Memorie van toelichting
Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Algemene Zaken (IIIA), de begrotingsstaat van het Kabinet van de Koning (IIIB) en de begrotingsstaat van de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (IIIC) voor het jaar 2026 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)
Memorie van toelichting
Nummer: 2026D10516, datum: 2026-04-02, bijgewerkt: 2026-04-02 12:41, versie: 1
Directe link naar document (.docx), link naar pagina op de Tweede Kamer site.
Gerelateerde personen:- Eerste ondertekenaar: R.A.A. Jetten, minister van Algemene Zaken (Ooit D66 kamerlid)
Onderdeel van kamerstukdossier 36915 III-2 Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Algemene Zaken (IIIA), de begrotingsstaat van het Kabinet van de Koning (IIIB) en de begrotingsstaat van de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (IIIC) voor het jaar 2026 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota).
Onderdeel van zaak 2026Z04497:
- Voortouwcommissie: vaste commissie voor Binnenlandse Zaken
- 2026-04-07 15:45: Regeling van werkzaamheden (Regeling van werkzaamheden), TK
- 2026-04-16 11:30: Procedurevergadering Binnenlandse Zaken (Procedurevergadering), vaste commissie voor Binnenlandse Zaken
Preview document (🔗 origineel)
| Tweede Kamer der Staten-Generaal | 2 |
| Vergaderjaar 2025‒2026 | |
| 36 915III | Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Algemene Zaken (IIIA), de begrotingsstaat van het Kabinet van de Koning (IIIB) en de begrotingsstaat van de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (IIIC) voor het jaar 2026 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) |
| Nr. 2 | MEMORIE VAN TOELICHTING |
A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 tot en met 3
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2026 wijzigingen aan te brengen in:
de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Algemene Zaken (IIIA);
de begrotingsstaat inzake de agentschappen van dit ministerie;
de begrotingsstaat van het Kabinet van de Koning (IIIB) en de begrotingsstaat van de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (IIIC).
De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).
De Minister-President, Minister van Algemene Zaken
R.A.A. Jetten
B. BEGROTINGSTOELICHTING
1 Leeswijzer
In de navolgende paragrafen 2.1, 2.2 en 2.3 worden de voorgestelde mutaties toegelicht, voor het Ministerie van Algemene Zaken, het Kabinet van de Koning en de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten.
2 Beleidsartikelen
2.1 Artikel 1 Eenheid van het algemeen regeringsbeleid
Overzicht belangrijkste uitgaven- en ontvangstenmutaties
| Tabel 1 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2026 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Artikelnummer | Uitgaven 2026 | Uitgaven 2027 | Uitgaven 2028 | Uitgaven 2029 | Uitgaven 2030 | Uitgaven 2031 | |
| Vastgestelde begroting 2026 | 102.594 | 100.797 | 98.741 | 96.855 | 96.855 | 96.855 | |
| Mutaties coalitieakkoord | |||||||
| 1) Efficiencytaakstelling coalitieakkoord | 1 | 0 | ‒ 191 | ‒ 379 | ‒ 919 | ‒ 1.445 | ‒ 1.445 |
| 2) Maatregel vernieuwing rijksdienst coalitieakkoord | 1 | 0 | 0 | 0 | ‒ 1.955 | ‒ 4.899 | ‒ 4.899 |
| Belangrijkste suppletoire mutaties | |||||||
| 3) Loon-en prijsbijstelling 2026 | 1 | 1.586 | 1.561 | 1.190 | 1.142 | 1.141 | 1.084 |
| 4) Loon-en prijsbijstelling toedeling naar KvdK | 1 | ‒ 31 | ‒ 31 | ‒ 27 | ‒ 27 | ‒ 27 | ‒ 26 |
| 5) Loon-en prijsbijstelling toedeling naar CTIVD | 1 | ‒ 40 | ‒ 40 | ‒ 36 | ‒ 30 | ‒ 30 | ‒ 29 |
| 6) Oprichting Bureau Bestuursraad Rijk (BBR) | 1 | 1.400 | 1.400 | 1.400 | 1.400 | 1.400 | 1.400 |
| 7) Eindejaarsmarge (EJM) 2025 | 1 | 1.006 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 8) Uitdeling EJM 2025 naar KvdK | 1 | ‒ 33 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 9) Aanwending EJM 2025 voor CTIVD | 1 | ‒ 900 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 10) Overige overboekingen met andere begrotingen | 1 | ‒ 101 | ‒ 29 | ‒ 29 | 0 | 0 | 0 |
| Stand 1e suppletoire begroting 2026 | 105.481 | 103.467 | 100.860 | 96.466 | 92.995 | 92.940 | |
Toelichting
1. Dit is de verwerking van de efficiencytaakstelling zoals afgesproken in het coalitieakkoord.
2. Dit is de verwerking van de maatregel vernieuwing rijksdienst en slagvaardige overheid zoals afgesproken in het coalitieakkoord.
3. De loon-en prijsbijstelling 2026.
4. De doorverdeling van de loon-en prijsbijstelling naar het KvdK.
5. De doorverdeling van de loon-en prijsbijstelling naar de CTIVD.
6. In 2026 en verder dragen de departementen € 1,4 miljoen bij voor de financiering oprichten Bureau Bestuursraad Rijk (BBR).
7. De eindejaarsmarge 2025.
8. De uitdeling van de eindejaarsmarge 2025 naar KvdK.
9. De aanwending van de eindejaarsmarge 2025 voor de extra exploitatiekosten nieuwe huisvesting CTIVD in 2027.
10. Dit is het saldo van diverse overboekingen van de begroting van het Ministerie van Algemene Zaken (AZ).
| Tabel 2 Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2026 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Artikelnummer | Ontvangsten 2026 | Ontvangsten 2027 | Ontvangsten 2028 | Ontvangsten 2029 | Ontvangsten 2030 | Ontvangsten 2031 | |
| Vastgestelde begroting 2026 | 6.334 | 5.794 | 5.894 | 5.994 | 5.994 | 5.994 | |
| Mutaties coalitieakkoord | |||||||
| 1) Efficiencytaakstelling coalitieakkoord | 1 | 0 | 0 | 0 | ‒ 34 | ‒ 68 | ‒ 68 |
| 2) Maatregel vernieuwing rijksdienst coalitieakkoord | 1 | 0 | 0 | 0 | ‒ 124 | ‒ 310 | ‒ 310 |
| Belangrijkste suppletoire mutaties | |||||||
| 3) Ontvangsten a.g.v. doorbelasting loonbijstelling RVD/CKH 2026 | 1 | 11 | 11 | 11 | 11 | 11 | 11 |
| 4) Ontvangsten a.g.v. doorbelasting prijsbijstelling RVD/CKH 2026 | 1 | 11 | 11 | 11 | 11 | 11 | 11 |
| Stand 1e suppletoire begroting 2026 | 6.356 | 5.816 | 5.916 | 5.858 | 5.638 | 5.638 | |
Toelichting
1. Dit is de verwerking van de efficiencytaakstelling zoals afgesproken in het coalitieakkoord.
2. Dit is de verwerking van de maatregel vernieuwing rijksdienst en slagvaardige overheid zoals afgesproken in het coalitieakkoord.
3. Dit betreffen technische ontvangstenmutaties als gevolg van de doorbelasting van de loonbijstelling 2026.
4. Dit betreffen technische ontvangstenmutaties als gevolg van de doorbelasting van de prijsbijstelling 2026.
Budgettaire gevolgen van beleid
| Tabel 3 Budgettaire gevolgen van beleid art. 1 Eenheid van het algemeen regeringsbeleid (bedragen x € 1.000) | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ontwerpbegroting 2026 (1) | Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) | Vastgestelde begroting 2026 (3) = (1) + (2) | Mutaties 1e suppletoire begroting (4) | Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) | Mutatie 2027 | Mutatie 2028 | Mutatie 2029 | Mutatie 2030 | Mutatie 2031 | |
| Verplichtingen | 102.594 | 0 | 102.594 | 2.887 | 105.481 | 2.670 | 2.119 | ‒ 389 | ‒ 3.860 | 92.940 |
| Uitgaven | 102.594 | 0 | 102.594 | 2.887 | 105.481 | 2.670 | 2.119 | ‒ 389 | ‒ 3.860 | 92.940 |
| 1.1 Coördinatie van het algemeen communicatie- en regeringsbeleid (RVD) apparaatsuitgaven | 4.830 | 0 | 4.830 | ‒ 314 | 4.516 | ‒ 234 | ‒ 234 | ‒ 352 | ‒ 515 | ‒ 515 |
| Extrapolatie | 4.459 | |||||||||
| 1.2 Bijdrage aan de lange termijn beleidsontwikkeling (WRR) apparaatsuitgaven | 631 | 0 | 631 | 0 | 631 | ‒ 4 | ‒ 7 | ‒ 24 | ‒ 46 | ‒ 46 |
| Extrapolatie | 612 | |||||||||
| 1.3 Apparaatsuitgaven | 61.650 | 0 | 61.650 | 2.579 | 64.229 | 2.743 | 2.434 | 900 | ‒ 1.224 | ‒ 1.269 |
| Extrapolatie | 57.900 | |||||||||
| 1.4 Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB) | 2.107 | 0 | 2.107 | 279 | 2.386 | 19 | 17 | 17 | 17 | 16 |
| Extrapolatie | 2.107 | |||||||||
| Bijdrage aan agentschap | ||||||||||
| 1.5 Dienst Publiek en Communicatie | 33.376 | 0 | 33.376 | 343 | 33.719 | 146 | ‒ 91 | ‒ 930 | ‒ 2.092 | ‒ 2.101 |
| Extrapolatie | 31.777 | |||||||||
| Ontvangsten | 6.334 | 0 | 6.334 | 22 | 6.356 | 22 | 22 | ‒ 136 | ‒ 356 | 5.638 |
Budgetflexibiliteit
Het grootste deel van de uitgaven bij AZ zijn apparaatsuitgaven. In verband met het beleidsarme karakter van AZ vindt er geen verdere uitsplitsing plaats naar geschatte budgetflexibiliteit.
Toelichting
Uitgaven
De uitgaven van AZ zijn voor het jaar 2026 met € 2,9 miljoen toegenomen. Dit bedrag betreft het saldo van meerdere mutaties.
In 2026 en verder dragen de departementen € 1,4 miljoen bij voor de financiering oprichten Bureau Bestuursraad Rijk (BBR). Het BBR zal zich inzetten voor het realiseren van een slagvaardige bestuursraad van het Rijk. Daarnaast zijn de eindejaarsmarge 2025 en de tranches loon-en prijsbijstelling 2026, van respectievelijk € 1 miljoen en € 1,5 miljoen in 2026, aan de begroting toegevoegd. Van de eindejaarsmarge 2025 is € 900 duizend via een kasschuif ingezet voor de extra exploitatiekosten voor de nieuwe huisvesting van de CTIVD in 2027.
Mutaties coalitieakkoord
In het coalitieakkoord zijn afspraken gemaakt over een fundamenteel efficiëntere en effectievere overheid. De hieruit voortvloeiende efficiencytaakstelling en de maatregel vernieuwing rijksdienst en slagvaardige overheid zijn bij deze suppletoire begroting verwerkt. De toebedeling over de artikelen van AZ heeft plaats gevonden naar rato van het budget. De maatregelen hebben in 2026 nog geen gevolgen voor het budget van AZ. Vanaf 2027 treedt een geleidelijke afname in, die in de daaropvolgende jaren toeneemt tot een structurele verlaging van € 6,3 miljoen. Dat past bij de stapsgewijze invoering zoals afgesproken in het coalitieakkoord.
Overige overboekingen met andere begrotingen
Als gevolg van lagere realisaties van de banenafspraak in de sector overheid betalen departementen vanuit hun verantwoordelijkheid een heffing voor elke niet-gerealiseerde baan. AZ draagt € 60 duizend bij aan de dekking van dit besparingsverlies. Daarnaast doet AZ een bijdrage van € 12 duizend voor de Rijksbrede ICT-voorziening en voor de jaren 2026, 2027 en 2028 draagt AZ € 29 duizend bij aan de Stuurgroep beleidskwaliteit.
Extrapolatie
Met de extrapolatiemutaties worden de begrotingsstanden in het extrapolatiejaar 2031 toegevoegd aan de begroting van AZ.
Ontvangsten
De stapsgewijze invoering van de maatregelen voor een efficiëntere en effectievere overheid, zoals afgesproken in het coalitieakkoord, zijn ook verwerkt in de ontvangsten. Vanaf 2029 treedt de geleidelijke afname in, die in de daaropvolgende jaren toeneemt tot een structurele verlaging van € 378 duizend.
2.2 Artikel 1 Kabinet van de Koning
Overzicht belangrijkste uitgaven- en ontvangstenmutaties
| Tabel 4 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2026 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Artikelnummer | Uitgaven 2026 | Uitgaven 2027 | Uitgaven 2028 | Uitgaven 2029 | Uitgaven 2030 | Uitgaven 2031 | |
| Vastgestelde begroting 2026 | 3.416 | 3.416 | 3.416 | 3.416 | 3.416 | 3.416 | |
| Belangrijkste suppletoire mutaties | |||||||
| 1) Loonbijstelling KvdK 2026 | 1 | 18 | 18 | 18 | 18 | 18 | 18 |
| 2) Prijsbijstelling KvdK 2026 | 1 | 13 | 13 | 9 | 9 | 9 | 8 |
| 3) EJM KvdK 2025 | 1 | 33 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Stand 1e suppletoire begroting 2026 | 3.480 | 3.447 | 3.443 | 3.443 | 3.443 | 3.442 | |
Toelichting
1. De tranche 2026 van de loonbijstelling, inclusief die voor het Kabinet van de Koning (KvdK) en de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD), is toegevoegd aan de begrotingsstaat van AZ. De loonbijstelling voor het KvdK is vanuit de begroting van AZ doorverdeeld naar de begrotingsstaat van het KvdK.
2. De tranche 2026 van de prijsbijstelling, inclusief die voor KvdK en de CTIVD, is toegevoegd aan de begrotingsstaat van AZ. De prijsbijstelling voor het KvdK is vanuit de begroting van AZ doorverdeeld naar de begrotingsstaat van het KvdK.
3. Dit betreft de toevoeging van de eindejaarsmarge 2025.
| Tabel 5 Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2026 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Artikelnummer | Ontvangsten 2026 | Ontvangsten 2027 | Ontvangsten 2028 | Ontvangsten 2029 | Ontvangsten 2030 | Ontvangsten 2031 | |
| Vastgestelde begroting 2026 | 3.416 | 3.416 | 3.416 | 3.416 | 3.416 | 3.416 | |
| Belangrijkste suppletoire mutaties | |||||||
| 1) Ontvangsten a.g.v. doorbelasting loonbijstelling KvdK 2026 | 1 | 18 | 18 | 18 | 18 | 18 | 18 |
| 2) Ontvangsten a.g.v. doorbelasting prijsbijstelling KvdK 2026 | 1 | 13 | 13 | 9 | 9 | 9 | 8 |
| 3) Ontvangsten a.g.v. doorbelasting eindejaarsmarge KvdK 2025 | 1 | 33 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Stand 1e suppletoire begroting 2026 | 3.480 | 3.447 | 3.443 | 3.443 | 3.443 | 3.442 | |
Toelichting
Dit betreffen technische mutaties die in het kader van de doorbelasting naar de begroting van de Koning (I) tot ontvangsten leiden op de begrotingsstaat van KvdK.
Budgettaire gevolgen van beleid
| Tabel 6 Budgettaire gevolgen van beleid art. 1 Kabinet van de Koning (bedragen x € 1.000) | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ontwerpbegroting 2026 (1) | Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) | Vastgestelde begroting 2026 (3) = (1) + (2) | Mutaties 1e suppletoire begroting (4) | Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) | Mutatie 2027 | Mutatie 2028 | Mutatie 2029 | Mutatie 2030 | Mutatie 2031 | |
| Verplichtingen | 3.416 | 0 | 3.416 | 64 | 3.480 | 31 | 27 | 27 | 27 | 3.442 |
| Uitgaven | 3.416 | 0 | 3.416 | 64 | 3.480 | 31 | 27 | 27 | 27 | 3.442 |
| Kabinet van de Koning | 3.416 | 0 | 3.416 | 64 | 3.480 | 31 | 27 | 27 | 27 | 26 |
| Extrapolatie | 3.416 | |||||||||
| Ontvangsten | 3.416 | 0 | 3.416 | 64 | 3.480 | 31 | 27 | 27 | 27 | 3.442 |
Budgetflexibiliteit
Zie «Budgetflexibiliteit» in onderdeel D van hoofdstuk 3.1.1 Eenheid van het algemeen regeringsbeleid.
Toelichting
Zie toelichting bij Overzicht belangrijkste uitgaven- en ontvangstenmutaties.
Extrapolatie
Met de extrapolatiemutaties worden de begrotingsstanden in het extrapolatiejaar 2031 toegevoegd aan de begrotingsstaat van KvdK.
2.3 Artikel 1 Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten
Overzicht belangrijkste uitgavenmutaties
| Tabel 7 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2026 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Artikelnummer | Uitgaven 2026 | Uitgaven 2027 | Uitgaven 2028 | Uitgaven 2029 | Uitgaven 2030 | Uitgaven 2031 | |
| Vastgestelde begroting 2026 | 4.701 | 4.682 | 4.671 | 3.729 | 3.729 | 3.729 | |
| Belangrijkste suppletoire mutaties | |||||||
| 1) Loonbijstelling CTIVD 2026 | 1 | 27 | 27 | 27 | 21 | 21 | 21 |
| 2) Prijsbijstelling CTIVD 2026 | 1 | 13 | 13 | 9 | 9 | 9 | 8 |
| 3) Aanwending EJM 2025 voor 2027 | 1 | 0 | 900 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Stand 1e suppletoire begroting 2026 | 4.741 | 5.622 | 4.707 | 3.759 | 3.759 | 3.758 | |
Toelichting
1. De tranche 2026 van de loonbijstelling, inclusief die voor het KvdK en de CTIVD, is toegevoegd aan de begrotingsstaat van AZ. De loonbijstelling voor de CTIVD is vanuit de begroting van AZ doorverdeeld naar de begrotingsstaat van de CTIVD.
2. De tranche 2026 van de prijsbijstelling, inclusief die voor het KvdK en de CTIVD, is toegevoegd aan de begrotingsstaat van AZ. De prijsbijstelling voor de CTIVD is vanuit de begroting van AZ doorverdeeld naar de begrotingsstaat van de CTIVD.
3. De aanwending van de eindejaarsmarge 2025 voor de extra exploitatiekosten nieuwe huisvesting CTIVD in 2027.
Budgettaire gevolgen van beleid
| Tabel 8 Budgettaire gevolgen van beleid art. 1 Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (bedragen x € 1.000) | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ontwerpbegroting 2026 (1) | Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) | Vastgestelde begroting 2026 (3) = (1) + (2) | Mutaties 1e suppletoire begroting (4) | Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) | Mutatie 2027 | Mutatie 2028 | Mutatie 2029 | Mutatie 2030 | Mutatie 2031 | |
| Verplichtingen | 4.701 | 0 | 4.701 | 40 | 4.741 | 940 | 36 | 30 | 30 | 3.758 |
| Uitgaven | 4.701 | 0 | 4.701 | 40 | 4.741 | 940 | 36 | 30 | 30 | 3.758 |
| Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten | 4.701 | 0 | 4.701 | 40 | 4.741 | 940 | 36 | 30 | 30 | 29 |
| Extrapolatie | 3.729 | |||||||||
| Ontvangsten | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Budgetflexibiliteit
Zie «Budgetflexibiliteit» in onderdeel D van hoofdstuk 3.1.1 Eenheid van het algemeen regeringsbeleid.
Toelichting
In verband met de extra exploitatiekosten voor de nieuwe huisvesting van de CTIVD aan de Turfmarkt per 1 januari 2027, is een gedeelte van de eindejaarsmarge 2025 van AZ via een kasschuif ingezet voor het betreffende jaar. De extra exploitatiekosten omvat onder meer verplichte kosten voor de diensten van FM Haaglanden en aanvullende kosten voor de beveiliging.
Extrapolatie
Met de extrapolatiemutaties worden de begrotingsstanden in het extrapolatiejaar 2031 toegevoegd aan de begrotingsstaat van de CTIVD.