Preview document (🔗 origineel)

---

Staten-Generaal										1 / 2

Vergaderjaar  2025-2026

20 043					Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa

Nr. 157		     		Verslag van de zitting 2026 (eerste deel) 

Vastgesteld 3 maart 2026

Inleiding

Aan de eerste deelsessie van de Parlementaire Assemblee van de Raad van
Europa (PACE) in Straatsburg van 26 tot en met 30 januari 2026 namen
zeven Eerste Kamerleden deel. Dit waren de senatoren Kluit, Roovers en
Veldhoen (allen GroenLinks-PvdA), Panman (BBB), Vogels (VVD,
delegatieleider), Moonen (D66) en Bovens (CDA). Aan het begin van de
zitting werd Petra Bayr (Oostenrijk) gekozen tot nieuwe president van de
PACE. Er waren urgentiedebatten over humanitaire bescherming en de
eerbiediging van het internationaal recht in Gaza en de Westelijke
Jordaanoever, de situatie rond Groenland, de politieke crisis in het
bredere Midden-Oosten en het 65-jarig jubileum van het Europees Sociaal
Handvest. De Assemblee herdacht de holocaust op de Internationale
Holocaustherdenkingsdag. Op de plenaire agenda stonden voorts debatten
over Oekraïne en de veiligheid van het Europese continent, de noodzaak
van een verbod op conversiepraktijken en het versterken van
democratieën met behulp van jongeren. Het platform ‘Open dialoog met
de Russische Democratic Forces’ had de eerste bijeenkomst. De
President van Moldavië en de Armeense minister van Buitenlandse Zaken
richtten zich tot de leden. Vicepremier en minister van Buitenlandse
Zaken van de Republiek Moldavië lichtte de prioriteiten van het
halfjaarlijkse voorzitterschap van het Comité van Ministers toe. Zoals
gebruikelijk was er het vragenuur met de Secretaris-Generaal van de Raad
van Europa. De verkiezing voor een nieuwe Nederlandse rechter bij het
Europees Hof voor de Rechten van de Mens werd gewonnen door Corrina
Wissels. De delegatie had een ontmoeting met Tanja Gonggrijp, Permanent
Vertegenwoordiger bij de Raad van Europa en haar team. 

Plenaire debatten

Bij de opening van de plenaire zitting op maandag 26 januari werd Petra
Bayr (Oostenrijk) met ruime meerderheid gekozen tot voorzitter van de
Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa (PACE) voor een
ambtstermijn van één jaar. “We zijn verenigd door de visie van een
Europa – en een wereld – zonder oorlog. En we zijn verenigd door al
onze verworvenheden, onze verdragen en overtuigingen”, zei de
nieuwgekozen voorzitter in haar inaugurele rede. Ze prees de waarde van
het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens prees, als levend
instrument dat invloed heeft op het echte leven. “De Raad van Europa
mag nooit zwijgen wanneer er onrechtvaardigheid heerst, wanneer
democratische verworvenheden onder toenemende druk staan en wanneer
individuen uitsluitend vanwege hun overtuigingen van hun vrijheid worden
beroofd,” sprak Bayr. Verwijzend naar de agressieoorlog van de
Russische Federatie tegen Oekraïne riep zij op tot een krachtige inzet
voor het internationaal recht, territoriale integriteit en vreedzame
conflictoplossing. “Deze oorlog is niet alleen een aanval op de
soevereiniteit van een staat. Het is een aanval op het internationaal
recht, op de Europese vredesorde en op de fundamenten van de
mensenrechten. De kracht van het recht – niet het recht van de
sterkste – moet zegevieren”, zei zij. Ook wil Bayr de Raad van
Europa dichter bij de burgers, en met name bij jongeren, brengen. Ze
hield een pleidooi voor een breed zichtbare Raad van Europa, door
nauwere en meer strategische samenwerking tussen de Parlementaire
Vergadering, het Comité van Ministers, het Hof, de secretaris-generaal
en alle instellingen. “Samen kunnen we de samenhang, de zichtbaarheid
en de politieke impact versterken,” concludeerde zij.

Tekke Panman opende als rapporteur Threats to the International Criminal
Court op 26 januari het actualiteitendebat over het beschermen van het
systeem van internationale rechtspraak. “Als we luisteren naar het
nieuws, lijkt het erop dat velen zijn vergeten hoe belangrijk het
internationaal recht en de internationale rechtspleging zijn, dat dit de
gedeelde waarden van onze gemeenschap zijn, en vooral dat menselijkheid
centraal staat in ons systeem,” zei Panman. Hij wees erop
internationale rechtspraak een gedeeld en algemeen gevoel van
rechtvaardigheid tussen landen en tussen mensen is, “Het houdt in dat
individuen worden beschermd tegen willekeurig gedrag, zowel door hun
eigen staat als door andere staten. Het is een broodnodig kompas in
onzekere tijden,” sprak Panman. Hij uitte zijn zorgen over de
behandeling, bedreiging en sanctionering van aanklagers en rechters -
functionarissen die hun leven hebben gewijd aan het ter verantwoording
roepen van oorlogsmisdadigers- enkel vanwege hun inzet voor het
internationale recht. Namens de fractie van Socialisten, Democraten en
Groenen (SOC) benadrukte Saskia Kluit het belang van geloofwaardige en
snelle uitvoering van uitspraken van het ICC en ICJ en het beschermen
van mandaathouders als ICC-aanklager Kahn en VN -rapporteur Francesca
Albanese. “De Raad van Europa en het Europees Hof voor de Rechten van
de Mens spelen een centrale rol. Samen met de VN, het Internationaal
Strafhof en het Internationaal Gerechtshof vormen zij de pijlers van de
internationale rechtsorde voor het verdedigen van fundamentele waarden
zoals vrijheid van meningsuiting en menselijke waardigheid,” sprak
Kluit.

Dinsdag 27 januari hield de president van Moldavië, Maia Sandu haar
toespraak waarin ze waarschuwde dat Europa met twee oorlogen wordt
geconfronteerd. “De agressieoorlog van Rusland tegen Oekraïne en een
even gevaarlijke, minder zichtbare hybride oorlog met desinformatie,
cyberaanvallen en externe inmenging in Europese democratieën staan niet
los van elkaar, ze versterken elkaar en hebben hetzelfde doel,” sprak
ze. De ene vernietigt steden met raketten, de andere ondermijnt het
vertrouwen met geld, verhalen en manipulatie om Europa te ondermijnen,
te controleren en te verdelen voegde ze daaraan toe. Manipulatie van
informatie, versterkt door technologie, ondoorzichtige algoritmen en
kunstmatige intelligentie acht Sandu de gevaarlijkste manier van hybride
oorlogsvoering. “Als we hier niets tegen doen, zullen degenen die de
technologie beheersen in toenemende mate bepalen hoe mensen denken,”
zei zij en wees op de noodzaak van een duidelijk en alomvattend
rechtsinstrument inzake buitenlandse manipulatie van informatie en
inmenging, dat zich richt op verkiezingsinmenging, mediaconcentratie en
-overname, georganiseerde misdaad, cybercriminaliteit, corruptie, het
kwaadwillige gebruik van kunstmatige intelligentie en andere
technologieën. In antwoord op vragen over de situatie in de regio
Transnistrië zei de president dat de Moldavische autoriteiten zich
volledig inzetten voor een vreedzame oplossing van het conflict en
benadrukte zij de stappen die recentelijk zijn genomen om economische
herintegratie te bevorderen, waardoor 70 % van de export uit deze regio
nu naar EU-landen gaat. De illegale aanwezigheid van Russische troepen
blijft de grootste belemmering voor volledige re-integratie en ze
bevestigde opnieuw dat Moldavië vastbesloten is deze uitdaging het
hoofd te bieden.

Secretaris-generaal Alain Berset wees in zijn toespraak op 27 januari op
de versnelde opeenstapeling van crises, geopolitieke spanningen en
informatie-overload, die leiden tot instabiliteit en machtsdenken, zelfs
binnen allianties en rechtsordes, die volgens Berset een breuk in de
wereldorde markeren. De huidige crises zijn volgens hem het gevolg van
langdurige ondermijning van internationale afspraken, economische
ontwrichting en verlies aan vertrouwen, waarbij angst en desinformatie
een voedingsbodem vonden. Berset legde uit dat een verkeerde reactie op
de concurrentie tussen grootmachten schadelijk kan zijn voor Europa.
“We moeten niet kiezen tussen recht en veiligheid, wat in sommige
andere regio's is gebeurd, mag geen voorbeeld zijn voor Europa,” sprak
hij. Berset stelde dat democratische veiligheid de weg vooruit is en
recht de vorm van macht van Europa. “Het zorgt voor autonomie zonder
overheersing, samenwerking zonder onderwerping en veiligheid zonder
capitulatie,” aldus Berset en hij riep op om vast te houden aan de
bescherming van het rechtskader en dubbele standaarden in de
internationale politiek te weerstaan. “Middelgrote mogendheden zijn
niet machteloos, de ruimte tussen grootmachten is niet leeg. Het is daar
waar Europa moet optreden,” sprak hij. 

In de plenaire zaal vond daarna de holocaustherdenking plaats. Veel
sprekers stonden stil bij de lessen uit het verleden. Lord Alf Dubs, die
in juni 1939 op zesjarige leeftijd aan de Holocaust ontsnapte met een
Kindertransport-trein vanuit bezet Europa, sprak over het belang van het
doorgeven van de geschiedenis van de Holocaust aan jonge mensen: “We
moeten ervoor zorgen dat de volgende generatie het begrijpt, want mensen
zoals ik zullen er niet meer zijn – en het is belangrijk dat de
boodschap wordt doorgegeven aan de volgende generatie,” zei hij.
PACE-president Bayr sprak over de gezamenlijke verplichting om de lessen
van de holocaust om te zetten in concrete politieke actie. “Nooit meer
is geen symbolische uitdrukking, het is een politieke verbintenis – om
de menselijke waardigheid te verdedigen, minderheden te beschermen en
weerstand te bieden aan de uitholling van democratische normen, waar die
zich ook voordoet,” sprak zij. Ook de president van de Republiek
Moldavië wees erop dat ‘Nooit meer’ geen belofte is die vanzelf
standhoudt. “Het is een verantwoordelijkheid die we moeten hernieuwen,
via onze instellingen, onze keuzes en onze moed. Laten we de moed hebben
om te handelen voordat herinnering omslaat in spijt,” zei zij. Andere
deelnemers aan de herdenkingsceremonie waren Meyer Stambler,
opperrabbijn van de Federatie van Joodse Gemeenschappen van Oekraïne,
met een videoboodschap vanuit het Joods Museum van Oekraïne in Dnipro;
Anina Ciuciu van de Roma- en Travellersgemeenschap; Krystian Kamiński
van de LGBTI-gemeenschap in Polen; en de Franse historicus Nicolas
Laugel. Hierop volgde een kranslegging ter nagedachtenis aan de
slachtoffers van de holocaust en werd een minuut stilte in acht genomen.


Tijdens de middagvergadering werd de resolutie Supporting the commitment
to a comprehensive, just and lasting peace for Ukraine and the security
of the European continent (doc. nr. 16311) aangenomen die aandringt op
een onmiddellijk en volledig staakt-het-vuren en oprechte
onderhandelingen, waarbij Oekraïne niet gedwongen mag worden om onder
bombardementen te onderhandelen, er geen territoriale concessies mogen
gedaan die in strijd zijn met de beginselen van het internationaal
recht, noch mag tijdelijk bezet Oekraïens grondgebied als Russisch
worden erkend, wat een verandering van de grenzen met geweld zou
legitimeren.

Ook nam de assemblee de resolutie Ensuring safe, sound and credible
elections in times of crisis (doc. nr. 16297) die ingaat op de talloze
uitdagingen waarmee verkiezingen te maken hebben tijdens natuurrampen,
pandemieën, terroristische aanslagen en conflicten, met name de
agressie van de Russische Federatie tegen Oekraïne. Om de democratische
legitimiteit te behouden, pleit de resolutie voor verbeterde wettelijke,
procedurele en institutionele waarborgen, gedegen voorlichting van
kiezers en flexibele praktijken voor verkiezingswaarneming en moedigt
lidstaten aan om hun strategieën op het gebied van
verkiezingsveiligheid, transparantie en crisiscommunicatie te
versterken, en internationaal samen te werken om de veerkracht van
verkiezingen te vergroten. 

Op woensdag 28 januari werden twee resoluties over jongeren besproken.
In de resolutie Strengthening democracies with young people: from
participation to shared responsibility (Doc. nr. 16308) werd benadrukt
dat het leren en beoefenen van democratie een politieke kernprioriteit
in het onderwijssysteem moet zijn om jongeren te helpen vertrouwen in de
democratie te krijgen en zich in te zetten voor democratisch
burgerschap. Theo Bovens onderstreepte het belang van inclusieve
jeugdparticipatie. “Echte participatie betekent dat jongeren niet
alleen over jongerenonderwerpen spreken, maar op alle politieke
terreinen moeten kunnen meedoen. Ik stel dan ook voor dat de
aanbevelingen niet uitsluitend aan regeringen gericht moeten zijn, maar
ook aan maatschappelijke organisaties, onderwijsinstellingen en
jeugdorganisaties, zodat de implementatie meer bij de samenleving en bij
jongeren zelf komt te liggen,” sprak Bovens. De resolutie Socialising
at schools: for an inclusive and participatory education fostering
democratic values (Doc. nr. 16314) ging over het belang van de
effectieve participatie van jongeren voor de vernieuwing, veerkracht en
legitimiteit van democratische instellingen, en dat de toekomst van
Europa afhangt van samenlevingen waarin jongeren worden erkend als
gelijkwaardige partners bij het vormgeven van het politieke, sociale,
economische en culturele leven. Namens de Alliantie van Liberalen en
Democraten voor Europa (ALDE) sprak Carla Moonen haar waardering uit
voor het rapport en benadrukte dat scholen het hart vormen van de
democratie. “Net zoals kinderen een spiegel van hun ouders zijn, zijn
scholen een spiegel van de samenleving—met zowel haar kracht als haar
problemen, zoals discriminatie en uitsluiting. Daarom moeten scholen
plekken zijn waar democratie niet alleen wordt onderwezen, maar
daadwerkelijk wordt beleefd,” zei Moonen. Zij verwelkomde alle
aanbevelingen van het rapport om kinderen, leraren en instellingen te
versterken. “Om alle kinderen in staat te stellen te leren op een
manier die bij hen past en om gelijke kansen te bieden, moeten we rijke
schooldagen creëren met onderwijs, zorg, sport, cultuur, kunst, natuur
en natuurlijk een warme maaltijd voor elk kind,” sprak Moonen. Zij
pleitte ervoor om in plaats van te proberen de oude orde te herstellen,
iets beters, sterkers, democratischer en rechtvaardiger op te bouwen en
onderwijs zou op dit moment een politieke prioriteit moeten zijn. “De
jongeren die vandaag in de klas zitten, zijn de werknemers en leraren
van morgen. We moeten nu in hen en in onze toekomst investeren,” sloot
zij af. 

Het actualiteitendebat over eerbiediging van het internationaal recht in
Gaza en op de Westelijke Jordaanoever na het staakt-het-vuren werd
geopend door rapporteur Saskia Kluit. In haar bijdrage betoogde zij dat
vrijheid en vrede onmogelijk zijn zonder gerechtigheid en dat duurzame
vrede in Israël en Palestina alleen kan worden bereikt door
rechtvaardigheid en verantwoording voor alle gepleegde misdaden. Kluit
wees op de tekortkomingen van het vredesakkoord door het onvoldoende
betrekken van de Palestijnen en het negeren van hun rechten, cultuur en
menselijkheid. Kluit sloot af met de overtuiging dat, net zoals Europa
na de Tweede Wereldoorlog een mensenrechtensysteem wist op te bouwen,
ook een rechtvaardige en blijvende vrede tussen Israël en Palestina
mogelijk is — mits Europa zijn eigen waarden consequent volgt. 

Een zeldzaamheid was de unanieme tegenstem van de Assemblee tegen het
Draft additional protocol to the Convention on Human Rights and
Biomedicine concerning the protection of human rights and dignity of
persons with regard to involuntary placement and involuntary treatment
within mental healthcare services (doc.nr. 16309). Het Comité van
Ministers had de PACE gevraagd om advies uit te brengen over het door
intergouvernementele deskundigen opgestelde ontwerpprotocol inzake de
onvrijwillige opname en onvrijwillige behandeling van personen in de
geestelijke gezondheidszorg, omdat dit het moeilijker zou maken om
dwangmaatregelen in dergelijke instellingen af te schaffen. Ondanks de
erkenning van de noodzaak om een kader te bieden voor uitzonderlijke
maatregelen als uiterste middel bij de behandeling van personen in deze
situatie, verzocht de Assemblee het Comité van Ministers te overwegen
een flexibeler instrument dan een protocol te gebruiken, zoals een
aanbeveling die in overeenstemming is met het VN-Verdrag inzake de
rechten van personen met een handicap en de daarbij behorende algemene
opmerkingen en richtsnoeren, en die uitgaat van een
paradigmaverschuiving naar meer respect voor de autonomie van deze
personen.

Donderdag 29 januari vond het urgentiedebat over Groenland plaats.
Voorafgaand hieraan publiceerde de Deense delegatie namens de politieke
groepen en 34 landen, waaronder Nederland, een statement over Groenland
waarin zij hun gezamenlijke inzet voor vrede, veiligheid, democratie en
een op regels gebaseerde internationale orde benadrukken. De aangenomen
resolutie Threats against the international order: the case of Greenland
(doc.nr. 16334) onderstreept de soevereiniteit en territoriale
integriteit van het Koninkrijk Denemarken en herhaalt dat beslissingen
over de toekomstige status van Groenland of zijn betrekkingen een zaak
zijn van het volk van Groenland en het volk van Denemarken. 

Geconfronteerd met instabiliteit in het Midden-Oosten en ernstige
schendingen van de mensenrechten in zowel de Islamitische Republiek Iran
als de Arabische Republiek Syrië, nam de assemblee de resolutie
Political crisis in the broader Middle East: the need to protect human
rights and the rights of all minority groups (doc. nr. 16336) aan waarin
de bescherming van de burgerbevolking, met inbegrip van personen die tot
etnische en religieuze minderheidsgroepen behoren, voorrang moet krijgen
bij alle politieke, militaire en veiligheidsbeslissingen. In haar
bijdrage stelde Kluit dat jaren van debat en passiviteit tegenover Iran
hebben geleid tot straffeloosheid en grootschalig geweld tegen
onschuldige burgers. “De internationale aandacht gaat naar militaire
en strategische kwesties, zonder een geloofwaardig plan voor de
bescherming van de Iraanse bevolking. We moeten de passiviteit
doorbreken en concrete actie ondernemen om de Iraanse bevolking te
beschermen en daders van geweld niet ongestraft te laten,” zei Kluit. 

Met het aannemen van de resolutie For a ban on conversion practices
(doc.nr. 16315) roept de Assemblee de lidstaten op wetgeving aan te
nemen die conversiepraktijken verbieden, met oplegging van
strafrechtelijke sancties, gebaseerd op een duidelijke en uitgebreide
definitie van de verboden praktijken, en om toezicht- en
rapportagemechanismen in te stellen. 

Vanwege het 65-jarige bestaan van het Europees Sociaal Handvest
behandelde de assemblee de gelijknamige resolutie The 65th anniversary
of the European Social Charter: social rights as the foundation of
resilient democracies and social justice (doc.nr. 16335). Als voorzitter
van de commissie Sociale Zaken, Gezondheid en Duurzame Ontwikkeling
benadrukte Kluit dat de sociale grondrechten het fundament vormen onder
veerkrachtige democratieën en daarmee de kern van het werk van de Raad
van Europa. Tot slot behandelde de plenaire vergadering de
Post-monitoring dialogue with North Macedonia (doc. nr. 16317) waarin
gekeken werd naar de maatregelen en wetsvoorstellen die zijn gedaan over
hervormingen van het gerechtelijk apparaat en het openbaar ministerie,
de Raad voor de Rechtspraak, het Openbaar Ministerie en de Raad van
Openbare Aanklagers. Verder werd ingegaan op de genomen maatregelen om
corruptie te bestrijden en de toezegging van het land om de
mensenrechtenproblemen van de Roma-gemeenschap aan te pakken. Rian
Vogels sprak namens de ALDE-fractie de steun uit voor het sluiten van de
dialoog met Noord-Macedonië, als erkenning van de geboekte vooruitgang
en als stimulans voor pro-Europese hervormers. “Het rapport dat voor
ons ligt bevestigt een belangrijke werkelijkheid: Noord-Macedonië is
vandaag de dag een goed functionerende democratie, waar fundamentele
rechten en vrijheden worden gerespecteerd. Het rapport identificeert
terecht gebieden waar verdere vooruitgang nodig is, de onafhankelijkheid
van de rechterlijke macht en de strijd tegen corruptie,” sprak Vogels.


Op vrijdag 30 januari tijdens het open debat prees Tekke Panman de
invoering van de zogeheten ‘blauwe kaart’ en noemde het instrument
een welkome aanvulling op het debat. Wel meende Panman dat de beperkte
spreektijd 

nadelig kan zijn voor leden wiens moedertaal niet Frans of Engels is,
omdat zij hun inhoudelijke bijdrage niet altijd volledig kunnen
uitspreken. Panman vroeg om hier in de toekomst rekening mee te houden. 

Overige 

Op 27 januari werd Saskia Kluit herbenoemd als voorzitter van de
Commissie voor Sociale Zaken, Gezondheid en Duurzame Ontwikkeling en nam
deel aan de Joint Committee Meeting met de ambassadeurs bij de Raad van
Europa op 29 januari, waarbij gesproken werd over de opvolging van de
informele ministeriële conferentie in december 2025. Veldhoen en Moonen
spraken met de Open Dialogue Foundation over het toenemende misbruik van
westerse rechtssystemen en wetshandhaving door autoritaire regimes. In
de commissie Politieke Zaken werd Vogels benoemd als rapporteur ‘Need
to protect Election Observers’ en in de commissie Election of Jugdes
gekozen tot derde vice-voorzitter. Op 29 januari woonde Vogels een
side-event bij over het verbieden van conversie therapieën
vooruitlopend op het debat later die dag. In de commissie Juridische
Zaken werd Veldhoen benoemd tot rapporteur ‘Towards the universal
abolition of the death penalty’. Op 29 januari was Kluit als
rapporteur inzake de humanitaire crisis in Gaza gastvrouw van het tonen
van de film ‘The Voice of Hind Rajab’, waar 200 mensen aan
deelnamen. Na afloop volgde een gesprek met de producent van de film, en
was er een videoboodschap van de regisseur en moeder van Hind Rajab.
Roovers, Panman, Bovens en Vogels werden lid van de nieuw ingestelde
speciale commissie New Democratic Pact.  

De voorzitter van de delegatie,

Vogels

De griffier van de delegatie,

Bakker-de Jong

  HYPERLINK
"https://www.thedanishparliament.dk/-/media/sites/ft/pdf/aktuelt/nyheder
/2026/joint-statement-on-greenland-pace.pdf"
joint-statement-on-greenland-pace.pdf  

 PAGE    

 PAGE   3