[overzicht] [activiteiten] [ongeplande activiteiten] [besluiten] [commissies] [consultaties]←NIEUW! [geschenken] [kamerleden] [kamerstukdossiers] [🧑mijn]
[open vragen] [toezeggingen] [stemmingen] [verslagen] [woo/oo] [🔍 uitgebreid zoeken] [wat is opentk.nl?]

Memorie van toelichting

Vaststelling van de begrotingsstaat van het Klimaat- en Energiefonds voor het jaar 2027

Memorie van toelichting

Nummer: 2026D38786, datum: 2026-09-15, bijgewerkt: 2026-11-18 15:22, versie: 2 (versie 1)

Directe link naar document (.pdf), link naar officiele pagina op de Tweede Kamer site, officiële HTML versie (kst-37020-M-2).

Gerelateerde personen:

Onderdeel van kamerstukdossier 37020 M-2 Vaststelling van de begrotingsstaat van het Klimaat- en Energiefonds voor het jaar 2027.

Onderdeel van zaak 2026Z17073:

Onderdeel van activiteiten:

Preview document (🔗 origineel)


Tweede Kamer der Staten-Generaal 2
Vergaderjaar 2026–2027
37 020M Vaststelling van de begrotingsstaat van het Klimaat- en energiefonds (M) voor het jaar 2027
Nr. 2

Memorie van toelichting

Toegekende en beschikbare middelen

Normaliter start de Memorie van Toelichting van een (fonds)begroting met de «geraamde uitgaven en ontvangsten». Voor de begroting van het Klimaat- en energiefonds (KEF) is er bewust gekozen om de Memorie van Toelichting te starten met de «toegekende en beschikbare middelen». De reden hiervoor is dat een figuur met de «geraamde uitgaven en ontvangsten» geen informatie zou verschaffen, omdat met het KEF enkel middelen worden overgeheveld naar departementale begrotingen. Een nadere toelichting hierop is te lezen in de leeswijzer.

Figuur 1 geeft een overzicht van reeds met het Meerjarenprogramma Klimaat- en energiefonds 2027 (hierna MJP 2027) (en verder) toegekende-, gereserveerde en nog beschikbare middelen. Daarmee is het grootste deel van de middelen uit het Klimaat- en energiefonds bestemd, met uitzondering van het perceel Kernenergie. Op totaalniveau is nog € 13,2 mld vrij te besteden, waarvan € 13 mld op het perceel Kernenergie en € 0,2 mld op de overige percelen.

Figuur 1 Weergave reserveringen, toegekende- en nog beschikbare middelen Klimaat- en energiefonds (bedragen x € 1 mln)

A. Artikelsgewijze toelichting bij het begrotingswetsvoorstel

Wetsartikel 1

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld. Krachtens artikel 4 lid 1 van de Tijdelijke wet Klimaat- en energiefonds wordt jaarlijks de begrotingsstaat van het Klimaat- en energiefonds vastgesteld.

Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaat voor het aangegeven jaar vast te stellen.

Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen in de Miljoenennota.

Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen en ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).

De Minister van Klimaat en Groene Groei,

S.van Veldhoven - van der Meer

B. Artikelsgewijze toelichting bij de begrotingsartikelen

De Minister van Klimaat en Groene Groei heeft twee begrotingen:

1. De beleidsbegroting (Hoofdstuk 23 van de Rijksbegroting) en;

2. de fondsbegroting van het KEF (Hoofdstuk M van de Rijksbegroting).

Voor u ligt de begroting van het KEF.

1. Leeswijzer

Deze leeswijzer gaat in op de volgende onderwerpen:
1. Begrotingsstructuur;
2. Groeiparagraaf;
3. Ondergrenzen toelichtingen.

1. Begrotingsstructuur

Beleidsagenda

Dit onderdeel bevat onder «beleidsprioriteiten» het doel van het KEF en de belangrijkste ontwikkelingen ten opzichte van de Voorjaarsnota / 1e suppletoire begroting Klimaat- en energiefonds 2026. Vervolgens worden de belangrijkste beleidsmatige mutaties toegelicht die met de Ontwerpbegroting 2027 zijn verwerkt.

Begrotingsartikelen

In de begrotingsartikelen worden de zes deelprogramma’s van het KEF beschreven. Daarnaast is begrotingsartikel 7 Onverdeeld opgesteld om toevoegingen en onttrekkingen aan het fonds op te nemen.

1. Kernenergie
2. CO2-vrije gascentrales
3. Energie-infrastructuur
4. Vroege fase opschaling
5. Verduurzaming industrie en innovatie mkb
6. Verduurzaming gebouwde omgeving
7. Onverdeeld

De opbouw per begrotingsartikel is respectievelijk de algemene doelstelling, de rol en de verantwoordelijkheid van de minister van Klimaat en Groene Groei, de beleidswijzigingen, de tabel met de budgettaire gevolgen van beleid (hierna: budgettaire tabel) met bijbehorende toelichtingen op de financiële instrumenten, een verdiepingstabel en een toelichting op de begrotingsmutaties.

Binnen de begrotingsartikelen zijn de KEF-middelen gecategoriseerd naar:

[1] - Toekenning zonder voorwaarde
Maatregelen die zijn toegekend voldoen aan alle voorwaarden (indien die gesteld zijn) en worden direct overgeheveld naar de begroting van het betreffende ministerie.

[2] - Toekenning onder voorwaarde
Maatregelen die zijn toegekend onder voorwaarden worden in principe toegekend, maar worden pas overgeheveld als aan alle voorwaarden is voldaan.

[3] - Reserveringen
Reserveringen zijn middelen die in principe zijn gereserveerd voor een maatregel, maar nog niet zijn toegekend. Voor reserveringen geldt altijd dat het voorstel nog verder moet worden uitgewerkt (en aan de eventueel aanvullend gestelde voorwaarden moet voldoen). Besluitvorming over reserveringen vindt plaats bij het eerstvolgende MJP 2028 en wordt dus altijd opnieuw gewogen.

[4] - Resterende middelen
Middelen die nog beschikbaar zijn binnen een begrotingsartikel.

Zie het MJP 2027 voor meer informatie over de financiële spelregels.

Er is bewust voor gekozen om een verdiepingstabel binnen ieder beleids-artikel (artikel 1 t/m 7) te plaatsen. De verdiepingstabel biedt in het geval van het KEF meer informatie dan de budgettaire tabel, want in de verdiepingstabel zijn per artikel de overhevelingen voor het MJP 2027 te zien. Vanuit het KEF worden geen overhevelingen naar private partijen gedaan, maar alleen overhevelingen naar departementale begrotingen.

Bijlagen

Tot slot bevat dit begrotingshoofdstuk twee bijlagen. Bijlage 1 «totaal-overzicht Klimaat- en energiefonds» geeft alle toegekende budgetten, reserveringen, verhoudingen modaliteiten per maatregel en uitvoeringskosten weer.

Daarnaast wordt in bijlage 2 een totaaloverzicht opgenomen van de reeds toegekende budgetten op de verschillende departementale begrotingen.

2. Groeiparagraaf

Evaluatie Klimaat- en energiefonds

Conform artikel 8 van de tijdelijke wet Klimaat- en energiefonds (KEF) moet er binnen vier jaar na de inwerkingtreding van deze wet aan de Staten-Generaal een verslag verzonden worden over de doeltreffendheid en de effecten van deze wet in de praktijk. In 2027 vindt een evaluatie plaats van het KEF, en worden deze resultaten voor de zomer met de Staten-Generaal gedeeld.

Naamswijziging Klimaat- en energiefonds

Op 1 januari 2026 is de naam van het Klimaatfonds gewijzigd naar het Klimaat- en energiefonds (KEF). Aansluitend hierop is de naam van het fonds formeel aangepast in de begrotingsstukken vanaf de ontwerpbegroting 2027.

3. Ondergrenzen toelichtingen

Voor de volledigheid worden in deze begroting alle mutaties toegelicht.

2. Beleidsagenda

Beleidsprioriteiten

Het KEF volgt uit artikel 2 lid 1 Tijdelijke wet Klimaat en energiefonds[Stb. 2024, 16]. Artikel 4 lid 1 van diezelfde wet bepaalt dat jaarlijks een formele Klimaat- en energiefondsbegroting wordt opgesteld, die als onderdeel van de Rijksbegroting op Prinsjesdag wordt aangeboden aan het parlement. Deze begroting geeft invulling aan dit artikel en bevat een integraal overzicht van de overgehevelde middelen uit het KEF naar departementale begrotingen. Daarnaast geeft deze begroting een inzicht in welke middelen nog beschikbaar zijn.

Het KEF heeft als doel het faciliteren van maatregelen die bijdragen aan het behalen van de broeikasgasreductie-doelen van tenminste 55% in 2030 en klimaatneutraliteit in 2050 (artikel 2, eerste en tweede lid Klimaatwet).
Daarnaast beoogt het KEF bij te dragen aan de transitie naar een klimaatneutrale energievoorziening, economie en samenleving en een rechtvaardige klimaattransitie. Dit gebeurt door middel van het beschikbaar stellen van financiële middelen voor drie specifieke bestedingsdoelen, zoals omschreven in artikel 2 lid 2 Tijdelijke wet Klimaat- en energiefonds:

A - een broeikasgasneutrale energievoorziening in 2050;
B - het stimuleren van de implementatie van technieken voor energie-efficiëntie en het stimuleren van de toepassing van hernieuwbare energie en overige broeikasgas-reducerende en circulaire technieken en maatregelen in het bedrijfsleven;
C - het stimuleren van de toepassing van technieken voor energie-efficiëntie, van hernieuwbare energie en van koolstofvastlegging in de gebouwde omgeving.

Om de bovenstaande doelstellingen te kunnen behalen, is het van belang de komende jaren consistent te investeren in klimaatmaatregelen die direct en indirect CO2-emissies reduceren. Het KEF maakt, naast andere instrumenten zoals de SDE++, deze investeringen mogelijk omdat zij de beschikbaarheid van middelen op de middellange termijn garandeert. Daarnaast helpt het fonds om zorgvuldige en integrale besluitvorming over de besteding van deze middelen te borgen. Overheidsuitgaven dragen ook bij aan het realiseren van de randvoorwaarden voor de klimaat- en energietransitie, zoals nieuwe energie-infrastructuur, en faciliteren de noodzakelijke verduurzaming van bepaalde sectoren, zoals industrie en gebouwde omgeving.

De doelen van het KEF zijn verder uitgewerkt tot algemene doelstellingen voor ieder van de zes percelen. De percelen worden in deze begroting aangeduid als «artikelen». Daarnaast is begrotingsartikel 7 Onverdeeld opgesteld om toevoegingen en onttrekkingen aan het fonds op te nemen. De algemene doelstellingen per artikel worden verderop in deze begroting nader toegelicht. De initiële verdeling van middelen was conform de indicatieve budgetverdeling in de Memorie van Toelichting van de Tijdelijke wet Klimaat- en energiefonds. De huidige verdeling (toekenningen onder voorwaarde, reserveringen en resterende middelen) van de middelen na verwerking van het MJP 2027 is als volgt:

  1. Kernenergie (€ 13,3 mld),
  2. CO2-vrije elektriciteitscentrales (€ 0),
  3. Energie-infrastructuur (€ 1,0 mld),
  4. Vroege fase opschaling (€ 2,7 mld),
  5. Verduurzaming industrie en innovatie mkb (€ 2,4 mld),
  6. Verduurzaming gebouwde omgeving (€ 25,4 mln),
  7. Onverdeeld (€ 0).

Als gevolg van toevoegingen en afromingen is de totale omvang van het KEF gewijzigd. In totaal staat er op dit moment € 19,4 mld op het KEF, waarvan een gedeelte voorwaardelijk is toegekend of gereserveerd voor het MJP 2028 (namelijk € 6,2 mld). In totaal is € 13,2 mld nog niet bestemd voor specifieke maatregelen. Deze middelen vallen vooral onder het perceel Kernenergie (€ 13,0 mld) en de overige percelen (€ 0,2 mld).

Onttrekking - Dekking generaal beeld voorjaar 2022 ‒ 880.000
Toevoeging - Loon- en prijsbijstelling 2022 82.753
Stand ontwerpbegroting MJP 2024 30.229.403
Toekenningen en overhevelingen MJP 2024 ‒ 11.006.796
Toevoeging - Ophoging voorjaarsbesluitvorming Klimaat 807.500
Onttrekking - Dekking generaal beeld voorjaar 2023 ‒ 806.613
Toevoeging - Loon- en prijsbijstelling 2023 1.867.024
Stand ontwerpbegroting MJP 2025 21.090.518
Toekenningen en overhevelingen MJP 2025 ‒ 4.669.552
Tussentijdse overhevelingen (NJN en ISB) ‒ 207.300
Terugvloei van departementale begrotingen (VJN) 80.201
Toevoeging - Loon- en prijsbijstelling 2024 737.093
Hoofdlijnenakkoord - Ophoging perceel Kernenergie 9.500.000
Hoofdlijnenakkoord - Verlaging waterstof en batterijen ‒ 971.000
Ophoging CO2-heffing voor industrie en afvalverbrandingsinstallaties 441.000
Ophoging noodfonds bedrijven 24.700
Stand ontwerpbegroting MJP 2026 26.025.660
Toekenningen en overhevelingen MJP 2026 ‒ 5.036.525
Terugboeking van departementale begrotingen 902.477
Afboeken eindejaarsmarge Klimaat- en energiefonds ‒ 148.417
Onttrekking - Dekking generale beeld Voorjaarsnota 2025 ‒ 600.000
Onttrekking wegens wijzigingen in normeren en beprijzend beleid ‒ 424.000
Toevoeging - Loon- en prijsbijstelling 2025 516.925
Stand ontwerpbegroting MJP 2027 21.236.120
Toekenningen en overhevelingen MJP 2027 ‒ 2.401.239
Opboeken eindejaarsmarge en bijstellingen Klimaat- en energiefonds 252.572
Terugboeking van departementale begrotingen 2.595
Toevoeging - Loon en prijsbijstelling 2026 407.512
Onttrekking - Dekking mijnbouwschade Limburg en EET ‒ 50.205
Stand ontwerpbegroting MJP 2028 19.447.355
Waarvan voorwaardelijke toekenningen en reserveringen1 6.241.759
Waarvan nog niet gealloceerd voor een specifieke maatregel 13.205.596
  1. De maatregelen ‘Deelname EBN in CCS-infrastructuur (CO2-transport en -opslag)’ en «Aramis volloop» betreffen toekenningen en staat ook zo opgenomen in het MJP 2026. Aangezien er nog geen FID is genomen, staan de middelen nog in het fonds en zijn deze conform de begrotingssystematiek in de totaaltabel als toekenning onder voorwaarde in de begroting opgenomen.

Belangrijkste beleidsmatige mutaties

Totaaloverzicht belangrijkste beleidsmatige mutaties t.o.v. vorig jaar

Tabel 1 geeft een overzicht van de belangrijkste beleidsmatige mutaties ten opzichte van de Klimaatfondsbegroting 2026. Dit zijn de grootste en de politiek-relevante mutaties. Aangezien er vanuit het KEF geen directe uitgaven kunnen worden gedaan, zijn de middelen overgeboekt naar departementale begrotingen. Onder de mutaties bij de Ontwerpbegroting 2027 wordt ingegaan op de mutaties per perceel. De onderliggende maatregelen zijn toegelicht in het beleidsartikel.

Stand ontwerpbegroting 2026 (inclusief NvW en amendementen) 478.163 1.683.243 2.187.456 2.579.700 2.080.959 2.006.940 10.154.159 21.170.620
Belangrijkste mutaties
Totaal mutaties eerste suppletoire begroting 2026
Kasschuiven 1,3,4,5,6&7 ‒ 93.358 ‒ 431.865 ‒ 372.619 ‒ 103.256 206.315 503.493 291.290 0
NEO 1 ‒ 43.500 ‒ 50.300 ‒ 93.800
Nationale deelneming Warmte 3 ‒ 26.000 ‒ 47.000 ‒ 5.000 ‒ 5.000 ‒ 4.000 ‒ 87.000
Duurzame luchtvaartbrandstoffen (E-fuels) 4 ‒ 22.550 ‒ 74.700 ‒ 30.000 ‒ 7.650 ‒ 15.100 ‒ 150.000
Energiebesparing mkb: energiebesparingsfonds mkb 5 ‒ 35.000 ‒ 35.000
Energiebesparing mkb: Uitbreiding ontzorgingsprogramma 5 ‒ 10.000 ‒ 10.000
Maatwerk AER 5 ‒ 5.000 ‒ 15.000 ‒ 20.000 ‒ 10.000 ‒ 50.000
SAH 6 ‒ 15.000 ‒ 23.500 ‒ 38.500 ‒ 77.000
Loon en prijsbijstelling 7 11.062 45.910 42.437 49.347 39.831 36.091 181.169 405.847
Overige mutaties 1-7 126.321 ‒ 49.099 ‒ 34.830 ‒ 41.529 ‒ 39.103 ‒ 51.250 ‒ 9.053 ‒ 98.543
Mutaties Nota van Wijziging eerste suppletoire begroting 2026
Mutaties Energieschokmaatregelen pakket 1,3,4,5&6 ‒ 70.000 ‒ 32.000 ‒ 65.200 ‒ 92.200 ‒ 3.000 ‒ 48.000 ‒ 310.400
Mutaties Waterstofopslag project Hystock 3 ‒ 287.500 ‒ 287.500
Mutaties Productie hernieuwbare waterstof: Elektrolyse, onshore: 500-1.000 MW: Productiesubsidies (OWE) 4 ‒ 11.000 ‒ 22.000 ‒ 33.000 ‒ 56.000 ‒ 56.000 ‒ 102.000 ‒ 280.000
Totaal mutaties ontwerpbegroting 2027
Kasschuiven 1,2,3,4,5, 6 & 7 ‒ 290.815 ‒ 65.632 296.298 2.932 51.124 7.212 ‒ 1.119 0
Kernenergie 1 ‒ 20.824 ‒ 25.600 ‒ 44.883 ‒ 31.135 ‒ 10.375 28.041 99.444 ‒ 5.332
Energie- infrastructuur 3 1.385 6.378 10.735 3.029 ‒ 2.127 ‒ 1.995 14.352 31.757
Vroege Fase opschaling 4 1.957 ‒ 146.252 ‒ 89.548 ‒ 11.389 ‒ 5.502 ‒ 8.018 ‒ 14.050 ‒ 272.802
Verduurzaming industrie en innovatie mkb 5 1.562 ‒ 4.589 ‒ 24.164 ‒ 18.226 ‒ 15.563 ‒ 15.026 24.742 ‒ 51.264
Verduurzaming gebouwde omgeving 6 109 379 409 474 311 1 1.731 3.414
Onverdeeld (verdeling loon- en prijsbijstelling) 7 ‒ 11.062 ‒ 39.346 ‒ 42.437 ‒ 49.347 ‒ 32.281 ‒ 181.169 ‒ 355.642
Stand ontwerpbegroting 2027 0 772.177 1.741.954 2.210.400 2.164.439 2.098.889 10.459.496 19.447.355

Toelichting

1e suppletoire begroting 2026

Met de 1e suppletoire begroting zijn de toekenningen uit het Ontwerp MJP 2027 verwerkt plus technische mutaties zoals kasschuiven, herschikkingen en loon- en prijsbijstelling. De grootste toekenningen die zijn overgeheveld naar andere departementen zijn Projectorganisatie NEO NL (KGG), Nationale deelneming warmte (KGG), Duurzame luchtvaartbrandstoffen (E-fuels) (IenW), Energiebesparing mkb (KGG) en SAH (VRO). Daarnaast zijn er kasschuiven doorgevoerd om de middelen in een aangepast kasritme te plaatsen. Tot slot is er loon-en prijsbijstelling toegevoegd aan het KEF.

Nota van Wijziging (NvW) 1e suppletoire begroting

In de Kamerbrief «Acties Weerbaarheid Energieschok» (d.d. 20 april 2026) worden enkele maatregelen aangekondigd, waarvoor middelen uit het Klimaatfonds worden ingezet. Middels deze Nota van Wijziging zijn middelen vanuit het KEF overgeheveld naar verschillende ministeries ter uitvoering van deze maatregelen. De Nota van Wijziging bestaat uit het energieschokmaatregelenpakket, project Hystock en OWE3.

Ontwerpbegroting 2027

Kasschuiven

Op het Klimaat- en energiefonds worden kasschuiven gedaan om de middelen in het juiste kasritme te zetten. Hierbij worden ook middelen uit de periode t/m 2031 verschoven naar 2032 t/m 2035. Op deze manier worden de middelen in kasritmes gezet die zo goed mogelijk aansluiten bij de maatregelen waarvoor middelen in het fonds zijn gereserveerd.

Kernenergie

Binnen het perceel Kernenergie worden er in de Ontwerpbegroting 2027 middelen overgeheveled voor Bedrijfsduurverlenging (€ 13,6 mln, naar KGG), Nieuwbouw Kerncentrales (€ 55,5 mln, bovenop overheveling van € 9 mln bij 1e suppletoire begroting, naar KGG) en IPCEI (€ 200 mln, naar KGG). Daarnaast wordt de loon- en prijsbijstelling van perceel onverdeeld toegevoegd aan dit perceel (in totaal € 215,7 mln).

Energie- infrastructuur

Binnen het perceel Energie-infrastructuur worden er in de Ontwerpbegroting 2027 middelen overgeheveld voor Inrichting programma-organisatie elektrificatie resterend fossiel-treinverkeer NL (€ 3,5 mln, naar IenW), Elektrificatie van de spoorlijn Zutphen-Hengelo-Oldenzaal (€ 16 mln, naar IenW) en waterstofcavernes 5 t/m 13 (€ 245 mln, naar KGG). Daarnaast is er een terugboeking en wordt de loon- en prijsbijstelling van perceel onverdeeld toegevoegd aan dit perceel (in totaal € 28,3 mln).

Vroege Fase opschaling

Binnen het perceel Vroege Fase opschaling worden er in de Ontwerpbegroting 2027 middelen overgeheveld voor Industriële Demand Side Response (35 mln, voor KGG), Publiekscampagne deelmobiliteit (€ 2 mln, voor IenW), Subsidieregeling Emissieloos Landbouwmaterieel (€ 20 mln, voor LVVN), Continuering subsidie omschakeling plasticverwerkers (€ 3 mln) en de DEI+CE (€ 20 mln). Daarnaast wordt de loon- en prijsbijstelling van perceel onverdeeld toegevoegd aan dit perceel (in totaal € 61,1 mln).

Verduurzaming Industrie en innovatie mkb

Binnen het perceel Verduurzaming Industrie en innovatie mkb worden er in de Ontwerpbegroting 2027 middelen overgeheveld voor de Intensivering DEI+ (€ 100 mln, naar KGG). Daarnaast wordt de loon- en prijsbijstelling van perceel onverdeeld toegevoegd aan dit perceel (meerjarig € 48,8 mln).

Verduurzaming gebouwde omgeving

Binnen het perceel Verduurzaming gebouwde omgeving worden er in de Ontwerpbegroting 2027 geen aanvullende middelen overgeheveld. De loon- en prijsbijstelling van perceel onverdeeld wordt toegevoegd aan dit perceel (meerjarig € 3,4 mln).

Onverdeeld

Vanuit perceel onverdeeld wordt de loon- en prijsbijstelling verdeeld over alle percelen (meerjarig € 357,3 mln).

Stategische Evaluatie Agenda

De Strategische Evaluatie Agenda is bedoeld om inzicht te krijgen in effecten van beleidsmaatregelen. Op deze wijze kunnen leerervaringen benut worden om het beleid tussentijds bij te sturen, als dat nodig blijkt.

Klimaatfonds ex-durante 2027 wordt uitgevoerd Artikel 8 van de Tijdelijke Wet Klimaat- en energiefonds schrijft voor dat de Minister binnen vier jaar na de inwerkingtreding van deze wet een verslag over de doeltreffendheid en de effecten van het KEF naar de Staten-Generaal stuurt. M

3. Beleidsartikelen

3.1 Beleidsartikel 1 Kernenergie

A. Algemene doelstelling

Het eerste begrotingsartikel van het KEF is bedoeld voor maatregelen voor Kernenergie. De doelstelling van dit begrotingsartikel is als volgt:

  1. Het onderzoeken van het veilig en doelmatig verlengen van de levensduur van de kerncentrale in Borssele.
  2. Het voorbereiden van de bouw van vier nieuwe kerncentrales. Hierbij gaat het onder andere om:

    1. Het bepalen van een (voorkeurs)locatie voor de eerste twee nieuwe kerncentrales en het bepalen van de techniek die gebruikt zal worden. Onderdeel hiervan is ook het opstellen van een milieueffectrapportage.
    2. Het uitwerken van een financieringsconstructie voor de bouw van de eerste twee nieuwe kerncentrales, in samenspraak met commerciële partijen.
    3. Het laten uitvoeren van de benodigde (haalbaarheids)studies voor de eerste twee nieuwe kerncentrales door relevante commerciële partijen en hier middelen voor beschikbaar stellen.
    4. Het uitwerken van een organisatiestructuur voor het uitvoeren van de overheidsrol bij de aanbesteding, bouw en exploitatie van de nieuwe kerncentrales.
    5. Het in kaart brengen van de benodigde extra te zetten stappen voor de realisatie van een derde en vierde kerncentrale.
  1. Het creëren van randvoorwaardelijk beleid voor de ontwikkeling van kernenergie in Nederland. Daarbij gaat het onder andere om:

    1. Het versterken van de nucleaire kennisinfrastructuur. Om als Nederland op een effectieve en veilige wijze nieuwe kerncentrales te bouwen, moet onze kennisinfrastructuur verbeterd worden.
    2. Het versterken van de Europese en internationale samenwerking en kennisuitwisseling.
    3. Het versterken van de Nederlandse en Europese waardeketen en brandstofcyclus.
  2. Het versnellen van de ontwikkeling van Small Modular Reactors (SMR’s) door te ondersteunen bij de overgangsfase van ontwerp naar realisatie.

    1. D.m.v. simulaties met stakeholders knelpunten en kansen rondom SMR’s inzichtelijk maken.
    2. In kaart brengen potentie en mogelijke inpassing SMR’s in het Nederlandse energiesysteem, evenals de randvoorwaarden.
    3. Daaruit voortvloeiende keuzes en doelen verder concretiseren in nationale visie op SMR’s.
  3. Zorgdragen voor voldoende uitvoeringscapaciteit bij het Rijk en decentrale overheden.

B. Rol en verantwoordelijkheid

De Minister van Klimaat en Groene Groei is als Fondsbeheerder verant-woordelijk voor de begroting van het KEF. Zij is daarmee primair verantwoordelijk voor het beheer en de uitvoering van het KEF. Naast Fondsbeheerder is de Minister van Klimaat en Groene Groei beleidsinhoudelijk verantwoordelijk voor kernenergie.

C. Beleidswijzigingen

In dit artikel is geen sprake van beleidswijzigingen.

D. Budgettaire gevolgen van beleid

Verplichtingen 0 0 616 612.510 1.050.939 1.234.522 1.520.186
Uitgaven 0 0 616 612.510 1.050.939 1.234.522 1.520.186
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Kernenergie onverdeeld 0 0 616 612.510 1.050.939 1.234.522 1.520.186
Verplichtingen Kernenergie 0 0 616 612.510 1.050.939 1.234.522 1.520.186 8.919.024 13.337.797
Uitgaven Kernenergie 0 0 616 612.510 1.050.939 1.234.522 1.520.186 8.919.024 13.337.797

Geschatte budgetflexibiliteit

Toekenning onder voorwaarde 0%
Reservering 2%
Vrije ruimte 98%

Middelen in het KEF zijn niet juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden. In het perceel Kernenergie zijn middelen gereserveerd (€ 297,8 mln) en zijn middelen vrij beschikbaar (€ 13.040,0 mln).

E. Toelichting op de financiële instrumenten

De tabellen hierboven tonen het totale uitgaven- en verplichtingenbudget van het artikel Kernenergie. Dat bevat vrije middelen, voorwaardelijke toekenningen en reserveringen. Voor een totaaloverzicht aan maatregelen wordt verwezen naar bijlage 1.

F. Verdiepingstabel

Beschikbare middelen ontwerpbegroting 2026 0 160.849 658.870 1.083.551 1.247.010 1.540.145 2.042.395 2.192.395 2.292.395 2.292.395
Maatregelen
Projectorganisatie NEO NL ‒ 43.500 ‒ 50.300 0 0 0 0 0 0 0 0
Ondersteuning gemeenten ‒ 2.500 ‒ 7.000 0 0 0 0 0 0 0 0
Nieuwbouw Kernenergie ‒ 31.734 ‒ 29.734 ‒ 1.000 ‒ 1.000 ‒ 1.000 0 0 0 0 0
Voortzetting inzet 2031-2035 ‒ 477 ‒ 477 ‒ 477 ‒ 477 ‒ 1.113 0 0 0 0 0
Bedrijfsduurverlenging ‒ 9.000 ‒ 9.800 ‒ 2.700 ‒ 1.100 0 0 0 0 0 0
IPCEI 0 ‒ 12.000 ‒ 68.000 ‒ 60.000 ‒ 30.000 ‒ 20.000 ‒ 10.000 0 0 0
Technische verwerking
Kasschuiven 74.856 ‒ 74.856 0 0 0 0 0 0 0 0
Verdeling loon- en prijsbijstelling 6.910 23.934 25.817 29.965 19.625 41 26.247 27.362 27.946 27.889
Terugboeking 2025 n.a.v. wegvallen 100% EJM 5.445 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Beschikbare middelen Ontwerpbegroting 2027 0 616 612.510 1.050.939 1.234.522 1.520.186 2.058.642 2.219.757 2.320.341 2.320.284

G. Toelichting op de begrotingsmutaties

Projectorganisatie NEO NL

Voor de bouw van de gewenste vier kernreactoren is een uitbreiding van de projectorganisatie NEO NL nodig. Deze projectorganisatie is nodig om de rol van opdrachtgever (KGG) en opdrachtnemer (de projectorganisatie NEO NL) te scheiden. De rol van opdrachtnemer dient los te staan van de politieke besluitvorming zodat de opdrachtnemer slagvaardig besluiten kan nemen en zich inhoudelijk kan richten op de voorbereiding van de aanbesteding van de nieuwe kerncentrales.

Ondersteuning gemeenten

Gemeentes en provincies worden financieel ondersteund tot aan de ontwerp-voorkeursbeslissing in 2026 over de bouw van de nieuwe kerncentrales. Voor deze maatregel zijn eerder middelen toegekend uit het KEF. Deze maatregel richt zich op burgerparticipatie als sociale randvoorwaarde voor de bouw van nieuwe kerncentrales.

Nieuwbouw Kernenergie

Voor de nieuwbouw van vier kerncentrales zijn adviesdiensten nodig om de bouw van nieuwe kerncentrales op snelheid te houden. Deze maatregel ziet hierop toe.

Voortzetting inzet 2031-2035

Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat vraagt middelen voor ambtelijke inzet die benodigd is voor de continuering en opschaling van kernenergie in Nederland. Naar aanleiding van politieke besluitvorming na de Voorjaarsnota is € 48 mln uit deze reservering ingezet voor het pakket Acties Weerbaarheid Energieschok, waarna dit bedrag vanaf de Algemene Post weer is toegevoegd aan deze reservering.

Bedrijfsduurverlenging

Via deze maatregel worden middelen gevraagd voor een benodigd onderzoek dat plaatsvindt rondom de bedrijfsduurverlenging van kerncentrale Borssele.

IPCEI nucleair

Via deze maatregel worden middelen toegekend waarmee Nederlandse projecten kunnen deelnemen aan een Important Project of Common European Interest (IPCEI) om kansrijke innovatie op gebied van kernenergie mogelijk te maken.

Technische verwerking

Dit betreft de verwerking van mutaties zoals kasschuiven, interne herschikkingen, de verdeling van loon- en prijsbijstelling en het opboeken van eindejaarsmarge.

3.2 Beleidsartikel 2 CO2-vrije gascentrales

A. Algemene doelstelling

Het tweede begrotingsartikel van het KEF is bedoeld voor maatregelen voor CO2-vrije gascentrales. De doelstelling van dit begrotingsartikel is als volgt:

  1. Realisatie van voldoende omgebouwde gascentrales zodat bij passende beschikbaarheid van CO2-vrije energiedragers, zoals hernieuwbare waterstof, ten minste 0,5 tot 2 Mton CO2-reductie kan worden gerealiseerd.

B. Rol en verantwoordelijkheid

De Minister van Klimaat en Groene Groei is als Fondsbeheerder verant-woordelijk voor de begroting van het KEF. Zij is daarmee primair verantwoordelijk voor het beheer en de uitvoering van het KEF. Naast Fondsbeheerder is de Minister van Klimaat en Groene Groei beleidsinhoudelijk verantwoordelijk voor het beleid t.a.v. gascentrales.

C. Beleidswijzigingen

In dit artikel is geen sprake van beleidswijzigingen.

D. Budgettaire gevolgen van beleid

Verplichtingen 0 0 0 0 0 0 0
Uitgaven 0 0 0 0 0 0 0
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
CO2-gasvrije gascentrales onverdeeld 0 0 0 0 0 0 0

Geschatte budgetflexibiliteit

Toekenning onder voorwaarde 0%
Reservering 0%
Vrije ruimte 0%

Middelen in het KEF zijn niet juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden. In het perceel CO2-vrije gascentrales zijn geen middelen toegekend onder voorwaarde. Er zijn ook geen middelen vrij beschikbaar binnen het perceel.

E. Toelichting op de financiële instrumenten

Er staan geen middelen meer in het perceel CO2-vrije gascentrales. De tabellen hierboven tonen daarom geen uitgaven- en verplichtingenbudget van het artikel CO2-vrije gascentrales.

F. Verdiepingstabel

Beschikbare middelen ontwerpbegroting 2026
Maatregelen
Technische verwerking
Beschikbare middelen Ontwerpbegroting 2027

G. Toelichting op de begrotingsmutaties

Op dit perceel zijn er dit jaar geen mutaties verwerkt.

3.3 Beleidsartikel 3 Energie-infrastructuur

A. Algemene doelstelling

Het derde begrotingsartikel van het KEF is bedoeld voor maatregelen voor Energie-infrastructuur. De doelstelling van dit begrotingsartikel is als volgt:

  1. Uitrol van infrastructuur die noodzakelijk is voor de energietransitie, zoals infrastructuur voor waterstof, warmte en laadinfrastructuur. Er wordt ex ante geen selectie gemaakt voor bepaalde technologieën of sectoren.
  2. Ondersteuning vanuit het fonds voor het oplossen van knelpunten in de niet-gereguleerde infrastructuur en de gereguleerde infrastructuur op het gebied van netcongestie, die geen onderdeel zijn van de reguliere financiering van netbeheerders (waarmee investeringen in de fysieke infrastructuur zelf zijn uitgesloten).

B. Rol en verantwoordelijkheid

De Minister van Klimaat en Groene Groei is als Fondsbeheerder verantwoordelijk voor de begroting van het KEF. Zij is daarmee primair verantwoordelijk voor het beheer en de uitvoering van het KEF. Naast Fondsbeheerder is de Minister van Klimaat en Groene Groei beleidinhoudelijk verantwoordelijk voor energie-infrastructuur.

C. Beleidwijzigingen

In dit artikel is geen sprake van beleidswijzigingen.

D. Budgettaire gevolgen van beleid

Verplichtingen 0 0 228.595 303.327 310.765 98.968 37.710
Uitgaven 0 0 228.595 303.327 310.765 98.968 37.710
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Energie- Infrastructuur onverdeeld 0 0 228.595 303.327 310.765 98.968 37.710
Verplichtingen Energie- Infrastructuur 0 0 228.595 303.327 310.765 98.968 37.710 52.162 1.031.527
Uitgaven Energie- Infrastructuur 0 0 228.595 303.327 310.765 98.968 37.710 52.162 1.031.527

Geschatte budgetflexibiliteit

Toekenning onder voorwaarde 80%
Reservering 15%
Vrije ruimte 5%

Middelen in het KEF zijn niet juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden. In het perceel Energie-infrastructuur zijn middelen beleidsmatig voorwaardelijk toegekend (€ 827,8 mln), gereserveerd (€ 153,0 mln) en zijn middelen vrij beschikbaar (€ 50,7 mln).

E. Toelichting op de financiële instrumenten

De tabellen hierboven tonen het totale uitgaven- en verplichtingenbudget van het artikel Energie-infrastructuur. Dat bevat vrije middelen, voorwaardelijke toekenningen en reserveringen. Voor een totaaloverzicht aan maatregelen wordt verwezen naar bijlage 1.

F. Verdiepingstabel

Beschikbare middelen ontwerpbegroting 2026 37.900 334.367 330.567 487.066 220.500 19.100 13.700 5.000 5.000 5.000
Maatregelen
Taskforce projectaanpak middenspanning 0 ‒ 878 ‒ 1.761 ‒ 1.761 ‒ 1.761 ‒ 1.761 ‒ 1.761 ‒ 1.761 ‒ 1.761 ‒ 1.761
Nationale deelneming Warmte ‒ 26.000 ‒ 47.000 ‒ 5.000 ‒ 5.000 ‒ 4.000 0 0 0 0 0
Aanvullende stimulering walstroom 0 0 ‒ 12.000 ‒ 20.000 ‒ 8.000 0 0 0 0 0
Gebiedsinvesteringen hoogspanning op land ‒ 8.500 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Inzet ETS-2 SCF 0 ‒ 7.000 ‒ 3.000 0 0 0 0 0 0 0
Gebiedsinv. hoogspanning op land (voorheen projectaanpak netcongestie) 0 ‒ 20.000 ‒ 7.000 ‒ 7.000 ‒ 7.500 0 0 0 0 0
Nota van Wijzigingen Stopcontact op Land ‒ 1.900 ‒ 9.300 ‒ 8.500 ‒ 12.500 ‒ 10.500 ‒ 14.100 ‒ 8.700 0 0 0
Nota van Wijzigingen Hystock 0 0 0 0 0 ‒ 287.500 0 0 0 0
Inrichting programma organisatie elektrificatie resterend fossiel-treinverkeer NL ‒ 700 ‒ 700 ‒ 700 ‒ 700 ‒ 700 0 0 0 0 0
Coördinatie MIEK-projecten DRC 0 ‒ 1.434 ‒ 1.195 ‒ 935 0 0 0 0 0 0
Elektrificatie van de spoorlijn Zutphen-Hengelo-Oldenzaal 0 0 ‒ 2.000 ‒ 8.000 ‒ 4.000 ‒ 2.000 0 0 0 0
Waterstofcavernes 5 t/m 13 0 ‒ 97.000 ‒ 86.000 ‒ 7.000 ‒ 6.000 ‒ 6.000 ‒ 6.000 ‒ 6.000 ‒ 6.000 ‒ 24.000
Technische verwerking
Terugboeking 2025 n.a.v. wegvallen 100% EJM 22.695 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Kasschuiven ‒ 102.985 ‒ 26.538 481 ‒ 132.134 ‒ 87.644 323.966 23.841 3.381 871 ‒ 3.239
Verdeling Loon- en prijsbijstelling 906 3.138 3.385 3.929 2.573 5 3.442 3.588 3.665 3.657
Herschikkingen 77.405 99.750 96.050 14.800 7.000 6.000 6.000 6.000 6.000 24.000
Toekomstbestendigheid energienetwerken 1.179 1.190 0 0 0 0 0 0 0 0
Beschikbare middelen Ontwerpbegroting 2027 0 228.595 303.327 310.765 99.968 37.710 30.522 10.208 7.775 3.657

G. Toelichting op de begrotingsmutaties

Taskforce projectaanpak middenspanning

Het voorstel betreft de oprichting van een Taskforce voor de projectenaanpak van middenspanningsprojecten om netcongestie aan te pakken. De Taskforce is bedoeld om de doorlooptijd van MS-projecten met 12 tot 18 maanden te verkorten en daarmee de uitbreiding van de elektriciteits-infrastructuur te bevorderen.

Nationale deelneming warmte

In het wetsvoorstel voor de Wet collectieve warmte (Wcw) is opgenomen dat een meerderheid van de aandelen van een warmtebedrijf in publieke handen moet zijn. De regie voor de warmtetransitie ligt bij de gemeenten, maar naar verwachting ontbreekt het veel gemeenten aan kapitaal, capaciteit en kennis om zelfstandig warmtebedrijven op te richten. Met de inzet van een nationale deelneming kunnen medeoverheden worden ondersteund.

Aanvullende stimulering walstroom

Deze maatregel omvat verlenging van de ‘Tijdelijke subsidieregeling walstroom zeeschepen klimaat 2024-2026’ voor aanleg van walstroomaansluitingen in zeehavens met 1 jaar (2027).

Gebiedsinvesteringen hoogspanning op land

Om netcongestie aan te pakken zet het kabinet in op sneller bouwen, naast beter benutten en slimmer inzicht. Op basis hiervan zet het Ministerie van EZK in op een generieke aanpak én een projectaanpak. Het kabinet wil voor in totaal 25 projecten met landelijke dekking meer regie én aanvullende gebiedscompensatie om tot een aanvullende versnelling (bovenop de generieke aanpak) te komen.

Inzet ETS-2 SCF

€ 10 mln wordt uit de reservering «Onderwegpas» ingezet voor politieke dekking van het Europese SCF vanwege de benodigde cofinanciering voor de Nederlandse inzet.

Stopcontact op Land

Bij Stopcontact op land gaat het om het realiseren van een aansluiting op de verzorgingsplaatsen (tankstations langs de snelwegen) zodat uit de laadinfrastructuur ook stroom komt om voertuigen op te kunnen laden. Vanuit efficiencyoverwegingen en ten behoeve van het voorkomen van extra netverzwarende activiteiten dient daarbij de aanleg en het beheer van het stopcontact door het Rijk te gebeuren.

Hystock

Het Hystock-project beoogt de eerste ondergrondse waterstofopslag in Nederland te realiseren met vier cavernes in Zuidwending, uitgevoerd door Gasunie en het logen van de cavernes door Nobian. Deze middelen dekken risico's, namelijk vergunningen, kussengasprijzen, en volloop, met een terugvorderingsmechanisme voor eventuele overwinst. Het project is van belang voor een klimaatneutrale energievoorziening in 2050 en noodzakelijk om te zorgen dat andere waterstofprojecten kunnen slagen.

Inrichting programma-organisatie elektrificatie resterend fossiel-treinverkeer NL

De maatregel ziet op de inrichting van een programmatische aanpak om de energietransitie op het spoor zo kosteneffectief mogelijk uit te voeren. Door het programmatisch te benaderen kan er nagedacht worden over innovatie en meekoppelkansen. De uitvoering doet namelijk een beroep om schaarse middelen en mensen die ook nodig zijn binnen de energietransitie. Daarnaast vindt de komende jaren in het reguliere hoofdnet een grootschalige vervanging van de bovenleidingportalen plaats, die ook een beroep doet op deze mensen. Een programma maakt een betere en efficiëntere planning mogelijk.

Coördinatie MIEK-projecten Delta Rijn Corridor (DRC)

Via het Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (MIEK) werken Rijk, medeoverheden, netwerkbedrijven, industrie en energieproducenten samen aan tijdige realisatie van de benodigde infrastructuur voor de verschillende sectoren om te kunnen verduurzamen. In dit geval gaat het om middelen voor de verkenning van de Delta Rhine Corridor.

Elektrificatie van de spoorlijn Zutphen-Hengelo-Oldenzaal

Voor dit traject zijn, gezamenlijk met de elektrificatie van de lijn Almelo-Mariënberg, middels het MJP 2025 middelen toegekend. De kosten van deze trajecten vallen hoger uit dan eerder voorzien als gevolg van nadere detaillering en inflatie. Het voorstel betreft specifiek de spoorlijn Zutphen-Hengelo-Oldenzaal. Door deze spoorlijn van bovenleidingen en onderstations te voorzien kunnen daar elektrische treinen rijden, die de huidige (en toekomstige aanschaf van) dieseltreinen vervangen.

Waterstofcavernes 5 t/m 13

Naar aanleiding van politieke besluitvorming zijn er middelen overgeheveld van het KEF voor waterstofcavernes 5 t/m 13. De ontwikkeling van negen zoutcavernes voor de opslag van waterstof in Zuidwending Oost is onderdeel van de opschaling van de energie-infrastructuur. Het doel is om voldoende opslagcapaciteit voor waterstof te realiseren met het oog op een werkend waterstofsysteem tegen 2040. Met het voorstel beoogt het project bij te dragen aan de klimaatdoelen door het stimuleren van een broeikasgasneutrale energievoorziening. De planning voorziet een start van de voorbereidingen in 2026, met investeringen die doorlopen tot 2040. Een visie op het aantal ondergrondse opslaglocaties dat nodig is en waar deze locaties kunnen gaan komen is 4 juli 2025 aan de Kamer voorgelegd. De middelen worden vanuit het fonds overgeheveld naar de KGG-begroting en daar gereserveerd voor een maximum bedrag van € 245 mln. De bestedingsverplichting wordt pas definitief aangegaan op het moment dat er een besluit is genomen over het financieel kader van het waterstoftransportnet (amortisatie). Mocht uit deze besluitvorming volgen dat het nog niet zinvol is om te starten met het ontwikkelen van de opslagcavernes dan zullen de middelen terugvloeien naar het Klimaat- en Energiefonds.

Technische verwerking

Dit betreft de verwerking van mutaties, zoals kasschuiven, de verdeling van de loon- en prijsbijstelling, interne herschikkingen, het opboeken van eindejaarsmarge en de terugboeking van de maatregel toekomstbestendigheid energienetwerken.

3.4 Beleidsartikel 4 Vroege fase opschaling

A. Algemene doelstelling

Het vierde begrotingsartikel van het KEF is bedoeld voor maatregelen voor Vroege fase opschaling van hernieuwbare energiedragers. De doelstelling van dit begrotingsartikel is als volgt:

  1. Het vergroten van de beschikbaarheid van innovatieve technologie met een schaalbare functie en belangrijke rol voor de Nederlandse klimaat-neutrale samenleving, zodat het daardoor mogelijk wordt om verdere uitrol te bewerkstelligen door generiek beleidsinstrumentarium.
  2. Dit gaat in eerste instantie om technieken voor hoogwaardige hernieuwbare energiedragers die pas kosteneffectieve CO2-reductie kunnen faciliteren bij substantiële opschaling. Gestart wordt daarbij met innovatieve en kansrijke technieken op de terreinen elektrolyse, vergassing en pyrolyse wat bijdraagt aan de beschikbaarheid van 3 tot 4 GW waterstof in 2030 en de opschaling van groen gas.
  3. Binnen het perceel zal - uitgaande van realisatie van de doelstel-lingen voor hoogwaardige energiedragers - daarnaast ook ruimte zijn voor andere toekomstige technologieën, mits deze voldoen aan de voorwaarden dat deze opschaalbaar zijn en bijdragen aan de klimaat-neutrale samenleving. Welke technieken hiervoor in aanmerking komen wordt de komende tijd nader uitgewerkt.

B. Rol en verantwoordelijkheid

De Minister van Klimaat en Groene Groei is als Fondsbeheerder verant-woordelijk voor de begroting van het KEF. Zij is daarmee primair verantwoordelijk voor het beheer en de uitvoering van het KEF. Naast Fondsbeheerder is de Minister van Klimaat en Groene Groei beleidsinhoudelijk verantwoordelijk voor Vroege fase opschaling.

C. Beleidswijzigingen

In dit artikel is geen sprake van beleidswijzigingen.

D. Budgettaire gevolgen van beleid

Verplichtingen 0 0 60.130 250.609 388.725 566.664 432.669
Uitgaven 0 0 60.130 250.609 388.725 566.664 432.669
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Vroege fase opschaling onverdeeld 0 0 60.130 250.609 388.725 566.664 432.669
Verplichtingen Vroege fase opschaling 0 0 60.130 250.609 388.725 566.664 432.669 988.756 2.687.553
Uitgaven Vroege fase opschaling 0 0 60.130 250.609 388.725 566.664 432.669 988.756 2.687.553

Geschatte budgetflexibiliteit

Toekenning onder voorwaarde 74%
Reservering 23%
Vrije ruimte 2%

Middelen in het KEF zijn niet juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden. In het perceel Vroege fase opschaling zijn middelen beleidsmatig voorwaardelijk toegekend (€ 2,0 mld), gereserveerd (€ 624,5 mln) en zijn middelen vrij beschikbaar (€ 62,2 mln).

E. Toelichting op de financiële instrumenten

De tabellen hierboven tonen het totale uitgaven- en verplichtingenbudget van het artikel Vroege fase opschaling. Dat bevat vrije middelen, voorwaardelijke toekenningen en reserveringen. Voor een totaaloverzicht aan maatregelen wordt verwezen naar bijlage 1.

F. Verdiepingstabel

Beschikbare middelen ontwerpbegroting 2026 54.598 575.654 870.072 606.189 388.668 266.601 240.086 219.400 188.433 167.000
Maatregelen
Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart 0 ‒ 2.010 ‒ 5.662 ‒ 7.906 ‒ 9.079 ‒ 6.834 ‒ 2.009 0 0 0
Duurzame luchtvaartbrandstoffen (E-fuels) 0 ‒ 22.550 ‒ 74.700 ‒ 30.000 ‒ 7.650 ‒ 15.100 0 0 0 0
Normering en stimulering biobased bouwen 0 ‒ 6.800 ‒ 1.235 ‒ 950 ‒ 1.600 0 0 0 0 0
Elektrolyse onshore productiesubsidies ‒ 20.000 0 0 0 0 0 0 0 0 0
IPCEI golf 4 ‒ 22.000 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Inruilregeling oude fossiele brandstofauto's 0 ‒ 26.000 ‒ 13.200 ‒ 13.200 0 0 0 0 0 0
Maatregelenpakket Acties Weerbaarheid Energieschok ‒ 52.000 0 0 ‒ 16.000 0 0 0 0 0 0
Elektrolyse, onshore: 500-1.000 MW: Productiesubsidies 0 ‒ 11.000 ‒ 22.000 ‒ 33.000 ‒ 56.000 ‒ 56.000 ‒ 45.000 ‒ 45.000 ‒ 2.000 ‒ 10.000
Publiekscampagne deelmobiliteit 0 ‒ 2.000 0 0 0 0 0 0 0 0
Industrial Demand Side Response (iDSR) 0 ‒ 31.500 ‒ 3.500 0 0 0 0 0 0 0
Subsidieregeling Emissieloos Landbouwmaterieel 0 ‒ 16.750 ‒ 3.250 0 0 0 0 0 0 0
Algemene reservering verduurzaming openbaar vervoer (OV-maatregelen) ‒ 2.000 0 ‒ 11.000 ‒ 13.000 0 0 0 0 0 0
Continuering subsidie omschakeling plasticverwerkers (SOPV) 0 ‒ 3.000 0 0 0 0 0 0 0 0
DEI+CE 0 ‒ 2.030 ‒ 4.060 ‒ 5.075 ‒ 4.060 ‒ 2.030 ‒ 3.045
Technische verwerking
Verdeling loon- en prijsbijstelling 1.957 6.778 7.312 8.486 5.558 12 7.433 7.749 7.915 7.898
Kasschuiven ‒ 18.694 ‒ 298.912 ‒ 392.118 ‒ 92.019 257.827 252.020 241.596 195.000 ‒ 92.000 ‒ 52.700
Herschikkingen ‒ 77.405 ‒ 99.750 ‒ 96.050 ‒ 14.800 ‒ 7.000 ‒ 6.000 ‒ 6.000 ‒ 6.000 ‒ 6.000 ‒ 24.000
Terugboekingen naar het KEF 135.544 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Beschikbare middelen Ontwerpbegroting 2027 0 60.130 250.609 388.725 566.664 432.669 433.061 371.149 96.348 88.198

G. Toelichting op de begrotingsmutaties

Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart

Deze maatregel is er specifiek op gericht dat 18 binnenvaartschepen worden omgebouwd zodat ze op waterstof kunnen varen, zodat een begin wordt gemaakt met de opschaling naar emissieloos varen op langere afstanden in de binnenvaart.

Duurzame luchtvaartbrandstoffen (E-fuels)

De maatregel betreft een investeringssubsidie voor (pre-)commerciële fabrieken voor de productie van e-fuels voor de luchtvaart. Dit is een uitwerking van een voorstel uit het MJP 2024.

Normering en stimulering biobased bouwen

Deze maatregel is gericht op het stimuleren van het gebruik van biobased materialen in de bouwsector en grond- weg- en waterbouwsector door middel van een ketenbenadering. Er wordt tegelijkertijd ingezet op het stimuleren van de vraag naar biobased bouwmaterialen door middel van een subsidie voor het gebruik van deze materialen, het opzetten van een verwerkende industrie door middel van een investeringssubsidie, het stimuleren van het aanbod door het opzetten van een stelsel van koolstofcertificaten en het bijeenbrengen van vraag en aanbod.

Elektrolyse onshore productiesubsidies en Elektrolyse, onshore: 500-1.000 MW en IPCEI golf 4

Betreft maatregelen IPCEI golf 4 en elektrolyse onshore 500-1.100 die vanwege juridische verplichtingen opnieuw toegekend zijn.

Inruilregeling oude fossiele brandstofauto's

De maatregel betreft een vervangingspremie voor huishoudens die een oude auto (emissieklasse euro-1 t/m euro-4) laten slopen en die vervangen door een tweedehands elektrische auto, waardoor het aandeel aan (gebruikte) elektrische auto’s toeneemt in het Nederlands wagenpark en daarmee CO2-reductie oplevert.

Maatregelenpakket Acties Weerbaarheid Energieschok

Naar aanleiding van de politieke besluitvorming is een deel van de vrije ruimte uit dit perceel (€ 68 mln) ingezet ten behoeve van de dekking van de maatregelen opgenomen in het pakket Acties Weerbaarheid Energieschok.

Elektrolyse, onshore: 500-1.000 MW: Productiesubsidies

Het kabinet wil opschaling van elektrolyse realiseren. Om die opschaling te realiseren is volgens het fiche gerichte ondersteuning van elektrolyseprojecten nodig; alleen met een directe subsidie hebben bedrijven voldoende zekerheid voor het doen van de benodigde investering. Opschaling moet zorgen voor kostprijsreductie en voldoende betaalbaar aanbod zodat normering en beprijzing effectief hun werk kunnen doen.

Publiekscampagne deelmobiliteit

Algemene reservering voor een gedragscampagne voor duurzame mobiliteit. Dit bedrag wordt gesplitst in een eerste tranche van € 2 mln voor een pilot en een tweede tranche van € 3 mln voor verdere uitvoering.

Industriële Demand Side Response (iDSR)

Het doel van het voorstel is om de totale capaciteit van industrial Demand Side Response (iDSR) te verhogen. iDSR houdt in dat industriële partijen worden gestimuleerd om flexibiliteit te creëren aan de vraagkant van het elektriciteitssysteem. De beoogde regeling is een combinatie van subsidies voor kennisontwikkeling en een CAPEX-subsidie. Er wordt subsidie verleend voor flexibiliteitsscans, ontwerp voor procesflexibiliteit en CAPEX-subsidie voor het realiseren van de flexibiliteit.

Subsidieregeling Emissieloos Landbouwmaterieel

Dit betreft een subsidieregeling voor de verduurzaming van landbouwwerktuigen. Hierbij kunnen ondernemers een subsidie aanvraag doen voor aanschaf tot een duurzaam, toekomstbestendig landbouwwerktuig. De regeling richt zich op elektrificatie en indien mogelijk op termijn waterstof of andere duurzame energiedragers.

Algemene reservering verduurzaming openbaar vervoer (OV-maatregelen)

N.a.v. politieke besluitvorming is € 26 mln van de algemene reservering verduurzaming OV ingezet t.b.v. dekking van de maatregelen opgenomen in het pakket Acties Weerbaarheid Energieschok. Resterende reservering is opgenomen in het perceel Energie-infrastructuur.

Continuering subsidie omschakeling plasticverwerkers (SOPV)

De Subsidie Omschakeling Plasticverwerkers (SOPV) is een relatief eenvoudige regeling. De subsidie is voor plasticverwerkers en compounders. Ondernemers kunnen per jaar maximaal tweemaal een subsidie krijgen voor het uitvoeren van één of meer productietesten waarbij zij meer circulaire plastics verwerken in de producten.

DEI+ CE

De Demonstratie Energie en Klimaatinnovatie (DEI+) ondersteunt pilot- en demonstratieprojecten. Ondernemers worden door de DEI+CE met kapitaal ondersteund tijdens de opschalingsfase(s) van een innovatie. Deze financiële instrumenten dekken de (tijdelijke) onrendabele top af. Gevraagd wordt om de maatregel «continuering DEI+ CE» verder te financieren met middelen vanuit de bestaande reservering voor plastics.

Technische verwerking

Dit betreft de verwerking van mutaties, zoals kasschuiven, de verdeling loon- en prijsbijstelling, interne herschikkingen en het opboeken van eindejaarsmarge.

3.5 Beleidsartikel 5 Verduurzaming industrie en innovatie mkb

A. Algemene doelstelling

Het vijfde begrotingsartikel van het KEF is bedoeld voor maatregelen voor Verduurzaming van de industrie en innovatie in het mkb. De doelstelling van dit begrotingsartikel is als volgt:

  1. Ondersteuning vanuit het fonds voor het verwezenlijken van groene industriepolitiek. In het bijzonder via het maken van bindende maatwerk-afspraken met bedrijven, waarbij wederkerigheid het uitgangspunt is.
  2. Ondersteuning bij implementatie van innovatieve broeikasgasemissie reducerende technieken bij het mkb.
  3. Er is samenhang met de percelen Energie-infrastructuur en Vroege fase opschaling, aangezien hierin ook (randvoorwaardelijke) maatregelen zijn opgenomen die bijdragen aan de verduurzaming van de industrie en mkb.
  4. De maatwerkaanpak is, in samenhang met de andere instrumenten voor verduurzaming van de industrie, van belang om de reductieopgave voor de industrie in 2030 te realiseren.
  5. Naast bindende afspraken over de realisatie van extra CO2-reductie wil het kabinet afspraken maken over de lange termijn verduurzamings-plannen voor klimaatneutrale en circulaire productie en grootschalige technologische doorbraakprojecten.

B. Rol en verantwoordelijkheid

De Minister van Klimaat en Groene Groei is als Fondsbeheerder verant-woordelijk voor de begroting van het KEF. Zij is daarmee primair verantwoordelijk voor het beheer en de uitvoering van het KEF. Naast Fondsbeheerder is de Minister van Klimaat en Groene Groei beleidsinhoudelijk verantwoordelijk voor verduurzaming industrie en innovatie in het mkb.

C. Beleidswijzigingen

In dit artikel is geen sprake van beleidswijzigingen.

D. Budgettaire gevolgen van beleid

Verplichtingen 0 0 482.836 572.078 437.971 264.285 108.324
Uitgaven 0 0 482.836 572.078 437.971 264.285 108.324
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Verduurzaming industrie en innovatieve mkb onverdeeld 0 0 482.836 572.078 437.971 264.285 108.324
Verplichtingen Verduurzaming industrie 0 0 482.836 572.078 437.971 264.285 108.324 499.554 2.365.048
Uitgaven Verduurzaming industrie 0 0 482.836 572.078 437.971 264.285 108.324 499.554 2.365.048

Geschatte budgetflexibiliteit

Toekenning onder voorwaarde 69%
Reservering 29%
Vrije ruimte 2%

Middelen in het KEF zijn niet juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden. In het perceel Verduurzaming Industrie en innovatie mkb zijn middelen beleidsmatig voorwaardelijk toegekend (€ 1,6 mld), gereserveerd (€ 689,4 mln) en zijn er nog middelen vrij beschikbaar (€ 49,2 mln).

E. Toelichting op de financiële instrumenten

De tabellen hierboven tonen het totale uitgaven- en verplichtingenbudget van het artikel Verduurzaming industrie en innovatieve mkb. Dat bevat vrije middelen, voorwaardelijke toekenningen en reserveringen. Voor een totaaloverzicht aan maatregelen wordt verwezen naar bijlage 1.

F. Verdiepingstabel

Beschikbare middelen ontwerpbegroting 2026 311.549 552.673 336.447 415.394 235.281 195.194 140.479 125.031 110.212 123.938
Maatregelen
Uitvoeringskosten maatwerk 0 ‒ 1.500 ‒ 1.500 ‒ 1.500 ‒ 1.500 0 0 0 0 0
Energiebesparingsfonds mkb ‒ 35.000 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Duurzaamheidsleningen mkb ‒ 1.000 ‒ 4.000 ‒ 4.000 ‒ 3.000 ‒ 3.000 0 0 0 0 0
Energiebesparing mkb: Uitbreiding ontzorgingsprogramma ‒ 25.000 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Maatwerk AER ‒ 5.000 ‒ 15.000 ‒ 20.000 ‒ 10.000 0 0 0 0 0 0
Maatregelenpakket Acties Weerbaarheid Energieschok 0 0 0 ‒ 28.000 0 0 0 0 0 0
Intensivering DEI+ 0 ‒ 10.000 ‒ 30.000 ‒ 25.000 ‒ 20.000 ‒ 15.035 0 0 0 0
Technische verwerking
Kasschuiven ‒ 276.225 ‒ 44.748 285.295 83.303 49.067 ‒ 71.844 ‒ 27.250 ‒ 12.657 ‒ 2.111 17.170
Verdeling Loon- en prijsbijstelling 1.562 5.411 5.836 6.774 4.437 9 5.933 6.186 6.318 6.305
Terugboekingen naar het KEF 29.114 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Beschikbare middelen Ontwerpbegroting 2027 0 482.836 572.078 437.971 264.285 108.324 119.162 118.560 114.419 147.413

G. Toelichting op de begrotingsmutaties

Uitvoeringskosten maatwerk

Dit betreft een toekenning van middelen voor de uitvoeringskosten die onlosmakelijk verbonden zijn met maatwerkfinanciering.

Energiebesparing mkb: energiebesparingsfonds mkb

Dit voorstel betreft het inrichten van een kredietfonds waar mkb’ers leningen kunnen krijgen voor maatregelen die onder de Energiebesparingsplicht vallen.

Energiebesparing mkb: Duurzaamheidsleningen mkb

Er worden middelen gevraagd voor leningen voor het mkb, waarbij met een rentekorting van 50% een lening kan worden aangevraagd voor verduurzamingsmaatregelen. De middelen uit het Klimaat- en energiefonds zijn bedoeld om de verlaagde rente mogelijk te maken. De overige middelen worden door Qredits opgehaald middels private financiering.

Energiebesparing mkb: Uitbreiding ontzorgingsprogramma

Dit voorstel is bedoeld om het mkb te ondersteunen bij het maken van een verduurzamingsplan, inclusief advies om dit plan uit te voeren. In 2024 is dit ontzorgingsprogramma al gestart voor micro- en kleinbedrijf, in het voorstel zoals nu ingediend wordt dit uitgebreid naar bedrijven met 50 tot 250 fte.

Maatwerk AER

Op 11 maart 2026 heeft het kabinet een JLoI getekend met Alco Energy Rotterdam (AER) in het kader van de maatwerkaanpak. Op basis van de JLoI is € 50 mln toegekend ten behoeve van het sluiten van de bindende maatwerkafspraak

Maatregelenpakket Acties Weerbaarheid Energieschok

Naar aanleiding van de politieke besluitvorming is een deel van de vrije ruimte uit dit perceel (€ 28 mln) ingezet ten behoeve van de dekking van de maatregelen opgenomen in het pakket Acties Weerbaarheid Energieschok.

Intensivering DEI+

Binnen de DEI+ kan de industrie subsidie aanvragen voor innovatieve klimaattechnologieën. Middels deze overheveling wordt de DEI+ geïntensiveerd, omdat er veel industriële projecten bekend zijn bij RVO die in aanmerking kunnen komen voor deze regeling.

Technische verwerking
Dit betreft de verwerking van mutaties, zoals kasschuiven, verdeling loon- en prijsbijstelling en opboeken en terugboeken van de eindejaarsmarge.

3.6 Beleidsartikel 6 Verduurzaming gebouwde omgeving

A. Algemene doelstelling

Het zesde begrotingsartikel van het KEF is bedoeld voor maatregelen voor verduurzaming van de Gebouwde Omgeving. De doelstelling van dit begrotingsartikel is als volgt:

  1. Het terugdringen van de energiebehoefte en uitstoot van broeikas-gassen door isolatie en de toename van duurzame installaties, zoals warmtepompen, in de gebouwde omgeving. Dit betekent in ieder geval:

    1. Overstappen op duurzamere installaties of een warmtenet, waaronder 1 miljoen geïnstalleerde hybride warmtepompen en 200.000 nieuwe aansluitingen op een warmtenet in de bestaande bouw in uiterlijk 2030.
    2. Het isoleren van 2,5 mln woningen in uiterlijk 2030.
    3. De uitfasering van gebouwen met de slechtste energieprestaties in de utiliteitsbouw, waaronder maatschappelijk vastgoed.
  2. Binnen het perceel zal – uitgaande van realisatie van bovengenoemde doelstellingen voor verduurzaming gebouwde omgeving – daarnaast ook ruimte zijn voor andere doelen die bijdragen aan het realiseren van de benodigde broeikasgasreductiereductie.

B. Rol en verantwoordelijkheid

De Minister van Klimaat en Groene Groei is als Fondsbeheerder verant-woordelijk voor de begroting van het KEF. De Minister van Volks-huisvesting en Ruimtelijke Ordening is beleidsinhoudelijk verantwoordelijk voor de maatregelen waar middelen voor worden overgeheveld naar de begroting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties gericht op het verduurzamen van de gebouwde omgeving.

C. Beleidswijzigingen

In dit artikel is geen sprake van beleidswijzigingen.

D. Budgettaire gevolgen van beleid

Verplichtingen 0 0 0 3.430 22.000 0 0
Uitgaven 0 0 0 3.430 22.000 0 0
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Verduurzaming gebouwde omgeving onverdeeld 0 0 0 3.430 22.000 0 0

Geschatte budgetflexibiliteit

Toekenning onder voorwaarde 87%
Reservering 0%
Vrije ruimte 13%

Middelen in het KEF zijn niet juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden. In het perceel Verduurzaming gebouwde omgeving zijn middelen beleidsmatig voorwaardelijk toegekend (€ 22,0 mln) en zijn er midden vrij beschikbaar (€ 3,4 mln) binnen het perceel.

E. Toelichting op de financiële instrumenten

De tabellen hierboven tonen het totale uitgaven- en verplichtingenbudget van het artikel Verduurzaming gebouwde omgeving. Dat bevat vrije middelen, voorwaardelijke toekenningen en reserveringen. Voor een totaaloverzicht aan maatregelen wordt verwezen naar bijlage 1.

F. Verdiepingstabel

Beschikbare middelen ontwerpbegroting 2026 76.016 69.000 0 0 0 0 0 0 0 0
Maatregelen
SAH ‒ 15.000 ‒ 23.500 0 0 ‒ 38.500 0 0 0 0 0
ISDE 0 0 ‒ 27.000 ‒ 19.000 0 0 0 0 0 0
Technische verwerking
Kasschuiven ‒ 61.125 ‒ 45.879 30.021 40.526 38.189 ‒ 1 ‒ 415 ‒ 433 ‒ 442 ‒ 441
Verdeling loon- en prijsbijstelling 109 379 409 474 311 1 415 433 442 441
Beschikbare middelen Ontwerpbegroting 2027 0 0 3.430 22.000 0 0 0 0 0 0

G. Toelichting op de begrotingsmutaties

Stimulering warmtepompen en verlagen inpandige kosten warmtenetten via SAH

Deze maatregel bevat een subsidie voor inpandige aansluitkosten voor warmtenetten via de stimuleringsregeling aardgasvrije huurwoningen (SAH).

Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE)

Naar aanleiding van de politieke besluitvorming is van de toekenning onder voorwaarden voor de ISDE € 46 mln overgeboekt voor het pakket Acties Weerbaarheid Energieschok. Daarmee resteert nog een toekenning onder voorwaarden van € 22 mln.

Technische verwerking

Dit betreft de verwerking van mutaties, zoals kasschuiven en de verdeling loon- en prijsbijstelling.

3.7 Beleidsartikel 7 Onverdeeld

A. Algemene doelstelling

Begrotingsartikel 7 Onverdeeld is opgesteld voor de financiële verwerking van toevoegingen aan en onttrekkingen uit het KEF.

B. Rol en verantwoordelijkheid

De Minister van Klimaat en Groene Groei is verantwoordelijk voor de begroting van het KEF en treedt tevens op als Fondsbeheerder. Zij is daarmee primair verantwoordelijk voor het beheer en de uitvoering van het KEF.

C. Beleidswijzigingen

In dit artikel is geen sprake van beleidswijzigingen.

D. Budgettaire gevolgen van beleid

Verplichtingen 0 0 0 0 0 0 0
Uitgaven 0 0 0 0 0 0 0
Onverdeeld
Onverdeeld 0 0 0 0 0 0 0

Geschatte budgetflexibiliteit

Toekenning onder voorwaarde 0%
Reservering 0%
Vrije ruimte 0%

Middelen in het KEF zijn niet juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden. In het perceel Onverdeeld zijn geen middelen voorwaardelijk toegekend, gereserveerd of vrij beschikbaar wegens de technische aard van het perceel.

E. Toelichting op de financiële instrumenten

De tabellen hierboven tonen geen uitgaven- en verplichtingenbudget van het artikel Onverdeeld omdat er van dit perceel geen uitgaven gedaan worden. De verdeling van de loon- en prijsbijstelling is een herschikking op het fonds naar de andere percelen.

F. Verdiepingstabel

Beschikbare middelen ontwerpbegroting 2026 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Technische verwerking
Kasschuif 0 ‒ 6.564 0 0 0 6.564 0 0 0 0
Loon- en prijsbijstelling 11.444 46.204 42.759 49.628 40.054 36.159 43.470 45.318 46.286 46.190
Verdeling loon- en prijsbijstelling ‒ 11.444 ‒ 39.640 ‒ 42.759 ‒ 49.628 ‒ 32.504 ‒ 68 ‒ 43.470 ‒ 45.318 ‒ 46.286 ‒ 46.190
Inzet loon- en prijsbijstelling ter dekking van mijnbouwschade Limburg en EET 0 0 0 0 ‒ 7.550 ‒ 42.655 0 0 0 0
Beschikbare middelen Ontwerpbegroting 2027 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

G. Toelichting op de begrotingsmutaties

In het MJP 2027 zijn er geen maatregelen toegekend vanuit dit artikel.

Technische verwerking
Dit betreft de verwerking van mutaties, zoals kasschuiven, de verdeling loon- en prijsbijstelling en inzet van de loon en prijsbijstelling voor Mijnbouwschade Limburg en de Eemshaven energie terminal (EET) met het voorjaar.

Loon- en prijsbijstelling

Bij de 1e suppletoire begroting is € 405,8 mln loon- en prijsbijstelling toegevoegd aan het KEF. Bij de augustusbesluitvorming is een extra tranche van € 1,7 mln toegevoegd.

Mijnbouwschade Limburg en Eemshaven Energy Terminal

Naar aanleiding van politieke besluitvorming tijdens de Voorjaarsbesluitvorming is besloten om € 50,2 mln van de voorziene loon- en prijsbijstelling van het KEF in te zetten ter dekking van mijnbouwschade Limburg en een garantieregeling voor de Eemshaven Energy Terminal (EET). Hierna resteerde er loon- en prijsbijstelling van cumulatief € 357,3 mln, welke naar rato is toegevoegd aan de vrije ruimte van de percelen in het fonds.

4. Bijlagen

Bijlage 1: Totaaloverzicht Klimaat- en energiefonds

Het totaaloverzicht Klimaat- en energiefonds bevat vier tabellen: de verhouding modaliteiten per maatregel, alle toekenningen binnen het KEF, alle actuele reserveringen uit het MJP 2027 en een overzicht van alle uitvoeringskosten.

Verhouding modaliteiten per maatregel

Onderstaande tabel geeft weer hoeveel KEF-middelen per maatregel definitief als voorwaardelijk zijn toegekend of gereserveerd.

Dept. Jaar Maatregel Toegekend Toekenning onder voorwaarde Reservering
Kernenergie
IenW 2026 IenW en Nucleaire veiligheid en stralingsbescherming en RIVM (uit Instrument uitvoeringslasten) 135.963
IenW 2027 ANVS Toezicht Meetnet 33.222
IenW 2027 RIVM Radionuclidenlaboratorium 20.155
IenW 2027 Voortzetting inzet 2031-2035 3.021 242.390
IenW 2027 Voorzetting inzet 2031-2035 (OV maatregelen) 48.000
KGG1 2023 Onderzoeken nieuwbouw kerncentrales 20.000
KGG 2024 Bedrijfsduur-verlenging Borssele 10.000
KGG 2024 Kennisinfra 25.502
KGG 2024 Ondersteuning ontwikkeling SMR's 3.100
KGG 2024 Onderzoeken nieuwbouw kerncentrales 117.000
KGG 2024 Uitvoeringslasten 62.000
KGG 2025 Nieuwbouw kerncentrales 21.550
KGG 2025 Ondersteuning ontwikkeling SMR's 61.900
KGG 2025 Uitvoeringslasten 17.609
KGG 2025 Versterking Nucleaire Kennisinfrastructuur 39.498
KGG 2026 Nieuwbouw kerncentrales 18.300
KGG 2026 Projectorganisatie NEO NL 22.100
KGG 2026 Verlenging financiering Nuclear Academy 2026-2030 3.000
KGG 2027 Bedrijfsduurverlenging 22.600
KGG 2027 NEO 93.800
KGG 2027 Nieuwbouw Kernenergie 64.468
KGG 2027 Ondersteuning gemeenten 9.500
KGG 2027 Verlenging financiering Nuclear Academy 2026-2030 2.000
KGG 2027 IPCEI nucleair 200.000
2026 Dekking generaal beeld voorjaar 2025 400.000
IenW 2026 Terugboeking: Borsele en onderzoek kerncentrales ‒ 3.500
FIN 2027 Terugboeking: Voorzetting inzet 2031-2035 (OV maatregelen) ‒ 48.000
Totaal 1.347.411 ‒ 297.767
Dept. Jaar Maatregel Toegekend Toekenning onder voorwaarde Reservering
CO2-vrije gascentrales
KGG 2026 Dekking diverse problematiek Wind op Zee 780.000
Totaal 780.000 ‒ ‒
Dept. Jaar Maatregel Toegekend Toekenning onder voorwaarde Reservering
Energie-infrastructuur
IenW 2023 Slimme laadinfrastructuur 13.000
IenW 2024 Laadinfra bouw 120.000
IenW 2024 Laadinfra walstroom 40.000
IenW 2024 Laadinfrastructuur voor wegvervoer 403.800
IenW 2025 Laadinfrastructuur schoon en emissieloos bouwen 214.000
IenW 2025 Slimme laadinfrastructuur 39.000
IenW 2025 Verduurzaming dieselspoorlijnen Zutphen-Oldenzaal, Almelo-Mariënberg 98.000
IenW 2026 Elektrisch aangedreven Friese Waddenveren 50.000
IenW 2027 Stopcontact op Land 65.500
IenW 2027 Aanvullende stimulering walstroom 40.000
IenW 2027 Algemene reservering verduurzaming openbaar vervoer 4.600
IenW 2027 Inrichting programma-organisatie elektrificatie resterend fossiel-treinverkeer NL 3.500
IenW 2027 Elektrificatie van de spoorlijn Zutphen-Hengelo-Oldenzaal 16.000
KGG 2023 Nationale subsidieregeling warmtenetten 200.000
KGG 2024 Coördinatie MIEK-projecten 7.000
KGG 2024 De-risken grootschalige waterstofopslag 125.000
KGG 2024 EBN: versnellen onderzoek CCS 45.000
KGG 2024 Efficiëntere benutting elektriciteitsnetten 166.432
KGG 2024 Nationale subsidieregeling warmtenetten 400.000
KGG 2024 Randvoorwaarden technische arbeidsmarkt 30.000
KGG 2024 Realisatie van 3GW zon op zee in 2030 44.499
KGG 2024 Toekomstbestendigheid energienetwerken (netcapaciteit) 84.000
KGG 2024 Waterstofnetwerk op zee 50.000
KGG 2025 Invoering batterijverplichting voor zonneparken 100.000
KGG 2025 Nationale subsidieregeling warmtenetten 972.500
KGG 2025 Waterstofnetwerk op zee 100.000
KGG 2026 Expertpool energie-infrastructuur: vliegende brigade voor een snellere ruimtelijke inpassing. 22.500
KGG 2026 Gebiedsinvesteringen voor ruimtelijk inpassen hoogspanningsnet 197.000
KGG 2026 Normeren en stimuleren van slimme energie-intensieve apparaten 12.000
KGG 2026 Pakket noodmaatregelen netcongestie 13.000
KGG 2026 Projectaanpak netcongestie 36.000
KGG 2026 Wind op Zee inpassingskosten en Doordewind II (t/m 2030) 44.689
KGG 2026 WarmtelinQ+ 195.000
KGG 2026 Garantieregeling warmtenetten 174.500
KGG 2027 Coördinatie MIEK-projecten DRC 3.564
KGG 2027 Deelname EBN in CCS-infrastructuur (CO2-transport en -opslag)2 639.200
KGG 2027 Gebiedsinvesteringen hoogspanning op land 8.500
KGG 2027 Gebiedsinvesteringen hoogspanning op land (voorheen: projectaanpak netcongestie) 41.500
KGG 2027 Hystock 287.500
KGG 2027 Nationale deelneming Warmte 87.000 137.000
KGG 2027 Taskforce projectaanpak middenspanning 14.966
KGG 2027 Waterstofcavernes 5 t/m 13 245.000
LVVN 2024 Distributienetten glastuinbouw 300.000
LVVN 2027 Kennisontwikkeling gebruik en beschikbaarheid CO2 8.780
LVVN 2027 Ophogen subsidie warmte-infrastructuur glastuinbouw 148.400
LVVN 2027 Subsidie exploratieboringen geothermie 32.400
LVVN 2027 Subsidie locatiegericht seismologisch onderzoek geothermie 4.000
LVVN 2027 Subsidieregeling hubmanagementsystemen 5.500
LVVN 2027 Versnellen programma gebiedsaanpak 920
VRO 2027 Inzet ETS-2 SCF 10.000
2026 Dekking generaal beeld voorjaar 2025 41.000
KGG 2026 Terugboeking: Nationale subsidieregeling warmtenetten ‒ 180.000
Totaal 4.980.950 827.800 153.000
Dept. Jaar Maatregel Toegekend Toekenning onder voorwaarde Reservering
Vroege fase opschaling
BZK 2024 Normering en stimulering biobased bouwen 19.300
BZK 2025 Normering en stimulering biobased bouwen 18.985
FIN 2024 Onderzoek Nationaal Emissieplafond voor ESR sectoren 2.000
IenW 2023 Wind op Zee 580.100
IenW 2024 Bevorderen circulair doen en gedrag 33.700
IenW 2024 Normering en stimulering biobased bouwen 3.000
IenW 2024 Ondersteuning van o.a. ketenvorming en recyclingtechnieken circulaire plastics 69.100
IenW 2024 Uitbreiden zero-emissiezones voor gemeenten 6.660
IenW 2025 Alcohol-to-jet (ATJ) 90.000
IenW 2025 Duurzame luchtvaartbrandstoffen (E-fuels) 60.000
IenW 2025 Normering en stimulering biobased bouwen 6.615
IenW 2025 Opschalen duurzame infra-innovatietechnieken met launching customer programma 100.000
IenW 2025 Subsidie voor verduurzaming van de binnenvaart n.a.v. ETS-2 opt-in 163.530
IenW 2025 Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart (binnenvaart) 30.500
IenW 2025 Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart (wegvervoer) 210.000
IenW 2025 Verduurzaming zeevaartschepen 111.300
IenW 2026 Correctie overheveling Subsidie voor verduurzaming van de binnenvaart n.a.v. ETS-2 opt-in 70
IenW 2026 Opschaling nieuwe aandrijftechnologieën luchtvaart 20.000
IenW 2027 Algemene reservering uitvoeringskosten, IC12: Bijmenging plastic 19.744
IenW 2027 DEI+CE 6.376
IenW 2027 Duurzame luchtvaartbrandstoffen (E-fuels) 150.000
IenW 2027 Inruilregeling oude fossiele brandstofauto's 52.400
IenW 2027 Normering en stimulering biobased bouwen 10.585
IenW 2027 Publiekscampagne deelmobiliteit 2.000 3.000
IenW 2027 Reservering maatregelen circulaire economie (voorheen circulaire plastics) 76.456
IenW 2027 Stimulering en normering gescheiden inzameling bioafval bij huishoudens ten behoeve van groen gas 7.000
IenW 2027 Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart 33.500
IenW 2027 Algemene reservering verduurzaming openbaar vervoer ingezet voor OV-maatregelen pakket NVW 38.000
KGG 2023 IPCEI Waterstof golf 2 785.000
KGG 2023 IPCEI Waterstof golf 3 600.000
KGG 2023 IPCEI Waterstof golf 4 199.000
KGG 2023 Programma Opwek Energie op Rijksvastgoed (OER) 82.500
KGG 2023 Wind op Zee 259.900
KGG 2024 Continuering DEI+CE 55.192
KGG 2024 Correctieregeling duurzame warmte motie Grinwis – Erkens 60.000
KGG 2024 Elektrolyse, offshore: <=100 MW (CAPEX) 380.000
KGG 2024 Elektrolyse, onshore: 50 MW 249.900
KGG 2024 Elektrolyse, onshore: 500-1.000 MW 1.000.000
KGG 2024 Elektrolyse: kennisplatform offshore en ketenbrede consortia 2.000
KGG 2024 Geothermie, hoge temperatuur 52.000
KGG 2024 Geothermie, lage temperatuur 100.000
KGG 2024 H2Global, import van groene waterstof 300.000
KGG 2024 Normering en stimulering biobased bouwen 1.400
KGG 2024 Verbeterd toezicht en handhaving aangescherpte energiebesparingsplicht 6.650
KGG 2024 Vergassing: expertisecentrum, organisatie, haalbaarheidsstudies 25.000
KGG 2024 Vergassing: stimulering projecten vergassing 1e en 2e fase 100.000
KGG 2025 Biopyrolyse 90.000
KGG 2025 Flex (onderzoek voor bedrijven en industrie) 20.000
KGG 2025 Flex (opschaling innovatieve flex) 40.000
KGG 2025 Gebiedsinvesteringen Netten op Zee 500.000
KGG 2025 Normering en stimulering biobased bouwen 14.700
KGG 2025 Normering en stimulering biobased bouwen (ISDE) 1.400
KGG 2025 Ondersteuning van o.a. ketenvorming en recyclingtechnieken circulaire plastics 60.000
KGG 2025 Vergassing: stimulering projecten vergassing 1e en 2e fase 500.000
KGG 2026 Elektrolyse, onshore: 500-1.000 MW (productiesubsidies) 212.000
KGG 2026 Meetstandaard waterstof 12.498
KGG 2026 Normering en stimulering biobased bouwen 22.300
KGG 2026 Onderzoeksprogramma waterstof op zee (onderdeel demo 2) 25.000
KGG 2026 Stimuleringsprogramma innovatie en vroege opschaling koolstofverwijdering 50.000
KGG 2026 Overbruggingskrediet voor plasticrecyclingbedrijven (circulaire plastics) 20.000
KGG 2027 Continuering subsidie omschakeling plasticverwerkers (SOPV) 3.000
KGG 2027 DEI+CE 20.300
KGG 2027 Elektrolyse onshore productiesubsidies 20.000
KGG 2027 Elektrolyse, onshore: 500-1.000 MW (productiesubsidies) 1.278.300
KGG 2027 Elektrolyse, vraagsubsidies 662.198
KGG 2027 Handhaving aangescherpte energiebesparingsplicht 6.700
KGG 2027 iDSR 35.000 163.900
KGG 2027 IPCEI golf 4 22.000
KGG 2027 Normering en stimulering biobased bouwen 19.400
KGG 2027 ondersteuning plasticketen 75.000
KGG 2027 Opschaling innovatieve lange termijn elektriciteitsopslag (voorheen: flex) 158.400
KGG 2027 Elektrolyse, onshore: 500-1.000 MW: Productiesubsidies deel 3 (OWE3) 280.000
LVVN 2023 Wind op Zee 345.300
LVVN 2025 Normering en stimulering biobased bouwen 23.300
LVVN 2026 Normering en stimulering biobased bouwen 8.000
LVVN 2026 Subsidieregeling schone en emissieloze landbouwvoertuigen 10.000
LVVN 2027 Normering en stimulering biobased bouwen 22.700
LVVN 2027 Subsidieregeling Emissieloos Landbouwmaterieel 20.000 47.000
OCW 2025 Subsidieregeling praktijkleren 7.000
OCW 2025 Vrouwen in de techniek (gendergelijkheid) 1.800
OCW 2027 Subsidieregeling praktijkleren 15.000
VRO3 2026 Normering en stimulering biobased bouwen 12.017
VRO 2027 Algemene reservering uitvoeringskosten, G1 uitfasering slechte huurwoningen 29.000
VRO 2027 Algemene reservering uitvoeringskosten, reservering voor G10 uitfasering slechte energielabels utiliteitsbouw 16.700
VRO 2027 Energieschok maatregelenpakket 68.000
VRO 2027 Normering en stimulering biobased bouwen 16.298
2027 Restant potje uitvoeringskosten 88 mln. 2.158
2026 MRB gewichtscorrectie 86.000
2026 Normering lease per 2027 85.000
2023 Dekking generale beeld 880.000
2026 Dekking generaal beeld voorjaar 2025 72.000
KGG 2026 Dekking diverse problematiek Wind op Zee 318.314
2025 Terugboeking: Uitvoeringskosten ‒ 11.351
2026 Terugboeking: Uitvoeringskosten ‒ 10.990
IenW 2026 Terugboeking: Ondersteuning van o.a. ketenvorming en recyclingtechnieken circulaire plastics ‒ 70.230
KGG 2026 Terugboeking: Elektrolyse, offshore: <=100 MW (CAPEX) ‒ 273.968
KGG 2026 Terugboeking: Invoering batterijplicht zonneparken ‒ 62.524
FIN 2027 Terugboeking: Algemene reservering verduurzaming openbaar vervoer ingezet voor OV-maatregelen pakket NVW ‒ 12.000
Totaal 9.513.753 2.000.874 624.456
Dept. Jaar Maatregel Toegekend Toekenning onder voorwaarde Reservering
Verduurzaming industrie en innovatie mkb
IenW 2027 Maatwerksubsidies AVI’s 146.369
KGG 2023 NIKI 22.000
KGG 2023 VEKI 28.000
KGG 2024 NIKI (2022) 228.000
KGG 2024 Ondersteuning cluster 6 2.960
KGG 2024 Topsector Energie Haalbaarheidsstudies 25.000
KGG 2024 Uitvoeringskosten maatwerkafspraken 66.000
KGG 2024 VEKI 525.000
KGG 2024 VEKI (2022) 112.000
KGG 2025 Intensivering DEI+ (titel voorheen DEI-XL) 87.975
KGG 2025 Maatwerkfinanciering Nobian 200.000
KGG 2025 Ondersteuning cluster 6 6.100
KGG 2025 Ondersteuning mkb bij aangescherpte Energiebesparingsplicht 10.000
KGG 2026 IKC ETS 496.600
KGG 2026 NIKI 212.500
KGG 2026 Ondersteuning cluster 6 17.550
KGG 2026 Social Climate Fund: fixteams voor bedrijven 9.000
KGG 2026 Cosun 75.000
KGG 2026 AnQore 46.000
KGG 2026 Steun Avantium 15.000
KGG 2027 Aramis (volloop)4 662.000
KGG 2027 Cosun 30.000
KGG 2027 Energiebesparing mkb: energiebesparingsfonds mkb 35.000 65.000
KGG 2027 Energiebesparing mkb: Uitbreiding ontzorgingsprogramma 25.000
KGG 2027 Intensivering DEI+ (oorspronkelijke DEI-XL) 100.035
KGG 2027 Maatwerk AER 50.000
KGG 2027 Maatwerkfinanciering (uit reservering eventuele maatwerksubsidies) 200.388
KGG 2027 NIKI 176.449
KGG 2027 Ondersteuning cluster 6 20.198
KGG 2027 Ophoging budget maatwerkfinanciering (uit reservering ophoging perceel) 80.961
KGG 2027 Maatwerksubsidie TSN 934.497
KGG 2027 Uitvoeringskosten maatwerk 6.000
LVVN 2024 EG-regeling (Energie-efficiëntie Glastuinbouw) 199.900
EZK 2027 Energiebesparing mkb: Duurzaamheidsleningen mkb 15.000
VRO 2027 Energieschokmaatregelen pakket 28.000
2026 Dekking generaal beeld voorjaar 2025 58.000
KGG 2026 Terugboeking: Maatwerkfinanciering Nobian ‒ 15.534
KGG 2026 Terugboeking: VEKI ‒ 134.960
KGG 2026 Terugboeking: Ondersteuning cluster 6 ‒ 800
KGG 2027 Terugboeking: Steun Avantium ‒ 226
Totaal 2.550.100 1.626.497 689.365
Dept. Jaar Maatregel Toegekend Toekenning onder voorwaarde Reservering
Verduurzaming gebouwde omgeving
BZK 2023 Energiebesparende maatregelen 160.000
BZK 2023 Nationaal Isolatieprogramma 100.000
BZK 2023 Versnelling lokale aanpak Nationaal Isolatieprogramma 62.500
BZK 2024 Aanpak kwetsbare wijken en dorpen versterken 425.000
BZK 2024 Doe-het-zelf-vouchers 50.000
BZK 2024 Maatschappelijk vastgoed: Duurzaam Rijksoverheidsvastgoed 364.600
BZK 2024 Maatschappelijk vastgoed: Ondersteuning maatschappelijk vastgoed 89.620
BZK 2024 Maatschappelijk vastgoed: subsidie DUMAVA 1.916.000
BZK 2024 Nationaal Isolatie Programma 798.190
BZK 2024 Ontzorging en ondersteuning verenigingen van eigenaren 25.000
BZK 2024 Warmtefonds ophogen 88.000
BZK 2025 Maatschappelijk vastgoed: fonds 74.910
BZK 2025 MaVa: verzoek ophoging budget 42.000
BZK 2025 Nationaal Isolatie Programma extra 152.740
BZK 2025 Nationaal Isolatie Programma: veranderde inzet middelen en ophoging budget 97.460
BZK 2025 Programmatische aanpak maatschappelijk vastgoed 49.722
BZK 2025 Warmtefonds ophogen 211.800
KGG 2023 ISDE 100.000
KGG 2024 Aanvulling ISDE indien nodig i.c.m. normering Cv-ketels 100.000
KGG 2024 Nationaal Isolatie Programma 796.240
KGG 2024 Stimulering van hybride warmtepompen bestaande bouw 485.000
KGG 2025 Nationaal Isolatie Programma: veranderde inzet middelen en ophoging budget 216.700
KGG 2026 Nationaal Isolatie Programma 793.482
KGG 2026 Stimulering van hybride warmtepompen bestaande bouw 368.618
OCW 2024 Maatschappelijk vastgoed: Ondersteuning maatschappelijk vastgoed 17.070
VRO 2026 Continuering Nationaal Warmtefonds 135.000
VRO 2026 Financiële instrumenten voor verduurzaming van MaVa 175.000
VRO 2026 Warmtefonds ophogen 200
VRO 2027 ISDE 46.000 22.000
VRO 2027 SAH 77.000
VWS 2024 Maatschappelijk vastgoed: Ondersteuning maatschappelijk vastgoed 21.210
2026 Dekking generaal beeld voorjaar 2025 29.000
Totaal 8.068.062 22.000 ‒
Dept. Jaar Maatregel Toegekend Toekenning onder voorwaarde Reservering
Onverdeeld
KGG 2024 Burgerforum 6.186
KGG 2024 Wetenschappelijke klimaatraad 35.000
KGG 2027 Inzet voorziene LPB ter dekking van mijnbouwschade Limburg en EET op KGG 50.205
2024 Dekking generale beeld 806.613
Totaal 898.004 ‒ ‒
  1. sinds 2024 is KGG afgesplitst van EZK. De middelen van voor 2024 vallen in deze tabel onder KGG.
  2. De maatregel ‘Deelname EBN in CCS-infrastructuur (CO2-transport en -opslag)’ betreft een toekenning en staat ook zo opgenomen in het MJP 2026. Aangezien er nog geen FID is genomen, staan de middelen nog op het fonds en zijn deze conform de begrotingssystematiek als toekenning onder voorwaarde in de begroting opgenomen.
  3. sinds 2024 is VRO afgesplitst van BZK. De uitgaven van voor 2024 vallen onder BZK.
  4. De maatregel «Aramis volloop» betreft een toekenning en staat ook zo opgenomen in het MJP 2026. Aangezien er nog geen FID is genomen, staan de middelen nog op het fonds en zijn deze conform de begrotingssystematiek als toekenning onder voorwaarde in de begroting opgenomen.

Toekenningen (excl. uitvoeringskosten)

In onderstaande tabel staan, met uitzondering van de uitvoeringskosten, alle KEF-middelen die vanaf de proeve van begroting Klimaat- en energiefonds 2023 tot en met het MJP 2027 zijn toegekend met het beoordelingsproces vanaf het MJP 2024 tot en met het MJP 2027.

Dept. Jaar Maatregel Totaal 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Na 2030
Kernenergie
IenW 2026 IenW en Nucleaire veiligheid en stralingsbescherming en RIVM (uit Instrument uitvoeringslasten) 135.963 10.274 14.659 24.275 42.770 43.985
IenW 2027 Voortzetting inzet 2031-2035 3.021 477 477 477 477 1.113 ‒
IenW 2027 Voorzetting inzet 2031-2035 (OV maatregelen) 48.000 48.000
KGG 2023 Onderzoeken nieuwbouw kerncentrales 20.000 20.000
KGG 2024 Bedrijfsduur-verlenging Borssele 10.000 5.350 4.650
KGG 2024 Kennisinfra 25.502 11.000 3.585 2.400 3.717 1.800 1.500 1.500
KGG 2024 Ondersteuning ontwikkeling SMR's 3.100 400 2.700
KGG 2024 Onderzoeken nieuwbouw kerncentrales 117.000 22.800 13.200 14.800 13.200 13.300 13.200 13.300 13.200
KGG 2024 Uitvoeringslasten 62.000 2.300 8.200 10.700 10.100 9.000 7.500 7.400 6.800
KGG 2025 Nieuwbouw kerncentrales 21.550 2.500 2.500 9.050 2.500 2.500 2.500
KGG 2025 Ondersteuning ontwikkeling SMR's 61.900 7.300 4.100 14.600 14.100 9.600 7.100 5.100
KGG 2025 Uitvoeringslasten 17.609 569 1.799 1.799 8.899 1.799 1.799 945
KGG 2025 Versterking Nucleaire Kennisinfrastructuur 39.498 5.415 4.983 6.900 7.200 7.500 7.500
KGG 2026 Nieuwbouw kerncentrales 18.300 16.300 1.200 400 200 200
KGG 2026 Projectorganisatie NEO NL 22.100 4.800 17.300
KGG 2026 Verlenging financiering Nuclear Academy 2026-2030 3.000 1.000 1.000 1.000
KGG 2027 Bedrijfsduurverlenging 22.600 9.000 9.800 2.700 1.100 ‒
KGG 2027 NEO 93.800 43.500 50.300 ‒
KGG 2027 Nieuwbouw Kernenergie 64.468 31.734 29.734 1.000 1.000 1.000 ‒
KGG 2027 Ondersteuning gemeenten 9.500 2.500 7.000 ‒
KGG 2027 IPCEI nucleair 200.000 12.000 68.000 60.000 30.000 30.000
IenW 2026 Terugboeking: Borsele en onderzoek kerncentrales ‒ 3.500 ‒ 3.500
FIN 2027 Terugboeking: Voorzetting inzet 2031-2035 (OV maatregelen) ‒ 48.000 ‒ 48.000
2026 Dekking generaal beeld voorjaar 2025 400.000 200.000 200.000
Totaal 1.347.411 ‒ 45.500 48.319 48.849 181.667 391.136 341.451 146.646 113.843 30.000
Dept. Jaar Maatregel Totaal 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Na 2030
CO2-vrije gascentrales
KGG 2026 Dekking diverse problematiek Wind op Zee 780.000 83.000 697.000
Totaal 780.000 ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ 83.000 697.000
Dept. Jaar Maatregel Totaal 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Na 2030
Energie-infrastructuur
IenW 2023 Slimme laadinfrastructuur 13.000 13.000
IenW 2024 Laadinfra bouw 120.000 4.000 16.000 28.000 28.000 22.000 12.000 10.000
IenW 2024 Laadinfra walstroom 40.000 10.000 18.000 10.000 2.000
IenW 2024 Laadinfrastructuur voor wegvervoer 403.800 29.160 63.180 63.180 63.180 63.180 63.180 58.740
IenW 2025 Laadinfrastructuur schoon en emissieloos bouwen 214.000 50.000 54.000 60.000 50.000
IenW 2025 Slimme laadinfrastructuur 39.000 20.000 12.500 6.500
IenW 2025 Verduurzaming dieselspoorlijnen Zutphen-Oldenzaal, Almelo-Mariënberg 98.000 2.000 9.000 20.000 34.000 26.000 7.000
IenW 2026 Elektrisch aangedreven Friese Waddenveren 50.000 4.000 4.000 8.000 9.000 10.000 15.000
IenW 2027 Aanvullende stimulering walstroom 40.000 12.000 20.000 8.000 ‒
IenW 2027 Inrichting programma-organisatie elektrificatie resterend fossiel-treinverkeer NL 3.500 700 700 700 700 700 ‒
IenW 2027 Stopcontact op Land 65.500 1.900 9.300 8.500 12.500 10.500 22.800
IenW 2027 Elektrificatie van de spoorlijn Zutphen-Hengelo-Oldenzaal 16.000 2.000 8.000 4.000 2.000
KGG 2023 Nieuwe subsidieregeling warmtenetten 200.000 130.000 70.000
KGG 2024 Coördinatie MIEK-projecten 7.000 3.500 2.000 1.500
KGG 2024 De-risken grootschalige waterstofopslag 125.000 125.000
KGG 2024 EBN: versnellen onderzoek CCS 45.000 11.250 11.250 11.250 11.250
KGG 2024 Efficiëntere benutting elektriciteitsnetten 166.432 23.776 23.776 23.776 23.776 23.776 23.776 23.776
KGG 2024 Nationale subsidieregeling warmtenetten 400.000 40.000 60.000 80.000 80.000 40.000 40.000 60.000
KGG 2024 Randvoorwaarden technische arbeidsmarkt 30.000 10.000 10.000 10.000
KGG 2024 Realisatie van 3GW zon op zee in 2030 44.499 6.357 6.357 6.357 6.357 6.357 6.357 6.357
KGG 2024 Toekomstbestendigheid energienetwerken (netcapaciteit) 84.000 21.000 21.000 21.000 21.000
KGG 2024 Waterstofnetwerk op zee 50.000 10.000 20.000 20.000
KGG 2025 Waterstofnetwerk op zee 100.000 100.000
KGG 2025 Invoering batterijverplichting voor zonneparken 100.000 20.000 20.000 20.000 20.000 20.000
KGG 2025 Nationale subsidieregeling warmtenetten 972.500 166.700 166.700 166.700 166.700 166.700 139.000
KGG 2026 Expertpool energie-infrastructuur: vliegende brigade voor een snellere ruimtelijke inpassing. 22.500 2.500 3.500 5.500 5.500 5.500
KGG 2026 Gebiedsinvesteringen voor ruimtelijk inpassen hoogspanningsnet 197.000 25.100 10.100 15.900 54.400 56.500 35.000
KGG 2026 Normeren en stimuleren van slimme energie-intensieve apparaten 12.000 4.200 2.900 2.900 1.000 1.000
KGG 2026 Pakket noodmaatregelen netcongestie 13.000 2.087 4.161 3.893 2.859
KGG 2026 Projectaanpak netcongestie 36.000 1.000 5.000 5.000 5.000 5.000 5.000 10.000
KGG 2026 Wind op Zee inpassingskosten en Doordewind II (t/m 2030) 44.689 590 1.780 3.688 8.688 13.470 16.473
KGG 2026 WarmtelinQ+ 195.000 16.400 39.600 100.000 39.000
KGG 2026 Garantieregeling warmtenetten 174.500 174.500
KGG 2027 Coördinatie MIEK-projecten DRC 3.564 1.434 1.195 935 ‒
KGG 2027 gebiedsinvesteringen hoogspanning op land 8.500 8.500 ‒
KGG 2027 gebiedsinvesteringen hoogspanning op land (voorheen: projectaanpak netcongestie) 41.500 20.000 7.000 7.000 7.500 ‒
KGG 2027 Hystock 287.500 287.500
KGG 2027 Nationale deelneming Warmte 87.000 26.000 47.000 5.000 5.000 4.000 ‒
KGG 2027 Taskforce projectaanpak middenspanning 14.966 878 1.761 1.761 1.761 8.805
KGG 2027 Waterstofcavernes 5 t/m 13 245.000 97.000 86.000 7.000 7.000 48.000
VRO 2027 Inzet ETS-2 SCF 10.000 7.000 3.000 ‒
LVVN 2024 Distributienetten glastuinbouw 300.000 15.100 29.900 49.800 66.100 61.300 45.100 32.700
2026 Dekking generaal beeld voorjaar 2025 41.000 41.000
KGG 2026 Terugboeking: Nationale subsidieregeling warmtenetten ‒ 180.000 ‒ 180.000
Totaal 4.980.950 ‒ 154.250 391.143 617.540 906.504 847.106 753.416 574.379 307.507 429.105
Dept. Jaar Maatregel Totaal 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Na 2030
Vroege fase opschaling
BZK 2024 Normering en stimulering biobased bouwen 19.300 2.000 10.450 6.850
BZK 2025 Normering en stimulering biobased bouwen 18.985 7.146 10.738 1.101
FIN 2024 Onderzoek Nationaal Emissieplafond voor ESR sectoren 2.000 120 500 500 500 380
I&W 2023 Wind op Zee 580.100 29.800 31.100 29.500 429.800 8.100 23.100 23.000 5.700
IenW 2024 Bevorderen circulair doen en gedrag 33.700 2.200 3.300 5.100 5.100 6.000 6.000 6.000
IenW 2024 Normering en stimulering biobased bouwen 3.000 1.600 1.400
IenW 2024 Ondersteuning van o.a. ketenvorming en recyclingtechnieken circulaire plastics 69.100 11.900 23.800 16.650 6.250 3.000 3.000 4.500
IenW 2024 Uitbreiden zero-emissiezones voor gemeenten 6.660 1.332 1.332 1.332 1.332 1.332
IenW 2025 Alcohol-to-jet (ATJ) 90.000 4.500 11.000 20.000 20.000 18.500 16.000
IenW 2025 Duurzame luchtvaartbrandstoffen (E-fuels) 60.000 4.500 9.000 13.500 13.500 11.000 8.500
IenW 2025 Normering en stimulering biobased bouwen 6.615 2.756 3.859
IenW 2025 Opschalen duurzame infra-innovatietechnieken met launching customer programma 100.000 10.000 20.000 20.000 20.000 20.000 10.000
IenW 2025 Subsidie voor verduurzaming van de binnenvaart n.a.v. ETS-2 opt-in 163.530 3.766 7.766 12.766 29.766 42.766 66.700
IenW 2025 Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart (binnenvaart) 30.500 2.033 6.100 6.100 6.100 4.067 4.067 2.033
IenW 2025 Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart (wegvervoer) 210.000 33.000 55.000 50.000 44.000 28.000
IenW 2025 Verduurzaming zeevaartschepen 111.300 989 9.789 16.029 24.429 37.869 22.195
IenW 2025 Ondersteuning van o.a. ketenvorming en recyclingtechnieken circulaire plastics 60.000 12.000 21.000 18.000 6.000 3.000
IenW 2026 Correctie overheveling Subsidie voor verduurzaming van de binnenvaart n.a.v. ETS-2 opt-in 70 70
IenW 2026 Opschaling nieuwe aandrijftechnologieën luchtvaart 20.000 5.000 10.000 5.000
IenW 2027 Duurzame luchtvaartbrandstoffen (E-fuels) 150.000 ‒ 22.550 74.700 30.000 7.650 15.100
IenW 2027 Inruilregeling oude fossiele brandstofauto's 52.400 26.000 13.200 13.200 ‒
IenW 2027 Normering en stimulering biobased bouwen 10.585 ‒ 6.800 1.235 950 1.600 ‒
IenW 2027 Publiekscampagne deelmobiliteit 2.000 2.000 ‒
IenW 2027 Subsidie voor waterstof in wegvervoer en binnenvaart 33.500 2.010 5.662 7.906 9.079 8.843
IenW 2027 Algemene reservering verduurzaming openbaar vervoer openbaar vervoer ingezet voor OV-maatregelen pakket NVW 38.000 2.000 2.000 21.000 13.000 ‒
KGG 2023 IPCEI Waterstof golf 2 785.000 95.000 230.000 275.000 185.000
KGG 2023 IPCEI Waterstof golf 3 600.000 50.000 60.000 234.000 150.000 106.000
KGG 2023 IPCEI Waterstof golf 4 199.000 116.000 60.000 14.000 3.000 3.000 3.000
KGG 2023 Programma Opwek Energie op Rijksvastgoed (OER) 82.500 15.280 16.805 16.805 16.805 16.805
KGG 2023 Wind op Zee 259.900 64.700 67.800 67.400 16.400 15.500 12.700 7.700 7.700
KGG 2024 Continuering DEI+CE 55.192 2.000 7.992 14.500 15.500 10.100 4.100 1.000
KGG 2024 Correctieregeling duurzame warmte motie Grinwis – Erkens 60.000 60.000
KGG 2024 Elektrolyse, offshore: <=100 MW (CAPEX) 380.000 95.000 95.000 95.000 95.000
KGG 2024 Elektrolyse, onshore: 50 MW 249.900 13.000 13.000 13.000 20.000 17.000 17.000 156.900
KGG 2024 Elektrolyse,onshore: 500-1.000 MW 1.000.000 150.000 150.000 100.000 100.000 100.000 100.000 300.000
KGG 2024 Elektrolyse: kennisplatform offshore en ketenbrede consortia 2.000 1.000 1.000
KGG 2024 Geothermie, hoge temperatuur 52.000 1.000 1.000 50.000
KGG 2024 Geothermie, lage temperatuur 100.000 20.000 30.000 30.000 20.000
KGG 2024 H2Global, import van groene waterstof 300.000 50.000 50.000 40.000 40.000 40.000 40.000 40.000
KGG 2024 Normering en stimulering biobased bouwen 1.400 500 900
KGG 2024 Verbeterd toezicht en handhaving aangescherpte energiebesparingsplicht 6.650 2.650 3.000 1.000
KGG 2024 Vergassing: expertisecentrum, organisatie, haalbaarheidsstudies 25.000 10.000 5.000 5.000 5.000
KGG 2024 Vergassing: stimulering projecten vergassing 1e en 2e fase 100.000 11.100 33.330 27.770 16.700 11.100
KGG 2025 Biopyrolyse 90.000 3.000 12.000 19.500 21.000 15.000 19.500
KGG 2025 Flex (onderzoek voor bedrijven en industrie) 20.000 10.000 10.000
KGG 2025 Flex (opschaling innovatieve flex) 40.000 4.000 12.000 10.000 10.000 4.000
KGG 2025 Gebiedsinvesteringen Netten op Zee 500.000 50.000 100.000 50.000 75.000 75.000 75.000 75.000
KGG 2025 Normering en stimulering biobased bouwen 14.700 14.700
KGG 2025 Normering en stimulering biobased bouwen (ISDE) 1.400 1.400
KGG 2025 Vergassing: stimulering projecten vergassing 1e en 2e fase 500.000 11.100 44.400 77.800 94.400 100.000 172.300
KGG 2026 Elektrolyse, onshore: 500-1.000 MW (productiesubsidies) 212.000 4.240 74.200 63.600 42.400 27.560
KGG 2026 Meetstandaard waterstof 12.498 1.824 8.147 2.527
KGG 2026 Normering en stimulering biobased bouwen 22.300 9.600 12.700
KGG 2026 Onderzoeksprogramma waterstof op zee (onderdeel demo 2) 25.000 5.000 5.000 5.000 5.000 5.000
KGG 2026 Stimuleringsprogramma innovatie en vroege opschaling koolstofverwijdering 50.000 150 3.500 5.200 8.500 9.400 8.250 15.000
KGG 2026 Overbruggingskrediet voor plasticrecyclingbedrijven (circulaire plastics) 20.000 6.500 7.000 6.500
KGG 2027 Continuering subsidie omschakeling plasticverwerkers (SOPV) 3.000 3.000 ‒
KGG 2027 DEI+CE 20.300 2.030 4.060 5.075 4.060 5.075
KGG 2027 Elektrolyse onshore productiesubsidies 20.000 20.000 ‒
KGG 2027 iDSR 35.000 31.500 3.500 ‒
KGG 2027 IPCEI golf 4 22.000 22.000 ‒
KGG 2027 Elektrolyse, onshore: 500-1.000 MW: Productiesubsidies deel 3 (OWE3) 280.000 11.000 22.000 33.000 56.000 158.000
LVVN 2023 Wind op Zee 345.300 35.100 40.100 43.100 46.600 44.600 49.600 45.600 40.600
LVVN 2025 Normering en stimulering biobased bouwen 23.300 1.300 10.000 12.000
LVVN 2026 Normering en stimulering biobased bouwen 8.000 4.000 4.000
LVVN 2026 Subsidieregeling schone en emissieloze landbouwvoertuigen 10.000 500 9.500
LVVN 2027 Subsidieregeling Emissieloos Landbouwmaterieel 20.000 16.750 3.250 ‒
OCW 2025 Subsidieregeling praktijkleren 7.000 7.000
OCW 2025 Vrouwen in de techniek (gendergelijkheid) 1.800 100 400 400 400 400 100
VRO 2026 Normering en stimulering biobased bouwen 12.017 6.305 5.712
VRO 2027 Energieschok maatregelenpakket 68.000 52.000 16.000 ‒
2026 MRB gewichtscorrectie 86.000 55.000 31.000
2026 Normering lease per 2027 85.000 45.000 40.000
2023 Dekking generale beeld 880.000 50.000 300.000 300.000 230.000
2026 Dekking generaal beeld voorjaar 2025 72.000 72.000
KGG 2026 Dekking diverse problematiek Wind op Zee 318.314 168.891 44.623 23.200 23.900 57.700
2025 Terugboeking: Uitvoeringskosten ‒ 11.351 ‒ 2.400 ‒ 1.654 ‒ 2.013 ‒ 1.905 ‒ 1.839 ‒ 770 ‒ 770
2026 Terugboeking: Uitvoeringskosten ‒ 10.990 ‒ 964 ‒ 2.029 ‒ 2.699 ‒ 2.699 ‒ 2.599
IenW 2026 Terugboeking: Ondersteuning van o.a. ketenvorming en recyclingtechnieken circulaire plastics ‒ 70.230 ‒ 15.877 ‒ 28.720 ‒ 20.104 ‒ 3.355 ‒ 1.355 ‒ 819
KGG 2026 Terugboeking: Elektrolyse, offshore: <=100 MW (CAPEX) ‒ 273.968 ‒ 54 ‒ 146.237 ‒ 43.364 ‒ 25.674 ‒ 58.639
KGG 2026 Terugboeking: Invoering batterijplicht zonneparken ‒ 62.524 ‒ 11.381 ‒ 11.381 ‒ 11.381 ‒ 11.381 ‒ 17.000
FIN 2027 Terugboeking: Algemene reservering verduurzaming openbaar vervoer ingezet voor OV-maatregelen pakket NVW ‒ 12.000 ‒ 2.000 ‒ 10.000 ‒
Totaal 9.513.753 ‒ 353.000 910.970 1.718.931 2.061.155 1.373.830 980.225 792.454 1.035.910 287.278
Dept. Jaar Maatregel Totaal 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Na 2030
Verduurzaming industrie en innovatie mkb
KGG 2023 NIKI 22.000 22.000
KGG 2023 VEKI 28.000 28.000
KGG 2024 NIKI (2022) 228.000 10.115 84.733 72.629 36.314 24.209
KGG 2024 Ondersteuning cluster 6 2.960 1.120 920 920
KGG 2024 Topsector Energie Haalbaarheidsstudies 25.000 4.200 8.300 8.300 4.200
KGG 2024 Uitvoeringskosten maatwerkafspraken 66.000 15.800 15.200 15.000 5.000 5.000 5.000 5.000
KGG 2024 VEKI 525.000 56.800 92.900 102.600 107.200 94.700 53.100 17.700
KGG 2024 VEKI (2022) 112.000 49.000 42.000 14.000 7.000
KGG 2025 Ondersteuning cluster 6 6.100 1.017 1.017 1.017 1.017 1.017 1.015
KGG 2025 Ondersteuning mkb bij aangescherpte Energiebesparingsplicht 10.000 10.000
KGG 2025 Maatwerkfinanciering Nobian 200.000 24.000 65.000 20.000 63.000 8.000 20.000
KGG 2025 Intensivering DEI+ (titel voorheen DEI-XL) 87.975 14.025 30.600 26.350 8.500 4.250 4.250
KGG 2026 IKC ETS 496.600 167.400 129.200 200.000
KGG 2026 NIKI 212.500 10.000 10.125 27.125 30.125 135.125
KGG 2026 Ondersteuning cluster 6 17.550 2.875 4.225 3.550 4.550 2.050 300
KGG 2026 Social Climate Fund: fixteams voor bedrijven 9.000 4.500 4.500
KGG 2026 Cosun 75.000 45.000 20.000 10.000
KGG 2026 AnQore 46.000 13.000 25.000 8.000
KGG 2026 Steun Avantium 15.000 15.000
KGG 2027 Energiebesparing mkb: Energiebesparingsfonds mkb 35.000 35.000 ‒
KGG 2027 Energiebesparing mkb: Uitbreiding ontzorgingsprogramma 25.000 25.000 ‒
KGG 2027 Intensivering DEI+ (oorspronkelijke DEI-XL) 100.035 10.000 30.000 25.000 20.000 15.035
KGG 2027 Maatwerk AER 50.000 5.000 15.000 20.000 10.000 ‒
KGG 2027 Uitvoeringskosten maatwerk 6.000 1.500 1.500 1.500 1.500 ‒
LVVN 2024 EG-regeling (Energie-efficiëntie Glastuinbouw) 199.900 17.600 26.400 27.000 28.200 26.800 25.900 48.000
EZK 2027 Energiebesparing mkb: Duurzaamheidsleningen mkb 15.000 1.000 4.000 4.000 3.000 3.000 ‒
VRO 2027 Energieschokmaatregelen pakket 28.000 28.000 ‒
2026 Dekking generaal beeld voorjaar 2025 58.000 58.000
KGG 2026 Terugboeking: Maatwerkfinanciering Nobian ‒ 15.534 ‒ 15.534
KGG 2026 Terugboeking: VEKI ‒ 134.960 ‒ 58.000 ‒ 76.960
KGG 2026 Terugboeking: Ondersteuning cluster 6 ‒ 800 ‒ 800
KGG 2027 Terugboeking: Steun Avantium ‒ 226 ‒ 226
Totaal 2.550.100 ‒ 50.000 164.635 493.970 598.765 451.871 295.867 193.942 150.890 150.160
Dept. Jaar Maatregel Totaal 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Na 2030
Verduurzaming gebouwde omgeving
BZK 2023 Nationaal Isolatieprogramma 100.000 100.000
BZK 2023 Versnelling lokale aanpak Nationaal Isolatieprogramma 62.500 62.500
BZK 2024 Aanpak kwetsbare wijken en dorpen versterken 425.000 119.000 160.000 146.000
BZK 2024 Doe-het-zelf-vouchers 50.000 25.000 25.000
BZK 2024 Maatschappelijk vastgoed: Duurzaam Rijksoverheidsvastgoed 364.600 147.800 98.600 47.300 23.700 23.600 23.600
BZK 2024 Maatschappelijk vastgoed: Ondersteuning maatschappelijk vastgoed 89.620 17.300 8.090 23.340 5.040 15.450 4.950 15.450
BZK 2024 Maatschappelijk vastgoed: subsidie DUMAVA 1.916.000 287.400 325.600 325.600 275.600 275.600 275.600 150.600
BZK 2024 Nationaal Isolatie Programma 798.190 8.080 435.660 354.450
BZK 2024 Ontzorging en ondersteuning verenigingen van eigenaren 25.000 5.500 7.000 7.000 5.500
BZK 2024 Warmtefonds ophogen 88.000 88.000
BZK 2025 Maatschappelijk vastgoed: fonds 74.910 74.910
BZK 2025 MaVa: verzoek ophoging budget 42.000 42.000
BZK 2025 Nationaal Isolatie Programma extra 152.740 32.160 36.860 41.860 41.860
BZK 2025 Nationaal Isolatie Programma: verzoek om toekenning reservering, veranderde inzet middelen en ophoging budget 97.460 90.600 6.860
BZK 2025 Programmatische aanpak maatschappelijk vastgoed 49.722 2.568 7.385 7.385 10.828 10.778 10.778
BZK 2025 Warmtefonds ophogen 211.800 35.300 35.300 35.300 35.300 35.300 35.300
KGG 2023 Energiebesparende maatregelen 160.000 155.000 5.000
KGG 2023 ISDE 100.000 100.000
KGG 2024 Aanvulling ISDE indien nodig i.c.m. normering Cv-ketels 100.000 100.000
KGG 2024 Nationaal Isolatie Programma 796.240 140.000 262.290 393.950
KGG 2024 Stimulering van hybride warmtepompen bestaande bouw 485.000 23.000 74.500 212.300 175.200
KGG 2025 Nationaal Isolatie Programma: verzoek om toekenning reservering, veranderde inzet middelen en ophoging budget 216.700 216.700
KGG 2026 Nationaal Isolatie Programma 793.482 199.000 198.000 197.982 198.500
KGG 2026 Stimulering van hybride warmtepompen bestaande bouw 368.618 150.000 139.500 77.118 2.000
OCW 2024 Maatschappelijk vastgoed: Ondersteuning maatschappelijk vastgoed 17.070 470 3.320 3.320 3.320 3.320 3.320
VRO 2026 Continuering Nationaal Warmtefonds 135.000 108.000 27.000
VRO 2026 Financiële instrumenten voor verduurzaming van MaVa 175.000 30.000 55.000 30.000 30.000 30.000
VRO 2026 Warmtefonds ophogen 200 200
VRO 2027 ISDE 46.000 27.000 19.000 ‒
VRO 2027 SAH 77.000 15.000 23.500 38.500 ‒
VWS 2024 Maatschappelijk vastgoed: Ondersteuning maatschappelijk vastgoed 21.210 4.040 4.040 4.040 3.030 3.030 3.030
2026 Dekking generaal beeld voorjaar 2025 29.000 29.000
Totaal 8.068.062 155.000 545.580 1.358.250 1.979.678 977.345 843.145 906.588 749.538 552.938 ‒
Dept. Jaar Maatregel Totaal 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Na 2030
Onverdeeld
KGG 2024 Burgerforum 6.186 3.491 2.695
KGG 2024 Wetenschappelijke klimaatraad 35.000 5.000 5.000 5.000 5.000 5.000 5.000 5.000
2024 Dekking generale beeld 806.613 5.743 50.580 81.074 161.990 193.624 104.534 104.534 104.534
KGG 2027 Inzet voorziene LPB ter dekking van mijnbouwschade Limburg en EET op KGG 50.205 7.550 42.655
Totaal 898.004 ‒ 9.234 58.275 86.074 166.990 198.624 109.534 109.534 117.084 42.655

Toekenningen onder voorwaarden en reserveringen

Onderstaande tabel geeft de actuele toekenningen onder voorwaarden en reserveringen weer zoals opgenomen in het MJP 2027.

Kernenergie
IenW 2027 Reservering - ANVS Toezicht Meetnet 33.222 33.222
IenW 2027 Reservering - RIVM Radionuclidenlaboratorium 20.155 273 273 731 731 18.147
IenW 2027 Reservering - Voortzetting inzet 2031-2035 242.390 242.390
KGG 2027 Reservering - Verlenging financiering Nuclear Academy 2026-2030 2.000 1.000 1.000 ‒
297.767 ‒ ‒ 273 273 1.731 1.731 293.759
Dept. Jaar Maatregel Totaal 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Na 2030
Energie-infrastructuur
IenW 2027 Reservering - Algemene reservering verduurzaming openbaar vervoer 4.600 2.600 2.000 ‒
LVVN 2027 Reservering - Ophogen subsidie warmte-infrastructuur glastuinbouw 148.400 ‒ 4.420 20.610 29.440 33.580 60.350
KGG 2027 Voorwaardelijke toekenning - Deelname EBN in CCS-infrastructuur (CO2-transport en -opslag)1 639.200 ‒ 213.067 213.067 213.066 ‒ ‒
KGG 2027 Voorwaardelijke toekenning - Nationale deelneming Warmte 137.000 45.000 44.000 48.000 ‒
LVVN 2027 Voorwaardelijke toekenning - Kennisontwikkeling gebruik en beschikbaarheid CO2 8.780 2.000 2.500 2.500 1.780 ‒
LVVN 2027 Voorwaardelijke toekenning - Subsidie exploratieboringen geothermie 32.400 2.900 5.800 8.600 15.100
LVVN 2027 Voorwaardelijke toekenning - Subsidie locatiegericht seismologisch onderzoek geothermie 4.000 800 1.000 1.000 1.200 ‒
LVVN 2027 Voorwaardelijke toekenning - Subsidieregeling hubmanagementsystemen 5.500 1.000 2.500 2.000 ‒
LVVN 2027 Voorwaardelijke toekenning - Versnellen programma gebiedsaanpak 920 230 230 230 230 ‒
980.800 ‒ ‒ 221.517 290.407 300.036 93.390 75.450
Dept. Jaar Maatregel Totaal 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Na 2030
Vroege fase opschaling
IenW 2027 Reservering - Algemene reservering uitvoeringskosten, IC12: Bijmenging plastic 19.744 4.013 6.465 4.683 4.583 ‒
IenW 2027 Reservering - Publiekscampagne deelmobiliteit 3.000 3.000 ‒
IenW 2027 Reservering - Reservering maatregelen circulaire economie (voorheen circulaire plastics) 76.456 10.000 27.746 22.160 15.450 1.100
KGG 2027 Reservering - Handhaving aangescherpte energiebesparingsplicht 6.700 ‒ 6.700 ‒ ‒ ‒ ‒
KGG 2027 Reservering - iDSR 163.900 ‒ 40.500 54.000 63.000 6.400
KGG 2027 Reservering - Normering en stimulering biobased bouwen 19.400 ‒ ‒ ‒ 3.500 11.900 4.000
KGG 2027 Reservering - Ondersteuning plasticketen 75.000 ‒ 5.000 30.834 22.833 16.333 ‒
KGG 2027 Reservering - Opschaling innovatieve lange termijn elektriciteitsopslag (voorheen: flex) 158.400 17.600 33.000 35.200 35.200 37.400
LVVN 2027 Reservering - Normering en stimulering biobased bouwen 22.700 ‒ ‒ ‒ 5.000 6.700 11.000
OCW 2027 Reservering - Subsidieregeling praktijkleren 15.000 ‒ 8.000 7.000 ‒ ‒ ‒
VRO 2027 Reservering - Algemene reservering uitvoeringskosten, G1 uitfasering slechte huurwoningen 29.000 ‒ 1.000 3.000 21.000 4.000 ‒
VRO 2027 Reservering - Algemene reservering uitvoeringskosten, reservering voor G10 uitfasering slechte energielabels utiliteitsbouw 16.700 ‒ 500 500 500 5.100 10.100
VRO 2027 Reservering - Normering en stimulering biobased bouwen 16.298 ‒ ‒ ‒ 4.520 4.648 7.130
(leeg) 2027 Reservering - Restant potje uitvoeringskosten 88 mln. 2.158 804 1.354 ‒ ‒ ‒
IenW 2027 voorwaardelijk - DEI+CE 6.376 763 5.088 525 ‒
IenW 2027 voorwaardelijk - Stimulering en normering gescheiden inzameling bioafval bij huishoudens ten behoeve van groen gas 7.000 4.000 3.000 ‒
KGG 2027 voorwaardelijk - Elektrolyse, onshore: 500-1.000 MW (productiesubsidies) 1.278.300 ‒ 34.000 106.000 293.000 845.300
KGG 2027 voorwaardelijk - Elektrolyse, vraagsubsidies 662.198 ‒ ‒ 30.000 66.765 90.000 475.433
LVVN 2027 voorwaardelijk - Subsidieregeling Emissieloos Landbouwmaterieel 47.000 ‒ 13.500 16.750 16.750 ‒
2.625.330 ‒ ‒ 57.380 236.987 366.436 566.664 1.397.863
Dept. Jaar Maatregel Totaal 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Na 2030
Verduurzaming industrie en innovatie mkb
IenW 2027 Reservering - Maatwerksubsidies AVI’s 146.369 44.033 67.976 34.360 ‒ ‒
KGG 2027 Reservering - Energiebesparing mkb: energiebesparingsfonds mkb 65.000 65.000 ‒
KGG 2027 Reservering - Maatwerkfinanciering (uit reservering eventuele maatwerksubsidies) 200.388 55.220 66.662 75.529 2.977 ‒
KGG 2027 Reservering - NIKI 176.449 17.645 17.645 17.645 10.587 112.927
KGG 2027 Reservering - Ondersteuning cluster 6 20.198 6.375 10.375 2.000 1.448 ‒
KGG 2027 Reservering - Ophoging budget maatwerkfinanciering (uit reservering ophoging perceel) 80.961 28.971 36.447 15.543 ‒ ‒
KGG 2027 Voorwaardelijke toekenning - Aramis (volloop) 662.000 ‒ 165.500 165.500 165.500 165.500 ‒
KGG 2027 Voorwaardelijke toekenning - Cosun 30.000 ‒ 10.000 15.000 5.000 ‒ ‒
KGG 2027 Voorwaardelijke toekenning - TSN-reservering 934.497 ‒ 149.681 119.849 115.465 79.336 470.166
2.315.862 ‒ ‒ 477.425 564.454 431.042 259.848 583.093
Dept. Jaar Maatregel Totaal 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Na 2030
Verduurzaming gebouwde omgeving
VRO 2027 Voorwaardelijke toekenning - ISDE 22.000 22.000
22.000 ‒ ‒ ‒ ‒ 22.000 ‒ ‒
  1. De maatregel ‘Deelname EBN in CCS-infrastructuur (CO2-transport en -opslag)’ betreft een toekenning en staat ook zo opgenomen in het MJP 2026. Aangezien er nog geen FID is genomen, staan de middelen nog op het fonds en zijn deze conform de begrotingssystematiek als toekenning onder voorwaarde in de begroting opgenomen.

Uitvoeringskosten Klimaat- en energiefonds

Vooruitlopend op de instellingswet heeft het kabinet met de voorjaarsbesluitvorming 2022 besloten dat uitvoeringskosten die verband houden met het Klimaat- en energiefonds in beginsel uit fondsmiddelen worden gefinancierd. Onderstaande reeks aan uitvoeringskosten is overgeboekt naar de verantwoordelijke departementen.

Capaciteit Rijk 9.725 20.870 30.545 35.084 52.212 54.240 52.620 50.836 49.337 2.250 357.719
KGG 8.818 17.472 23.472 27.522 46.122 46.872 46.122 44.372 42.972 2.250 305.994
BZK 382 1.528 1.528 2.528 2.528 1.528 1.528 1.528 1.528 14.606
FIN 3.400 770 770 770 770 770 770 8.020
I&W 525 1.870 2.145 4.264 2.792 5.070 4.200 4.166 4.067 29.099
Apparaatskosten uitvoerings- organisaties en kennisinstellingen 19.000 40.700 40.700 40.700 34.000 34.000 33.650 33.650 33.650 0 310.050
Onderzoek 1.000 2.000 2.000 2.000 0 0 0 0 0 7.000
Projecten Rijkscoördinatieregeling (RCR) 1.800 2.100 700 200 0 0 0 0 0 4.800
Projecten Klimaatakkoord 1.000 5.700 5.700 5.700 0 0 0 0 0 18.100
ILT 1.000 1.000 1.000 1.000 2.050 2.000 1.650 1.650 1.650 13.000
TNO 2.900 3.000 3.000 3.000 3.000 3.000 3.000 3.000 3.000 26.900
VIVET 1.000 1.000 1.000 1.000 1.000 1.000 1.000 1.000 1.000 9.000
RVO 5.000 10.000 10.000 10.000 10.000 10.000 10.000 10.000 10.000 85.000
NEa 1.000 5.000 5.000 5.000 5.000 5.000 5.000 5.000 5.000 41.000
KNMI 115 115 115 115 115 115 115 115 115 1.035
RWS 500 500 500 500 500 500 500 500 500 4.500
RIVM 1.000 1.000 1.000 1.000 1.000 1.000 1.000 1.000 1.000 9.000
ACM 2.028 4.340 3.641 3.007 3.111 3.111 3.111 3.111 3.111 28.571
SodM 312 467 467 467 467 467 467 467 467 4.048
Overige personele uitgaven 345 4.478 6.577 7.711 7.757 7.807 7.807 7.807 7.807 58.096
Totaal 28.725 61.570 71.245 75.784 86.212 88.240 86.270 84.486 82.987 2.250 667.769

Met het MJP 2027 was totaal € 661,8 mln aan uitvoeringskosten overgeheveld aan diverse departementen. Met het MJP 2027 zijn geen aanvullende uitvoerkingskosten toegekend.

Zie het MJP 2027 voor meer informatie.

Bijlage 2: Rijksbrede Klimaat- en energiefonds bijlage

Deze bijlage geeft inzicht in de rijksbrede KEF-middelen die via MJP's zijn toegekend aan de verschillende departementale begrotingen. Dit overzicht toont voor de jaren 2025 en 2026 de kasrealisatie en voor de jaren 2027 en verder de actuele raming van de toegekende middelen van alle middelen uit het KEF.

2.242.685 1.984.385 4.560.883 5.833.805 4.794.222 5.339.095 3.596.599
Begroting van Klimaat en Groene Groei 1.027.409 1.413.861 2.481.875 2.762.961 1.522.449 2.274.130 1.067.634
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat 19.798 253 11.688 14.688 4.188 4.188 7.995
Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening 935.678 355.287 713.119 632.810 487.104 381.690 226.625
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat 102.712 97.894 338.783 433.871 355.451 318.398 98.402
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat - Mobiliteitsfonds 17.823 24.700 47.392 74.178 54.182 47.858 17.950
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 5.723 14.645 7.110 7.276 8.774 8.848 0
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport 3.977 3.739 3.761 3.177 3.177 3.177 0
Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur 79.536 73.556 149.006 162.890 148.497 136.367 79.104
Ministerie van Justitie en Veiligheid 0 0 24.121 0 0 0 0
Ministerie van Asiel en Migratie 0 0 11.401 0 0 0 0
Ministerie van Sociale zaken en werkgelegenheid 360 450 450 0 0 0 0
Ministerie van Defensie (Defensiematerieelbegrotingsfonds) 42.361 0 0 0 0 0 0
Ministerie van Financien 7.308 0 0 0 0 0 0
Klimaat- en energiefonds (KEF) 0 0 772.177 1.741.954 2.210.400 2.164.439 2.098.889
Tabel Klimaatfondsmiddelen op de begroting van Klimaat en Groene Groei (bedragen x € 1.000)
2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031
Uitgaven 1.027.409 1.413.861 2.481.875 2.762.961 1.522.449 2.274.130 1.067.634
Artikel Klimaatfondsmaatregel
Subsidies 833.907 903.054 2.100.939 2.559.366 1.307.596 2.123.343 986.583
Missiegedreven Onderzoek Ontwikkeling en Innovatie (MOOI) Kennisinfra 0 673 3.323 2.694 2.693 2.499 718
Demonstratieregeling Energie- en Klimaatinnovatie (DEI+) Biopyrolyse 0 0 23.025 9.654 9.913 19.421 2.000
Flex (onderzoek voor bedrijven en industrie) en Flex (opschaling innovatieve flex) 0 840 18.038 8.045 3.734 1.020 0
Vergassing: stimulering projecten vergassing 1e en 2e fase 0 3.583 66.812 101.554 121.753 239.902 19.800
Continuering DEI+CE 3.864 12.709 48.268 37.793 27.670 15.597 13.124
Intensivering DEI+ 0 0 10.000 30.000 25.000 20.000 15.035
Projecten Klimaat en Energieakkoord Burgerforum 20 130 0 0 0 0 0
Klimaatcommunicatie 827 120 0 0 0 0 0
Wetenschappelijke klimaatraad 0 93 450 450 450 94 0
ISDE-regeling Nationaal Isolatieprogramma, ISDE, Energiebesparende maatregelen, Aanvulling ISDE indien nodig i.c.m. normering Cv-ketels en Stimulering van hybride warmtepompen bestaande bouw 473.058 444.388 424.404 418.308 356.966 283.778 0
Overige Subsidies EBN: versnellen onderzoek CCS 9.440 4.941 1.084 5.347 1.295 0 0
Randvoorwaarden technische arbeidsmarkt 0 70 0 0 0 0 0
VIVET 713 784 892 892 893 894 0
Vergassing: expertisecentrum, organisatie, haalbaarheidsstudies 0 604 10.604 5.576 0 0 0
Verbetering toezicht F-gassen 0 7 7 4 4 4 0
Opschalingsinstrument waterstof De-risken grootschalige waterstofopslag 129 100 97.000 86.000 15.006 7.000 6.000
Elektrolyse, offshore: <=100 MW (CAPEX) 0 0 0 0 0 0 0
Elektrolyse, onshore: 50 MW 2.533 4.219 23.946 40.487 23.087 14.987 115.687
Elektrolyse,onshore: 500-1.000 MW 12.000 24.400 216.468 205.281 224.688 268.677 449.924
Elektrolyse: kennisplatform offshore en ketenbrede consortia 0 633 633 124 125 0 0
H2Global, import van groene waterstof 0 0 1 116 116 947 306.676
IPCEI Waterstof golf 3 0 0 27.870 335.022 35.609 247 0
Waterstofnetwerk op zee 0 67.635 53.810 0 0 0 0
Meetstandaard waterstof 0 1.824 8.147 2.527 0 0 0
IPCEI waterstof IPCEI Waterstof golf 2 34.683 86.318 105.299 178.011 54.388 183.983 0
IPCEI Waterstof golf 3 0 0 0 0 0 0 0
IPCEI Waterstof golf 4 0 0 90.139 41.055 17.474 0 0
MIEK Coördinatie MIEK-projecten 228 323 1.434 1.195 935 0 0
Warmtenetten investeringssubsidie (WIS) Nationale subsidieregeling warmtenetten 1.998 17.064 86.150 154.917 151.541 952.556 0
Geothermie (Klimaatfonds) Geothermie, hoge temperatuur 0 77 51.410 0 0 0 0
Geothermie, lage temperatuur 249 500 62.084 25.852 51 0 0
Subsidieregeling flexibiliteit Flex (onderzoek voor bedrijven en industrie) en Flex (opschaling innovatieve flex) 5.070 8.859 32.470 3.500 0 0 0
Batterijverplichting voor zonneparken Invoering batterijverplichting voor zonneparken 0 0 0 0 0 0 0
Correctieregeling duurzame warmte Correctieregeling duurzame warmte motie Grinwis – Erkens 426 0 0 0 0 0 0
Efficiëntere benutting elektriciteitsnetten Efficiëntere benutting elektriciteitsnetten 3.171 2.079 37.664 28.892 22.022 19.685 0
Realisatie Zon op Zee Realisatie van 3 GW zon op zee in 2030 0 1.340 1.307 542 0 0 0
Realisatie Zon op Zee 60 303 9.931 6.403 17 0 0
Maatwerkaanpak industrie Uitvoeringskosten maatwerkafspraken 9.723 37.527 150.811 134.869 24.854 19.963 0
Studies voor duurzame industrie (STUDI) Topsector Energie Haalbaarheidsstudies 4.360 10.435 6.436 3.091 750 0 0
VEKI VEKI 56.750 112.285 121.353 60.034 19.118 3.885 0
NIKI NIKI 0 4.490 34.032 64.520 30.253 14.100 28.099
Verduurzaming industrie Ondersteuning cluster 6 2.041 1.646 6.430 5.824 3.636 1.292 0
Uitvoeringskosten maatwerkafspraken 15.000 0 0 0 0 0 0
Indirecte kostencompensatie ETS IKC ETS 159.805 0 126.239 349.088 0 0 0
Stimuleringsprogramma koolstofverwijdering (klimaatfonds) Stimuleringsprogramma innovatie en vroege opschaling koolstofverwijdering 0 3.262 5.200 8.500 9.400 8.250 7.950
Social Climate Fund Social Climate Fund – fixteams kwetsbare micro-mkb’ers 0 0 9.000 0 0 0 0
Flankerend beleid WOZ Wind op Zee 37.759 27.121 21.735 14.544 9.400 8.838 0
Wind op Zee inpassingskosten en Doordewind II (t/m 2030) 0 272 127 0 656 0 0
Subsidies WarmtelinQ WarmtelinQ+ 0 16.400 39.600 100.000 39.000 0 0
Subsidie Nationale Deelneming Warmte Nationale deelneming Warmte 0 5.000 7.000 5.000 5.000 4.000 0
Energiebesparing MKB Energiebesparing mkb: Uitbreiding ontzorgingsprogramma 0 0 25.000 0 0 0 0
Energiebesparing mkb: energiebesparingsfonds mkb 0 0 15.834 10.965 5.835 420 1.570
Diverse subsidies kernenergie IPCEI Kernenergie 0 0 12.000 68.000 60.000 30.000 20.000
Plastics normering Ondersteuning van o.a. ketenvorming en recyclingtechnieken circulaire plastics 0 0 4.358 306 0 0 0
Circulair doen en gedrag Bevorderen circulair doen en gedrag 0 0 3.114 4.064 4.264 1.304 0
Biobased Bouwen Normering en stimulering biobased bouwen 0 0 0 320 0 0 0
Leningen 0 78.100 74.946 28.013 0 0 0
Verduurzaming industrie Normering en stimulering biobased bouwen 0 7.500 9.546 17.013 0 0 0
Overbruggingskrediet voor plasticrecyclingbedrijven (circulaire plastics) 0 2.000 7.000 11.000 0 0 0
Lening NEO NL NEO 0 68.600 58.400 0 0 0 0
Opdrachten 35.891 78.728 117.214 59.275 41.884 38.115 8.886
Onderzoek & opdrachten RCR-projecten 727 1.054 1.402 634 200 0 0
Onderzoek K&E 294 107 0 0 0 0 0
Projectaanpak, wetgeving en beleid netcongestie 0 1.585 3.109 3.699 6.785 6.785 6.761
Normeren en stimuleren van slimme energie-intensieve apparaten 1.502 2.875 2.878 980 984 0 0
Programma Opwek Energie op Rijksvastgoed (OER) Programma Opwek Energie op Rijksvastgoed (OER) 17.830 16.396 20.368 3.093 796 0 0
Projecten Kernenergie Bedrijfsduur-verlenging Borssele 1.872 10.400 14.700 2.800 1.200 200 0
Kennisinfra 3.538 5.538 18.907 12.387 6.220 5.029 2.125
Ondersteuning ontwikkeling SMR's 1.210 2.158 12.357 25.435 5.395 5.040 0
Onderzoeken nieuwbouw kerncentrales 6.721 37.445 34.187 3.777 16.562 16.669 0
Neo NL 2.197 1.170 0 0 0 0 0
Circulair doen en gedrag Bevorderen circulair doen en gedrag 0 0 2.506 2.742 2.792 2.792 0
Biobased Bouwen Normering en stimulering biobased bouwen 0 0 6.800 3.728 950 1.600 0
Vermogensverschaffing/-onttrekking 0 66.000 40.000 0 0 0 0
Kapitaalstorting Nationale Deelneming Warmte Nationale deelneming Warmte 0 21.000 40.000 0 0 0 0
Kapitaalstorting NEO NL NEO 0 45.000 0 0 0 0 0
Bijdragen Baten-lastendiensten 35.957 48.638 20.688 19.504 19.504 19.504 0
RVO Bijdrage RVO 28.180 38.864 12.696 12.230 12.230 12.230 0
Nea Bijdrage Nea 6.926 7.909 6.648 5.502 5.502 5.502 0
KNMI Bijdrage KNMI 0 202 137 125 125 125 0
RIVM Bijdrage RIVM 0 0 1.203 1.097 1.097 1.097 0
RWS Bijdrage RWS 851 1.663 4 550 550 550 0
Bijdragen aan ZBO/RWT 4.505 3.419 3.382 3.382 3.382 3.382 ‒
TNO kerndepartement Bijdrage TNO bodembeheer 4.505 3.419 3.382 3.382 3.382 3.382 0
0 0 0
Bijdragen aan mede-overheden 117.149 61.422 124.706 93.421 150.083 89.786 72.165
Regeling toezicht energiebesparingsplicht Verbeterd toezicht en handhaving aangescherpte energiebesparingsplicht 0 954 2.667 2.668 0 0 0
Uitvoeringskosten klimaat medeoverheden Toekomstbestendigheid energienetwerken (netcapaciteit) 0 0 0 0 0 0 0
Uitvoeringslasten 0 4.831 15.209 7.745 5.759 3.214 2.250
Gebiedsinvestering Gebiedsinvesteringen Netten op Zee 0 0 0 0 0 0 0
Gebiedsinvesteringen Netten op Zee 117.149 54.219 65.291 65.856 65.990 51.190 0
Gebiedsinvesteringen voor ruimtelijk inpassen hoogspanningsnet 0 0 32.400 11.600 72.770 29.800 69.880
Gebiedsinvesteringen hoogspanning op land 0 1.400 5.606 0 0 0 0
Realisatie energie investering Projecten en aanpak netcongestie 0 0 70 70 70 70 35
Expertpool energie-infrastructuur: vliegende brigade 0 18 3.463 5.482 5.494 5.512 0
Storting begrotingsreserve 174.500
Storting in begrotingsreserve Garantieregeling Warmtenetten Garantieregeling warmtenetten 0 174.500 0 0 0 0 0
Tabel Klimaatfondsmiddelen op de begroting van het Ministerie van Economische Zakeni (bedragen x € 1.000)
2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031
Uitgaven 19.798 253 11.688 14.688 4.188 4.188 7.995
Artikel/ Instrument Klimaatfondsmaatregel
02 Bedrijvenbeleid: innovatief en duurzaam ondernemen 19.798 253 11.688 14.688 4.188 4.188 7.995
Subsidies 8.932 253 11.688 14.688 4.188 4.188 7.995
Actieplan Groene en Digitale Banen Randvoorwaarden technische arbeidsmarkt 4.932 253 4.188 4.188 4.188 4.188 7.995
Qredits duurzaamheid Ondersteuning mkb bij aangescherpte Energiebesparingsplicht 4.000 0 7.500 10.500 0 0 0
Bijdragen aanZBO/RWT 10.568 ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒
Bijdrage aan TNO 10.568 0 0 0 0 0 0
Bijdragen aan (internationale) organisaties 298 ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒
Bijdrage aan Delatares 100
Toegepast onderzoek organisaties TO2 (excl.TNO) 198
Tabel Klimaat- en energiefondsmiddelen op de begroting van het (22) Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (bedragen x € 1.000)
2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031
Uitgaven 935.678 355.287 713.119 632.810 487.104 381.690 226.625
Artikel/ Instrument Klimaat- en Energiefonds maatregel
2 Energietransitie gebouwde omgeving en bouwkwaliteit 935.678 355.287 713.119 632.810 487.104 381.690 226.625
1 Energietransitie en duurzaamheid 922.860 344.322 707.213 627.836 487.104 381.690 226.625
1 Subsidies (regelingen) 435.683 311.839 540.325 528.804 403.358 292.958 197.011
11 Energiebesparing Koopsector Nationaal isolatieprogramma 25.250 20.000 46.350 26.300 20.731 24.184 0
12 Energietransitie en duurzaamheid Energiebesparende maatregelen 2.571 1.340 1.059 0 0 0 0
14 Maatschappelijk vastgoed fonds Maatschappelijk vastgoedfonds: dotaties 49.900 30.000 55.000 30.000 30.000 30.000 0
16 Nationaal Isolatie Programma Doe-het-zelvers en vouchers 0 0 980 980 980 980 0
17 Ontzorgen Vereniging van Eigenaren Ontzorging en ondersteuning verenigingen van eigenaren 6.257 4.365 4.777 5.303 5.072 4.919 0
19 SAH Warmtenetten investeringssubsidie 12.249 0 0 0 0 0 0
21 Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed Maatschappelijk vastgoed: subsidies 216.666 88.674 373.359 430.371 311.275 159.075 197.011
22 Warmtefonds Warmtefonds ophogen 122.790 152.460 35.300 35.850 35.300 35.300 0
31 SAH warmteprojecten Overboeking Klimaatfonds 0 15.000 23.500 0 0 38.500 0
3 Opdrachten 56 2.315 0 0 0 0 0
30 Energietransitie en duurzaamheid Energiebesparende maatregelen 56 2.315 0 0 0 0 0
14 Bijdrage aan medeoverheden 476.849 1.998 119.913 33.995 24.137 34.137 467
41 Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie Gebouwde omgeving 8.464 0 0 0 0 0 0
42 NIP (Lokale aanpak woningisolatie) Nationaal isolatieprogramma 466.638 0 0 0 0 0 0
43 NIP (Soortenmanagement) Nationaal isolatieprogramma 77 0 0 0 0 0 0
44 Ondersteuning aanpak energiearmoede Gebouwde omgeving 0 0 40.000 0 0 0 0
47 Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed Ondersteuning maatschappelijk vastgoed 0 172 13.496 9.349 0 10.000 0
52 Verduurzaming Groningen en Noord-Drenthe isolatie en ventilatie Gebouwde omgeving 1.670 1.670 23.670 23.670 23.670 23.670 0
55 Energiehuis SCF (Klimaatfonds) Gebouwde omgeving 0 156 42.747 976 467 467 467
17 Bijdrage aan agentschappen 10.272 8.380 2.991 2.336 1.694 1.629 0
70 Dienst Publiek en Communicatie Nationaal isolatieprogramma 1.802 442 1.750 1.740 1.694 1.629 0
76 RVO (Energietransitie en duurzaamheid) Energiebesparende maatregelen 0 7.630 1.057 0 0 0 0
77 RVO (Uitvoering Energieakkoord) Uitvoering energieakkoord 421 308 184 596 0 0 0
79 Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed Duurzaam rijksvastgoed 8.049 0 0 0 0 0 0
20 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken 0 19.790 43.984 62.701 57.915 52.966 29.147
20 EGO (innovatie) Nationaal isolatieprogramma 0 4.080 1.750 1.750 1.050 1.110 0
24 Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed Duurzaam rijksvastgoed 0 15.710 42.234 60.951 56.865 51.856 29.147
2 Bouwregelgeving en bouwkwaliteit 12.818 10.965 5.906 4.974 0 0 0
1 Subsidies (regelingen) 12.818 10.965 5.906 4.974 0 0 0
10 Biobased bouwen Normering en stimulering biobased bouwen 12.818 10.965 5.906 4.974 0 0 0
Tabel Klimaat- en energiefondsmiddelen op de begroting van het (12) Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (bedragen x € 1.000)
2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031
Totaal uitgaven 102.712 97.894 338.783 433.871 355.451 318.398 98.402
Artikel/ Instrument Klimaat- en Energiefonds maatregel
HXII artikel 14 - Wegen en Verkeersveiligheid 83.663 72.269 266.684 220.538 139.019 169.217 1.185
Opdrachten 392 1.832 70.988 58.232 56.094 43.953 0
Laadinfra wegvervoer Laadinfra wegvervoer (incl. slimme laadinfra) 258 0 9.652 545 1.557 28.869
Laadinfra bouw Laadinfrastructuur bouw 0 0 58.754 56.023 54.205 15.084
Zero-emissie zones Laadinfra wegvervoer (incl. slimme laadinfra) 134 1.832 2.582 1.664 332
Subsidies 63.501 64.964 189.238 155.632 79.358 121.758 0
Laadinfra wegvervoer Laadinfra wegvervoer (incl. slimme laadinfra) 41.649 50.948 103.823 79.703 38.136 49.736 0
Laadinfra bouw Laadinfrastructuur bouw 7.190 7.500 31.500 25.000 2.500 12.500
SWIM Subsidie Waterstof in Mobiliteit (SWIM) 14.662 6.516 23.722 28.722 38.722 59.522 0
Inruilregeling brandstofauto's Inruilregeling brandstofauto's 0 30.193 22.207 0
Bijdrage aan agentschappen 4.277 5.473 3.958 4.174 3.567 3.506 1.185
Laadinfra 3.438 2.112 1.900 1.861 1.575 2.000
SWIM 507 484 400 392 394 400 1.185
SPUK laad 1.211
RVK KF 332 1.666 1.658 1.921 1.598 1.106 0
Bijdrage aan medeoverheden 15.493 0 2.500 2.500 0 0 0
Laadinfra Laadinfra wegvervoer (incl. slimme laadinfra) 15.493 0 2.500 2.500
HXII artikel 17 - Luchtvaart 704 1.299 36.118 123.534 89.057 30.250 30.943
Opdrachten 704 1.299 393 393 393 434 293
Luchtvaartverkeer energie Luchtvaartverkeer Energie op Zee 704 1.240 193 193 193 193 193
Alcohol-to-jet en Duurzame brandstoffen Alcohol-to-jet en Duurzame brandstoffen 0 59 200 200 200 241 100
Subsidies 0 0 35.725 123.141 88.664 29.816 30.650
Alcohol-to-jet Alcohol-to-jet 0 0 0 12.228 42.626 16.853 12.887
Duurzame luchtvaartbrandstoffen Duurzame luchtvaartbrandstoffen (E-fuels) 0 0 30.725 102.913 41.038 12.963 17.763
Aandrijftechnologieën Aandrijftechnologieën 5.000 8.000 5.000
HXII artikel 18 10.814 12.769 32.322 79.784 101.104 92.525 65.774
Opdrachten 169 259 605 677 663 694 1.007
Verduurzaming Zeevaart Verduurzaming Zeevaart 101 115 20 115 115 94 20
Verduurzaming Binnenvaart Verduurzaming Binnenvaart 68 144 585 562 548 600 987
Subsidies 10.645 12.510 31.717 79.107 100.441 91.831 64.767
Walstroom Walstroom Zeehavens 10.471 10.000 8.938 18.466 23.963 8.006 0
Verduurzaming Binnenvaart Verduurzaming Binnenvaart 174 2.510 14.079 34.541 48.538 55.580 52.907
Verduurzaming Zeevaart Verduurzaming Zeevaart 0 0 8.700 26.100 27.940 28.245 11.860
HXII artikel 21 6.493 10.265 0 0 0 0 0
Opdrachten 827 419 0 0 0 0 0
Circulair doen en gedrag Bevorderen circulair doen en gedrag 392 219 0 0 0 0 0
Plastics norm Ondersteuning van o.a. ketenvorming en recyclingtechnieken circulaire plastics 139 0 0 0 0 0 0
Biobased bouwen Normering en stimulering biobased bouwen 296 200 0 0 0 0 0
Subsidies 5.666 9.846 0 0 0 0 0
DEI+CE Continuering DEI+CE 1.270 4.372
Circulair doen en gedrag Bevorderen circulair doen en gedrag 4.118 2.283
Plastics norm Ondersteuning van o.a. ketenvorming en recyclingtechnieken circulaire plastics 224 2.610
Biobased bouwen Normering en stimulering biobased bouwen 54 581
0 0 0 0 0 0 0
HXII artikel 22 663 148 1.849 8.942 25.197 24.696 0
Opdrachten 663 148 1.849 8.942 25.197 24.696 0
NVS Nucleaire veiligheid en stralingsbescherming 663 148 1.849 8.942 25.197 24.696
HXII artikel 97 375 1.144 1.810 1.073 1.074 1.710 500
Opdrachten 375 1.144 1.810 1.073 1.074 1.710 500
Overige opdrachten Nucleaire initiatieven 375 1.144 1.810 1.073 1.074 1.710 500
Mobiliteitsfonds Klimaat- en Energiefonds maatregel 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031
Uitgaven MF fonds 17.823 24.700 47.392 74.178 54.182 47.858 17.950
MF artikel 11 0 4.000 4.000 26.597 25.712 26.712 15.950
Overige reserveringen Elektrificatie Friese Waddenveren 0 4.000 4.000 8.000 9.000 10.000 15.950
Opschalen duurzame infra-innovatietechnieken met launching customer programma 0 0 0 18.597 16.712 16.712
MF artikel 12 0 0 0 0 0 0
Onderhoud Geleiderail Zonnepark 0 0 0 0 0 0
MF artikel 13 9.000 20.700 34.700 28.700 15.700 4.700 2.000
Planning en studies personenvervoer Verduurzaming dieselspoorlijnen Zutphen-Oldenzaal, Almelo-Mariënberg 9.000 20.700 34.700 28.700 15.700 4.700 2.000
MF artikel 15 8.823 0 8.692 18.881 12.770 16.446 0
Planning en studies Wind op Zee 8.823 0 8.692 18.881 12.770 16.446 0
Tabel Klimaat- en energiefondsmiddelen op de begroting van het (08) Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (bedragen x € 1.000)
2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031
Totaal uitgaven 5.723 14.645 7.110 7.276 8.774 8.848
Artikel/ Instrument Klimaat- en Energiefonds maatregel
1 Primair onderwijs 1.596 745 600 0 0 0
Subsidies Maatschappelijk vastgoed: Ondersteuning maatschappelijk vastgoed 850 600 600
Bijdragen aan mede overheden Technical school SABA 746 145
3 Voortgezet onderwijs 145 100 0 0 0 0
Subsidies Techkwadraat 145 100
4 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie 200 7.100 100 0 0 0
Bekostiging Praktijkleren 7.000
Subsidies Subsidieregeling praktijkleren 0 0 0
Maatschappelijk vastgoed: Ondersteuning maatschappelijk vastgoed 200 100 100
14 Cultuur 1.164 4.575 4.285 3.481 3.479 3.479
Bekostiging Duurzame monumentenlening 484 3.539 3.539 3.481 3.479 3.479
Subsidies Maatschappelijk vastgoed: Ondersteuning maatschappelijk vastgoed 160 466 466 0 0 0
Opdrachten Maatschappelijk vastgoed: Ondersteuning maatschappelijk vastgoed 520 570 280 0 0 0
16 Onderzoek en wetenschapsbeleid 2.000 1.500 1.500 3.500 5.000 5.000
Bekostiging Horizon Europe Partnerschap Driving Urban Transition II 0
NWA-call Visserij
NWA-call Biodiversiteit Brazilië
Kernenergie 2.000 1.500 1.500 3.500 5.000 5.000
25 Emancipatie 288 295 295 295 295 369
Opdrachten Vrouwen in de techniek (gendergelijkheid) 288 295 295 295 295 369
95 Apparaat Kerndepartement 330 330 330 0 0 0
Eigen personeel Maatschappelijk vastgoed: Ondersteuning maatschappelijk vastgoed 330 330 330
Tabel Klimaat- en energiefondsmiddelen op de begroting van het (16) Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (bedragen x € 1.000)
2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031
Uitgaven 3.977 3.739 3.761 3.177 3.177 3.177 0
Artikel/ Instrument Klimaat- en Energiefonds maatregel
4 Zorgbreed beleid 2.687 2.903 600 0 0 0 0
Subsidies Duurzame Zorg 850 904 600 0 0 0 0
Bekostiging Projectaanvragen Caribisch Nederland 1.209 1.942 0 0 0 0 0
Bijdrage aan medeoverheden Projectaanvragen Caribisch Nederland 628 57 0 0 0 0 0
6 Subsidie 1.290 836 3.161 3.177 3.177 3.177 0
Subsidies KIP MV 600 600 0 0 0 0
Opdrachten BOSA 1.290 236 2.561 3.177 3.177 3.177 0
Tabel Klimaat- en energiefondsmiddelen op de begroting van het (14) Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (bedragen x € 1.000)
2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031
Totaal uitgaven 79.536 73.556 149.006 162.890 148.497 136.367 79.104
Artikel/instrument Klimaat- en Energiefonds maatregel
21 Land- en tuinbouw 28.619 53.262 98.166 97.650 98.361 93.537 79.104
Subsidies Subsidieregeling schone en emissieloze landbouwvoertuigen 0 7.740 17.942 3.250
EG-regeling
(Energie- efficiëntie
Glastuinbouw)
22.834 23.529 27.834 27.705 40.030 33.238
Distributienetten Glastuinbouw 3.952 12.362 45.335 59.423 55.409 58.464 79.104
Normering en stimulering biobased bouwen 261 0
Leningen Normering en stimulering biobased bouwen 1.200 8.112 7.055 7.272 2.922 1.835
Opdrachten Normering en stimulering biobased bouwen 372 1.500 0
Caribisch Nederland 19
22 Natuur, visserij en gebiedsgericht werken 44.494 15.401 50.285 65.122 50.036 42.830
Subsidies Wind op zee 6.978 0
Ecologisch impulspakket Wadden 3.494 0
Opdrachten Wind op zee, Natuur en biodiversiteit 4.633 5.914 27.414 39.102 21.221 13.221
Wind op zee, Duurzame visserij 772 9.487 22.871 26.020 28.815 29.609
Ecologisch impulspakket Wadden 58 0
Bijdrage aan medeoverheden Wind op zee 28.559 0
23 Kennis en innovatie 3.960 2.379 538 118 100 ‒
Subsidies 2.941 1.282 517 118 100
Opdrachten 58 83 21
Bijdrage aan baten-lastendiensten 961 1.014
24 Uitvoering en toezicht 2.463 2.514 17 0 0 0
Bijdrage aan baten-lastendiensten 2.463 2.514 17
Tabel Klimaat- en energiefondsmiddelen overige departementen (bedragen x € 1.000)
2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031
Uitgaven overige departementen 50.029 360 35.882 180 ‒ ‒ ‒
Ministerie van Justitie en Veiligheid ‒ ‒ 24.121 ‒ ‒ ‒ ‒
Bekostiging politie Maatschappelijk vastgoed 24.121
Ministerie van Asiel en Migratie ‒ ‒ 11.401 ‒ ‒ ‒ ‒
Bijdrage aan ZBO's/RWT's Maatschappelijk vastgoed 11.401
Ministerie van Sociale zaken en werkgelegenheid 360 360 360 180 ‒ ‒ ‒
Subsidies Maatschappelijk vastgoed 360 360 360 180
Ministerie van Defensie (Defensiematerieelbegrotingsfonds) 42.361 ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒
Opdrachten Maatschappelijk vastgoed 42.361
Ministerie van Financien 7.308 ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒
Bijdrage aan medeoverheden Nationaal Isolatie Programma 7.308
Tabel Klimaat- en energiefondsmiddelen op de begroting van het Klimaat- en energiefonds (bedragen x € 1.000)
2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031
Klimaat- en energiefonds (KEF) ‒ ‒ 772.177 1.741.954 2.210.400 2.164.439 2.098.889
01 Kernenergie ‒ ‒ 616 612.510 1.050.939 1.234.522 1.520.186
02 CO2 vrije gascentrales ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒
03 Energie-infrastructuur ‒ ‒ 228.595 303.327 310.765 98.968 37.710
04 Vroege fase opschaling ‒ ‒ 60.130 250.609 388.725 566.664 432.669
05 Verduurzaming industrie ‒ ‒ 482.836 572.078 437.971 264.285 108.324
06 Verduurzaming gebouwde omgeving ‒ ‒ ‒ 3.430 22.000,0 ‒ ‒