Verslag van een schriftelijk overleg over het Verdrag inzake het Bureau van de Europese Burgerluchtvaart Conferentie (ECAC); Parijs, 22 mei 2025 (Kamerstuk 37013-1)
Verdrag inzake het Bureau van de Europese Burgerluchtvaart Conferentie (ECAC); Parijs, 22 mei 2025
Verslag van een schriftelijk overleg
Nummer: 2026D51662, datum: 2026-10-15, bijgewerkt: 2026-11-16 11:54, versie: 2 (versie 1)
Directe link naar document (.docx), link naar officiele pagina op de Tweede Kamer site.
Gerelateerde personen:- Eerste ondertekenaar: R.A. Huizenga, voorzitter van de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat (D66)
- Mede ondertekenaar: G.B. Koerselman, adjunct-griffier
Onderdeel van kamerstukdossier 37013 -3 Verdrag inzake het Bureau van de Europese Burgerluchtvaart Conferentie (ECAC); Parijs, 22 mei 2025 .
Onderdeel van zaak 2026Z22458:
- Voortouwcommissie: vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat
- Stemmingen en besluiten:
- 2026-11-11 13:30 ⇒ Rondgezonden en gepubliceerd. (Besluit)
- 2026-11-04 10:15 ⇒ Voor kennisgeving aangenomen. (Besluit)
- 2026-11-04 10:15: Procedurevergadering Infrastructuur en Waterstaat (Procedurevergadering), vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat
- 2026-11-11 13:30: Aanvang middagvergadering: Regeling van werkzaamheden (Regeling van werkzaamheden), TK
Preview document (🔗 origineel)
37 013 Verdrag inzake het Bureau van de Europese Burgerluchtvaart Conferentie (ECAC); Parijs, 22 mei 2025
Nr. 3 Verslag van een schriftelijk overleg
Vastgesteld 15 oktober 2026
De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de minister van Infrastructuur en Waterstaat over de brief van 25 augustus 2026 over verdrag inzake het Bureau van de Europese Burgerluchtvaart Conferentie (ECAC); Parijs, 22 mei 2025 (Kamerstuk 37 013, nr. 1).
De vragen en opmerkingen zijn op 1 oktober 2026 aan de minister van Infrastructuur en Waterstaat voorgelegd. Bij brief van 15 oktober 2026 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Huizenga
Adjunct-griffier van de commissie,
Koerselman
Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en antwoord / reactie van de minister
Vragen van de D66 fractie
Vraag 1
Kan de minister toelichten waarom het zo lang heeft geduurd
voordat een structurele oplossing is gevonden, en welke risico's of
knelpunten de huidige tijdelijke situatie in de tussentijd heeft
opgeleverd?
Antwoord
De Europese Burgerluchtvaart Conferentie (ECAC1) is
een intergouvermenteel samenwerkingsverband van 44 lidstaten dat sinds
1956 bestaat en zich richt op de bevordering van een veilige, efficiënte
en duurzame luchtvaart binnen Europa. De samenwerking is belangrijk om
een gecoördineerd Europees geluid te laten horen in wereldwijde
luchtvaartdiscussies en de Europese belangen in het mondiale speelveld
te versterken, zoals bij ICAO2. ECAC heeft een
coördinerende rol voor beveiligingsnormen op luchthavens en draagt bij
aan de veiligheid en verduurzaming van de luchtvaart.
Het voorliggende verdrag strekt ertoe aan het huidige Secretariaat van ECAC rechtspersoonlijkheid toe te kennen. Na het beëindigen van de samenwerkingsrelatie met ICAO3 in 2020 is het Secretariaat van ECAC, om te kunnen voldoen aan rechtspositionele en andere verplichtingen, als tijdelijke oplossing ondergebracht bij de internationale luchtverkeersbeheerder EUROCONTROL. Dit was nodig voor het EACA secretariaat om zelfstandig contracten te sluiten, op eigen naam diensten te verlenen en/of afspraken te maken of deel te nemen aan het internationale rechtsverkeer. Met het voorliggende verdrag wordt het mogelijk dat het ECAC Bureau, waaronder het Secretariaat valt, dit zelfstandig kan.
Richting de totstandkoming van het ECAC Bureau Verdrag op 22 mei 2025 zijn stappen gezet die nodig waren om uiteindelijk de voorliggende verdragstekst vast te stellen. De vereiste consensus, afstemming hiertoe met 44 lidstaten en zorgvuldigheid bij deze stappen om de belangen van Nederland goed te borgen hebben geleid tot dit tijdpad.
Vraag 2
Kan de minister nader ingaan op de afweging waarom de
alternatieven, zoals een vereniging naar Frans recht of het voortzetten
van de huidige constructie bij EUROCONTROL, zijn afgevallen?
Antwoord
In eerste instantie is onderzocht of de gehele ECAC organisatie tot
internationale organisatie met rechtspersoonlijkheid omgevormd kon
worden. Hiervan is afgezien omdat ECAC als samenwerkingsverband goed
functioneert en het wijzigen van de grondslag voor de hele organisatie
een verstorend effect zou kunnen hebben op lopende werkzaamheden van
ECAC, wanneer niet alle lidstaten van aaneengesloten landen direct het
daartoe te sluiten verdrag wilden ondertekenen. Daarom is besloten het
toekennen van de rechtspersoonlijkheid te beperken tot slechts het ECAC
Secretariaat, als onderdeel van de ECAC organisatie.
Het ECAC Secretariaat als Franse vereniging met een functionele rechtspersoonlijkheid in de Franse rechtsorde bleek niet opportuun, omdat het nationaal recht van een aantal landen aangesloten bij ECAC zich verzet tegen het financieren van instanties die onder het nationaal recht van een ander land functioneren.
Het werkveld en de focus van EUROCONTROL is wezenlijk anders dan dat van ECAC. EUROCONTROL heeft 56 lidstaten houdt zich bezig met luchtruim en capaciteitsproblemen in het luchtruim. ECAC heeft 44 lidstaten en richt zich op bredere luchtvaartvraagstukken als veiligheid, verduurzaming en veiligheidsnormen op luchthavens. Voortzetting van ECAC onder EUROCONTROL geeft ECAC niet de internationale rechtspersoonlijkheid die nodig is om doelen van ECAC te bereiken.
Vraag 3
Hoe weegt de minister het risico op wildgroei van kleine
internationale organisaties in dit geval, mede gelet op het precedent
van het Europees Bureau voor Communicatie?
Antwoord
In beginsel wordt door Nederland terughoudend omgegaan met het
oprichten van nieuwe internationale organisaties met
rechtspersoonlijkheid om ongebreidelde groei te voorkomen. Bij het
creëren van dergelijke organisaties wordt overwogen of de beoogde
doelstellingen ook bereikt kunnen worden door het oprichten van een
organisatie naar nationaal recht zonder internationale
rechtspersoonlijkheid. Dit bleek niet het geval, omdat het nationaal
recht van een aantal bij ECAC aangesloten landen zicht verzet tegen het
financieren van instanties die onder nationaal recht van een ander land
functioneren. Daarnaast is bij de voorbereiding van het verdrag
onderstreept dat het vestigen van een rechtspersoonlijkheid niet beperkt
moet worden tot verrichten van rechtshandelingen naar nationaal recht,
maar ook naar het verrichten van handelingen van internationaal recht,
zoals het sluiten van verdragen met andere internationale organisaties
of staten.
Dit laat onverlet dat er ook internationale samenwerkingsverbanden tussen staten kunnen bestaan waarbij er geen noodzaak is om een organisatie met rechtspersoonlijkheid op te richten, bijvoorbeeld omdat het samenwerkingsverband geen contracten hoeft te sluiten en geen personeel in dienst heeft.
Vraag 4 en 5
Hoe beoordeelt de minister de omvang van de
aansprakelijkheidsrisico's voor Nederland? Welke concrete waarborgen
bieden het Comité van de partijen en de hogere drempel van 22 partijen
voor inwerkingtreding om deze risico's te beperken?
Antwoord 4 en 5
Bij inwerkingtreding van dit verdrag zal het Bureau, met daaronder vallend het Secretariaat en het Comité van de partijen, rechtspersoonlijkheid hebben en daarmee ook de aansprakelijkheid voor het eigen handelen dragen. Formeel zijn alleen de partijen bij het verdrag aansprakelijk voor de handelingen van het Bureau. Op grond van het internationaal recht is het namelijk niet mogelijk om staten te binden aan handelingen van een internationale organisatie waar die staten geen partij bij zijn. Wanneer Nederland partij wordt bij het verdrag zal Nederland in juridische zin de aansprakelijkheid delen met de andere landen (22 of meer) die partij zijn bij het verdrag. Om de aansprakelijkheidsrisico’s van de verdragspartijen te mitigeren is ervoor gekozen dat het besluitvormend orgaan van het Bureau – het Comité van de partijen - uitsluitend uit partijen bij het ECAC Bureau Verdrag mag bestaan. Met de oprichting van het Comité van de partijen naast het Secretariaat wordt een sterkere positie gecreëerd voor die staten die partij zijn bij het verdrag. Beslissingen die het ECAC Bureau binden en financiële of juridische risico’s voor de partijen met zich meebrengen zullen worden genomen door staten die gebonden zijn aan het ECAC Bureau Verdrag.
Eventuele financiële gevolgen van het handelen van het Bureau zullen uit de algemene ECAC begroting van 44 aaneengesloten landen worden betaald. Alle bij ECAC aangesloten landen zullen ook na de totstandkoming van het ECAC Bureau Verdrag in gelijke zin financieel blijven bijdragen aan de ECAC-organisatie en daarmee ook het Bureau. Hierdoor zullen de financiële lasten, inclusief als gevolg van een aansprakelijkheid, worden gedragen door de ECAC als geheel.
Vraag 6
Hoe wordt voorkomen dat landen die (nog) geen partij zijn, via
hun financiële bijdragen de facto meedelen in risico's zonder
zeggenschap te hebben?
Antwoord
De ECAC-lidstaten die ervoor kiezen geen partij bij het Verdrag te
worden, zijn niet gebonden aan beslissingen die het ECAC Bureau binden
en financiële of juridische risico’s voor de partijen met zich
meebrengen. Omdat het Bureau ECAC als geheel ondersteunt, zullen de
middelen van het Bureau door alle ECAC-lidstaten worden bekostigd.
Eventuele aansprakelijkheid en daaruit voortvloeiende financiële
verplichtingen van het Bureau zal moeten worden voldaan uit de middelen
van ECAC die door 44 lidstaten ter beschikking worden gesteld.
Vraag 7
Is er een inschatting van hoe lang het kan duren, voordat 22
landen het verdrag hebben bekrachtigd, en hoe de situatie in de
tussenliggende periode zal worden vormgegeven?
Antwoord
Er zijn 22 ratificaties, aanvaardingen of goedkeuringen van het
Verdrag noodzakelijk om het Verdrag inwerking te laten treden. Er zijn
inmiddels 22 ondertekeningen waarvan 6 ratificaties. Het is niet precies
in te schatten hoeveel tijd er nog met de inwerkingtreding gemoeid zal
zijn omdat nationale procedures sterk van elkaar verschillen. Het
huidige werk van de ECAC organisatie, waaronder het Secretariaat, zal
ondertussen doorgang vinden. Maar de organisatie is zoals eerder
aangegeven beperkt in haar zelfstandig juridisch handelen en
optreden.
Vraag 8
Hoe wordt in de praktijk geborgd dat besluiten van het Comité van de
partijen, bijvoorbeeld over de begroting of het personeelsreglement,
geen inhoudelijke of beleidsmatige doorwerking krijgen in het werk van
ECAC, bijvoorbeeld op het terrein van milieu en duurzaamheid?
Antwoord
De functies van het Comité van de partijen op grond van het
verdrag hangen samen met het mandaat van het Bureau. Het gaat hierbij om
de ondersteunende taken die het Secretariaat nu ook al uitvoert en die
taken hebben geen betrekking op het werkveld van ECAC, waaronder milieu
en duurzaamheid, waarover de conferentie van 44 lidstaten blijft
beslissen.
Vraag 9
Deze leden vragen voorts hoe de rol van Nederland in het Comité
van de partijen zal worden ingevuld en op welke wijze de Kamer over de
Nederlandse inbreng zal worden geïnformeerd ?
Antwoord
De rol van het Comité van de partijen is beperkt tot de
functies die in artikel 7 van het verdrag zijn vastgelegd en die nauw
samenhangen met de administratieve aard van de werkzaamheden van het
Bureau. Het Bureau is er om de activiteiten van de ECAC-Conferentie te
ondersteunen en het waarborgen van de uitvoering van de door de
directeuren-generaal van de burgerluchtvaart van de ECAC-lidstaten
aangenomen besluiten. Het gaat dan om toezicht houden op de
werkzaamheden en functies van het Bureau overeenkomstig zijn mandaat,
het personeelsreglement vaststellen, een kandidatenlijst voor de
benoeming van de uitvoerend secretaris opstellen en de begroting
beheren. Nederland zal handelen binnen deze functies en mandaat.
Over het werk van ECAC wordt uw Kamer al periodiek geïnformeerd met de
Verzamelbrief luchtvaart. Hierin kan ook waar relevant de Nederlandse
inzet binnen het Comité van de partijen worden meegenomen.
Vraag 10
Kan de minister ook toelichten welke gevolgen de mogelijkheid van een
tweederdemeerderheid bij stemmingen (artikel 8), naast besluitvorming
bij consensus, voor Nederland kan hebben?
Antwoord
Stemming bij meerderheid over de in het antwoord op de vorige
vraag genoemde facilitaire functies van het Bureau kan leiden tot een
besluit dat niet geheel overeenkomt met de wens van Nederland. De
directe gevolgen voor Nederland blijven beperkt omdat de werkzaamheden
en de functies van het Bureau strikt administratief van aard zijn,
waardoor de besluiten die het Bureau binden ook alleen hierop van
toepassing kunnen zijn. De handelingen van het ECAC Bureau zullen geen
uitbreiding naar politieke of beleidsbepalende functies bevatten.
Het toezicht op het handelen van het Bureau door het Comité van de partijen zal zich ook beperken tot administratieve en facilitaire functies. Het vaststellen van het personeelsreglement en het aantal medewerkers en de voorwaarden van hun dienstverband garandeert vooral dat het Comité van de partijen zorg zal dragen voor een goede overgang van de huidige (EUROCONTROL) medewerkers van het ECAC Secretariaat.
Het Comité van de partijen stelt een kandidatenlijst op in volgorde van voorkeur met voorstellen voor de benoeming van de uitvoerend secretaris. Uiteindelijk zal de uitvoerend secretaris worden benoemd door de ECAC-Conferentie. Het Comité van de partijen beheert weliswaar de begroting voor de werking van het Bureau, de begroting zelf wordt vastgesteld – bij consensus- door de ECAC-Conferentie.
Vraag 11
De leden van de D66-fractie constateren dat de Europese Commissie als
waarnemer aanwezig was en dat het voor de EU van belang was dat het
Bureau geen taken overneemt die onder de exclusieve verantwoordelijkheid
van de Unie vallen. Op welke wijze wordt dit in het verdrag geborgd, en
hoe wordt voorkomen dat er overlap of spanning ontstaat met de rol van
de EU en de European Union Aviation Safety Agency (EASA)?
Antwoord
Het Verdrag ziet op de instelling en het functioneren van het Bureau dat
de ondersteuning biedt aan de activiteiten van de ECAC. Het is aan de 44
ECAC lidstaten, waaronder de 27 EU lidstaten, om aan het werkveld en
beleid van de ECAC invulling te geven. Daarbij wordt de competentie van
de EU gerespecteerd en daarmee wordt geborgd dat de ECAC geen taken
oppakt die onder de verantwoordelijkheid van de Unie vallen. De Europese
Commissie en EASA zijn aanwezig als waarnemer bij ECAC
bestuursvergaderingen.
Vraag 12
Tot slot vragen deze leden hoe de minister verwacht dat de
nieuwe structuur de rol van ECAC bij het bevorderen van een duurzame
luchtvaart en het gezamenlijk Europees optreden in ICAO versterkt, en of
de minister inzicht kan geven in concrete voordelen op het gebied van
milieu en verduurzaming.
Antwoord
De huidige ECAC inzet voor een duurzame luchtvaart en een gezamenlijk
Europees optreden in ICAO, dat wil zeggen EU en de ECAC tezamen, zal
ongewijzigd kunnen worden voortgezet onder de nieuwe structuur. De
conferentie van 44 lidstaten beslist over de beleidsinzet en het
primaire proces van ECAC, niet het Bureau dat in de nieuwe structuur
rechtspersoonlijkheid krijgt. De samenwerking van ECAC-landen maakt
brede inzet van experts mogelijk op het gebied van klimaat en milieu op
mondiaal niveau. De samenwerking binnen de ECAC, maar ook van de ECAC
met derde landen, leidt tot ambitieuzere niveaus bij de totstandkoming
van nieuwe standaarden en richtlijnen, zoals bij de recentelijk
vastgelegde nieuwe CO2-emissie standaard voor vliegtuigen.
Ook bij de ontwikkeling en besluitvorming rond de lange
termijndoelstelling van net-zero CO2-emissie in 2050 heeft de
ECAC een belangrijke rol gespeeld en die wordt momenteel gecontinueerd
bij de implementatie.
Vragen van de BBB fractie
Vraag 13
Kan de minister toelichten welke financiële aansprakelijkheid
voor Nederland kan ontstaan door besluiten of handelingen van het
ECAC-Bureau?
Antwoord
Bij inwerkingtreding van dit verdrag zal het Bureau, met
daaronder vallend het Secretariaat en het Comité van de partijen,
rechtspersoonlijkheid hebben en daarmee ook de aansprakelijkheid voor
het eigen handelen dragen. Formeel zijn alleen de partijen bij het
verdrag aansprakelijk voor de handelingen van het Bureau. Op grond van
het internationaal recht is het namelijk niet mogelijk om staten te
binden aan handelingen van een internationale organisatie waar die
staten geen partij bij zijn. Wanneer Nederland partij wordt bij het
verdrag zal Nederland in juridische zin de aansprakelijkheid delen met
de andere landen (22 of meer) die partij zijn bij het verdrag.
Eventuele financiële gevolgen van het handelen van het Bureau zullen uit de algemene ECAC begroting worden betaald. Alle bij ECAC aangesloten landen zullen na de totstandkoming van het ECAC Bureau Verdrag in gelijke zin financieel blijven bijdragen aan de ECAC-organisatie en daarmee ook het Bureau. Hierdoor zullen de financiële lasten, inclusief als gevolg van een aansprakelijkheid, worden gedragen door de ECAC als geheel. Om de aansprakelijkheidsrisico’s van de verdragspartijen te mitigeren is ervoor gekozen dat het besluitvormend orgaan van het Bureau – het Comité van de partijen - uitsluitend uit partijen bij het ECAC Bureau Verdrag mag bestaan. Met de oprichting van het Comité van de partijen naast het Secretariaat wordt een sterkere positie gecreëerd voor die staten die partij zijn bij het verdrag. Nederland zal als partij bij het verdrag deel uitmaken van het Comité der partijen.
Vraag 14
De leden van de BBB-fractie lezen dat ook ECAC-landen die geen
partij zijn bij het verdrag financieel blijven bijdragen aan de
ECAC-organisatie, terwijl alleen verdragsstaten zitting hebben in het
Comité van de partijen. Kan de minister toelichten hoe financiële
risico's worden verdeeld wanneer niet alle ECAC-landen partij zijn bij
het verdrag?
Antwoord
De kosten voor het Bureau worden betaald uit de bestaande ECAC
middelen en contributies van alle 44 lidstaten. Het verdrag brengt hier
geen verandering is.
Aansprakelijkheidsrisico’s van het Bureau binden enkel de landen aangesloten bij het Bureau en het Comité van de partijen. De kosten voor het functioneren, inclusief eventuele financiële gevolgen van aansprakelijkheid, zullen worden bekostigd uit de begroting van ECAC. De financiële bijdrage aan ECAC en daarmee aan het Bureau wordt vastgesteld door de ECAC conferentie naar evenredigheid over de 44 lidstaten.
Vraag 15
Kan de minister toelichten welke waarborgen bestaan om te
voorkomen dat het mandaat van het Bureau zich in de toekomst uitbreidt
buiten de ondersteunende en administratieve taken waarvoor het nu wordt
opgericht?
Antwoord
Als binnen ECAC een wens is om het mandaat van het Bureau uit
te breiden, dan zou dit een aanpassing van het Verdrag vergen. Een
dergelijke verdragswijziging zal ook weer alle benodigde nationale
goedkeuringsprocedures moeten doorlopen om in werking te kunnen
treden.
Vraag 16
Kan de minister aangeven hoe in de praktijk wordt bewaakt dat de
werkzaamheden van het ECAC-Bureau niet overlappen met bevoegdheden of
werkzaamheden van de Europese Unie, EASA of EUROCONTROL?
Antwoord
Het Verdrag ziet op de instelling en het functioneren van het Bureau dat
de ondersteuning biedt aan de activiteiten van ECAC. Het is aan de 44
ECAC lidstaten, waaronder de 27 EU lidstaten, om aan het werkveld en
beleid van ECAC invulling te geven. Daarbij wordt de competentie van de
EU gerespecteerd en daarmee wordt geborgd dat ECAC geen taken oppakt die
onder de verantwoordelijkheid van de Unie, EASA of bijvoorbeeld
EUROCNTROL vallen. De Europese Commissie, EASA en EUROCONTROL zijn als
waarnemer bij ECAC bestuursvergaderingen aanwezig.
Vraag 17
Kan de minister bevestigen dat de oprichting van het ECAC Bureau voor
Nederland niet leidt tot aanvullende structurele financiële
verplichtingen boven op de bestaande jaarlijkse bijdrage aan ECAC?
Antwoord
De oprichting van het ECAC Bureau heeft geen financiële
gevolgen voor Nederland en de andere 43 ECAC lidstaten. Het is aan de
ECAC conferentie om de (driejaarlijkse) begroting van de ECAC vast te
stellen. Dit gebeurt tijdens de ECAC Triënnial vergadering. De volgende
plenaire Triënnial vergadering vindt in 2027 plaats.
Vraag 18
Deze leden vragen daarbij hoe wordt omgegaan met eventuele toekomstige
kosten die voortvloeien uit de rechtspersoonlijkheid of
aansprakelijkheid van het Bureau.
Antwoord
De kosten voor het ECAC Bureau worden betaald uit de bestaande ECAC
middelen. Het Bureau ondersteunt de werkzaamheden van de ECAC in zijn
geheel met 44 lidstaten. Dit kunnen ook landen zijn die (nog) geen
partij zijn bij het Bureau verdrag. De kosten die voortvloeien uit de
rechtspersoonlijkheid en eventuele aansprakelijkheid zullen moeten
worden voldaan uit de middelen die het Bureau tot zijn beschikking heeft
waartoe wordt besloten door de ECAC Conferentie. Tevens wordt er door de
ECAC Conferentie tijdens de driejaarlijkse ECAC Triennial de
driejaarlijkse begroting van de ECAC vastgesteld. In 2027 vindt de
volgende Triennial vergadering plaats.