Memorie van toelichting
Jaarverslag en slotwet Gemeentefonds 2025
Memorie van toelichting
Nummer: 2026D19047, datum: 2026-05-20, bijgewerkt: 2026-06-12 09:49, versie: 2 (versie 1)
Directe link naar document (.pdf), link naar pagina op de Tweede Kamer site, officiële HTML versie (kst-36945-B-4).
Gerelateerde personen:- Eerste ondertekenaar: P.E. Heerma, minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (Ooit CDA kamerlid)
- Mede ondertekenaar: E. Eerenberg, staatssecretaris van Financiën
Onderdeel van kamerstukdossier 36945 B-4 Jaarverslag en slotwet Gemeentefonds 2025.
Onderdeel van zaak 2026Z08471:
- Volgcommissie: vaste commissie voor Financiën
- Voortouwcommissie: vaste commissie voor Binnenlandse Zaken
- Stemmingen en besluiten:
- 2026-07-02 13:30 ⇒ Wetsvoorstel zonder stemming aangenomen. (Besluit)
- 2026-06-04 11:30 ⇒ Inbrengdatum voor het verslag heeft reeds plaatsgevonden d.d. 27 mei 2026. (Besluit)
- 2026-05-27 14:00 ⇒ Inbreng geleverd. (Besluit)
- 2026-05-21 14:10 ⇒ Rondgezonden en gepubliceerd. (Besluit)
- 2026-05-21 14:10: Aanvang middagvergadering: Regeling van werkzaamheden (Regeling van werkzaamheden), TK
- 2026-05-27 14:00: Slotwet Gemeentefonds 2025 (36945-B) (Inbreng feitelijke vragen), vaste commissie voor Binnenlandse Zaken
- 2026-06-04 11:30: Procedurevergadering Binnenlandse Zaken (Procedurevergadering), vaste commissie voor Binnenlandse Zaken
- 2026-07-02 13:30: Aansluitend: STEMMINGEN (over alle onderwerpen tot en met 1 juli 2026) (Stemmingen), TK
Preview document (đź”— origineel)
| Tweede Kamer der Staten-Generaal | 2 |
| Vergaderjaar 2025–2026 |
| 36 945B | Jaarverslag en slotwet gemeentefonds 2025 |
| Nr. 4 |
|
A Artikelgewijze toelichting bij het wetsvoorstel
Wetsartikel 1 (verplichtingen, uitgaven en ontvangsten)
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 afzonderlijk bij wet vastgesteld en ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2025 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het gemeentefonds.
Het in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikel wordt in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.
Wetsartikel 3 (verplichtingenbedrag als bedoeld in artikel 5 van de Fvw)
Ingevolge artikel 5, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben gemeenten gezamenlijk recht op het bedrag dat in de begroting als verplichting voor het totaal van de algemene uitkering en de aanvullende uitkeringen is opgenomen. Ingevolge artikel 5, tweede lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben de gemeenten gezamenlijk recht op de bedragen die in de begroting als verplichting voor het totaal van de integratie-uitkeringen en het totaal van de decentralisatie-uitkeringen zijn opgenomen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
P.E.Heerma
De Staatssecretaris van Financiën,
E.Eerenberg
B Artikelgewijze toelichting bij de begrotingsartikelen (slotverschillen)
Artikel 1 Gemeentefonds
Uitgaven
In onderstaande tabel wordt een nadere uitsplitsing gegeven van de totstandkoming van het uitgavenbedrag van het gemeentefonds. Ten opzichte van de tweede suppletoire begroting 2025 is het uitgavenbedrag van het gemeentefonds met € 136,5 mln. verlaagd. De in tabel 1 weergegeven mutaties worden onder de tabel nader verklaard.
| Stand uitgavenbedrag eerste suppletoire begroting 2025 | 46.255.633 | |
| Stand uitgavenbedrag tweede suppletoire begroting 2025 | 47.838.068 | |
| Voorgestelde mutaties bij slotwet 2025 | ||
| 1a) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten | ‒ 1.684 | |
| 2) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen | ‒ 270 | |
| 3) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen agentschappen | ‒ 100 | |
| 4) Wijziging betalingsverloop algemene uitkering 2025 | ‒ 134.160 | |
| 5) Wijziging betalingsverloop integratie-uitkeringen overig 2025 | ‒ 2 | |
| 6) Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2025 | ‒ 284 | |
| Totaal mutaties bij slotwet | ‒ 136.500 | |
| Stand uitgavenbedrag slotwet 2025 | 47.701.568 | |
| Waarvan uitgavenbedrag Algemene uitkering | 42.182.130 | |
| Waarvan uitgavenbedrag Decentralisatie-uitkeringen | 1.560.690 | |
| Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkering Voogdij 18+ | 0 | |
| Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkering Beschermd wonen | 1.833.044 | |
| Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkering Participatie | 2.124.797 | |
| Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkeringen Overig | 0 | |
| Waarvan uitgavenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten | 327 | |
| Waarvan uitgavenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen | 580 | |
| Waarvan uitgavenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen agentschappen | 0 |
1,2 en 3) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten en bijdragen agentschappen
Het gerealiseerde bedrag komt per saldo € 2,1 mln. lager uit dan bij tweede suppletoire begroting 2025 werd geraamd. Het budget voor 2025 is daarmee niet volledig tot besteding gekomen. Deze uitgaven zullen voor een deel in 2026 alsnog worden gedaan. Daarom zullen de uitgaven «Kosten financiële-verhoudingswet» bij eerste suppletoire begroting 2026 opwaarts worden bijgesteld met € 1 mln., conform de bestaande afspraken hierover met het ministerie van Financiën.
4) Wijziging betalingsverloop algemene uitkering 2025
De uitbetalingen van voorschotten aan gemeenten in 2025 zijn lager geweest dan het beschikbare uitgavenbudget bij tweede suppletoire begroting 2025. Het gaat hierbij om een verschil van € 134,2 mln. Dit hangt enerzijds samen met de jaarlijkse verdeelreserve die wordt aangehouden om te voorkomen dat er in enig jaar te veel wordt uitgekeerd en anderzijds met het feit dat de mutaties uit de tweede suppletoire begroting pas in de betaalmaand januari van jaar t-1 verwerkt kunnen worden. Omdat gemeenten recht hebben op deze bedragen wordt het bedrag in 2025 afgeboekt en het kasbudget 2026 met dit bedrag opgehoogd. Dat maakt het mogelijk om de uitkeringen in 2026 alsnog tot betaling te laten komen.
5) Wijziging betalingsverloop integratie-uitkeringen overig 2025
De uitbetalingen van voorschotten aan gemeenten in 2025 zijn lager geweest dan het beschikbare uitgavenbudget bij tweede suppletoire begroting 2025. Het gaat hierbij om een verschil van € 2.000. Het uitgavenbudget voor de integratie-uitkeringen zal bij eerste suppletoire 2026 met dit bedrag opwaarts worden bijgesteld.
6) Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2025
De uitbetalingen aan gemeenten in 2025 zijn lager dan het beschikbare uitgavenbudget bij tweede suppletoire begroting 2025. Het gaat hierbij om een verschil van € 0,3 mln. Een specificatie van dit bedrag is opgenomen in de bijlage bij deze slotwet. Het uitgavenbudget voor de decentralisatie-uitkeringen zal bij eerste suppletoire 2026 met dit bedrag opwaarts worden bijgesteld.
Verplichtingen
In tabel 2 wordt ter toelichting een nadere uitsplitsing gegeven van de totstandkoming van het verplichtingenbedrag van het gemeentefonds. Ten opzichte van de tweede suppletoire begroting 2025 is het verplichtingenbedrag met € 1,9 mln. verlaagd.
| Stand verplichtingenbedrag eerste suppletoire begroting 2025 | 46.121.449 | |
| Stand verplichtingenbedrag tweede suppletoire begroting 2025 | 47.703.884 | |
| Voorgestelde mutaties bij slotwet 2025 | ||
| 1) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten | ‒ 1 427 | |
| 2) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen | ‒ 366 | |
| 3) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen agentschappen | ‒ 100 | |
| Totaal mutaties bij slotwet | ‒ 1.893 | |
| Stand verplichtingenbedrag slotwet 2025 | 47.701.991 | |
| Waarvan verplichtingenbedrag Algemene uitkering | 42.182.379 | |
| Waarvan verplichtingenbedrag Decentralisatie-uitkeringen | 1.560.703 | |
| Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkering Voogdij 18+ | 0 | |
| Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkering Beschermd wonen | 1.833.044 | |
| Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkering Participatie | 2.124.797 | |
| Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkeringen Overig | 0 | |
| Waarvan verplichtingenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten | 584 | |
| Waarvan verplichtingenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen | 484 | |
| Waarvan verplichtingenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen agentschappen | 0 |
De wijziging van het verplichtingenbedrag is als volgt te verklaren:
1, 2 en 3) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten en bijdragen agentschappen
Het gerealiseerde bedrag komt € 1,9 mln. lager uit dan bij tweede suppletoire begroting 2025 werd geraamd. Dit is veroorzaakt doordat in 2025 minder opdrachten zijn aangegaan dan vooraf geraamd.
Ontvangsten
Sinds de invoering van de Financiële-verhoudingswet zijn de uitgaven en de inkomsten op grond van artikel 4 van die wet over ieder uitkeringsjaar aan elkaar gelijk. Ten opzichte van de tweede suppletoire begroting 2025 worden de ontvangsten met € 136,5 mln. verlaagd.
Bijlage Specificatie integratie- en decentralisatie-uitkeringen
| Integratie-uitkeringen | |||||
| Voogdij 18+ | 1 | ‒ 1 | 0 | 0 | 0 |
| Beschermd wonen | 1.833.044 | 0 | 1.833.044 | 1.833.044 | 0 |
| Participatie | 2.124.797 | 0 | 2.124.797 | 2.124.797 | 0 |
| Wijziging betalingsverloop | 1 | ‒ 1 | 0 | 0 | 0 |
| SUBTOTAAL IU | 3.957.843 | ‒ 2 | 3.957.841 | 3.957.841 | 0 |
| Decentralisatie-uitkeringen | |||||
| Aanpak flakka problematiek | 200 | 200 | 200 | 0 | |
| Aanpak laaggeletterdheid | 6.500 | 6.500 | 6.497 | ‒ 3 | |
| Aanpak ondermijning zeehavens | 365 | 365 | 365 | 0 | |
| Aanpak overlast asielzoekers | 3.435 | 3.435 | 3.434 | ‒ 1 | |
| Aanpak van criminele machtsstructuren | 360 | 360 | 360 | 0 | |
| Aanpak recreatieparken | 170 | 170 | 171 | 1 | |
| Actieagenda MKB-dienstverlening | 369 | 369 | 369 | 0 | |
| Alleenverdienersproblematiek | 25.395 | 25.395 | 25.395 | 0 | |
| Alleenverdienersproblematiek aanvulling | 2.073 | 2.073 | 2.073 | 0 | |
| Almere Explosies en Jeugd | 100 | 100 | 100 | ‒ 1 | |
| Beeldende kunst en vormgeving | 13.500 | 13.500 | 13.501 | 1 | |
| Begeleiding jongeren naar werk | 14.895 | 14.895 | 14.895 | 0 | |
| Behoud sociale voorzieningen Groningen | 1.506 | 1.506 | 1.506 | 0 | |
| Bodembescherming | 8.636 | 8.636 | 8.636 | 0 | |
| BRP centralisering inschrijving vergunninghouders | 7.856 | 7.856 | 7.856 | 0 | |
| Compensatie medewerkers sociaal ontwikkelbedrijven | 40.000 | 40.000 | 40.000 | 0 | |
| Correctie Waterschapswegen (Knelpunten verdeelproblematiek) | 4.140 | 4.140 | 4.140 | 0 | |
| Doorontwikkeling Ondernemers Centraal (OC)-applicatie | 532 | 532 | 532 | 0 | |
| Dossier Fivoor Zeist | 121 | 121 | 121 | 0 | |
| DU Almere | 10.134 | 10.134 | 10.134 | 0 | |
| Beëindiging varkenshouderij Nederweert | 4.000 | 4.000 | 4.000 | 0 | |
| Een Warme Jas, verduurzaming monumenten | 30 | 30 | 30 | 0 | |
| Einde lening inburgeringsplichtig | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 0 | |
| Erfgoed Deal | 3.610 | 3.610 | 3.610 | 0 | |
| Evacuees | 181 | 181 | 180 | ‒ 1 | |
| Extra capaciteit BOA's | 13.000 | 13.000 | 13.000 | 0 | |
| Faciliteitenbesluit opvancentra aanvulling | 840 | 840 | 840 | 0 | |
| Faciliteitenbesluit opvangcentra | 21.355 | 21.355 | 21.351 | ‒ 4 | |
| Gebiedsplan Maasduinen | 64 | 64 | 64 | 0 | |
| Gelijkwaardige schadeafhandeling Drieborg | 1.082 | 1.082 | 1.082 | 0 | |
| Gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen | 2.500 | 2.500 | 2.500 | 0 | |
| Grenslandconferentie | 45 | 45 | 45 | 0 | |
| Impulsbudget arbeidsmarktregio's | 40.730 | 40.730 | 40.730 | 0 | |
| Impulsbudget sociale infrastructuur | 36.706 | 36.706 | 36.706 | 0 | |
| Intensivering wijkgerichte vaccinatieaanpak | 5.044 | 5.044 | 5.044 | 0 | |
| Inzet ID-wallets | 218 | 218 | 218 | 0 | |
| Jeugdhulp aan kinderen in een AZC | 5.100 | 5.100 | 5.100 | 0 | |
| Kansen voor alle kinderen | 85.000 | 85.000 | 85.000 | 0 | |
| Landelijk bureau Zorg- en Veiligheidshuizen | 802 | 802 | 802 | 0 | |
| Landelijke aanpak adreskwaliteit | 2.856 | 2.856 | 2.856 | 0 | |
| Landelijke Vreemdelingen Voorziening | 9.368 | 9.368 | 9.367 | ‒ 1 | |
| Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties | 13.311 | 13.311 | 13.310 | ‒ 1 | |
| Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties kleine sectoren | 1.332 | 1.332 | 1.333 | 1 | |
| LHBTI beleid Regenboogsteden | 1.532 | 1.532 | 1.532 | ‒ 1 | |
| LPO Meerjarige regeling aardbevingsgebied Groningen 2024–2030 | 4.734 | 4.734 | 4.734 | 0 | |
| Maatschappelijke begeleiding | 263 | 263 | 263 | 0 | |
| Maatschappelijke opvang | 385.057 | 385.057 | 385.057 | 0 | |
| Maatwerkoplossing grootschalige bodemschade drugsproductie | 753 | 753 | 753 | 0 | |
| Meerkosten Oekraine sociaal domein | 33.021 | 33.021 | 33.021 | 0 | |
| Nationaal Actieplan dakloosheid | 55.000 | 55.000 | 55.000 | 0 | |
| Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR) | 3.257 | 3.257 | 3.258 | 1 | |
| Gebiedsgerichte leeraanpak funderingsproblematiek | 650 | 650 | 650 | 0 | |
| Natuur bij Energieprojecten | 7.828 | 7.828 | 7.828 | 0 | |
| Natuurbrandpreventie en -mitigatie | 2.548 | 2.548 | 2.548 | 0 | |
| Nieuwkomers aan het werk | 1.200 | 1.200 | 1.200 | 0 | |
| Uitvoeringskosten Nij Begun | 29.126 | 29.126 | 29.126 | 0 | |
| Onderwateropgraving Land van Cuijk | 424 | 424 | 424 | 0 | |
| Ondersteuning lokale energiehulp | 9.826 | 9.826 | 9.826 | 0 | |
| Openbare bibliotheken | 59.282 | 59.282 | 59.282 | 0 | |
| Pilot dakloze EU-burgers | 7.000 | 7.000 | 7.000 | 0 | |
| Pilot implementatie Leidraad evenementen en drugs | 33 | 33 | 33 | 0 | |
| Pilot maatschappelijk herbestemmen (Maher) | 484 | 484 | 484 | 0 | |
| Pilot Sportpas | 1.609 | 1.609 | 1.609 | 0 | |
| Pilots Samenwerken sociaal- en veiligheidsdomein | 765 | 765 | 765 | 0 | |
| Implementatie Plateau 2 | 4.550 | 4.550 | 4.550 | 0 | |
| Powerport regio Moerdijk | 430 | 430 | 430 | 0 | |
| Preventie aanpak van jeugdcriminaliteit | 1.181 | 1.181 | 1.181 | 0 | |
| Privacy jurist Amsterdam | 99 | 99 | 99 | 0 | |
| Realisatie energietransitie | 115 | 115 | 115 | 0 | |
| Regionale doelgroepspecifieke aanpak | 4.784 | 4.784 | 4.783 | ‒ 1 | |
| Register Externe Veiligheidrisico's (REV) | 850 | 850 | 850 | 0 | |
| RES regio's | 8.781 | 8.781 | 8.781 | 0 | |
| slavernijverleden | 327 | 327 | 327 | 0 | |
| Uitvoering Sociale Agenda Groningen en Noord-Drenthe | 826 | 826 | 826 | 0 | |
| Spreidingswet | 15.300 | 15.300 | 15.300 | 0 | |
| Startbanen statushouders | 3.800 | 3.800 | 3.800 | 0 | |
| Toekomstbestendig maken energiebeleid | 10.375 | 10.375 | 10.374 | ‒ 1 | |
| Uitstapprogramma prostituees | 6.000 | 6.000 | 6.000 | 0 | |
| Uitvoering Sociale Agenda Groningen en Noord-Drenthe | 28.172 | 28.172 | 28.172 | 0 | |
| Uitvoeringskosten Omgevingswet | 80.679 | 80.679 | 80.679 | 0 | |
| Veerkracht en weerbaarheid | 898 | 898 | 897 | ‒ 1 | |
| Veilig vergaderen | 2.400 | 2.400 | 2.400 | 0 | |
| Veilig wonen | 2.415 | 2.415 | 2.415 | 0 | |
| Veilige steden | 825 | 825 | 825 | 0 | |
| Veiligheidshuizen | 7.699 | 7.699 | 7.699 | 0 | |
| Veldacademie | 97 | 97 | 97 | 0 | |
| Verduurzaming Vlieland | 325 | 325 | 325 | 0 | |
| Verkeersveiligheid | 95 | 95 | 95 | 0 | |
| Versterking arbeidsmarktregio's | 23.440 | 23.440 | 23.440 | 0 | |
| Versterking dienstverlening gemeenten: personen met verward gedrag | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 0 | |
| Versterking omgevingsveiligheidsdiensten | 3.925 | 3.925 | 3.925 | 0 | |
| Voorbereiding bouw kerncentrales | 4.182 | 4.182 | 4.182 | 0 | |
| Voorschoolse voorziening peuters | 30.000 | 30.000 | 30.000 | 0 | |
| Vrouwenopvang | 230.621 | 230.621 | 230.621 | 0 | |
| VTH-taken | 46.700 | 46.700 | 46.700 | 0 | |
| Weerbare gemeenschappen tegen ondermijnende criminaliteit | 373 | 373 | 373 | 0 | |
| Wet betaalbare huur | 20.256 | 20.256 | 20.255 | ‒ 1 | |
| Wet kwaliteitsborging bouw | 10.076 | 10.076 | 10.076 | 0 | |
| Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2024 | 271 | 0 | 271 | 0 | ‒ 271 |
| Work in NL (Dienstverlening arbeidsmarktregio) | 6.246 | 6.246 | 6.246 | ‒ 1 | |
| Work in NL Betrekken zelforganisaties en sleutelpersonen | 1.008 | 1.008 | 1.008 | 0 | |
| SUBTOTAAL DU | 1.560.974 | 0 | 1.560.974 | 1.560.690 | ‒ 284 |
| TOTAAL IU en DU | 5.518.817 | ‒ 2 | 5.518.815 | 5.518.531 | ‒ 284 |