief de btw. Deze middelen zijn nu teruggevorderd en worden gedesaldeerd en afgedragen aan het btw-compensatiefonds. Dit betreft € 7,3 mln.

Het restant (€ 0,1 mln.) betreft een kleine desaldering.

3.3 Artikel 3. Ruimtelijke ordening en Omgevingswet

Budgettaire gevolgen van beleid

Art. Verplichtingen 412.559 14.765 427.324
Uitgaven 477.072 6.287 483.359
3.1 Ruimtelijke ordening 68.233 1.602 69.835
Subsidies (regelingen) 1.701 328 2.029
Basisregistraties 581 0 581
Programma Ruimtelijk Ontwerp 0 220 220
Ruimtelijk instrumentarium (diversen) 300 0 300
VNG 820 0 820
Gebiedsontwikkeling 0 108 108
Opdrachten 11.018 ‒ 1.484 9.534
Basisregistraties Ondergrond 1.113 0 1.113
Gebiedsontwikkeling 923 ‒ 198 725
Geo-informatie 327 ‒ 100 227
Nationaal Groeifonds 27 0 27
Programma Ruimtelijk Ontwerp 4.231 ‒ 1.168 3.063
Ruimtelijk instrumentarium (diversen) 4.397 ‒ 18 4.379
Bijdrage aan ZBO's/RWT's 37.440 3.588 41.028
Diverse bijdragen 0 421 421
Geonovum 2.575 296 2.871
Kadaster (basisregistraties) 32.837 3.090 35.927
Nationaal Groeifonds 1.528 0 1.528
Natuurherstelverordening 500 ‒ 219 281
Bijdrage aan medeoverheden 9.698 ‒ 550 9.148
Diverse projecten ruimtelijke kwaliteit 6.483 ‒ 30 6.453
Nationaal Groeifonds 215 0 215
Ruimtelijk instrumentarium (diversen) 3.000 ‒ 520 2.480
Bijdrage aan agentschappen 8.376 ‒ 280 8.096
ICTU 2.980 ‒ 189 2.791
RIVM 126 0 126
RVB 3.230 542 3.772
RWS (leefomgeving) 2.040 ‒ 633 1.407
3.2 Omgevingswet 76.625 4.910 81.535
Subsidies (regelingen) 2.581 0 2.581
Eenvoudig Beter 2.581 0 2.581
Opdrachten 2.284 ‒ 497 1.787
Aan de Slag 2.069 ‒ 700 1.369
Serviceteam Rijk 215 203 418
Bijdrage aan ZBO's/RWT's 51.302 ‒ 10.315 40.987
Kadaster 51.302 ‒ 10.315 40.987
Bijdrage aan agentschappen 20.458 15.722 36.180
Aan de Slag 15.827 15.861 31.688
RWS (STR) 3.344 ‒ 521 2.823
Serviceteam Rijk 1.287 382 1.669
3.3 Regio 332.214 ‒ 225 331.989
Opdrachten 263 ‒ 186 77
Regiodeals 263 ‒ 186 77
Bijdrage aan ZBO's/RWT's 477 ‒ 39 438
Regiodeals 477 ‒ 39 438
Bijdrage aan medeoverheden 331.474 0 331.474
Regiodeals 331.474 0 331.474
Ontvangsten 11.127 6.757 17.884

Geschatte budgetflexibiliteit

juridisch verplicht 99%
bestuurlijk gebonden 0%
beleidsmatig gereserveerd 1%
nog niet ingevuld/vrij te besteden 0%

Van het totale uitgavenbudget op artikel 3 is 99% juridisch verplicht.

Uitgaven

3.2 Omgevingswet

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

Kadaster

Dit betreft een saldo van diverse mutaties.

Er vindt een herschikking plaats binnen de middelen voor het beheer van het DSO-LV van bijdrage aan ZBO's/RWT's naar bijdrage aan agentschappen, omdat de opdrachtverstrekking aan Rijkswaterstaat voor 2026 rechtstreeks zal verlopen. Het gaat om € 12,8 mln.

Het restant (€ 2,5 mln.) betreft diverse kleine (technische) desalderingen.

Bijdrage aan agentschappen

Aan de Slag

Dit betreft met name de herschikking binnen de middelen voor het beheer van het DSO-LV van bijdrage aan ZBO's/RWT's naar bijdrage aan agentschappen. Het gaat om € 12,8 mln.

Het restant (€ 3,1 mln.) betreft met diverse kleine (technische) reallocaties en desalderingen en een overboeking van het ministerie van IenW van € 0,8 mln. voor de verrekening van de kosten voor de niet-Omgevingswet-dienstverlening van het Informatiepunt Leefomgeving.

Ontvangsten

Dit saldo betreft diverse desalderingen. De grootste desalderingen betreffen het beheer en de doorontwikkeling van NGII voor het Kadaster (€ 2,2 mln.) en terugbetalingen van het KOOP omtrent DSO-LV (€ 1,5 mln.).

3.4 Artikel 4. Uitvoering Rijksvastgoedbeleid

Budgettaire gevolgen van beleid

Art. Verplichtingen 207.499 10.190 217.689
Uitgaven 207.499 10.190 217.689
4.1 Doelmatige Rijkshuisvesting 113.720 ‒ 4.649 109.071
Bijdrage aan agentschappen 113.720 ‒ 4.649 109.071
RVB (Bijdrage voor huisvesting HCvS) 75.282 ‒ 4.000 71.282
RVB (Bijdrage voor huisvesting Koninklijk Huis) 18.524 0 18.524
RVB (Bijdrage voor huisvesting Ministerie van AZ) 7.674 0 7.674
RVB (Bijdrage voor monumenten) 4.453 0 4.453
RVB (Bijdrage voor rijkshuisvesting) 7.787 ‒ 649 7.138
4.2 Beheer materiële activa 93.779 14.839 108.618
Bijdrage aan agentschappen 93.779 14.839 108.618
RVB 19.016 0 19.016
RVB (Bijdrage voor compensatiegronden en erfpachtrecht) 15.000 0 15.000
RVB (Onderhoud en beheerkosten) 5.314 0 5.314
RVB (Zakelijke lasten) 54.449 14.839 69.288
Ontvangsten 153.945 15.893 169.838

Geschatte budgetflexibiliteit

juridisch verplicht 98%
bestuurlijk gebonden 0%
beleidsmatig gereserveerd 2%
nog niet ingevuld/vrij te besteden 0%

Van het totale uitgavenbudget op artikel 4 is 98% juridisch verplicht.

Uitgaven

4.1 Doelmatige Rijkshuisvesting

Bijdrage aan agentschappen

RVB (Bijdrage voor huisvesting HCvS)

Er zijn minder middelen nodig voor de huisvesting van de Hoge Colleges van Staat als gevolg latere opleveringen van (deel)projecten. € 4,0 mln. wordt gerealloceerd ten behoeve van de zakelijke lasten van het RVB.

4.2 Beheer materiële activa

Bijdrage aan agentschappen

RVB (Zakelijke lasten)

De extra uitgaven voor de zakelijke lasten van het RVB (€ 14,8 mln.) worden voornamelijk veroorzaakt door gestegen belastingen of later binnengekomen aanslagen. Gemeenten sturen aanslagen uit eerdere jaren. Daarnaast stijgen ook WOZ-waardes als gevolg van renovaties. Tevens zijn er nieuwe panden opgeleverd. Deze middelen worden gerealloceerd vanuit de Woningbouwimpuls op art. 1 en de bijdrage voor huisvesting Hoge Colleges van Staat op dit artikel.

Ontvangsten

De generale ontvangsten uit de veiling van huurrechten van benzinestations langs rijkswegen zijn hoger dan eerder geraamd. Dit gaat om € 14,5 mln.

Het restant (€ - 1,4 mln.) betreft twee kleine (technische) desalderingen.

4 Niet-beleidsartikelen

4.1 Artikel 12. Algemeen

Art. Verplichtingen 34.321 0 34.321
Uitgaven 34.321 0 34.321
12.1 Algemeen 34.321 0 34.321
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken 34.321 0 34.321
Financiën (IXB) 34.321 0 34.321
Ontvangsten 0 0 0

Toelichting

Voor artikel 12 zijn er ten opzichte van de suppletoire begroting september 2025 geen wijzigingen te melden.

4.2 Artikel 13. Nog onverdeeld

Art. Verplichtingen 3.574 0 3.574
Uitgaven 3.574 0 3.574
13.0 Nog onverdeeld 3.574 0 3.574
Nog te verdelen 3.574 0 3.574
Prijsbijstelling 3.574 0 3.574
Ontvangsten 0 0 0

Toelichting

Voor artikel 13 zijn er ten opzichte van de suppletoire begroting september 2025 geen wijzigingen te melden.

5 Agentschappen

5.1 Dienst van de Huurcommissie (DHC)

Exploitatieoverzicht

Baten
- Omzet 40.660 2.247 42.907
waarvan omzet moederdepartement 24.680 1.547 26.227
waarvan omzet overige departementen
waarvan omzet derden 15.980 700 16.680
Rentebaten
Vrijval voorzieningen
Bijzondere baten 9 9
Totaal baten 40.660 2.256 42.916
Lasten
Apparaatskosten 40.364 ‒ 1.234 39.130
- Personele kosten 32.606 ‒ 4.600 28.006
waarvan eigen personeel 23.872 ‒ 1.023 22.849
waarvan inhuur externen 7.457 ‒ 3.500 3.957
waarvan overige personele kosten 1.277 ‒ 77 1.200
- Materiële kosten 7.758 3.366 11.124
waarvan apparaat ICT 3.992 ‒ 43 3.949
waarvan bijdrage aan SSO's 2.775 2.775
waarvan overige materiële kosten 3.766 634 4.400
Rentelasten
Afschrijvingskosten 296 ‒ 261 35
- Materieel 296 ‒ 261 35
waarvan apparaat ICT 280 ‒ 280
waarvan overige materiële afschrijvingskosten 16 19 35
- Immaterieel
Overige lasten
waarvan dotaties voorzieningen
waarvan bijzondere lasten
Totaal lasten 40.660 ‒ 1.495 39.165
Saldo van baten en lasten gewone bedrijfsuitoefening 3.751 3.751
Agentschapsdeel Vpb-lasten
Saldo van baten en lasten 3.751 3.751

Toelichting

Baten

Omzet moederdepartement

De bijdrage van het moederdepartement is in lijn gebracht met de betalingen door het ministerie van VRO.

Omzet derden

De omzet van derden bestaat uit de verhuurderbijdrage en de ontvangen leges. Deze laatste post is aan de hand van de realisatiecijfers in 2025 naar boven bijgesteld met € 0,7 mln.

Lasten

Apparaatskosten

Personele kosten

De organisatie van de Huurcommissie is gedurende in 2025 verder op sterkte gebracht in lijn met het nieuw vastgestelde Organisatie & Formatie rapport. Dit heeft de nodige tijd gekost met als gevolg dat de realisatie lager zal uitkomen dan geraamd.

Na de reorganisatie heeft een verambtelijking plaatsgevonden waarmee het mogelijk is geweest de externe inhuur terug te dringen richting het niveau van de Roemernorm.

Materiële kosten

De Huurcommissie wordt steeds meer een ict-gedreven organisatie. Dit leidt tot extra noodzakelijke kosten voor beheer en nieuwe ontwikkeling. Daarnaast heeft begin 2025 een migratie plaatsgevonden naar de shared service organisatie SSC-ICT met een eenmalige en structurele last richting de SSO’s tot gevolg.

Afschrijvingskosten

Door de overgang naar SSC-ICT heeft de Huurcommissie geen ict-middelen meer in eigen beheer. De ict-middelen zijn overgedragen aan SSC-ICT. Hierdoor vinden geen investeringen meer plaats en vervalt de post afschrijvingskosten.

Kasstroomoverzicht

1. Rekening courant RHB 1 januari +  depositorekeningen 721 721
Totaal ontvangsten operationele kasstroom (+) 40.660 2.256 42.916
Totaal uitgaven operationele kasstroom (-/-) ‒ 40.364 1.234 ‒ 39.130
2. Totaal operationele kasstroom 296 3.490 3.786
Totaal investeringen (-/-) ‒ 300 300
Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
3. Totaal investeringskasstroom ‒ 300 300
Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)
Eenmalige storting door moederdepartement (+)
Aflossingen op leningen (-/-)
Beroep op leenfaciliteit (+)
4. Totaal financieringskasstroom
5. Rekening courant RHB 31 december (=1+2+3+4) 717 3.790 4.507

Toelichting

Operationele kasstroom

In de offerte van de Huurcommissie is de moederbijdrage vastgesteld op een hoger bedrag, tevens zijn de leges hoger dan geraamd. Daar tegenover staan lagere kosten als gevolg van een lagere instroom van zaken. Per saldo leidt dit tot een mutatie van circa € 3,5 mln.

Investeringskasstroom

Door de overgang naar SSC-ICT is de investeringskasstroom neerwaarts bijgesteld.