Novelle uitbreiding vermogenswinstbelasting box 3 (ongecorrigeerd)
Stenogram
Nummer: 2026D56725, datum: 2026-11-09, bijgewerkt: 2026-11-10 09:44, versie: 1
Directe link naar document (.docx), link naar officiele pagina op de Tweede Kamer site.
Onderdeel van zaak 2026Z23930:
- Voortouwcommissie: vaste commissie voor Financiën
- Stemmingen en besluiten:
- 2026-11-09 16:00 ⇒ Behandeld. (Besluit)
- 2026-11-04 15:30 ⇒ Behandeld. (Besluit)
- 2026-11-04 15:30: Pakket Belastingplan 2027 (1e TK) (Plenair debat (wetgeving)), TK
- 2026-11-09 16:00: Novelle uitbreiding vermogenswinstbelasting box 3 (Wetgevingsoverleg), vaste commissie voor Financiën
- 2026-11-09 16:00: Novelle uitbreiding vermogenswinstbelasting box 3 (Wetgevingsoverleg), vaste commissie voor Financiën
- 2026-11-11 13:00: Geannuleerd Voortzetting Novelle uitbreiding vermogenswinstbelasting box 3 (tweede termijn regering) (Wetgevingsoverleg), vaste commissie voor Financiën
- 2026-11-26 10:00: Procedurevergadering Financiën (Procedurevergadering), vaste commissie voor Financiën
Preview document (🔗 origineel)
Tweede Kamer, de Novelle uitbreiding vermogenswinstbelasting box 3
VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEG
Concept
De vaste commissie voor Financiën heeft op 9 november 2026 overleg gevoerd met de heer Eerenberg, staatssecretaris van Financiën, over:
het wetsvoorstel Wijziging van de Wet werkelijk rendement box 3 en de Wet inkomstenbelasting 2001 (Novelle uitbreiding vermogenswinstbelasting box 3) (37053);
de brief van de minister van Financiën d.d. 3 november 2026 inzake reactie op verzoek van het lid Stultiens, gedaan tijdens de regeling van werkzaamheden van 3 november 2026, over dekking box 3 t/m 2040 (2026Z23930).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,
Chris Jansen
De griffier van de vaste commissie voor Financiën,
Weeber
Voorzitter: Chris Jansen
Griffier: Lips
Aanwezig zijn dertien leden der Kamer, te weten: Van Brenk, Jimmy Dijk, Inge van Dijk, Van Eijk, Grinwis, Hoogeveen, Chris Jansen, Oosterhuis, Schenk, Stoffer, Stultiens, Vermeer en Vlottes,
en de heer Eerenberg, staatssecretaris van Financiën.
Aanvang 16.01 uur.
De voorzitter:
Goedemiddag, dames en heren. Welkom bij de vergadering van de vaste
commissie voor Financiën. Vandaag staat het wetgevingsoverleg over de
Novelle uitbreiding vermogenswinstbelasting box 3 op de agenda. Welkom
aan alle leden. Zij zitten aan mijn linkerzijde. Welkom aan de
staatssecretaris en zijn ambtelijke ondersteuning. Zij zitten aan mijn
rechterzijde.
We gaan het wetsvoorstel vandaag in twee termijnen behandelen, zowel van
de Kamer als van de zijde van de regering. Vanmorgen heeft u als Kamer
de antwoorden op de schriftelijke vragen ontvangen in een nota naar
aanleiding van het verslag. Voor de volledigheid merk ik op dat het een
regulier wetgevingsoverleg betreft. Moties kunnen dus in de tweede
termijn worden ingediend. Amendementen kunt u natuurlijk te allen tijde
indienen. Op een passend moment zal ik het wetgevingsoverleg schorsen
voor een korte dinerpauze. We gaan eerst maar eens kijken hoever we met
elkaar gaan komen. Tot slot deel ik mede dat de regering ervoor heeft
gekozen om zich te laten afvaardigen door de staatssecretaris van
Fiscaliteit, de heer Eerenberg, aangezien de minister op dit moment bij
de Eurogroep en Ecofin-Raad in Brussel aanwezig is.
De diverse fracties hebben indicatieve spreektijden opgegeven. Als de
interrupties kort en bondig zijn — dat ben ik ook van u gewend — dan
zullen we daar vooralsnog geen beperkingen op aanbrengen.
We gaan nu beginnen aan de eerste termijn van ... Ik zie de heer
Stultiens en de heer Vermeer met een vinger. De heer Stultiens als
eerste.
De heer Stultiens (PRO):
Het gaat over uw mededeling dat de heer Heinen vandaag niet aanwezig kan
zijn. Op zich vind ik de reden, namelijk dat hij in Brussel is, een
goede reden. Het maakt het alleen nog bizarder dat wij hier vandaag wél
moeten zijn. Er was geen reden om haast te hebben. We zitten hier
vanwege hem. Hij heeft deze hele wet negen maanden geleden getorpedeerd.
We hebben negen maanden gewacht tot hij dekking gevonden heeft. Die
heeft hij niet gevonden. Er ligt hier een blanco cheque van 17,5
miljard. Die moeten wij van hem in drie dagen behandelen — maar zelf kan
hij niet. Dat is natuurlijk vrij bizar. Ik stel voor dat we in elk geval
de vragen over dit grote gat aan hemzelf kunnen stellen. Dan zijn er
weer nieuwe momenten wanneer hijzelf kan. Ik vind het namelijk heel raar
om de staatssecretaris nu naar dingen te moeten vragen waar de minister
verantwoordelijk voor is. Bovendien is het de afgelopen negen maanden
zijn obsessie geweest. Ik stel dus voor dat we het WGO opknippen. Dan
doen we vandaag de vragen aan de staatssecretaris, maar doen we ook een
deel met de minister zelf. Dan kan hij beantwoorden over waar hijzelf
verantwoordelijk voor is.
De voorzitter:
Ik hoor het voorstel van de heer Stultiens. Willen andere partijen
daarop reageren?
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Geen steun. De staatssecretaris zit hier namens het kabinet. Volgens mij
is hij prima in staat om antwoord te geven op de vragen die gesteld
worden. Mochten er vragen blijven liggen, dan is er morgen nog een
eerste en een tweede termijn bij de behandeling van Belastingplan. Daar
is de minister van Financiën ook bij aanwezig. De vragen kunnen daar
gesteld worden.
De heer Schenk (FVD):
Ik ben het volledig eens met de heer Stultiens. We doen het WGO graag
mét de minister. Hoe we dat doen, zal moeten blijken. Dat is afhankelijk
van de agenda, denk ik. De minister zou hier vandaag wat ons betreft
gewoon moeten zijn.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Steun voor het voorstel van de heer Stultiens. Ik snap dat de minister
vandaag andere verplichtingen heeft, maar we kunnen dit op een later
moment vervolgen. We zouden namelijk niet willen hebben dat meneer
Heinen zijn collega's andere spelregels oplegt dan zichzelf.
De heer Stoffer (SGP):
Wat mij betreft gaat het kabinet over zijn eigen afvaardiging. Ik kan er
prima mee uit de voeten dat de staatssecretaris hier is.
De heer Jimmy Dijk (SP):
Steun.
De heer Vermeer (BBB):
Volgens mij kunnen we gewoon verdergaan. Ik vind het wel lastig om het
morgen te verweven. Maar alles loopt toch al dwars door elkaar heen, dus
waarom ook niet?
De heer Oosterhuis (D66):
Morgen is de minister van Financiën er inderdaad ook. Er zijn in de
eerste termijn ook vragen over gesteld. Die kunnen dan beantwoord
worden. Dan kan er ook op worden doorgevraagd bij de minister. Wat mij
betreft gaan we nu dus gewoon door met dit WGO over box 3.
De heer Vlottes (PVV):
Steun voor het voorstel van de heer Stultiens.
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Geen steun voor het voorstel van de heer Stultiens.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Ik heb vragen aan de minister, dus eigenlijk steun ik het voorstel van
de heer Stultiens.
De voorzitter:
Het lijkt me goed als we bij handopsteken nog even met elkaar bekijken
hoe de stemverhouding is. Ik vraag de mensen die het eens zijn met het
voorstel van de heer Stultiens om de hand omhoog te steken.
Dan is er, conform de regels in de commissie, een meerderheid voor het
voorstel van de heer Stultiens. Hoe we dat in de praktijk gaan doen,
zien we later. Laten we gewoon beginnen met het wetgevingsoverleg. Laten
we kijken, en misschien in de schorsing even met elkaar overleggen, wat
de beste manier is om het vervolg te doen. De heer Stultiens gaat
spreken namens PRO. Sorry, er is nog een opmerking van de heer
Vermeer.
De heer Vermeer (BBB):
Ik moet er straks even tussenuit om moties in te dienen in de tweede
termijn van het WGO begroting Digitale Zaken.
De voorzitter:
Ik zal kijken of ik daar rekening mee kan houden in de volgorde van de
sprekers. De heer Stultiens namens PRO.
De heer Stultiens (PRO):
Dank, voorzitter, en ook dank aan de collega's voor de steun voor dit
redelijke verzoek.
Laat ik beginnen met hoe we hier zijn beland als Kamer. Jarenlang hebben
we als Kamer, als commissie, de wet over box 3 zorgvuldig behandeld. Ik
was zelfs rapporteur, met collega Van Eijk van de VVD. We hebben
gesproken met banken, met verzekeraars, met de Raad van State. We hebben
toen geconcludeerd dat de wet die er lag niet perfect was, maar dat we
ervoor konden stemmen. Dat was ongeveer een jaar geleden.
Toen kwam Eelco Heinen. Negen maanden geleden besloot hij op eigen
houtje te zeggen: deze wet gaat terug naar de tekentafel. Sindsdien is
het eigenlijk steeds erger en erger geworden. Het begon met kleine
wijzigingen. Er werd steeds gezegd: we gaan het zorgvuldig doen, met
goede, uitvoerbare wetgeving én, heel belangrijk, met een nette dekking
binnen het vermogensdomein. Er zijn vele moties over aangenomen. Het is
heel vaak herhaald, door de minister zelf, door de staatssecretaris,
door de coalitie en door de oppositie. En toch ligt er vandaag een
ongedekte, blanco cheque van 17,5 miljard euro voor de box 3-herziening
van Eelco Heinen. Het is onbegrijpelijk hoe het zover heeft kunnen
komen. Ik hoop van de staatssecretaris een reflectie te horen op dit
gedrag van zijn collega en straks, als we het tweede WGO hebben
afgesproken, ook van de minister zelf: hoe kan het dat er een blanco
cheque ligt zonder dekking, terwijl elke andere collega hier altijd moet
komen met een verstandige dekking? Als je geld wilt hebben voor
Onderwijs of voor Defensie is de vraag altijd: hoe ga je het betalen?
Maar dit geldt niet voor Eelco Heinen zelf.
Voorzitter. En als je denkt "o, dit is alleen maar de mening van PRO of
van een paar collega's hier", dan zou ik graag willen wijzen op de
kranten van dit weekend, want die waren vernietigend. De Telegraaf zegt:
enorm financieel lijk uit de kast bij nieuwe box 3-belasting. Vrij
Nederland zegt: Eelco Heinen bekommert zich meer om de VVD dan om het
landsbelang. Elsevier, tegenwoordig EW, zegt: het ambt misbruiken om de
eigen achterban tevreden te stellen, is onvergeeflijk. En hoogleraar Bas
Jacobs zegt: dit is boekhoudkundige zwendel.
Daarom blijven de volgende vragen. Eén. Waarom heeft minister Heinen
hiervoor gekozen? En twee. Waarom heeft de rest van het kabinet
ingestemd met deze blanco cheque? Maar ook aan de collega's vandaag de
vraag: waarom zouden wij dit moeten accepteren met elkaar? Waarom zeggen
wij niet: kom maar terug als je wel je huiswerk hebt gedaan en
uiteindelijk een dekking hebt gevonden? We zouden hier als Kamer gewoon
een rechte rug moeten houden en moeten zeggen: luister eens, als je dit
wilt, kom dan met een serieus wetsvoorstel, met een goede dekking, en
dan zien we elkaar weer op een later tijdstip.
Dan nog een specifieke vraag aan de staatssecretaris over het
budgettaire gat. Durft hij inmiddels toe te geven dat de verlaging van
de box 2-tarieven geen dekking is, maar geld kost? Het heeft lang
geduurd, maar ik wil het vandaag gewoon klip-en-klaar horen. Iedereen in
deze zaal weet dat het zo is, maar toch is het taboe om het toe te
geven, vanwege Eelco Heinen. Hij probeert het te verbergen met zijn
halve tabel. Iedereen weet inmiddels dat het een onzindekking, een
sjoemeldekking, is, maar toch durft niemand van het kabinet te erkennen
dat dit bullshit is. Natuurlijk is een verlaging van de tarieven geen
echte dekking. Kan de staatssecretaris dat vandaag gewoon eerlijk
toegeven? Want we weten allemaal hoe het zit.
Hoe gaat het kabinet dit enorme gat dat nu ontstaat door de uitstel naar
2029 eigenlijk betalen? Een extra jaar met de tegenbewijsregeling
betekent dat mensen met een klein rendement hun belasting terugkrijgen.
Dat is prima. Maar mensen met hoge rendementen hoor je niet. Die krijgen
namelijk een belastingkorting. Dat kost 3 miljard per jaar. Hoe gaat dit
betaald worden? Ik waarschuw alvast: verwijzen naar meevallers in de
hersteloperatie is geen dekking, aldus de staatssecretaris zelf en een
Kamermeerderheid de afgelopen maanden.
Voorzitter. Dan het proces. Als je aan AI zou vragen hoe een rommelig
wetgevingstraject eruitziet, dan krijg je ongeveer deze behandeling van
box 3. Het is een schande dat we deze enorme wijziging via een novelle
in de Kamer krijgen. Het is een schande dat wij hier als Kamer in een
spoeddebat over moeten praten. En het is al helemaal schandalig dat wij
vanmiddag, of eigenlijk vanochtend, een paar uur geleden, pas de
antwoorden kregen. Dat is overigens op geen enkele manier kritiek op de
ambtenaren, want die werken keihard. Nee, dat is de schuld van Eelco
Heinen, die negen maanden langs niks heeft opgeleverd en nu van ons
vraagt om binnen drie dagen een wet te behandelen en binnen een paar uur
tijd 50 pagina's te lezen.
Ik durf te zeggen dat niemand hier dat vandaag heeft gedaan — ik in elk
geval niet, want het is mij niet gelukt — maar dit is precies wat zou
moeten. Ik zie mensen knikken in de zin van: ik heb het wel gedaan. Maar
het zou niet zo moeten zijn, jongens, dat je in de drie uur tijd voor
een debat 50 pagina's moet lezen. Iedereen hier weet dat het zo is, dus
ik hoop dat zij ook hun rug recht houden, gewoon ons ambt als Kamerlid
serieus nemen en zeggen: luister eens, het minimale bij wetgeving is dat
je gewoon je stukken kunt lezen. Dat kan nu namelijk niet. Dat verwijt
ik ook de collega's hier die vorige week bij het redelijke verzoek van
de heer Grinwis met 15-15 hebben gezegd: "O, u vraagt om een beetje tijd
voor zorgvuldigheid en om een hoorzitting met experts, maar dat gaan we
niet doen. Dat gaan we niet doen; ga deze wet er maar in drie dagen
doorheen jagen, want Eelco Heinen wil dat." Dat is de enige reden: Eelco
Heinen wil het. Daarom moeten wij hier met grote spoed peperduur
prutswerk behandelen. Dat is wat er hier aan de hand is. En iedereen
weet het, maar niemand durft het te zeggen.
Voorzitter. Over twee dagen hebben we een interne bijeenkomst in de
Kamer van de "werkgroep wetgevingskwaliteit". Dan gaat iedereen weer
zeggen: het is heel belangrijk om goede wetten te maken en goede
uitvoerbaarheid is cruciaal. Maar ik zeg daarover: ik kan dat niet
serieus nemen van partijen die hier vandaag zeggen dat we dit er in één
dag doorheen gaan jagen, met vijf rode vlaggen, een Raad van State die
zegt dat we het niet moeten doen en een Eelco Heinen die zelf niet eens
bij het debat is.
Voorzitter. Dan de discussie over vermogenswinst en vermogensaanwas. Die
hebben we vaker gevoerd in deze Kamer. U weet van onze partij dat wij
een belasting op vermogensaanwas verstandiger vinden dan een op
vermogenswinst. Een van de bezwaren bij vermogenswinst is dat je zelf
kan bepalen wanneer je belasting betaalt. Dit kan en zal namelijk leiden
tot ongewenst gedrag en tot belastingontwijking. Hoe gaat het kabinet
dit voorkomen? En waarop baseert het kabinet de aanname dat mensen hun
aandelen gemiddeld elke vierenhalf jaar verkopen, ook als je straks weet
dat je het betalen van belasting kunt uitstellen door niet te
verkopen?
Voorzitter. Dan de juridische houdbaarheid. De Raad van State was
klip-en-klaar: dit hoort niet in een novelle en dit kan niet binnen een
jaar tijd. Waarom wordt het advies genegeerd? Hierop kan het antwoord
niet zijn: we hebben goed geluisterd, dus we maken er met een novelle
2029 van. Daarvan zegt de Raad van State namelijk: "Dat is niet wat wij
adviseren. Dit moet niet met een novelle. Trek de novelle in en kom
desnoods met een zorgvuldige, nieuwe wet per 2030." Graag een eerlijke
reflectie van de staatssecretaris op deze keuzes van Eelco Heinen.
Dan de uitvoerbaarheid. Dat is nog zoiets waarvan iedereen hier zegt dat
het belangrijk is, totdat het gaat over dit politieke project van de
minister, want dan opeens worden alle signalen en rode vlaggen
genegeerd. Opeens wil men geen kleinere overheid — dat hoor ik hier
namelijk elke week — maar moet er 250 extra fte komen voor deze novelle.
Hoe gaat de Belastingdienst dit de komende jaren uitvoeren? Betekent dit
— dat zou goed nieuws zijn — dat de bezuinigingen op de Belastingdienst
van tafel gaan? Of — daar ben ik bang voor — komen er nog pijnlijke
keuzes op andere onderwerpen?
Deze vraag hebben we de afgelopen maanden vaak gesteld en steeds was het
antwoord: wacht maar rustig af tot de uitvoeringstoets, wacht maar
rustig af tot de novelle. Nou, die ligt er nu, dus ik hoor graag van de
staatssecretaris een heel eerlijk antwoord: welke van onze andere
politieke wensen gaan hier straks onder lijden in de uitvoering, bij de
ICT? Dit gaat namelijk gevolgen hebben voor andere politieke wensen. Ik
weet nu al dat als wij als Kamer de komende jaren dingen willen, het
antwoord wordt: geen capaciteit, geen fte's. Dat komt dan mede door de
keuzes van deze week rondom de novelle.
Voorzitter, ik ga afronden. Ik hoop oprecht dat de Kamer, bij voorkeur
de Tweede Kamer, desnoods de Eerste Kamer, hier een stokje voor gaat
steken. Dit is namelijk niet hoe je met elkaar wetten maakt. Dat moet
zorgvuldig, met een goede uitvoerbaarheid en met een goede dekking. Daar
is maandenlang voor gewaarschuwd en daar is maandenlang om gevraagd,
door de coalitie en door onszelf, en toch ligt hier vandaag een blanco
cheque, peperduur prutswerk, waarin €1.000 per Nederlander wordt
gevraagd voor de grote wens van Eelco Heinen. Ik hoop echt dat de Kamer
hier vandaag een stokje voor steekt, en anders de Eerste kamer. Wij
worden namelijk ook betaald om te kijken naar de wetgevingskwaliteit en
die kritisch te controleren. Die is hier helaas gewoon niet op
orde.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Stultiens. Ik zie nog een interruptie van de heer
Grinwis, namens de ChristenUnie.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Ik deel de frustratie die uit de bijdrage van collega Stultiens spreekt
zeer. Dat lijkt mij niet meer dan terecht. Toch heb ik een vraag. We
kennen PRO van heel stevige stellingnames over vermogen en over arbeid,
maar begrijp ik nou goed dat hij zich hier best wel welwillend opstelt,
zo van: het is niet ons idee, die vermogenswinstbelasting, maar als er
dan over gesproken moet worden, mits er een goede dekking is, is PRO
bereid om over een vermogenswinstbelasting te spreken?
De heer Stultiens (PRO):
Kijk, wij zeggen: de wet die nu in de Eerste Kamer ligt, vinden wij
prima. Daar kunnen we volgende week over stemmen. Die is goed voor de
uitvoering en goed voor het budgettaire gat. Als er dan partijen zijn
die zeggen dat ze vermogenswinst willen — er zijn er best wel veel hier
— dan valt daar met ons over te praten, mits met een goede dekking en
een goede wet. Die laatste twee punten ontbreken vandaag allebei. Daarom
ben ik zo kritisch.
De voorzitter:
Dat is voldoende voor de heer Grinwis. Ik zie geen andere interrupties.
Dank u wel, meneer Stultiens. Dan gaan we naar de tweede spreker van de
zijde van de Kamer. Dat is mevrouw Van Eijk, die gaat spreken namens de
VVD.
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Dank je wel, voorzitter. De keuze voor het snelste tijdspad naar een box
3 op basis van vermogenswinstbelasting heeft de steun van de VVD. Het is
de hoogste tijd dat er rust op het box 3-dossier komt. Hoe eerder het
parlement een definitief besluit neemt, hoe eerder en beter de praktijk
zich op de nieuwe situatie kan voorbereiden. De behoefte aan
duidelijkheid voor de langere termijn is groot.
Nu ons land ook voor een vermogenswinstbelasting kiest, plaatst het zich
internationaal niet langer in een uitzonderingspositie. Onze open
economie is gebaat bij een goed investeringsklimaat. We willen
langetermijnbeleggingen stimuleren. Een gangbaar fiscaal regime voor het
belasten van inkomsten uit vermogen hoort daarbij. Een langlopend
dossier wordt daarmee opgelost. We nemen afscheid van het betalen van
belasting over een forfaitair rendement. Je betaalt straks belasting
over werkelijk rendement en dan ook pas wanneer het is gerealiseerd.
Geen belastingen over papieren winsten. Eerlijk en uitlegbaar.
Voorzitter. Gedurende waarschijnlijk een jaar valt een aantal
vermogensbestanddelen, waaronder cryptobeleggingen, onder een
vermogensaanwasbelasting. Experts en sectoren waarschuwen voor de
gevolgen van de verschillende behandeling. Het onderscheid tussen
directe en indirecte beleggingen raakt in Nederland gevestigde
ondernemers. Wat betekent dat voor ons vestigingsklimaat. Er kan een
waterbed ontstaan, waarbij beleggers richting fiscaal gunstigere
verpakkingen en constructies worden geduwd. Als 2029 de invoeringsdatum
van het nieuwe stelsel wordt, en er ruim twee jaar voorbereidingstijd
is, is het dan toch niet mogelijk om die laatste categorieën ook per
2029 naar vermogenswinst te brengen? Kan voor die categorieën
bijvoorbeeld een vrij invulveld worden gehanteerd in 2029? Als de
aanvangswaarde per 1 januari '29 correct kan worden vastgesteld, zijn er
op zich toch geen mogelijkheden voor fouten maken of misbruik, vraag ik
de staatssecretaris. De belastbare grondslag van de vermogenswinst- en
vermogensaanwasbelasting is over de gehele looptijd immers hetzelfde,
alleen het moment van heffing verschilt.
Uit het verslag volgt dat de nadelen van de vermogensaanwasbelasting
kunnen worden beperkt met betalingsregelingen. We gaan ervan uit dat
deze werkwijze in de praktijk ruimhartig zal worden toegepast.
Verzekeraars vragen of bij de financiële instrumenten ook de
kapitaalverzekeringen kunnen worden meegenomen om marktverstoring te
voorkomen. Anders krijgt een belastingplichtige die met een bankproduct
belegt, te maken met een vermogenswinstbelasting en een
belastingplichtige die via een kapitaalverzekering belegt, met een
vermogensaanwasbelasting. Deze producten zijn vaak langlopend. Als de
systematiek van de vermogenswinstbelasting wordt toegepast op
kapitaalverzekeringen, dan vergt dat enig extra werk, begrijpen wij,
namelijk voor hoe winst in bepaalde periodes te berekenen, omdat
gedurende de looptijd van die producten fiscale regimes en
overgangsregimes van toepassing zijn. Ook hierop graag een reactie van
de staatssecretaris. En kan de staatssecretaris verduidelijken dat
certificaten van aandelen kwalificeren als rechten op voordelen uit
dergelijke aandelen, nu het ministerie van Financiën voor certificaten
ook wel de lijn volgt dat deze in box 3 als vorderingsrechten worden
aangemerkt?
Voor het begrip "financieel instrument" wordt aangesloten bij de Wet op
het financieel toezicht. Niet veranderbare aandelen en winstbewijzen
kwalificeren ook voor een vermogenswinstbelasting. Daarmee wordt
aangesloten bij de categorisering beleggingen in de
aangifteprogrammatuur van de Belastingdienst. Stel dat er aanpassingen
plaatsvinden aan de Wet op het financieel toezicht. Kwalificeert een
dergelijke nieuwe categorie beleggingen dan automatisch ook voor het
vermogenswinstregime? Met andere woorden, krijg je via de Wet op het
financieel toezicht een toegangsticket voor het
vermogenswinstregime?
Voorzitter. De invoering zal gepaard gaan met uitvoeringsperikelen. Maar
het recente verleden van box 3 — denk aan de Wet tegenbewijsregeling en
de Wet werkelijk rendement — heeft ons geleerd dat de uitvoeringstoets
van de Belastingdienst waarbij vlaggen rood kleurden, geen beletsel
vormde. Iedere overgang naar belastingheffing over werkelijk rendement
brengt extra complexiteit met zich mee. Ook de huidige
tegenbewijsregeling in box 3 doet een groot beroep op het doenvermogen
van belastingplichtigen en er ontbreekt contra-informatie bij het
bepalen van het werkelijk rendement. Uiteindelijk vult de
Belastingdienst je aangiftes straks vooraf in, zoals dat nu ook
gebeurt.
Dat betekent: geen papierwinkel doorspitten als je je aangifte doet en
de Belastingdienst kan eenvoudig controleren of iedereen het juiste
bedrag betaalt. Misschien vraagt het wat meer van belastingplichtigen
die hun aandelen of vastgoed met winst verkopen. Misschien moet je die
winst dan zelf opgeven bij je aangifte in het voorjaar. De
belastingmoraal in Nederland is hoog, en we moeten er ook op kunnen
vertrouwen dat mensen dat gewoon goed en netjes doen. Voor partijen als
banken en financiële instellingen, die gegevens van de klant moeten
aanleveren, brengt de overgang uitdagingen mee.
Daarom moet banken en andere instellingen snel duidelijkheid worden
gegeven. Hoe eerder zij weten waar ze aan toe zijn, hoe sneller en beter
zij zich kunnen voorbereiden op het nieuwe stelsel. De
uitvoeringsbezwaren rond renseignering moeten serieus worden genomen.
Het is goed dat de staatssecretaris in gesprek is en blijft met de
banken. We begrijpen dat het kabinet zich ervoor inzet dat de volledige
gegevenslevering zo snel mogelijk wordt ingeregeld. Wat is er dan
precies nodig voor invoering per '28 of '29? En welk tijdpad voor de
renseignering hoort daarbij?
Voor de Wet tegenbewijsregeling zijn incidenteel 1.757 fte nodig voor de
periode 2024-26. Voor de Wet werkelijk rendement zijn 44 fte incidenteel
en 877 fte structureel nodig. Voor de Novelle uitbreiding
vermogenswinstbelasting box 3 zijn incidenteel 252 fte nodig voor de
periode 2027-31. Hoe verhouden deze schattingen zich ten opzichte van
elkaar? Kan de staatssecretaris inzicht geven in de benodigde capaciteit
voor de jaren '27 en verder, per wet en in totaal? Wanneer kan de Kamer
de herijkte uitvoeringstoets verwachten? En kan de staatssecretaris
toelichten of en hoe die verschillende trajecten op elkaar
inwerken?
Voorzitter. Het CPB beoordeelde de ramingen voor de Wet
tegenbewijsregeling en de Wet werkelijk rendement als "redelijk en
neutraal, met een hoge mate van onzekerheid". Die "hoge mate van
onzekerheid" heeft verschillende oorzaken. Zo zijn de rendementen op
beleggingen in box 3 zeer volatiel en zijn er weinig gegevens
beschikbaar over werkelijke rendementen van individuele
belastingplichtigen. De onzekerheid over gedragseffecten draagt bij aan
de totale onzekerheid van de raming. Dit zal voor de novelle niet anders
zijn, verwacht ik. Graag een reactie van de staatssecretaris.
Voorzitter. In de berichtgeving over box 3 vliegen de bedragen ons om de
oren. De voorgestelde verlaging van het heffingsvrij vermogen en het
heffingsvrij resultaat is gelukkig geschrapt. Hetzelfde geldt voor de
voorgestelde verhoging van het forfaitair rendement. Kleine spaarders en
beleggers worden ontzien. Dat is goed nieuws. De verlaging van de box
2-tarieven levert tijdelijk geld op. Uit ervaring weten we dat
directeur-grootaandeelhouders sterk reageren op wijzigingen in de
belastingtarieven. Tegelijkertijd raakt de beperking van excessief lenen
veel box 2-ondernemers. Deze twee maatregelen moeten in samenhang worden
beoordeeld. Wij hebben zorgen over directeur-grootaandeelhouders die
hebben geleend voor de aankoop van een bedrijfspand of het appartement
boven de winkel dat zij verhuren. Zij kunnen niet van de ene op de
andere dag een nieuwe hypothecaire lening krijgen. Rente en aflossing
zullen aanzienlijk hoger zijn. Ze komen klem te zitten. Waarom is een
ruimere uitzondering voor vastgoed dan niet mogelijk? Hoe kunnen deze
ondernemers worden geholpen?
Voorzitter. We begrijpen dat het wetsvoorstel voor de overstap naar een
volledige vermogenswinstbelasting per 2030 met Prinsjesdag 2027 naar de
Kamer wordt gestuurd. Waarom wordt er niet voor gekozen deze wet los van
het pakket Belastingplan 2028 te behandelen?
Ten slotte. Vanuit de vastgoedsector blijven er zorgen over het feit dat
in de Wet tegenbewijsregeling geen kostenaftrek is opgenomen. Het
uitstellen van de Wet werkelijk rendement box 3 naar 2029 zou voor hen
een tegenvaller zijn. Om hen tegemoet te komen wordt gepleit voor het
introduceren van een kostenaftrek. Is dit technisch maakbaar en
inpasbaar in het IV portfolio? Welke keuzes moeten daarvoor worden
gemaakt?
Voorzitter. Ik begon mijn inbreng met de overweging dat het hoog tijd is
dat er rust komt op het box 3-dossier. Het is daarom goed dat we op zo'n
korte termijn de wet kunnen behandelen en kunnen besluiten. Ik kijk uit
naar de antwoorden van de staatssecretaris.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Van Eijk. Ik zag bij het een-na-laatste stukje dat u
aanstipte dat de hand van de heer Grinwis omhoogging. Ga uw gang.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Dank, voorzitter. En dank aan de heer Dijk voor het attenderen van de
voorzitter op mijn hand.
Ik heb een heel aantal vragen naar aanleiding van de bijdrage, maar
eerst maar eens even een feitelijke vraag over een concreet punt: de
kostenaftrek. Ik heb daarnaar gevraagd in het verslag. In de nota naar
aanleiding van het verslag stond: ja, de kostenaftrek, zelfs voor sec
vastgoed, is maakbaar in de tegenbewijsregeling per 1 januari 2028. Ik
bereid op dit moment ook een amendement voor daarop. Ik weet natuurlijk
niet hoe snel dat ingediend kan worden, want het is allemaal heel kort
dag en het moet zorgvuldig gebeuren. Tegelijkertijd had ik eerder zo'n
amendement ingediend. Betekent dit dan dat ik mag rekenen op de steun
van collega Van Eijk?
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Ik begrijp deze vraag. We hebben hier natuurlijk eerder uitgebreid met
elkaar over gedebatteerd, ook bij de Wet werkelijk rendement en de
behandeling daarvan. Wij zouden die kostenaftrek er ook wel graag in
willen zien, vandaar ook mijn vraag over technisch maakbaar en
uitvoerbaar. Ik denk dat dat de belangrijkste vraag is. Ik zou niet het
risico willen lopen dat er als gevolg van die kostenaftrek weer
vertraging komt bij de invoering van de novelle. Ik heb nog niet
helemaal scherp hoe dat op elkaar inwerkt, vandaar ook mijn vragen, maar
als dat amendement er komt, dan zal mijn fractie daar in ieder geval
goed naar kijken en daar ook een afweging in maken.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Het heeft natuurlijk consequenties voor de Belastingdienst, dus 1
januari 2029 zal natuurlijk meer onder druk komen te staan dan zonder
zo'n amendement, maar dat was de vorige keer bij de Wet
tegenbewijsregeling ook al het geval; toen hebben we dit uitgebreid aan
de orde gehad. Als we iedere keer besluiten om maar niet over te gaan
tot de kostenaftrek omdat mogelijk de invoering van een nieuw stelsel
dan in het gedrang komt, terwijl iedereen hier nu al jaren erkent dat
die kostenaftrek ongelofelijk logisch en rechtvaardig is en we
tegelijkertijd iedere keer in the end moeten constateren dat box 3 weer
vertraging oploopt, hoelang kun je dan in de tussentijd de
vastgoedsector, de verhuurder van particuliere woningen, nog langer de
verhuurder op kosten laten jagen, zonder dat ze die mogen verrekenen, en
daarmee het uitpondingsrisico vergroten? Hoelang wil de VVD dat voor
zijn kap nemen?
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Ik herken de punten die de heer Grinwis hier aanhaalt. We weten ook dat
er heel veel meer nodig is, zal ik maar zeggen, om het uitponden van
verhuurwoningen op de vastgoedmarkt te stoppen. Het feit dat die kosten
niet aftrekbaar zijn, is daar absoluut een onderdeel van, omdat de
businesscase gewoonweg niet rondrekent. Zoals we eerder ook echt serieus
naar het amendement hebben gekeken dat voorlag, zullen we dat nu ook
doen. Ik ben me heel erg bewust van de impact daarvan, maar ik wil het
straks wel in de totaliteit met elkaar kunnen afwegen.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Voorzitter, ik heb nog heel veel andere vragen, maar misschien komen we
wel terug in een tweede rondje. Ik verbaas me over heel veel bij de VVD:
over de budgettaire discipline, hoe bijna gemakkelijk wordt
voorbijgegaan aan het budgettaire gat. Misschien willen mevrouw Van Eijk
daar nog op reageren. Ik wil vooral vragen hoe zij om wil gaan met de
grote onzekerheid, met name op het volgende punt. Er is nu
veiligheidshalve een aanname gedaan dat aandelen en afgeleide producten
niet drie jaar worden aangehouden maar vierenhalf jaar. Maar we weten
allemaal, ook uit andere landen dat dat een hele — hoe zal ik het
zeggen? — voorzichtige of juist onvoorzichtige aanname is en dat de kans
heel groot is dat er heel veel producten ontstaan en worden gekozen door
vermogenden, waardoor zij heel lang de belastingaanslag uit gaan stellen
en die vierenhalf jaar waarschijnlijk een grote onderschatting is van de
daadwerkelijke duur dat aandelen aangehouden worden. Wat nou als de
budgettaire tegenvallers nog groter worden? Hoe wil mevrouw Van Eijk dat
gaan ondervangen, met een voorheffing doen, met differentiatie in de
tarieven, met iets anders dat voor de VVD te dragen is? Ik ben heel
benieuwd.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Grinwis. Ik attendeer u wel op mijn opmerking over
"kort en bondig".
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Precies het punt van de ramingen heb ik in mijn inbreng aangeraakt,
omdat die gepaard gaan met heel veel onzekerheid. Dat was bij de eerdere
wetsbehandelingen niet anders. Dat is nu ook zo. We hebben eerder een
discussie gehad over de aannames die gedaan worden om te komen tot
ramingen. Ik herinner me nog de discussies over de Wet
tegenbewijsregeling en de hersteloperatie. Nu blijkt ook dat daar
behoorlijke afwijkingen in zitten. Deze kan in die zin ook afwijken. Dat
kan in positieve en in negatieve zin. Het is bijvoorbeeld heel erg
afhankelijk van marktomstandigheden, maar ook van het gedrag van
belastingplichtigen. Het risico dat producten op een bepaalde manier
verpakt kunnen worden, dat er gepland gaat worden en dat aanbieders erop
zullen inspelen wordt onderkend. Deze inschatting is nu gemaakt met de
beste informatie die nu beschikbaar is. Daar hebben we het op dit moment
gewoon mee te doen.
De heer Stultiens (PRO):
Mevrouw Van Eijk sprak eigenlijk niet tegen waar de heer Grinwis en ik
over spraken. Kranten spreken over "boekhoudkundige zwendel",
"financiële lijken" die uit de kast kunnen komen en VVD-belang dat boven
het landsbelang gaat. Betekent dat dat zij deze analyse deelt? Zo niet,
waarom hebben deze experts en economen volgens haar ongelijk?
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Het debat vorige week ging hier ook al over. De begrotingsregels zijn
ook in dit geval toegepast met een dekking die in deze kabinetsperiode
in orde is en ook structureel gedekt is. Ik realiseer me ook dat er
bedragen het saldo in lopen na 2031. Tegelijkertijd is de inschatting
van het kasritme waarmee de budgettaire derving optreedt hoogst onzeker.
Dat gezegd hebbende, zijn de begrotingsregels gevolgd. De budgettaire
derving is gedekt conform die begrotingsregels. Met dat voorstel zijn
wij deze wet nu aan het behandelen. Als we daarmee een grote onzekerheid
wegnemen en een probleem oplossen dat we continu maar voor ons uit aan
het schuiven zijn, dan heeft dat de steun van mijn fractie.
De heer Stultiens (PRO):
Alle economen, analisten en columnisten zeggen: dit is niet gedekt. Maar
mevrouw Van Eijk zegt: het is wel gedekt. Het FD ziet het dus verkeerd,
Elsevier ziet het verkeerd, de heer Grinwis ziet het verkeerd, Bas
Jacobs ziet het verkeerd, ik zie het verkeerd. We hebben het allemaal
verkeerd begrepen. Kunt u nog één keer uitleggen waarom het wel gedekt
is, zowel structureel als in de hele tabel? Wij lezen namelijk allemaal
een gat van 17,5 miljard. Er is overigens ook structureel geen dekking.
Ook dat klopt niet. Dat is een sidenote. Wat ziet iedereen verkeerd wat
mevrouw Van Eijk beter ziet?
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Wat ik zeg: er zijn begrotingsregels met elkaar afgesproken. Dat
betekent dat dit voorstel is gedekt binnen de kabinetsperiode en
structureel. Dat is wat ik zeg.
De voorzitter:
De heer Stultiens, afrondend.
De heer Stultiens (PRO):
Wat is dan de structurele dekking volgens haar, welk bedrag?
Mevrouw Van Eijk (VVD):
In de brief van 3 november, waarin zowel de novelle box 3 zit alsook het
aangepaste pakket voor het Belastingplan, zit een dekking die
rondrekent.
De heer Stultiens (PRO):
Nee, hier komt ze niet mee weg, voorzitter. Dat vroeg ik niet. Wat is de
structurele dekking?
De voorzitter:
Meneer Stultiens, u heeft eigenlijk uw drie vragen gehad. Ik sta deze
nog wel toe.
De heer Stultiens (PRO):
Dat is terecht. Dan mag zo Grinwis weer en dan ga ik daarnaar weer. Ik
vroeg wat de structurele dekking is. We weten allemaal dat het niet waar
is. Ik wil graag horen: wat is de dekking, het precieze bedrag? Wat is
de structurele dekking volgens mevrouw Van Eijk?
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Ik ga hier niet in mee. Ik blijf bij de woorden die ik niet gebruikt
heb. Het is gedekt binnen de kabinetsperiode en ook structureel.
De voorzitter:
Ik zie de heer Dijk namens de SP.
De heer Jimmy Dijk (SP):
Ik ga toch even mee in dit treintje. Dit is namelijk gewoon de hamvraag.
Ik vind het echt onbegrijpelijk dat je, als je de tabel leest, op een
tekort uitkomt van 17,5 miljard. Terwijl er voor andere dingen nooit
geld is, schudt de VVD-minister dit zomaar uit de mouw en wordt dat hier
door een VVD-Kamerlid verdedigt dat donders goed weet dat het helemaal
niet structureel gedekt is. Dus klopt het dat er in 2040 nog altijd een
tekort is van 640 miljoen euro per jaar?
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Nee, dat klopt niet.
De heer Jimmy Dijk (SP):
Dan wil ik toch van mevrouw Van Eijk weten hoe ze dit dan dekt. Welk
bedrag?
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Ik ga hier niet in mee. In algemene zin stuurt het kabinet op dekking
binnen de kabinetsperiode en structureel. Dat is gewoon de gebruikelijke
begrotingssystematiek en dat is hier ook gebeurd. Bij het vorige
dekkingspakket heeft de Kamer in meerderheid gezegd: dit willen we
anders. Het kabinet heeft bekeken waar de meerderheden liggen en is met
een aangepast dekkingsvoorstel gekomen. Als het om incidentele
opbrengsten uit box 2 gaat: ook dat is eerder gebeurd, in 2014, onder
leiding van minister Dijsselbloem. Dat doen we nu dus hier ook. Ik heb
hier niks aan toe te voegen. Dit voorstel is gedekt binnen de
kabinetsperiode en structureel conform de begrotingsregels.
De voorzitter:
Meneer Dijk, afrondend.
De heer Jimmy Dijk (SP):
Dit is frappant, want dan vraag je dus heel concreet hoe, en dan zegt de
woordvoerder van de VVD: ik ga hier niet in mee. Ja, dat is lekker
makkelijk. Bij iedere moeilijke vraag die je krijgt, kun je dan zeggen:
nou ja, ik ga hier niet in mee. Waarom geeft u niet heel simpel antwoord
op die hele simpele en concrete vraag?
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Er zit een budgettaire tabel bij dit voorstel. Daarin staan de
dekkingsmaatregelen opgenoemd. Als je kijkt naar die tabel, dan zie je
dat het gedekt is binnen de kabinetsperiode en structureel, in samenhang
met het pakket rondom het Belastingplan zoals dat ook op 3 november naar
de Kamer is gestuurd.
De voorzitter:
Ik zit even met een dilemma, want de heer Dijk wil nog een vraag
stellen, maar de heer Grinwis en de heer Stultiens ook. Volgens mij heb
ik aangegeven dat we het in drie termijnen doen. Heeft u die vraag nu
echt nodig? Oké, dan is de heer Grinwis.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Mevrouw Van Eijk gaf vorige week plenair al toe dat het verschil tussen
de 100 miljoen die het structureel kost en de 14 miljoen die het
beperken van excessief lenen oplevert, gewoon 86 miljoen negatief is.
Dat gaf mevrouw Van Eijk vorige week toe. Waarom dan vandaag niet ook
gewoon? Ze wil zichzelf toch vanavond in de spiegel kunnen
aankijken?
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Daar heeft de heer Grinwis gelijk in.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Wat nou als ik in de tweede termijn een motie indien om de Lelylijn, de
Rijnenburglijn en de IJmeerverbinding aan te gaan leggen vanaf 2032 en
ik symbolisch voor elke lijn €1 dekking zal inleggen gedurende de
kabinetsperiode? Steunt mevrouw Van Eijk zo'n motie?
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Nee, die wordt niet door ons gesteund.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Is dat dan vanwege geweldige financiële dekking in overeenstemming met
de doctrine van Heinen of is dat omdat de VVD niks opheeft met het
ov?
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Dat laatste beeld herken ik niet, zeg ik tegen de heer Grinwis. Ik denk
dat de behandeling van de IenW-begroting in heel goed overleg, die breed
door de Kamer wordt gesteund, zowel ziet op infra als op ov. Ook als je
kijkt naar het pakket dat in het voorjaar met elkaar is afgesproken over
de energiecrisis, zie je dat er ook steun van de VVD is gekomen voor
iets van het ov. Ik denk dus dat dit geen juiste weergave is.
De voorzitter:
U heeft ook uw drie interrupties gehad.
De heer Stultiens (PRO):
Na acht keer vragen geeft mevrouw Van Eijk toe dat het structureel geld
kost, want 100 min 14 is 86. Het kost dus 86 miljoen euro per jaar.
Waarom zei ze dan net van niet? Waarom zei ze dat het structureel gedekt
was? Waarom geeft ze nu pas toe dat dat niet klopt?
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Het gaat hier om nogal grote bedragen en dan kun je tot op de laatste
komma iets moeten dekken. Het overgrote deel van dit pakket is gedekt.
En ja, er blijft nog een kleine opgave structureel over.
De heer Stultiens (PRO):
Nu wordt het wel pijnlijk, want hier wordt beweerd dat het overgrote
deel gedekt is. Er staat 17,5 miljard euro open. Dat is €1.000 per
Nederlander. Structureel kost het geld. Wiskundig gezien, mis je dus een
oneindig groot bedrag aan geld en dan wordt er hier gezegd: nee, de
dekking loopt rond. Pas na negen keer vragen wordt het toegegeven. De
vraag blijft staan waarom die enorme draai door de VVD en de rest van
coalitie gemaakt is. Het hele jaar werd er namelijk gezegd dat er een
goede dekking moest komen. Alle moties zeiden gewoon: kom met dekking
binnen het vermogensdomein. Zelfs de motie van JA21 zei: dekking binnen
het vermogensdomein. Die ligt er vandaag niet. Dan is het
woordvoeringslijntje: nee, het is grotendeels gedekt. Maar het is niet
gedekt. Waarom geven ze dat niet gewoon toe? Waarom zeggen we als Kamer
niet dat ze gewoon met een fatsoenlijke dekking moeten komen voor deze
gigantische, peperdure blanco cheque aan vermogenden?
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Ik zie dat er in eerste instantie een dekkingsvoorstel naar de Kamer is
gestuurd dat niet kon rekenen op steun van een meerderheid. Er zijn
verschillende moties aangenomen, onder andere de verlaging van het
tarief in box 2. Ik zie dat het kabinet zijn best heeft gedaan om te
komen tot een dekking die door een meerderheid van de Tweede Kamer kan
worden gedragen. Dat ligt nu voor en dat heeft onze steun.
De voorzitter:
De heer Stultiens, afrondend.
De heer Stultiens (PRO):
Er is een motie aangenomen — meerdere moties trouwens — die zei: kom met
een dekking binnen de vermogenstermijn. Die motie werd gesteund door de
VVD, maar die wordt niet uitgevoerd. De vraag blijft dus staan, zeker
aan een partij die wil uitstralen van de financiële degelijkheid te
zijn: waarom accepteert uw partij dat hier een blanco cheque van 17,5
miljard wordt uitgedeeld? Alle economen zeggen daarvan dat het
boekhoudkundig gepruts is. En dan is de poging: klein maken, het klopt
allemaal niet. Waarom zeggen we niet: voer die motie uit en kom met
dekking! Eelco Heinen heeft negen maanden gezocht. Nou, dan moet hij
maar wat langer zoeken. Er is nog geen dekking. Waarom steunt de VVD
niet gewoon de eigen motie en waarom draait ze nu zo, waardoor er een
blanco cheque wordt geaccepteerd? Dat blijft de vraag.
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Ik blijf bij mijn punt dat dit voorstel is gedekt conform de
begrotingsregels binnen de kabinetsperiode. En als dit punt zo groot is
voor PRO — en blijkbaar is dat heel erg groot — dan heb ik dat wel
gemist in de discussie rondom de hervormingen van SZW, waarbij ook een
heel groot deel van de hervormingen, de bezuinigingen, die zijn
teruggedraaid en geschrapt, niet is gedekt.
De heer Stultiens (PRO):
Ze spreekt mij persoonlijk aan.
De voorzitter:
Het probleem is dat ik net tegen uw collega's heb gezegd dat dat niet
kan na drie termijnen. Een reactie mag wel, kort, maar geen vraag.
De heer Stultiens (PRO):
Het is wetgeving dus we kunnen vandaag zo veel interrumperen als we
willen. Ik word aangesproken. Eigenlijk is het beste antwoord: ja,
meneer Heinen is een boekhoudkundige prutser en een paar maanden geleden
deed hij het ook verkeerd. Ja, dat klopt, toen was er ook geen dekking.
Mijn partij zei toen al: dek het binnen vermogen en winst. Dat zeggen we
al een halfjaar, dat zeggen we al tien jaar. Wij moeten als
oppositiepartij dus niet het verwijt krijgen: meneer Heinen heeft geen
dekking. Dat klopt, dat was toen al een probleem. Maar waarom ik het nu
erger vind, is dat toen werd gezegd: we houden de AOW zoals die is. Nu
wordt gezegd: we gaan 18 miljard uitdelen aan box 3-beleggers. Maar u
heeft gelijk, mevrouw Van Eijk, meneer Heinen is inderdaad vaak
inconsistent. Dat klopt.
De voorzitter:
Dank u wel, ik kijk even rond. De heer Dijk.
De heer Jimmy Dijk (SP):
We kregen geen goede antwoorden op deze vraag. Ik denk dat ik wel weet
welke belangen er spelen. Maar ik heb een andere vraag: vindt mevrouw
Van Eijk de concentratie van vermogen bij een zeer geringe groep mensen
in ons land, in de wereld, een probleem?
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Dat is wel een hele brede vraag. Waar de discussie vandaag over gaat en
de afgelopen week over is gegaan, is de vraag wie die vermogenden dan
zijn. Dan zie ik heel veel ondernemers, die heel hard werken, die
risico's nemen, die banen creëren, die wat opzijzetten voor hun oude dag
of die een pandje hebben aangekocht voor de verhuur. Bij heel veel
partijen zijn dat al snel de vermogenden. Daar ga ik niet in mee.
Daarmee vind ik dus ook dat het stelsel eerlijker moet en dat de
inkomsten uit vermogen die je geniet, ook netjes moeten worden belast.
Dat is de discussie die we hier vandaag met elkaar hebben.
De heer Jimmy Dijk (SP):
Ik ga toch mijn vraag herhalen: vindt mevrouw Van Eijk het een probleem
dat er al jarenlang een vermogensconcentratie plaatsvindt, met name in
de echte top — ik heb het niet over de bakker of de slager — die steeds
machtiger wordt door die concentratie van vermogen? Vindt zij dat een
probleem?
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Ik zie dat er een concentratie van vermogen plaatsvindt bij een hele
kleine groep. Ik denk niet dat het zwaarder belasten van vermogen in het
algemeen in Nederland daarvoor een oplossing is.
De heer Jimmy Dijk (SP):
Dan beschouw ik dit als een antwoord op mijn eerste interruptie. Dat is
fijn, want daar ging het namelijk om: gaat deze wet iets doen aan het
tegengaan van concentratie van vermogen aan de top?
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Deze wet zorgt in ieder geval voor een eerlijkere belasting op inkomsten
uit vermogen. Als het gaat over de groep waar de heer Dijk het over
heeft, dan zit die niet in box 3. Dan heb je andere maatregelen met
elkaar te nemen. Dat doe je bij voorkeur in internationaal verband dan
wel in Europees verband, omdat het heel onverstandig is om dat vanuit
Nederland alleen te doen. Dat weet de heer Dijk ook.
De voorzitter:
Ik kijk naar meneer Dijk. Ik kijk overigens ook naar mevrouw Van Brenk,
die ook iets wil vragen. Meneer Dijk, u bent eigenlijk toe aan uw derde
interruptie in dit blokje. Als u geen eindconclusie heeft, dan ga ik
eerst naar mevrouw Van Brenk en dan kunt u daarna weer.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Ik wil graag weten hoe de VVD aankijkt tegen het advies van de Raad van
State.
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Het advies van de Raad van State horen wij serieus te nemen. Daarom
verwees ik al naar de Wet werkelijk rendement box 3 en de Wet
tegenbewijsregeling, die wij hier eerder in de Kamer hebben behandeld.
Daar lagen ook zeer kritische adviezen van de Raad van State aan ten
grondslag. Een van de kritiekpunten betrof het hybride stelsel en het
feit dat er inderdaad nog een winst- en een aanwasbelasting in het
voorstel zaten. Daarmee loopt de belastingheffing in de verschillende
boxen, box 2, box 3 en de vennootschapsbelasting, heel erg uit de pas,
ook internationaal, zo zal ik maar zeggen.
Ik zie dat er met dit voorstel een belangrijke verbetering is. Wat
betreft de zorgen die de Raad van State en de Belastingdienst hebben
geuit over de uitvoering, denk ik dat het kabinet er verstandig aan
heeft gedaan om te kijken naar een later moment van invoering. Dat is
2029, zodat iedereen voldoende tijd heeft om zich daarop voor te
bereiden. De stelselwijziging naar werkelijk rendement is op zichzelf
complex en zal altijd heel veel van de uitvoering vragen.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Het is duidelijk dat het complex is. Vijf rode vlaggen van de
Belastingdienst: dat is nogal wat. In ieder geval voor 50PLUS blijft de
vraag dan ook of we er niet verstandig aan zouden doen om wat meer de
tijd te nemen om te zorgen voor goede en deugdelijke wetgeving. Wat
vindt de VVD daarvan?
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Ik denk niet dat de uitvoering nu per se vastloopt of rode vlaggen geeft
vanwege de inhoud van het wetsvoorstel. De complexiteit zit 'm echt in
het werkelijk rendement en de vermogenswinstbelasting. Dat ga je nu niet
een-twee-drie oplossen. Het feit dat er meer tijd wordt genomen en we
koersen op 1 januari 2029 betekent in ieder geval dat we het met elkaar
verbeteren, in overleg met de ketenpartners zoals banken en andere
partijen die gegevens moeten aanleveren. De Belastingdienst beschikt
daarmee over de contra-informatie om te kunnen handhaven. Ik denk niet
dat je heel veel meer verbeterslagen kan maken. Ik denk wel dat het hele
raamwerk verbeterd wordt met de Wet vermogenswinstbelasting die volgend
jaar naar de Kamer komt, maar dat doet nu niet af aan de
uitvoerbaarheid.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik kijk naar de zijde van de Kamer om te zien of alle
interrupties die men wilde plegen, gepleegd zijn. Dat is volgens mij het
geval. Dan dank ik mevrouw Van Eijk. Dan gaan we naar de heer Stoffer,
die gaat spreken namens de SGP.
De heer Stoffer (SGP):
Dank, voorzitter. Er wordt al lang gesproken over de toekomst van box 3.
Al meer dan tien jaar ligt er de ambitie om over te stappen naar een
heffing op basis van werkelijk rendement. Er zijn diverse uitspraken
door de Hoge Raad gedaan waarmee de wetgever aan het werk is gezet.
Allerlei wetten zijn in de afgelopen jaren door het parlement geloodst
om de situatie te verbeteren, maar nog steeds ligt er geen breedgedragen
en toekomstbestendig plan. Ook het wetsvoorstel dat nu in de Eerste
Kamer ligt, is in deze vorm wellicht geen lang leven beschoren.
Intussen hebben burgers en ondernemers de gevolgen van de trage
voortgang stevig ondervonden. Spaargeld werd jarenlang te hoog
aangeslagen. Dat is gelukkig grotendeels opgelost. Ondernemers die
gespaard hebben voor hun pensioen zien hun rendementen grotendeels
opgaan aan belastingafdrachten. Op de woningmarkt zijn de gevolgen
zichtbaar in de vorm van een lager aanbod van huurwoningen. Dan hebben
we het nog niet eens over de positie van verpachte landbouwgronden,
eigenaren van vakantiewoningen en kleine particuliere beleggers.
Voorzitter. Tegen deze achtergrond is de SGP blij dat er nu een voorstel
ligt waarmee er wel een stap vooruit wordt gezet. Ook met de novelle
waar we vandaag over spreken, wordt het stelstel niet perfect, maar het
is wel een stap in de goede richting. In beginsel staan we dan ook
positief tegenover de novelle.
Voorzitter. Veel van onze vragen zijn beantwoord in de schriftelijke
vragenronde. Dank overigens voor de snelle beantwoording. We hebben nog
wel een aantal openstaande vragen.
Allereerst over de uitvoering. Er is al eerder opgemerkt dat er een zeer
kritische uitvoeringstoets van de Belastingdienst over deze novelle
ligt: vijf rode vlaggen en het oordeel "onuitvoerbaar voor het jaar
2028". Dat kan het kabinet maar ook de Kamer niet zomaar naast zich
neerleggen. De Raad van State legt terecht de vinger bij de
uitvoeringsproblemen. Volgens mij is het daarom ook goed dat het kabinet
ervoor heeft gekozen om het voorstel zo snel mogelijk maar uiterlijk
2029 in te voeren. Ik las in de schriftelijke antwoorden dat het kabinet
in de komende weken nog bekijkt of invoering per 2028 haalbaar is. Die
toets zien we uiteraard graag tegemoet. Gelijk ook maar de vraag of ik
kan aannemen dat de novelle vanaf 2029 wel uitvoerbaar is. Kan de
staatssecretaris hier aangeven wat daarvoor nodig is?
Voorzitter. Vooral de gegevensaanlevering blijkt een heikel punt. Banken
en andere financiële instellingen moeten allerlei gegevens aan de
Belastingdienst aanleveren en ik snap dat dat een uitdaging is. Tegelijk
is ons financiële stelsel enorm gedigitaliseerd. Vrijwel alles is aan
elkaar gekoppeld. Ik snap dat het veel van financiële instellingen
vraagt, maar het moet, met al die gegeven die al bijgehouden worden,
toch mogelijk zijn om die gegevens te delen? Ik roep de staatssecretaris
op om deze uitdaging samen met de bankensector maar ook met andere
financiële instellingen op te pakken. We voorzien het risico dat ook
deze novelle alsnog vertraging gaat oplopen, waardoor de invoering
bijvoorbeeld pas in 2030 kan gebeuren. Mijn vraag is of de
staatssecretaris dat risico ook ziet. Als dat zo is, gaat hij dat dan op
de een of andere wijze proberen te voorkomen, of neemt hij dat extra
jaar, of misschien nog langer, ook voor zijn rekening?
De voorzitter:
U krijgt een interruptie van de heer Grinwis.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Ik denk dat de heer Stoffer hier op een terecht risico wijst. Als hij
dat risico zelf weegt en als hij het advies van de Raad van State leest,
de uitvoeringstoets en de mails van de Nederlandse Vereniging van
Banken, en als hij bovendien kennisneemt van de gebrekkige dekking van
het hele voorstel van de minister van Financiën, komt hij dan niet tot
de conclusie: we kunnen beter goed naar het advies van de Raad van State
luisteren, dat hele zwikkie terughalen uit de Eerste Kamer en een nieuwe
wet maken waarin we alle vermogensbestanddelen in één keer onder de
vermogenswinstbelasting brengen, dus ook crypto en edelmetalen als goud,
die nu een jaar lang blijven liggen sudderen en moeten wachten op de
vermogenswinstbelasting?
De heer Stoffer (SGP):
Volgens mij waren dat een heleboel vragen in één keer. Over de dekking
ga ik zo dadelijk nog wat zeggen. Daar was ik juist bij aangekomen. Maar
dat niet ieder bestanddeel er gelijk in komt: ik hoor straks graag van
de staatssecretaris hoe we dat moeten zien. Laat ik in algemene zin
zeggen: ik heb liever dat we het goed doen en er iets langer over doen,
dan dat we het net te snel hebben gedaan en daarom dadelijk in de
uitvoering tegen allerlei narigheid en ellende aanlopen, wat opnieuw
allerlei mensen zou raken. Ondernemers die onzeker worden, sparende
mensen die denken "wat moet ik hier nou mee?", de Belastingdienst die
het niet aankan. Als je niet uitkijkt, kom je in een heel moeilijke
situatie.
Mijn vragen van zojuist zijn dan ook duidelijk gericht op één ding:
laten we het alsjeblieft zeker weten voordat we die stap nemen, en niet
bij voorbaat al denken dat het dadelijk wellicht mis kan gaan. Vandaar
dat ik ook nadrukkelijk aangeef dat het wat ons betreft ook in 2030 zou
kunnen, als het dan maar goed gaat.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Dank. Dat vind ik een verstandige lijn. Maar is het dan niet
verstandiger om direct die andere keuze te maken? De kans dat het 2030
gaat worden, is heel groot, laten we dan maar in één keer een goed
wetsvoorstel maken voor 2030, en laten we voor de twee jaar die
openvallen, 2028 en 2029, een kostenaftrek introduceren voor ten minste
vastgoed, zodat we het pijnpunt met betrekking tot het vastgoed in die
twee jaar oplossen.
De heer Stoffer (SGP):
Ik wil straks eerst de beantwoording vanuit het kabinet afwachten op de
vraag waar je naartoe moet. Dat laatste punt, daar ben ik zeker
voorstander van. Daar hebben wij ook al eerder opmerkingen over gemaakt.
Dat hebben wij ook gezamenlijk gedaan, dus daar ben ik zeker voor,
voorzitter.
De voorzitter:
Gaat u verder met uw betoog, meneer Stoffer.
De heer Stoffer (SGP):
Voorzitter. Dan was ik aangekomen bij de dekking, want dat is een
veelgehoord kritiekpunt op de novelle. Laat ik zeggen dat wij allereerst
heel blij zijn dat de oorspronkelijke dekking van tafel is. Mijn collega
Flach heeft tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen een motie
ingediend om de enorme lastenverzwaring ook voor kleine beleggers in
2027 te schrappen. Die motie is niet aangenomen, maar wonder boven
wonder wel uitgevoerd, dus dank daarvoor. Meestal gaat het namelijk
andersom, voorzitter. Tot 2031 is het voorstel dus helemaal gedekt. Maar
ook wij zien dat het daarna niet volgens de begrotingsregels lijkt te
gaan. Mijn vraag aan de staatssecretaris — misschien is het ook wel een
retorische vraag, omdat we het al gezien hebben — is: klopt het dat
volgende kabinetten dat budgettaire gat vanaf 2032 moeten oplossen? De
vraag daarbij is: in hoeverre kunnen extra overschotten uit de
tegenbewijsregeling daarvoor ingezet worden? Volgens mij kiest het
kabinet voor een verstandige route om een deel van het overschot uit die
tegenbewijsregeling nu al in te zetten. Ook de tijdelijke verlaging van
de tarieven in box 2 lijkt ons verstandig, want daarmee komt er extra
geld vrij, waarmee ook extra inkomsten worden gegenereerd.
De verlaging van het bedrag binnen de regeling excessief lenen roept bij
ons wel veel vragen op, want veel ondernemers hebben vanuit hun eigen bv
geleend en zijn ervan uitgegaan dat die drempel gelijk zou blijven. De
drempel wordt nu in vijf stappen vanaf volgend jaar verlaagd. Mijn vraag
is: in hoeverre geeft dit ondernemers tijd om hierop te anticiperen? Is
een meer geleidelijke afbouw niet beter, zo vraag ik aan de
staatssecretaris.
Voorzitter. Met deze novelle worden ook aandelen onder het regime van de
vermogenswinstbelasting geplaatst. Voor de resterende 10% van het
vermogen volgt deze overgang per 2030. Dat roept bij ons wel vragen op,
en niet alleen bij ons. Ook de Raad van State plaatst hier kritische
kanttekeningen bij. Ontstaat er bijvoorbeeld geen rechtsongelijkheid,
vraag ik aan de staatssecretaris. Ik wijs er daarbij ook op dat de
manier waarop eenzelfde vermogensbestanddeel gehouden wordt, de wijze
van heffing bepaalt. Daarnaast lijken verzekeringsproducten, crypto en
andere vermogensbestanddelen straks voor één jaar onder de
vermogensaanwasbelasting te gaan vallen. Waarom wordt er, nu de
uitvoering van deze novelle pas voor 2029 gepland staat, dan niet voor
gekozen om per 2029 de volledige overstap naar een
vermogenswinstbelasting te maken? Ik overweeg op dit punt een motie,
maar dat is natuurlijk afhankelijk van de beantwoording die komt.
Voorzitter. De novelle past de Wet werkelijk rendement box 3, die in de
Eerste Kamer ligt, aan. Dat is een wet waar we als SGP tegen hebben
gestemd om allerlei redenen, maar een daarvan is de behandeling van
vermogen bij huwelijk of echtscheiding. Dat blijft gezien worden als een
vermogensoverdracht, waardoor er afgerekend moet worden. Wat ons betreft
is dat onwenselijk. Daarnaast blijft de vastgoedbijtelling bestaan in
het wetsvoorstel. Tweede woningen die niet verhuurd worden, worden
daardoor voor een rendement van 3,35% aangeslagen, terwijl er geen
rendement is. Als we echt willen heffen op basis van werkelijk
rendement, dan moet die vastgoedbijtelling dus vervallen.
Ook de behandeling van verpachte landbouwgronden kan tot serieuze
problemen leiden. Ik heb daarover in januari van dit jaar een motie
ingediend. Die motie is nog nooit uitgevoerd, dus mijn vraag, een beetje
parallel aan de vorige motie die niet aangenomen werd maar wel
uitgevoerd, is: zou deze misschien alsnog uitgevoerd kunnen worden?
Vererving of schenking van verpachte landbouwgronden wordt namelijk ook
gezien als een heffingsmoment, terwijl er geen sprake is van liquide
winsten. Sterker, de pachtcontracten maken het vaak onmogelijk om de
vermogensaanwas liquide te maken. Ik ben blij dat de staatssecretaris in
de schriftelijke antwoorden aangeeft bekend te zijn met de problematiek,
maar daarmee is het probleem nog niet opgelost. Mijn vraag is dan ook:
waarom kiest de staatssecretaris er niet voor om dit probleem op te
lossen? Ik overweeg nog een amendement op dit punt.
Voorzitter. Ik weet dat de staatssecretaris bezig is geweest met ideeën
om de wet zoals die nu in de Kamer ligt, te verbeteren. We hebben
daarvoor ook suggesties aangedragen. Mijn vraag is wat de status van die
suggesties is, want volgens mij is dat geen verloren werk, maar blijven
die oplossingen nodig. Mijn vraag is: deelt de staatssecretaris dat? Ook
hierbij overweeg ik, afhankelijk van de beantwoording, een motie.
Dat was mijn bijdrage, voorzitter. Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Stoffer. Ik zie geen andere interrupties voor u. Dan
gaan we naar de heer Vlottes, die gaat spreken namens de PVV.
De heer Vlottes (PVV):
Voorzitter, veel dank. Ik zeg weleens vaker bij fiscale debatten: een
debat zonder box 3 is geen fiscaal debat. Maar dat het zo'n ellende en
zo'n chaos zou worden, had ik ook niet kunnen bevroeden. Hoewel we
midden in het circus van het Belastingplan zitten, walst box 3 er nog
even tussendoor, maar met dezelfde gemene deler: er kan weer niets.
Sommige dingen veranderen kennelijk nooit. Tijdens de behandeling van de
Wet werkelijk rendement moest deze voor 15 maart door de Tweede Kamer
zijn, anders zou de wet niet meer per 1 januari 2028 in werking kunnen
treden. Dat werd destijds nog vurig verdedigd door deze
staatssecretaris. Ieder voorstel, iedere aanpassing, zou ertoe kunnen
leiden dat 2028 niet meer gehaald werd, met een miljardenderving tot
gevolg. Nu is het november en moet deze novelle, toch een hele grote
wetswijziging, er binnen een week doorheen gejast worden. Waar is dit
kabinet nou helemaal mee bezig?
Die belachelijke wet die het mogelijk maakte dat ook papieren,
ongerealiseerd rendement werd belast, is op 12 februari aangenomen,
onder andere door de huidige coalitie. Maar een maand na de stemming
ontstond er een hausse aan internationale kritiek op dit wetsvoorstel
van unrealized gains, oftewel ongerealiseerde rendementen, met als
gevolg dat de minister van Financiën met het eerste bommetje kwam: de
Wet werkelijk rendement gaat terug naar de tekentafel. In zijn woorden:
"Ik denk dat hier gewoon iets niet is goed gegaan en dat de huidige wet
moet worden aangepast." Ja, je zou het haast niet verwachten. Jarenlang
gesoebat hier in de Kamer, talloze ellenlange en eindeloze debatten over
het waanzinnige concept van een vermogensaanwas, het belasten van
papieren rendement. Maar een maand na stemming en vooral heel veel
internationale kritiek later valt het kwartje bij de minister. Zo
ontstond het begin van alle ellende.
Toen ontstond er namelijk een man met een missie en een zelfbenoemde
hyperfocus: direct naar een vermogenswinstbelasting, ongeacht de
consequenties. De kleine spaarder was de klos en rücksichtslos werden de
heffingsvrije voet en het heffingsvrije resultaat gehalveerd. Mensen met
een relatief bescheiden spaarrekening of relatief bescheiden beleggingen
moesten ineens vermogensbelasting gaan betalen. Alles werd uit de kast
getrokken.
Voorzitter. De kleine spaarder is nu dan ontzien, maar wat ligt er nu
feitelijk voor ons? Ik zei het al, het idee was een volledige
vermogenswinstbelasting, in eerste instantie per 2028, maar dit kan ook
maar zo 2029 worden en dan zijn wij er nog niet, want de resterende 10%
aan vermogensbestanddelen valt pas in 2030 onder de
vermogenswinstbelasting. In de tussenliggende een à twee jaar moet er op
basis van een vermogensaanwas, dus weer dat papieren rendement,
belasting betaald worden. Nogmaals, waar is dit kabinet nou helemaal mee
bezig?
Ook de Raad van State laat geen spaan heel van deze novelle. In normale
taal: "Gooi deze wet in de prullenbak. U komt niet langs start, maar er
is wel een gat van 17,5 miljard." Hoe beoordelen de staatssecretaris en
de minister dit advies? Waarom niet gewoon opnieuw beginnen? Heeft de
staatssecretaris of misschien wel de minister, hier niet aanwezig, er
misschien helemaal geen vertrouwen meer in dat het kabinet de kerst nog
haalt en probeert hij zo om in ieder box 3 er nog even doorheen te
fietsen? Graag een reactie.
Voorzitter. Dan het debacle rond de dekking. De staatssecretaris en de
minister hadden namelijk niet genoeg tijd om de dekking rond te krijgen
en stuurden het wetsvoorstel dus met de oude dekking. Over deze
fantoomdekking rond de tariefverlaging van box 2 staat één ding wel
vast: een tariefverlaging kost op de lange termijn natuurlijk altijd
geld. Toch ligt die hier voor en wordt er, zoals het nu voorligt,
donderdag over gestemd. Nogmaals de vraag: waar is dit kabinet nou
helemaal mee bezig?
Los van deze opbrengsten heeft deze dekking in ieder geval een gat van
17,5 miljard. Het is alsof een bedrijf failliet dreigt te gaan en
besluit de spullen voor de helft van de normale prijs te verkopen. De
staatssecretaris en de minister runnen deze winkel, alleen in deze ene
maand, in de uitverkoop. Ze zeggen vervolgens: wij hebben onze zaakjes
prima op orde. Daarna gaat de boel failliet. Ik vraag de
staatssecretaris, en ook de minister: neemt hij deze dekking zelf nog
wel serieus? Kan hij in dit licht ook reageren op hoogleraar Jacobs, die
spreekt van boekhoudkundige zwendel?
Over boekhoudkundige zwendel gesproken: ook de staatssecretaris heeft
zich hier schijnbaar bij aangesloten. Neem de dekking van meevallers
rondom de hersteloperatie in box 3. Nog niet zo lang geleden, afgelopen
juni, bestond deze opbrengst nog helemaal niet. Zo zei de
staatssecretaris: "We hebben ook nog de begrotingsregels met elkaar. Dat
hoef ik u niet te vertellen, vrees ik. Maar het geld zomaar even voor
iets anders inzetten, dat is natuurlijk niet hoe we met elkaar omgaan."
Nou, duidelijke taal. Mijn vraag is dan ook: wat is hier gebeurd? Als we
naar de budgettaire reeks kijken, zien we er toch echt zo'n slordige 3
miljard euro voor staan. Wat betekent dit? Afgelopen september was het
deze staatssecretaris nog die zei: "Het is nog te vroeg om aan eventuele
meevallers in de hersteloperatie box 3 definitieve conclusies te
verbinden." Nou, nu zijn we een goede maand verder en is er opeens zo'n
3 miljard te vinden. Hoe zit dit nou?
Voorzitter, concluderend. De novelle leest als een slechte komedie. Alle
regels worden overboord gegooid. Dekking, opbrengsten: niets doet er
meer toe. Maar hoe cru is het dan dat er nu met miljarden wordt
gesmeten, terwijl er ook wordt gesproken over het Belastingplan, waarin
helemaal niets kan. Dat is ook precies het probleem. Miljarden voor
Afrika, miljarden voor Oekraïne, miljarden voor asiel, miljarden voor
klimaat en nu miljarden voor box 3, gedekt en ongedekt, toekomstig of
niet bestaand, maar tegelijkertijd verhoogt dit kabinet wel de lasten op
arbeid de komende jaren, met 8 miljard. Voorzitter, 8 miljard! Ook
volgend jaar gaat de inkomstenbelasting gewoon met miljarden omhoog.
Terwijl de mensen thuis er geen rooie cent bij krijgen, er geen cent is
om de mensen thuis enigszins tegemoet te komen voor de alsmaar stijgende
energierekening, verhoogt dit kabinet schaamteloos de belastingen op
energie, op gas, met nog eens zo'n €0,02 per kuub, terwijl
honderdduizenden huishoudens nu al in energiearmoede leven. Een op de
vier huishoudens durft de komende winter niet eens de verwarming aan te
zetten. Er is ook geen cent om wat te doen aan de gierende inflatie of
aan de boodschappen, terwijl ook deze dit najaar verder door het dak
zullen gaan.
Voorzitter. Het gros van de mensen is helemaal niet geholpen met box 3.
Die zijn bezig met vragen als: "Haal ik het einde van de maand nog wel?
Kan ik mijn kachel wel aanzetten? Kan ik de energierekening betalen, de
huren betalen en de boodschappen betalen? Zij vragen zich af of hun
vrouw of hun dochter nog veilig over straat kan. Of zij vragen zich
bijvoorbeeld af: zal ik naar de specialist gaan in het ziekenhuis voor
de medische aandoening die ik heb of zal ik dat toch maar even
uitstellen vanwege het gigantische stijgende eigen risico? Daar zijn de
mensen mee bezig. Daar doet het kabinet helemaal niets voor. Als het
kabinet niets doet voor de mensen thuis, dan doen wij helemaal niets
voor dit kabinet.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Eerst is de heer Stultiens. Ga uw gang.
De heer Stultiens (PRO):
Dank, voorzitter. De heer Vlottes is eigenlijk snoeihard voor het
kabinet met betrekking tot dit plan. Voor een deel ben ik het ermee
eens, met een aantal passages ook niet. Maar goed, dat weet hij van mij.
Betekent dit dat de PVV het verder niet gaat steunen deze week?
De heer Vlottes (PVV):
Dat moet je toch ook zien in een volgordelijkheid van dingen. Ik zei het
al en sloot er net ook mee af, want het is eigenlijk de kern van mijn
betoog: er wordt voor miljarden aan lasten verhoogd. Miljarden. 8
miljard. Dat weet de heer Stultiens ook. Er wordt voor 8 miljard aan
lasten verhoogd. Daar gebeurt helemaal niets voor, helemaal niets. Dan
komen er hier nu ineens, als een duveltje uit een doosje, miljarden
tevoorschijn waar de gewone mensen, het gros van de mensen thuis, niets
aan hebben. We moeten het echt in die volgordelijkheid van dingen gaan
bekijken. Dat verhoudt zich tot deze novelle en de amendementen in zijn
totaliteit.
De heer Stultiens (PRO):
Ik kan de analyse wel volgen, zeker de kwalificatie. Er worden dingen
gezegd als "een bommetje van Heinen", "een debacle", "fantoomdekking",
"failliete boel" en "slechte komedie". Als ik dit allemaal hoor, neem ik
aan dat de PVV niet gaat instemmen met deze ongedekte cheque van 17,5
miljard aan vermogenden. Klopt die analyse?
De heer Vlottes (PVV):
De analyse is natuurlijk voor de heer Stultiens zelf. Wij zullen alles
daarin afwegen. Zoals ik net getracht heb duidelijk te maken in mijn
tekst, als je kijkt naar de volgordelijkheid van dingen en de
weegschaal, zal ik maar even zeggen, zou ik het zo willen zeggen: als
dit kabinet zich afhankelijk van de PVV wil opstellen, kon het nog
weleens van een koude kermis thuiskomen.
De voorzitter:
Dat is voldoende voor de heer Stultiens.
De heer Oosterhuis (D66):
De heer Vlottes gebruikt allemaal woorden als "ellende", "chaos" en "een
belachelijke wet, die vermogensaanwasbelasting", maar dat was wel een
wetsvoorstel van het vorige kabinet. Daarin was de PVV verreweg de
grootste partij. Waarom heeft dat kabinet dan niet direct een voorstel
voor een vermogenswinstbelasting gestuurd? Dan hadden we deze chaos nu
niet gehad.
De heer Vlottes (PVV):
Dit wetsvoorstel, de Wet werkelijk rendement, waar deze hele chaos op
gebaseerd is, daar hebben wij gewoon tegengestemd, glashard tegen, omdat
wij het natuurlijk gewoon schandalig en raar vinden om op basis van een
papieren rendement mensen te gaan belasten. In de basis zijn wij
natuurlijk absoluut nog voor een vermogenswinstbelasting, maar wel in de
volgordelijkheid van dingen.
De heer Oosterhuis (D66):
Ja, maar dit is natuurlijk precies het probleem: dat de heer Vlottes
tegen die wet heeft gestemd met de PVV en dat de BBB tegen die wet
stemde, dat eigenlijk elke partij die in het vorige kabinet zat, daar de
handen van heeft afgetrokken. Opeens wilden ze een
vermogenswinstbelasting, terwijl toen ze in het kabinet zaten, ze een
vermogensaanwasbelasting wilden. Had dan direct die
vermogenswinstbelasting geregeld, dan hadden we het nu gehad. Nu zitten
we in de chaos, omdat we die bende moeten repareren.
De heer Vlottes (PVV):
Wat een frustratie bij D66. Ik zou zeggen: stap dan uit het kabinet. Dat
is prima. Dan hebben we nieuwe verkiezingen. Ik had al de hoop dat ze
überhaupt het weekend niet zouden halen. Nou ja, hoop doet leven, hoor
ik hier de vertegenwoordiger van D66 zeggen. Ik zou zeggen: stap eruit;
laat het kabinet vallen. Dat is veel beter. Dat is veel beter voor
Nederland.
De heer Oosterhuis (D66):
Volstrekt niet. Hierin kan de heer Vlottes weleens van een koude kermis
thuiskomen, want ik zit hier om oplossingen te verzinnen. Ik had toch
echt gehoopt dat de heer Vlottes die oplossing wat eerder had verzonnen,
want dan hadden we het probleem niet gehad. Dan hadden we nu een
vermogenswinstbelasting gehad en was het hele debat niet nodig geweest.
Ik snap dus niet zo goed waarom de heer Vlottes iedereen van alles
verwijt. Het begin van de fout ligt volgens mij toch echt bij het vorige
kabinet. Wij zijn nu de bende aan het opruimen.
De heer Vlottes (PVV):
Als het Belastingplan een poging van D66 en van deze coalitie is om
problemen op te lossen, komt de vertegenwoordiger van D66 nog niet eens
in de buurt van een oplossing. Er zit gewoon een lastenverzwaring in van
8 miljard. Je moet je diep en diep schamen om de lasten zo te verhogen,
om de energierekening door te laten stijgen en om niks te doen voor de
boodschappen en voor de huren. Als de vertegenwoordiger van D66 dat een
"oplossing" noemt ... Schande!
De heer Jimmy Dijk (SP):
Een korte vraag. De heer Vlottes probeert een rond verhaal te maken. In
zijn laatste interruptie hoor ik hem over de energierekening en de
boodschappen. De prijzen aan de pomp zal ik er nog even bij noemen. Hij
heeft heel veel kritiek op hoe dit gaat en op dit voorstel. Dan ga ik de
vraag die de heer Stultiens net stelde, toch ook even scherp stellen.
Gaat u hier nou voor of tegen stemmen, meneer Vlottes? Ik ben het met u
eens: je moet zulke dingen in samenhang met elkaar zien. Je kan er niet
één ding uit halen en daar geïsoleerd naar kijken. Maar dan is
duidelijkheid van de PVV wel fijn. Bent u voor of tegen dit
voorstel?
De heer Vlottes (PVV):
Ik heb getracht duidelijk te zijn, maar ik zal het herhalen. Dat doe ik
met heel veel plezier. We moeten het echt in de volgordelijkheid van de
dingen bekijken. We zijn absoluut voor een vermogenswinstbelasting.
Tegelijkertijd zie je dat de lasten door dit kabinet, waar de heer Dijk
ook zo tegen in opstand komt, met 8 miljard worden verhoogd.
Tegelijkertijd komen er als een soort duveltje-uit-een-doosje allerlei
miljarden tevoorschijn die gewoon voor box 3 kunnen worden gebruikt.
Tegelijkertijd zien we heel veel miljarden wegvliegen op het gebied van
asiel, stikstof, klimaat en Afrika. Het gaat naar iedereen behalve naar
de mensen thuis. Daar moeten we dan toch eens even serieus naar
kijken.
De heer Jimmy Dijk (SP):
Ik snap niet zo goed waarom de PVV niet gewoon, heel makkelijk, kan
zeggen: we zijn hiertegen.
De heer Vlottes (PVV):
Dat is aan de heer Dijk. Ik heb getracht uit te leggen hoe wij erin
staan. Wij kijken naar de volgordelijkheid van de dingen. Wij moeten
zeker eventjes naar de weegschaal kijken en zien hoe het in zijn
totaliteit tegen elkaar opweegt. Als we dan kijken naar de miljarden die
nu opeens tevoorschijn komen, terwijl er tegelijkertijd niets voor de
mensen thuis gebeurt, dan zou een weegschaal toch door kunnen bewegen.
Maar nogmaals, we gaan het in volgordelijkheid bekijken.
De heer Jimmy Dijk (SP):
Mooi om het over een weegschaal te hebben. U verwacht in een keer dat de
energierekening van mensen naar beneden gaat en dat de btw op
boodschappen wordt verlaagd. Ik begrijp de onduidelijkheid van de PVV
nog steeds niet. Ik ken uw partij als een partij die gewoon strak is en
zegt: pats. Ik vind dit een beetje vaag, sorry.
De heer Vlottes (PVV):
Er zijn miljarden naar Afrika. Om maar iets te noemen: we geven 1,2
miljard uit aan Oekraïne, zodat ze het daar warm hebben in de winter. Ik
gun iedereen een warm huis, maar zeker toch wel de mensen in de huizen
hier in Nederland. Daar gebeurt helemaal niets aan. Dan vind ik het weer
heel erg vreemd dat ik de heer Dijk daar niet over hoor. Ik hoor de heer
Dijk bijvoorbeeld niet over snoeien op ontwikkelingshulp en dat geld
gewoon hier aan de mensen thuis besteden.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Je moet het debat ook een kans geven. Dat voel ik helemaal mee met de
heer Vlottes. Hij had een helder betoog. Volgt uit zijn betoog echter
niet de conclusie dat de PVV-fractie een voorkeur heeft voor de route
die de Raad van State aanraadt? Die is namelijk: "Doe het nou in één
keer goed. Vergeet niet allerlei vermogenscomponenten. Kom met een nieuw
voorstel. Haal het oude voorstel terug uit de Tweede Kamer. Doe het
gewoon in 2030. Doe in de tussentijd bijvoorbeeld nog een kostenaftrek.
Dan heb je het ook afgedekt."
De heer Vlottes (PVV):
Ik heb hierover gezegd wat ik heb gezegd. We hebben dit nu voorliggen.
Dit moet er in een week doorheen gejast worden. Dat is niet onze keuze;
daar hebben wij niet voor gekozen. Tegelijkertijd kan er niets; zoveel
hebben we al wel gehoord. Dan krijg je dus een volgordelijkheid van
dingen. Dan moet je het in zijn totaliteit bekijken. Dat is de keuze die
je moet maken. Dat gaan wij doen.
De voorzitter:
Is dat voldoende? Ja, zie ik. Ik kijk nog één keer of er nog
interrupties zijn.
De heer Hoogeveen (JA21):
Ik hoor het verhaal van de PVV aan. Het enige wat ik eigenlijk nog in
het verhaal mis — het is een oprechte vraag aan de collega — is hoe de
PVV de toekomst van box 3 voor zich ziet. Met andere woorden: wat wilt u
wél?
De heer Vlottes (PVV):
Kijk, wij zijn voor vermogenswinstbelasting. Dat zijn we ook altijd
geweest. Daar hebben we zelf ook moties voor ingediend. Dus dat is de
weg die we zouden moeten gaan.
De heer Hoogeveen (JA21):
Dan is deze novelle dus toch juist iets om heel constructief naar te
kijken? Wat ik nu vanuit de PVV hoor, is dat allerlei bezwaren van met
name de linkerkant van de Kamer worden herhaald, terwijl ik dan zoiets
heb van: dit is de snelste weg naar die vermogenswinst, dus laten we dan
op z'n minst een positieve inslag hebben voor hoe we dat voor elkaar
kunnen krijgen met elkaar.
De heer Vlottes (PVV):
"Constructief", "positieve inslag" in relatie tot dit kabinet krijg ik
niet uit mijn mond. Dus geen haar op mijn hoofd die daaraan denkt.
De heer Hoogeveen (JA21):
Dat vind ik jammer. Ik denk dat er genoeg kritiek te hebben is op dit
kabinet. Alleen, dit gaat wel echt over ons investeringsklimaat, over
beleggers, over mensen die nu in die onzekerheid zitten. Ik denk dat je
met deze novelle juist sneller naar zekerheid werkt. Tja, dan zou ik de
PVV toch willen vragen om dit los te zien van enige vijandigheid jegens
het kabinet.
De heer Vlottes (PVV):
Waar dit ook over gaat, is de betaalbaarheid voor de mensen thuis van de
energierekening. En, nogmaals, van de huren, de boodschappen, de
brandstof inderdaad. Dat is waar de meeste mensen in Nederland mee
geholpen zijn. Die krijgen 8 miljard lastenverhoging voor de
kiezen.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik kijk nog een keer naar links. Ik zie geen interrupties
meer. We gaan naar de volgende spreker van de kant van de Kamer: mevrouw
Van Dijk, namens het CDA.
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Dank je wel, voorzitter. Allereerst dank voor de beantwoording. Fijn dat
we die antwoorden hebben gekregen. Die gaf ook weer wat meer
duidelijkheid op een aantal punten.
Ter voorbereiding op dit debat keek ik even terug naar mijn inbreng in
het WGO van eind december vorig jaar, toen we inderdaad de Wet werkelijk
rendement bespraken. Daarin noemde ik box 3 een "soap". Mijn buurman
noemde het een "comedy". En zoals het in goede soaps betaamt, eindigt
elke aflevering met een cliffhanger. Er is eigenlijk nooit een echt
einde, want steeds komt er een nieuw personage of een onverwachte
wending op het scherm, met een spannende nieuwe verhaallijn. Zo stemde
de Tweede Kamer begin dit jaar in met het voorstel voor de Wet werkelijk
rendement, met de afspraak, ook opgenomen in het coalitieakkoord, om
deze zo snel mogelijk door te ontwikkelen naar een
vermogenswinstbelasting. De volgende aflevering: de behandeling van de
wet in de Eerste Kamer, waar twijfel ontstond over de wenselijkheid van
het hybride stelsel en er dus ook geen meerderheid meer voor was.
Ik spoel nu een paar afleveringen door naar de voorlaatste
onderhandelingsronde, die leidde tot de tweede nota van wijziging op het
Belastingplan 2027. Het kabinet vergaderde tot diep in de nacht en kwam
met het voorstel om per 2028 de Wet werkelijk rendement aan te vullen
met reguliere aandelen, maar met een dekking die echt ook de kleine
spaarder en belegger raakt. Daar hadden we weer een cliffhanger te
pakken! Nu zijn we in de volgende aflevering. De Raad van State heeft
advies gegeven, de uitvoeringstoets is gedaan, het wetsvoorstel is op
basis daarvan uitgesteld naar 2029, met wellicht een nieuwe dekking. En
daar gaan we het vandaag over hebben.
Voorzitter. Dit waren alleen nog maar de laatste paar spannende
afleveringen, maar deze soap, zoals het een goede soap betaamt, is al
jaren op de buis. Ik viel er ruim vijf jaar geleden in, toen mijn
termijn in de Kamer begon. De SGP sprak over tien jaar. Toen was al
duidelijk dat het forfaitaire stelsel niet toekomstbestendig was en kwam
toenmalig staatssecretaris Van Rij met een voorstel voor een hybride
stelsel. Dat zorgde voor een doorbraak in de Kamer, omdat er eindelijk
perspectief ontstond voor het belasten van werkelijk rendement. Er
volgden meerdere uitspraken van de Hoge Raad — noem dat "de
kerstspecial" — een herstelwet, een overbruggingswet, een
tegenbewijsregeling, een Wet werkelijk rendement en daar nu, vandaag,
een novelle op.
Voorzitter. Wie zijn nou de hoofdrolspelers in deze soap? Want als je
naar het debat in de Kamer luistert, dan denk je: dat zijn alleen maar
de steenrijke miljonairs. Dat beeld wil ik wel nuanceren. Het zijn
spaarders; mensen die beleggen voor hun oude dag; mensen, vaak
ondernemers, met een tweede woning als aanvulling op hun pensioen. Geen
homogene groep van steenrijke Nederlanders dus, maar mensen met geheel
verschillende vermogens, inkomens en omstandigheden. Van de ruim 2,5
miljoen mensen die box 3-belasting betalen, heeft ruim 97% veel minder
dan 1 miljoen euro aan nettovermogen in box 3.
Voorzitter. Er is nog een groep mensen die onbedoeld een rol speelt in
deze box 3-soap: huiseigenaren die zich onnodig zorgen maken. Wij weten
hier dat de eigen woning niet in box 3 valt, maar buiten deze zaal is
dat lang niet voor iedereen duidelijk. Mensen vrezen dat ze straks fors
belasting moeten betalen over de waardestijging van hun huis. Kan de
staatssecretaris die zorgen hier nog eens expliciet wegnemen en ervoor
zorgen dat dit ook in de communicatie over box 3 glashelder wordt
uitgelegd? Nogmaals, voor ons lijkt het een no-brainer, maar dit is een
van de vragen die ik heel vaak krijg als ik op straat aangesproken word
over box 3.
Voorzitter. Ik ga van mijn metafoor naar de serieuze realiteit. We zijn
al jaren bezig om tot een nieuw stelsel te komen, niet uit luxe maar ook
omdat we juridisch gedwongen worden tot andere keuzes. Menige
staatssecretaris heeft zich er de tanden op stukgebeten. We zijn al
jaren aan herstelbetalingen verder. Ook nu zien we hoe ingewikkeld het
is om de volgende stap te zetten. Maar het CDA is wel van mening dat we
door moeten. En ja, dat vinden ook wij spannend, zeker als het gaat om
het komen tot de opstartfase. Hier hebben we in de schriftelijke ronde
al vragen over gesteld. Ik heb er nog een aantal vervolgvragen
over.
Als je iets gefaseerd invoert, zijn er partijen die dat in hun geval
niet eerlijk vinden. In dit geval zijn dat bijvoorbeeld de
cryptobeleggers en de kapitaalverzekeringen. Het kabinet geeft aan dat
we, als we dit ook nog gaan meenemen, zeker verder uit de tijd gaan
lopen. Mijn vraag is of we dit ook juridisch droog kunnen houden, want
de enige rechtvaardiging voor dit onderscheid zijn uitvoeringstechnische
beperkingen, die ik overigens inhoudelijk heel goed kan volgen. De Raad
van State zegt dat het onderscheid op basis van deze rechtvaardiging
kwetsbaar is. In de schriftelijke beantwoording geeft het kabinet aan de
beperkte overgangsperiode aanvaardbaar te vinden, maar dat is iets
anders dan juridisch wel of niet kwetsbaar zijn. Graag alsnog een
reactie van de staatssecretaris.
Voorzitter. Ja, we moeten het zeker hebben over uitvoerbaarheid en
doenvermogen. Inhoudelijk is de novelle wat ons betreft een verbetering
voor belastingplichtigen die anders jaarlijks over ongerealiseerde
koerswinsten zouden worden belast. Bij het oorspronkelijke wetsvoorstel
hadden we vier rode vlagen en een gele vlag. Bij de novelle is de gele
vlag ook rood geworden. Dat is dus zeer zeker geen verbetering, maar
laten we nu niet doen alsof datgene waar we in meerderheid wel voor
hebben gestemd, een groen vinkje had in de uitvoering.
Uitvoeringstechnisch is de novelle nog onvoldoende onderbouwd tot 2029.
Het kabinet heeft tijd gekocht, maar zal de komende tijd moeten aantonen
dat de extra tijd voldoende is. Dus mijn vraag aan de staatssecretaris
is hoe hij dit voor zich ziet. Ik lees de ambitie om 2029 te halen, maar
wat stelt hij voor als gedurende de rit de rode vlaggen onoverkomelijk
blijken?
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Mevrouw Van Dijk legt hier eigenlijk alle zorgen op tafel: eerst maar
eens de uitvoering en een onderscheid tussen de verschillende soorten
vermogensproducten die niet en wel worden meegenomen in de novelle. Dan
zegt ze dat er eigenlijk geen adequaat antwoord komt op het juridische
risico, alleen dat het maar één jaar is. Maar van de afgelopen tien jaar
hebben we geleerd dat planningen zelden gehaald worden, dus dat het
risico op verdere vertraging heel groot is, met een nieuw wetsvoorstel
achter de novelle aan. Hoe weegt mevrouw Van Dijk dat dan in relatie tot
het hoofdadvies van de Raad van State om het gewoon terug te nemen uit
de Eerste Kamer, niet door te gaan met deze novelle en in één keer met
een goed voorstel te komen?
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Het zal de heer Grinwis niet verbazen dat wij het echt wel heel mooi
zouden vinden als 2029 wel gehaald zou kunnen worden. Desondanks zijn er
echt wel een aantal stevige uitdagingen. Ik vind ook dat ik moet
doorvragen als ik bij een antwoord denk: ik weet niet of ik daar
genoegen mee kan nemen. Vandaar ook mijn vragen aan de staatssecretaris.
Vooralsnog zitten wij er zo in: ja, wij zouden graag 2029 willen halen.
Ik vraag in mijn inbreng ook aan de staatssecretaris wat er gebeurt als
hij de komende tijd merkt dat hij de rode vlaggen echt niet omgezet
krijgt. Hoe gaan we daarmee om? Dat is mijn antwoord aan de heer
Grinwis.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Mijn vraag aan mevrouw Van Dijk ging over een ander punt, namelijk het
risico dat zij aanwijst ten aanzien van 2029, 2030 of zoveel later als
de nieuwe wet komt, waarbij een aantal producten dus nog op
vermogensaanwas worden belast, en niet op vermogenswinst. Het kabinet
komt eigenlijk niet met een adequaat antwoord. Het risico op vertraging
is vrij groot, als je kijkt naar de afgelopen tien jaar, waarbij box 3
eigenlijk continu vertraagd was. Dan heb je dus geen juridisch adequaat
antwoord op een periode die langer en langer kan worden, terwijl je nu
de keus hebt om het in één keer goed te doen en het advies van de Raad
van State over te nemen. Ik vraag eigenlijk gewoon: waarom zou het CDA
verantwoordelijkheid willen nemen voor zo'n juridisch wankele weg? Want
je kunt het ook in één keer goed doen, wat de Raad van State eigenlijk
op een presenteerblaadje aan iedereen aanbiedt.
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Ik had inderdaad meteen op het laatste deel van de vraag van de heer
Grinwis in moeten gaan. Dat scheelt weer een lange interruptie.
De Raad van State zegt inderdaad dat dit kwetsbaar is, vandaar dat ik
ook vraag aan de staatssecretaris of hij nog een keer goed kan
toelichten waarom hij het juridisch wél aanvaardbaar vindt. Dat was de
strekking van mijn vraag. Volgens mij is dat een hele relevante vraag om
nu in dit debat te stellen en een antwoord op te krijgen.
De voorzitter:
De heer Grinwis, afrondend.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Helder, dank. Ik ben benieuwd welke consequentie collega Van Dijk
verbindt aan het antwoord, want ik denk dat er geen beter antwoord te
geven is dan "wij denken dat het met een jaartje wel kan" en dat het
risico dat het nog langer gaat duren juridisch dus eigenlijk niet goed
te managen valt. Maar vooruit.
Ik ken het CDA als een partij die hecht aan de uitvoerbaarheid bij de
Belastingdienst en bij de overheid en die vindt dat je daar heel
zorgvuldig mee om moet gaan. Ik ken het CDA als een partij die het
medewetgeverschap heel serieus neemt. Dat staat toch wel heel erg onder
druk met deze snelheid van behandelen hier in de Kamer, met alle
rapporten die voorliggen, van de Belastingdienst tot de Raad van State.
Waarom heeft het CDA dan niet gewoon in eerste instantie de neiging om
te luisteren naar de wijze adviezen van de Raad van State, om het daar
maar even toe te beperken, het zekere voor het onzekere te nemen en
daarmee eigenlijk ook je medewetgevende rol serieus te nemen? Kan
mevrouw Inge van Dijk straks echt met droge ogen voor deze novelle
stemmen terwijl er eigenlijk allemaal rode vlaggen en donkerrode
adviezen zijn vanuit de Raad van State?
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Zoals ik zojuist aangaf, had ook de vorige wet die we hebben behandeld
ook nogal wat stevige rode vlaggen en ook een gele vlag. Dat was ook —
sorry voor mijn woorden — toch echt wel een gedrocht in de uitvoering,
waar heel veel ambtenaren bij kwamen kijken. Daar hebben wij voor
gestemd. Dit is een weg die we liever willen. Ja, daar zit inderdaad een
risico in, vandaar dat ik de vragen stel aan de staatssecretaris hoe hij
dit voor zich ziet, of hij inderdaad denkt dat we voldoende tijd hebben
gekocht en wat hij doet als gedurende de rit de ambitie om 2029 te halen
niet haalbaar lijkt. Wat dat betreft snap ik de vraag van de heer
Grinwis heel goed, maar ik stel natuurlijk niet voor niks deze vragen
aan de staatssecretaris. Dat doe ik omdat ik de risico's natuurlijk ook
zie. Dat neemt niet weg dat wij wel die ambitie delen met de
staatssecretaris.
De heer Stultiens (PRO):
Ik ga door op hetzelfde punt, want het zijn terechte vragen. Het CDA
vindt doorgaans inderdaad uitvoerbaarheid en de Raad van State
belangrijk. Inge van Dijk wijst er terecht op dat we vorige keer ook met
pijn in ons hart een wet moesten steunen met allemaal rode vlaggen,
alleen was er toen geen alternatief. We hebben allemaal gevraagd of er
een versie mogelijk was zonder rode vlaggen. Toen was het antwoord van
de voorganger van deze staatssecretaris: die is er niet; het kan niet
zonder rode vlaggen. Vandaag ligt er wel een alternatief: een goede wet
maken, geen novelle. Is het cruciale verschil dus niet dat we nu als
Kamer een keus hebben en dat je als je nu toch de novelle steunt, er
bewust voor kiest om de niet-uitvoerbare route te kiezen? Hoe
reflecteert mevrouw Van Dijk daarop?
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
De heer Stultiens heeft het over "de niet-uitvoerbare route". Het moet
natuurlijk nog blijken of dat inderdaad zo is. Wij gaan ervan uit en
hopen toch dat die wel degelijk uitvoerbaar blijkt, met de
veiligheidsklep die ik vraag aan de staatssecretaris over wat als we er
inderdaad op vastlopen. Dit is wel de snelste weg om te komen tot een
volledige vermogenswinstbelasting. We hebben niet voor niets die ambitie
uitgesproken in ons coalitieakkoord. We zien nu een mogelijkheid om dit
wel te realiseren met elkaar, ook door hoe de Eerste Kamer kijkt naar
deze wet en erop reflecteert. Er is nu wel een meerderheid voor. Dat is
in het verleden nooit aan de orde geweest.
De heer Stultiens (PRO):
De meerderheid lag er gewoon een half jaar geleden, alleen is de VVD
gedraaid. We hadden een meerderheid in de Tweede Kamer. Helaas kwam toen
Eelco Heinen tussenbeide, maar er was een meerderheid voor. Dan de
uitvoerbaarheid. Mevrouw Van Dijk heeft vooral haast met deze wet en
daarom moeten we hiervoor kiezen. Maar stel dat blijkt dat het echt
moeilijk uitvoerbaar is, zegt ze dan wel: staatssecretaris, trek aan de
rem; dan gaat het gewoon langer duren? Is er wel een ondergrens, dat we
dit niet zo moeten doen als die rode vlaggen niet weggaan?
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Volgens mij heb ik letterlijk in mijn inbreng gezegd dat het kabinet zal
moeten aantonen dat de extra tijd voldoende is, vandaar ook mijn vraag
aan de staatssecretaris hoe hij dit voor zich ziet. Ik lees de ambitie
om 2029 te halen, maar wat doet hij als hij gedurende de rit die rode
vlaggen niet omgezet krijgt? Ik stel die vraag natuurlijk niet voor
niks. Dat doe ik omdat ik die belangrijk vind en omdat ik me daar
serieus zorgen over maak. Maar nogmaals, wij zouden het echt wel
fantastisch vinden als het wél zou lukken.
De heer Stultiens (PRO):
Dit zijn terechte vragen. Dan is mijn vraag: wat doet het CDA als het
kabinet de rode vlaggen gaat negeren? We hopen dus dat de
staatssecretaris aan de bel gaat trekken. Dat hoop ik ook, maar als we
nou zien dat hij dat niet doet of dat er mensen in het kabinet zijn die
dat niet willen, wat doen we dan als Kamer? Dat is namelijk de grote
vraag: laten wij het straks gebeuren dat er weer een nieuw
uitvoeringsdrama komt, terwijl we dat met elkaar kunnen voorkomen door
gewoon te gaan voor een zorgvuldige route? Er liggen namelijk
alternatieven op tafel.
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Nu ga ik misschien iets heel raars zeggen, maar ik heb er bij deze
staatssecretaris eigenlijk best veel vertrouwen in dat hij hier richting
zijn Belastingdienst zorgvuldig mee omgaat. Dus ook op basis van dat
vertrouwen dat ik heb en de ervaringen die we de afgelopen tijd hebben
opgedaan, durf ik deze stap met hem te wagen, behalve als hij dadelijk
echt tegen ons zou zeggen: "Weet je? Ik vind dit zo spannend, beste
Kamer, dat ik hierover alsnog met u het gesprek wil aangaan."
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Ik heb eigenlijk één vraag aan het CDA. Ik vond dat wij anderhalve week
geleden een heel redelijk voorstel deden, het voorstel van de heer
Grinwis: "Kunnen we ons nou niet technisch laten bijpraten door
ambtenaren en in gesprek gaan met de bankensector en met de
Belastingdienst over welke problemen er voorliggen? Dan kunnen we een
week later de schriftelijke vragen doen. De week daarna behandelen we
dan de novelle." Eigenlijk was dat een heel elegant voorstel, vond ik.
Waarom was het CDA daar nou tegen?
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Een heel elegant voorstel, maar heel eerlijk: ook als ik de
beantwoording lees die we vandaag hebben gekregen, weten we eigenlijk
alle antwoorden op de vragen al, echt wel. We zijn al jaren met elkaar
in debat over de Wet werkelijk rendement box 3, over de wens om naar een
belasting op vermogenswinst te gaan, over uitdagingen in de
uitvoerbaarheid, over hoe ingewikkeld het zal zijn om dit te dekken. Het
is dus niet zo dat dit allemaal nieuwe materie is of zo nieuw dat we het
voor de eerste keer tot ons nemen. Dit is materie waar we het al heel
vaak met elkaar over hebben gehad in debatten. Vandaar dat ik het ook
een soap noem. Het blijft namelijk herhaling, herhaling, herhaling. Ik
vind het ook belangrijk dat we nu echt een keer een volgende stap
zetten. Dat is de reden.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Als nieuwkomer is het voor mij wel nieuw, zeg ik maar even heel
voorzichtig. Misschien geldt dat wel voor meerderen. Ik vind het in
ieder geval jammer dat we die kans niet hebben gekregen. Dat wilde ik
hier toch even gemeld hebben.
De voorzitter:
Wilt u daar nog op reageren, mevrouw Van Dijk?
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Ik vind het terecht dat mevrouw Van Brenk ons daar als nieuwkomer op
aanspreekt. De heer Grinwis is echter geen nieuwkomer.
De voorzitter:
Volgens mij zie ik geen interrupties meer, maar u bent nog niet klaar
met uw betoog.
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Nee, zeker niet.
De voorzitter:
Meneer Grinwis, wilt u wel of geen interruptie? Niet. Meneer Stultiens
wel.
De heer Stultiens (PRO):
Eén korte vervolgvraag. De heer Grinwis is namelijk inderdaad zeker geen
nieuweling, maar wat wel nieuw is, is de keuze voor een novelle met
ingangsjaar 2029. Die keuze is vorige week gemaakt, dus daar hebben we
niet over kunnen praten met de Belastingdienst of met de banken of met
de verzekeraars of met de Raad van State. Dat was wel prettig geweest,
aangezien wij worden gedwongen om dit er in drie dagen doorheen te
jagen. Laten we dus niet doen alsof alles op tafel ligt. Ik heb ook
alles gevolgd en ben bij elke rondetafel geweest, maar er ligt sinds
vorige week een nieuw plan. Daarvan is het als Kamer handig om te weten:
"Kan het? Is het uitvoerbaar voor banken, voor verzekeraars, voor de
Raad van State?" Het was inderdaad wel heel galant geweest als de
coalitie het had toegestaan richting de heer Grinwis en anderen om ons
hier gewoon in te verdiepen, voor een goede behandeling.
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Ik hoor geen vraag, maar vooral een tik op mijn vingers. Die zal ik bij
dezen accepteren.
De voorzitter:
Volgens mij kunt u verdergaan met uw betoog.
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Voorzitter. De gele vlag die rood is geworden, zit met name op
fraudebestendigheid. Voor het jaar 2028 en mogelijk ook voor het jaar
2029 kan de Belastingdienst geen contra-informatie van de banken
ontvangen, met handhavingsrisico's tot gevolg. In de brief aan de Kamer
staat dat hierover nog het gesprek aangegaan zal worden met de banken.
Heeft dit inmiddels plaatsgevonden? Daarbij willen wij ook gezegd hebben
dat we deze signalen met betrekking tot de uitvoering bij de banken
serieus moeten nemen.
Dan de dekking: het verlagen van het tarief in box 2 als tijdelijke
kasmaatregel, met inderdaad onzekerheid over of we de benodigde bedragen
op gaan halen en een beeld na deze kabinetsperiode dat niet fraai is,
los van de discussies over de begrotingsregels binnen deze
kabinetsperiode, en een gat dat mogelijk nog groter zal zijn als we de
tegenbewijsregeling langer in stand houden. Echter zien wij op dit
moment eerlijk gezegd ook geen alternatief waarvoor er een meerderheid
in deze Kamer is. Dat laatste is toch redelijk cruciaal om deze wet nu
eindelijk van a naar b te kunnen brengen. We weten allemaal dat grote
hervormingen in het belastingstelsel miljarden aan geldschuiven tot
gevolg hebben. Hier zien we dat in de praktijk. Het was een
gemakkelijker debat geweest als dit over de hervorming van box 1 was
gegaan, want vaststaat dat we deze discussie ook gaan krijgen bij de
verdere hervorming van het belasting- en toeslagenstelsel. Alleen al de
discussie over de arbeidskorting is er eentje van ongeveer 38 miljard.
Daarmee denk ik dat we het uitgangspunt "dekking wel of niet in
hetzelfde domein" zeker onderwerp moeten laten zijn van het gesprek over
het nieuwe stelsel.
De voorzitter:
U krijgt een interruptie van de heer Grinwis.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Ik heb hier toch even een vraag over. Mevrouw Van Dijk zegt even heel
snel: het woord "dekking" is eigenlijk een misplaatst woord, want er is
geen dekking, maar ja, er was ook geen meerderheid voor welke dekking
dan ook. Maar een heel klein voorstel van mijn hand om de papieren
schenking aan te pakken, de rekenrente te verlagen van 6% en 3%. Als je
de smalle variant daarvan pakt, leverde dat 157 miljoen structureel op,
gelijk vanaf komend jaar. Als je een bredere variant zou pakken, zou dat
zelfs 274 miljoen per jaar op kunnen leveren. Daarmee zou het
structurele tekort omslaan van 86 miljoen naar een vette plus. Daar was
een duidelijke meerderheid voor op rechts, in het midden en op links.
Dat had toch in en in de dekking van dit voorstel gefietst kunnen
worden? Ik begrijp de uitspraak dat er geen meerderheid is voor een
dekking dus niet.
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Ik ben een beetje verkouden. Mijn overslaande stem heeft dus niks met
emotie te maken. Wij hebben ook voor die motie gestemd. Dus ja, wij
hadden het ook logisch gevonden als die hier als dekking in was
gefietst. Dat is niet gedaan. Deze dekking ligt nu voor. Nogmaals, hier
zie ik een meerderheid voor in de Kamer en ik zou echt graag deze wet nu
van a naar b willen krijgen.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Daarmee erkent mevrouw Van Dijk dus dat ze het net niet helemaal goed
zei. Ze zei nu: in de Kamer was wel degelijk een betere dekking
voorhanden dan waar het kabinet mee is gekomen. We weten allemaal hoe
dat komt. De heer Dijk maakt nu gebaren. Die zal het allemaal zo
vertellen. We weten allemaal hoe het komt. De minister van Financiën en
één partij in de coalitie hadden gewoon geen trek in die dekking. Wat
vindt mevrouw Van Dijk ervan dat dit minderheidskabinet, zoals de heer
Stoffer aanhaalde, niet-aangenomen Kamermoties, zoals die van de heer
Flach, wel uitvoert — dat gun ik de heer Flach natuurlijk enorm — maar
aangenomen Kamermoties, bijvoorbeeld die van collega Stultiens en mij,
niet uitvoert. Die moties zien allemaal op het van tafel krijgen van het
zwaarder aanslaan van kleinere spaarders en beleggers, waar we blij om
zijn, maar zetten in plaats daarvan wel een andere dekking in. Die
worden gewoon niet uitgevoerd. Wat vindt mevrouw Van Dijk er als
parlementariër van dat niet-aangenomen moties worden uitgevoerd en
wel-aangenomen moties niet? Daar heeft het minderheidskabinet een wel
heel bijzonder oog voor minderheden? Is dat een acceptabel oog voor
minderheden?
De voorzitter:
Meneer Grinwis, het valt mij als voorzitter op dat uw interrupties niet
korter worden, eerder langer, maar dat zal aan mijn perceptie
liggen.
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
De discussies over het wel of niet uitvoeren van moties hebben we,
volgens mij, in heel veel debatten. Normaal gesproken voer je aangenomen
moties uit, maar het zijn geen amendementen, dus een kabinet heeft
natuurlijk de vrijheid om een motie wel of niet naast zich neer te
leggen. In dit geval heeft het kabinet besloten dit deel van deze motie
naast zich neer te leggen en tot een andere dekking te komen. Wij hadden
minder moeite met deze dekking gehad. Dat weet de heer Grinwis. Het
kabinet komt nu met dit voorstel. Dit is het voorstel waar ik nu over
praat en dit is het voorstel waar wij nu achter kunnen staan.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Ik begrijp natuurlijk wat collega Van Dijk zegt. Ik ben het er niet mee
eens, maar dat kan. Dat mag. Ten slotte: is mevrouw Van Dijk eerlijk
gezegd niet een heel klein beetje geschrokken van de budgettaire tabel
die achter deze novelle zat. Het eerdere voorstel, van eind september,
had een budgettair tekort tot en met 2040 van cumulatief 7,7 miljard en
structureel een overschot van 454 miljoen per jaar. Dit voorstel kwam in
één keer op de proppen. Nadat we doorvroegen om die tabel bleek dat er
een tekort was van 17,5 miljard, inclusief 3,13 miljard rommelige
dekking van de tegenbewijsregeling, dus eigenlijk bijna 21 miljard, plus
een structureel tekort van 86 miljoen. Is mevrouw Van Dijk niet
geschrokken van die enorme achteruitgang in dekking? Het woord "dekking"
is eigenlijk misplaatst.
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Ik zat er inderdaad een paar miljard naast toen ik dacht: we gaat iets
met de tarieven doen en dan gaat de dekking er anders uitzien. Er zijn
twee dingen die zo'n plaat met mij doen. Enerzijds denk ik: ai, hoe gaan
we hier op de lange termijn mee om? Anderzijds denk ik: dit betekent ook
iets voor hoe het verdergaat met ons stelsel van belastingen en
toeslagen, dus hoe gaan we die discussie op een goede manier voeren? Ik
snap dus de vraag van de heer Grinwis. Ik denk echter wel dat we niet
naïef moeten denken over zo'n grote stelselwijziging en de budgettaire
gevolgen die zo'n wijziging zal hebben. We kunnen niet zomaar zeggen:
laten we dat in box 3 oplossen. Deze wijziging gaat echt heel
ingewikkeld worden. Dat weet de heer Grinwis ook.
De heer Stultiens (PRO):
Ik ga door op hetzelfde punt. Mevrouw Van Dijk zegt dat deze dekking
niet fraai is. Dat zegt ze eerder dan de VVD. Het is ook niet mijn
woordkeuze, maar dat zal u niet verbazen. Alleen is de denkrichting "we
zien in de Kamer geen alternatieve dekking, dus dan maar geen dekking"
een wel heel rare redenatie. Als wij een motie indienen waarin gevraagd
wordt om meer geld voor onderwijs of voor het minimumloon, zeg ik: die
motie is niet gedekt, want ik zie geen Kamermeerderheid voor onze
dekking, dus gaat het feest niet door. Als wij een plan hebben waarvoor
geen dekking is, gaat het niet door, maar als de heer Heinen een plan
heeft zonder dekking, gaat het wél door. Ik snap die mismatch gewoon
niet. Waarom mag hij wel een ongedekte uitgave van 18 miljard doen en
wij niet?
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Ik vind dat Kamerfracties dat ook niet mogen doen, maar helaas zien we
op elke stemmingslijst miljarden aan ongedekte moties. Dat is gewoon wat
wij doen met elkaar. Laten we dus niet net doen alsof wij met elkaar
heiliger zijn dan de paus, want op iedere stemmingslijst haal ik ze
eruit. Bij iedere stemmingslijst denk ik: dit moeten wij netjes en
ordelijk vinden, omdat het een sympathieke motie is. Laten we niet net
doen alsof de Kamer in de volle breedte consequent is op dit punt. Ik
zeg niet dat ik dat goed vind.
De heer Stultiens (PRO):
Nu wordt het wel gek. Ik zie inderdaad dat er ongedekte moties zijn. Ik
hoop dat het meevalt, maar ik laat me graag corrigeren. Alleen worden
die moties bijna altijd weggestemd met het argument dat ze ongedekt
zijn. Dat is best een goed argument.
Als iemand dit zou moeten bewaken, is het wel de minister van Financiën.
Hij vraagt nu om 18 miljard, ongedekt. We hebben als Kamer de kans om te
zeggen: sorry, dit is ongedekt, dus dat gaan we niet doen. Dan blijft de
vraag: waarom is mevrouw Van Dijk strenger voor de collega's hier dan
voor degene die over het geld van ons land gaat? Dat is toch heel
gek?
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Twee antwoorden. Het aantal ongedekte moties dat is aangenomen, is
helaas fors toegenomen. Dat is het eerste antwoord.
Ik ben streng op de minister van Financiën, maar ik wil ook dat deze wet
het gaat halen. Nogmaals, ik weet dat het geen antwoord is dat de heer
Stultiens wil horen, maar ik zie oprecht geen andere meerderheid voor
dekking om deze wet van A naar B te krijgen. Ik denk dat we de wet nu
van A naar B moeten trekken, want anders blijven we nog tien jaar over
box 3 praten. Laten we er alsjeblieft met elkaar een punt achter
zetten.
De heer Stultiens (PRO):
Tot slot. Ik deel de oproep aan ons allemaal: laten we onze plannen
dekken. Dat vind ik belangrijk. Alleen wordt het wel moeilijk als deze
week blijkt dat de minister zelf voor 18 miljard ongedekte plannen mag
gaan uitvoeren, terwijl hij straks tegen ons zegt: nee, er is geen geld.
Dat maakt hem ongeloofwaardig. En hetzelfde geldt voor ons als dat de
nieuwe norm wordt. Hoe gaan de collega's van mevrouw Van Dijk, de
financiële woordvoerders, straks zeggen "een leuk plan, maar waar is de
dekking?" als ze hun fractie deze week adviseren: stem maar voor die 18
miljard van Eelco Heinen, zonder dekking?
Dat is wel wat er gaat gebeuren en daarom hoop ik — maar ik zie dat de
kans klein is — dat de financiële woordvoerders deze week in hun fractie
zeggen: dit is een ongedekt plan, laten wij het kabinet vragen om een
betere dekking, en dan zien we elkaar over een maand weer terug. Het
heeft immers geen haast, want het plan gaat pas over twee jaar in. Ik
doe nogmaals de oproep om met elkaar die lijn te bewaken. Plannen moet
je dekken. Als we het nu niet doen, is onze hele geloofwaardigheid op
dit punt weg, zeker ook de geloofwaardigheid van de minister van
Financiën.
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Ik hoorde niet echt een vraag aan mij, maar wel een algemene oproep aan
de Kamer. Ook ik vind dit een terechte oproep. Alleen denk ik: als we
nog een maand, of twee of drie jaar, de tijd zouden nemen om erover na
te denken, hebben we nog steeds geen antwoord op de vraag hoe we dit in
box 3 gaan dekken binnen het vermogensdomein. Ik ben oprecht bang dat we
iedere keer met kleine pleistertjes komen, maar uiteindelijk moeten
constateren dat er grotere schuiven nodig zijn.
De voorzitter:
Dank u wel. Volgens mij kunt u verder met uw betoog.
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Voorzitter. Er ligt een voorstel om het wetsvoorstel niet langer per
2028 in te laten gaan vanwege problemen met de uitvoerbaarheid. Dat
vinden wij verstandig. Echter, dat betekent dat er kwetsbaarheid
ontstaat voor vastgoedbezitters in box 3, omdat zij nog een jaar langer
te maken krijgen met het forfaitaire stelsel. Volgens het kabinet is
flankerend beleid niet nodig en is dit, als ik het goed begrepen heb, in
het kader van de uitvoeringsaspecten die dit met zich meebrengt, ook
niet mogelijk. Kan de staatssecretaris nog een keer goed uiteenzetten
waarom, en dan specifiek over de kostenaftrek?
Bj de behandeling van de Wet werkelijk rendement hebben we gevraagd om
nader onderzoek naar het percentage van de vastgoedbijtelling en het
rendement op vakantiewoningen. Dit is toegezegd, ook nog een keer in de
schriftelijke beantwoording, maar wanneer is het onderzoek gereed?
Een andere discussie in het box 3-dossier en een stap naar
vermogenswinst is het lock-in-effect. Voor een goed functionerende
economie is het belangrijk dat kapitaal kan bewegen naar waar het het
meest productief kan worden ingezet. Een lock-in-effect kan die beweging
afremmen en daarmee investeringen, innovatie en economische dynamiek
beperken. Wij vinden het daarom goed om te lezen dat het kabinet bij de
doorontwikkeling naar een volledige vermogenswinstbelasting nader
onderzoek doet naar mogelijkheden om specifiek op belastinguitstel
gerichte constructies te bestrijden. Waar denkt de staatssecretaris nu
aan?
Tot slot, voorzitter. Er is op dit moment geen meerderheid in beide
Kamers voor het huidige wetsvoorstel werkelijk rendement. Er is wel een
meerderheid om de stap naar volledige vermogenswinstbelasting zo snel
mogelijk te zetten. Nu ligt er deze novelle, die op veel onderdelen
spannend is en waar je vraagtekens bij kunt zetten. Het kabinet vindt
het verstandig om te springen. Kan de staatssecretaris nog een keer
duidelijk uiteenzetten waarom we dit wat hem betreft nu moeten
doen?
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. U krijgt een interruptie van de heer Dijk en daarna van de
heer Hoogeveen.
De heer Jimmy Dijk (SP):
Ik heb toch ook een vraag aan het CDA. Mevrouw Van Dijk geeft zelf aan
dat het lock-in-effect nadelig kan zijn. Ze vindt het fijn dat dat
verder onderzocht wordt. Maar dan rijst wel de vraag waarom daar nu zo'n
haast bij is. Waarom zegt u, als u de gevolgen niet goed kunt overzien,
niet: neem hier even de tijd voor?
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Nou, volgens mij heb ik al een aantal keren in interrupties aangegeven
waarom ik toch wel wat haast heb. Wij zien nu dat er in beide Kamers een
meerderheid is om die stap naar vermogenswinst te gaan maken. We praten
al ongeveer tien jaar in de Kamer over hoe we dit probleem met box 3
gaan oplossen en hervormingen gaan doorvoeren. Daarom heb ik haast. En
als het enigszins verantwoord is, vind ik dat we moeten springen.
De heer Jimmy Dijk (SP):
Het zal mevrouw Van Dijk niet verbazen dat dat laatste mij dan weer
verbaast. Er wordt hier constant gesproken over zorgvuldige wetgeving en
over dat we niet weer fouten moeten gaan maken. Dat komt een-op-een uit
de parlementaire enquête toeslagenschandaal, waar u zelf ook ervaring
mee heeft. En dan zijn er nu al die bezwaren en uw eigen bezwaren. U
geeft zelf aan dat de dekking niet mooi is geregeld — of eigenlijk dat
er geen dekking is — en dat het lock-in-effect niet is geregeld. Dat
moeten we niet doen. De banken geven het zelfs aan. Ik zal het niet heel
snel voor de banken opnemen, maar in dit verband kan ik me daar echt
iets bij voorstellen. Ik verbaas me zo dat u die optelsom maakt in
combinatie met wat u net zei: ik zie geen alternatief in deze Kamer.
Volgens mij is dat er wel, maar is het enige alternatief waar u nu naar
kijkt, de VVD, die u geen enkele ruimte geeft om echt te gaan zoeken
naar een alternatief, en die dit snel door de Kamer heen wil
jassen.
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Allereerst vind ik de vergelijking met de toeslagenaffaire altijd een
beetje ingewikkeld. De heer Dijk weet dat dit mij aan het hart gaat. Ik
zou de discussie over box 3 daar dan ook echt niet mee willen
vergelijken. Punt.
De heer Jimmy Dijk (SP):
Ik wil daar wel op ingaan. Ik zal de eerste zijn om te zeggen dat
mevrouw Van Dijk zich altijd heeft ingezet voor de mensen van het
toeslagenschandaal. Dat wil ik hierbuiten plaatsen. Het gaat mij over
het proces van zorgvuldige wetgeving. De conclusies uit de parlementaire
enquête over het ontstaan van een toeslagenschandaal zijn telkens: neem
er de tijd voor, ga niet haasten, probeer het er niet snel doorheen te
jassen, neem precies die tijd. Dat gebeurt nu exact niet. Ik vind het
menselijk leed dat het toeslagenschandaal heeft veroorzaakt tien,
twintig, dertig, veertig keer erger dan dat een belegger een paar centen
meer belasting moet gaan betalen. Als het niet eerlijk zou zijn, zou ik
dat ook niet terecht vinden. Mijn vraag aan mevrouw Van Dijk is: als uit
de ellende van het toeslagenschandaal voortkomt dat we zorgvuldig met
wetgeving moeten omgaan, waarom doet ze dat dan hier niet, wetende dat
het daar tot ongelukken heeft geleid en dat het hier ook voor problemen
kan zorgen?
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Ik heb een aantal kritische vragen gesteld aan het kabinet. Dat was
onder andere over de uitvoerbaarheid, omdat daar natuurlijk onze
grootste hoofdpijn zit. Dat gaat om de vraag: gaat het lukken of gaat
het niet lukken? Ik vraag ook expliciet of de staatssecretaris nog een
keer duidelijk uiteen kan zetten waarom hij vindt dat we het nu wél
moeten doen. Ik wacht die antwoorden af, net als de antwoorden op al
mijn andere vragen. Ik hoop en ik verwacht dat het kwartje gaat vallen
en dat we nu wel een keer durven te springen. Anders blijven we het maar
uitstellen. Dat brengt ook risico's met zich mee, namelijk het risico
dat we nooit meer een hervorming van ons belasting- en toeslagenstelsel
gaan doorvoeren.
De heer Hoogeveen (JA21):
Allereerst zeg ik tegen mevrouw Van Dijk dat ik het een realistisch en
politiek nuchter betoog vond, ook kijkend naar de meerderheden die er
zijn, wat er nu voor ons ligt en de snelste weg voorwaarts. Dat vond ik
plezierig.
Ik heb nog wel één vraag, over een typisch CDA-thema. Dat betreft het
gebrek aan een doorschuifregeling binnen box 3. Dan doel ik met name op
de life events, trouwen, scheiden en overlijden, en het feit dat zo'n
regeling er niet in zit. Ik vraag me af hoe mevrouw Van Dijk daarnaar
kijkt.
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Daar zijn ook vragen over gesteld in de schriftelijke inbreng. Ik heb in
de antwoorden gelezen dat de staatssecretaris wel degelijk gaat
onderzoeken hoe hij in de wet die hij straks gaat indienen hier op de
een of andere manier handen en voeten aan kan geven. Als ik dat niet
goed begrepen heb, dan hoor ik dat wel van de staatssecretaris. Zo heb
ik de schriftelijke beantwoording in ieder geval gelezen.
De heer Hoogeveen (JA21):
Ik heb het inderdaad iets anders begrepen. Ik las het advies van het
kabinet meer als volgt. Wie nu trouwt, heeft standaard een beperkte
gemeenschap van goederen. Wie meer wil delen, moet maar naar de notaris.
Voor het overlijden kan je een testament laten opstellen. Zou het niet
beter zijn om juridisch duidelijk een doorschuifregeling in deze wet te
verankeren? Dat is om te voorkomen dat er met name in 2029 ineens heel
weinig mensen gaan trouwen. Als er heel weinig mensen gaan scheiden, dan
zou dat wat voordeliger zijn. Op overlijden heb je niet zo veel invloed,
maar u begrijpt waar ik heen wil.
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Ik begrijp uw punt en ik zou heel graag de reactie van de
staatssecretaris daarop willen horen. Ik had het inderdaad anders
gelezen dan de heer Hoogeveen en ik wil dit graag even scherp
hebben.
De voorzitter:
Ik kijk nog één keer rond. Ik zie geen interrupties meer. Dan gaan we
naar mevrouw Van Brenk namens 50PLUS.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Dank, voorzitter. Ook vandaag weten we als parlement vele ogen op ons
gericht, in een van de historisch gezien meest saaie en technische
debatten van het jaar. Dit is geen wetgevingsoverleg in de coulissen,
maar vol in de schijnwerpers. Velen van ons verlangen wellicht terug
naar oude tijden, maar die liggen achter ons. De wetgeving over vermogen
en het belasten van vermogen heeft Nederland in de afgelopen jaren in
toenemende mate beziggehouden. Sinds het voornemen van de invoering van
een vermogensaanwasbelasting zien we een explosie aan reacties over
belasting betalen over iets wat je nog niet werkelijk in je portemonnee
hebt.
De uitspraak van de Hoge Raad, die zelfs een ingreep heeft gedaan in de
wet, over de huidige systematiek, hanteerde de methode van het heffen op
rendementen. Dit heeft geleid tot een hersteloperatie met enorm hoge
kosten die tot op de dag van vandaag gaande is. Als 50PLUS merken wij op
dat met name door de uitspraak dat de heffing nooit het werkelijk
rendement mag overstijgen de belastingplichtige zich heeft gerealiseerd
dat dat hartstikke logisch is. Hij is er nu niet, maar wat vindt de
minister daar zelf van?
Wij vragen ons af hoeveel erger de situatie had kunnen zijn als de
beurzen een of twee jaar lang een negatief rendement hadden laten zien.
Wat had de uitspraak dan betekend en welke gevolgen zou die hebben
gehad? Deze vraag hangt als een zwaard van Damocles boven het
wetgevingsoverleg dat we voeren over de Wet werkelijk rendement.
Aangezien veel burgers dit wetgevingsoverleg zullen volgen, is het
belangrijk dat we ons richten op de kwaliteit van de wetgeving en het zo
veel mogelijk voorkomen van risico's op juridische ingrepen als het gaat
om de rechten van de mens zoals vastgelegd in het Europees Verdrag voor
de Rechten van de Mens, het EVRM. 50PLUS spreekt de wens uit dat het
debat gevoerd gaat worden op basis van feiten en dat we het niet laten
verzanden in een politiek gevecht over modellen waarbij de beïnvloeding
van beeldvorming belangrijker is.
Over de uitspraken is nog veel meer te zeggen, maar het gaat vandaag
niet over het huidige stelsel, maar over het stelsel waar we naartoe
willen bewegen. Dat is een grote en complexe operatie.
Het is wel cruciaal dat wij goed onderscheid blijven maken tussen
risico's op de inhoud en kwaliteit van de wet, en de risico's en
waarschuwingen van Belastingdienst, Raad van State en andere betrokken
organisaties die we zeker zullen betrekken bij de invoering van de
nieuwe wet. Wij vinden het onwenselijk om de rode vlaggen van de
uitvoeringsorganisaties te negeren. De signalen van de Raad van State
nemen wij zeer serieus, evenals die van de Belastingdienst en de banken.
Zij geven aan het onmogelijk is om dit snel in te voeren. Waarom dan dit
doorduwen? Waarom niet zorgvuldige wetgeving maken, als het toch tot
2029 zal duren? Dan is een novelle toch niet het aangewezen middel? Kan
de staatssecretaris nog eens toelichten waarom dit nu echt noodzakelijk
is?
Wij denken dat het belangrijk is dat we duidelijkheid en een langere
periode van rust en voorspelbaarheid creëren over de regels die wij in
Nederland hanteren. 50PLUS steunt de richting en de keuze voor het
heffen van belasting op het werkelijk rendement — we gaan daarmee meer
in de pas lopen met de meeste landen in de wereld — en op vermogen. Wel
vragen wij ons af of het verstandig is dat de vermogensbestanddelen
buiten dit stelsel worden gehouden. Het is eerder ook al genoemd.
Hiervoor waarschuwt ook de Raad van State nadrukkelijk. Is er kans op
het voeren van juridische procedures, onder andere met een beroep op het
EVRM? Dit lijkt ons zeer onwenselijk. Kunnen de bewindslieden hierop
reageren? Wij zouden op dit punt inmiddels toch beter moeten
weten?
Voorzitter. Dan het fantoom van verwachte inkomsten op werkelijk
rendement. Dit punt is wat 50PLUS betreft een van de meest elementaire
punten voor het debat van vandaag. Wij vinden het hanteren van prognoses
en modellen om te voorspellen wat de opbrengst voor het Rijk zal zijn,
niet fair en ook niet getuigen van realiteitszin. Beleggingen laten zich
niet ramen en zeker niet tot in de verre toekomst. Wij zien zeker dat de
overgang van het huidige naar het nieuwe stelsel kosten met zich
meebrengt.
Als het goed is gaat de nieuwe wet inkomsten voor het Rijk generen, die
uiteindelijk zullen moeten opwegen tegen de langetermijnkosten, maar is
dat een zekerheid? Nee, dat is het niet. Daarom noemden wij de verwachte
inkomsten dan ook fantoominkomsten. Natuurlijk wil iedereen zo veel
mogelijk duidelijkheid en voorspelbaarheid op de inkomsten van welk
systeem dan ook. Het huidige systeem is daar ook merendeels op
gebaseerd. Maar duidelijk is dat we hiermee een grens hebben
overschreden die door de Hoge Raad als "strijdig met het eigendomsrecht
en het EVRM" wordt gezien. Die fout moeten we niet nogmaals maken.
De kern is dat het hanteren van modellen voor het voorspellen van
inkomsten niet fout is, maar dat het wel fout is als ze een doel op
zichzelf worden. De nieuwe wet is, hoe je het ook wendt of keert,
afhankelijk van de ontwikkelingen in economieën en op de beurzen, en van
de risico's die beleggers en spaarders willen nemen. Dat kan vette jaren
opleveren, maar ook magere jaren. Dat is zoals het werkt.
Misschien is het goed om dat met een voorbeeld nog duidelijker te maken.
Als we kijken naar de omvang van de inkomstenbelasting, dan wordt die in
hoge mate bepaalt door het aantal werkenden in Nederland. Op dit moment
is de arbeidsdeelname in Nederland op het hoogste punt ooit. De
werkloosheid is laag en de arbeidsmarkt krap. Als AI straks een gat van
misschien 5% slaat in de werkgelegenheid, kunnen we de gemiste
belastingen en premies toch ook niet zomaar gaan verhalen op de rest?
Anders stort de werkgelegenheid helemaal in, en daarmee daalt de
inkomstenbelasting en stijgen de kosten van uitkeringen. Ook dat kunnen
we niet zomaar voorspellen. Of gaan we de inkomstenbelasting dan laten
stijgen om het tekort te vullen?
Voorzitter. Dan kennen wij het vervolgeffect: op het moment dat de
belastinginkomsten dalen, zullen we als politiek moeten bepalen welke
oplossingen er dan komen, en dat geldt dus ook voor de werkelijke
inkomsten die deze wet voor het Rijk zal opleveren. Belangrijk is dat we
kiezen voor een stelsel waarvoor een breed draagvlak bestaat en dat
burgers als redelijk ervaren. En nogmaals, de risico's en de
waarschuwingen van de Raad van State, de Belastingdienst en andere
partijen die bij de invoering betrokken zijn, kunnen wij niet zomaar
negeren. Als we de rode vlaggen negeren, dan lopen we kans dat het
maatschappelijk draagvlak onder een goede wet wordt weggeslagen.
Voor 50PLUS is het belangrijk dat het kabinet duidelijk maakt hoe het
hiermee om wil gaan. We hebben hier bij de schriftelijke vragen
nadrukkelijk naar gevraagd. Hoe wil het kabinet met een aantal rode
vlaggen omgaan? Let wel, als volksvertegenwoordiging hebben wij ook de
verantwoordelijkheid om dit goed te wegen, aangezien er sprake is van
een minderheidskabinet. Daarmee kunnen wij niet achteraf alleen maar
naar het kabinet wijzen en dat zullen we ook samen moeten doen. Wij
hopen dan ook dat het kabinet rekening houdt met de zorgen en de
risico's die de collega's naar voren brengen. Deze
medeverantwoordelijkheid van de Kamer moet ook tot een serieuze
benadering door het kabinet leiden.
Voorzitter. Verder hebben wij de volgende vraag aan de bewindslieden. In
de amendementen worden veel inverdieneffecten meegenomen, zonder dat er
gekeken wordt naar gedragseffecten; dat is daarstraks ook al genoemd.
Welke effecten hebben die, ook als je rekening houdt met de Laffercurve?
Het is toch mogelijk dat de top van de Laffercurve voor het segment van
de belastingbetalers waar het om gaat, al gepasseerd is? Kan de
minister, of in dit geval de staatssecretaris, ons zijn bespiegeling
voorhouden voordat wij ons rijk rekenen?
Ten overvloede, wij willen zorgvuldigheid boven snelheid. De rode
vlaggen van de uitvoering en de signalen van de Raad van State zetten
voor ons het stoplicht op rood voor de novelle. Ik hoop dat de
bewindslieden dit begrijpen en dat zij dit signaal serieus nemen.
De voorzitter:
Dank u wel. U heeft een interruptie van mevrouw Van Eijk.
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Hoe weegt mevrouw Van Brenk het feit dat op basis van de
uitvoeringstoets en het advies van de Raad van State het kabinet ervoor
heeft gekozen om één jaar extra te nemen voor deze uitvoering?
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Daarom kwam ik net bij mevrouw Van Dijk nog even terug op het punt dat
ik heel graag zelf met de uitvoeringsorganisatie had willen praten om
inderdaad te kunnen wegen of het realistisch is. Ik begrijp dat het een
hele grote wens is van het kabinet om het zo snel mogelijk in te voeren,
maar ik wil alleen maar zeggen dat het voor ons belangrijk is om van de
uitvoeringsorganisaties te horen hoe zij daartegen aankijken.
De voorzitter:
Is dat voldoende voor u, mevrouw Van Eijk? Ik denk het.
De heer Oosterhuis (D66):
Ik heb dat ook heel goed gehoord van mevrouw Van Brenk, die ook zegt:
het stoplicht voor deze novelle staat nu op rood. We hebben die novelle
natuurlijk omdat er nu geen meerderheid is in de Eerste Kamer voor de
Wet werkelijk rendement, mede vanwege het standpunt van 50PLUS in de
Eerste Kamer. Nu werpt de Eerste Kamer wel vaker haar schaduw vooruit
richting deze Kamer; daar hebben partijen vaak dezelfde positie. Maar de
heer Van Rooijen schreef namens 50PLUS vanuit de Eerste Kamer over het
Raad van Stateadvies: "Dat is maar een advies, meer niet.
Vermogenswinstbelasting kan doorgaan, wellicht een jaar later." Dat is
eigenlijk wat nu ook de uitkomst van de novelle is, dus ik probeer toch
even goed te begrijpen wat nu de positie van 50PLUS is. Kan mevrouw Van
Brenk die toch nog wat verduidelijken?
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Gelukkig hebben wij inderdaad een hele creatieve senator in de Eerste
Kamer zitten, dus die denkt zeker altijd mee. Ik heb in de tijdelijke
commissie Uitvoeringsorganisaties gezeten en ik weet hoe belangrijk het
is om ervoor te zorgen dat een wet ook uitvoerbaar is. Ik wil het dus de
Belastingdienst niet aandoen om groen licht te geven voor iets wat vijf
rode vlaggen heeft. Daarom zeg ik nogmaals: het had ons in ieder geval
heel erg geholpen als wij afgelopen week dat gesprek hadden kunnen
hebben met de uitvoeringsorganisatie.
De voorzitter:
Voldoende, meneer Oosterhuis? Ik zie geen andere interrupties. Dan dank
ik u voor uw inbreng. We gaan naar de heer Schenk, die gaat spreken
namens FVD, oftewel Forum voor Democratie.
De heer Schenk (FVD):
Dank u wel, voorzitter. Wie de hele box 3-heisa inmiddels niet meer
volgt en geen flauw idee heeft wat nu precies de stand van zaken is,
hoeft zich volgens mij op geen enkele manier te schamen, want het lijkt
erop dat ook het kabinet zelf de kluts behoorlijk kwijt is. Ik vraag me
af of er ooit eerder een dossier is geweest dat zo chaotisch verliep,
waar zo veel verschillende varianten van bestonden, waar al zo veel
ophef over was nog voordat duidelijk werd wat de uitkomst precies zou
zijn. Ik durf het niet te zeggen, maar dit lijkt me vrij uniek, in
negatieve zin. We hadden de uitspraak van de Hoge Raad, toen een soort
overbruggingsstelsel, vervolgens de Wet werkelijk rendement met een
vermogensaanwasbelasting, belasting over papieren winst dus, en vandaag
bespreken we de novelle. Ook die novelle heeft inmiddels behoorlijk wat
vormen gehad, zij het achter de schermen. Het is amper nog te
volgen.
Maar waar het op neer lijkt te komen, is dat wanneer een meerderheid in
zowel Tweede Kamer als Eerste Kamer instemt, we waarschijnlijk tot 2028
of 2029 het forfaitaire stelsel met tegenbewijsregeling houden, waarna
er een hybride stelsel komt waarin het ene volgens een aanwasbelasting
wordt belast en het andere volgens een winstbelasting, en dan in 2030 of
misschien wel later — het is allesbehalve zeker — moet er een volledig
nieuw stelsel komen met volledige vermogenswinstbelasting. Dat lijkt
hier de zaak. De Kamer wordt met deze novelle gevraagd om in te stemmen
met een nieuwe tussenstap.
Voorzitter. Het zal u niet verbazen dat Forum voor Democratie de hele
discussie met lede ogen aanziet. We hebben een fundamenteel andere kijk
op vermogensbelasting. Wij lijken hier als enigen de echte vraag te
stellen: waarom zou vermogen überhaupt belast moeten worden? Wie werkt
betaalt inkomstenbelasting, wie onderneemt via een bv betaalt
vennootschapsbelasting, wie vervolgens dividend uitkeert betaalt box
2-belasting, wie consumeert betaalt btw en accijnzen en wie besluit niet
alles uit te geven maar te sparen, te beleggen of een buffer op te
bouwen voor later betaalt dan ook nog eens box 3-belasting. Dat vindt
FVD een onjuiste gang van zaken. De overheid beloont zo veel mogelijk
uitgeven en bestraft spaarzaamheid. Sparen en beleggen zijn de
voorwaarden voor financiële onafhankelijkheid, rijkdom en welvaart, maar
dat principiële standpunt ontslaat FVD natuurlijk niet van de plicht om
te kijken naar wat er nu precies voor ons ligt.
FVD is in principe tegen een vermogenswinstbelasting, omdat we dus
überhaupt tegen vermogensbelasting zijn, maar vindt dit logischerwijs
nog altijd beter dan een vermogensaanwasbelasting; wie dat ooit heeft
verzonnen ... Maakt het nieuwe stelsel, zoals het kabinet dat nu
voorstelt, het beter ten opzichte van wat er nu geldt? Het nieuwe
stelsel verbetert misschien het moment van belastingheffing, omdat je in
feite zelf kiest wanneer je verkoopt, maar kan bijvoorbeeld voor
beleggers die een goed rendement behalen aanzienlijk duurder uitpakken
dan het huidige stelsel — met nadruk op "kan". Het antwoord op de vraag
welk stelsel beter is, verschilt simpelweg per belastingplichtige en dat
maakt deze discussie, met name vanwege de kaders waarbinnen deze gevoerd
wordt, lastig. Dat zullen de voorstanders van de novelle toch moeten
erkennen.
Voorzitter. Stel dat een pand bij de start van het nieuwe stelsel, als
die novelle door beide Kamers heen komt, op 1 miljoen euro wordt
gewaardeerd; gewoon puur een voorbeeld. In 2025 wordt het pand voor 1,4
miljoen verkocht. In beginsel wordt er dan €400.000 als winst gezien,
waarna er €40.000 aan box 3-belasting kan volgen. Maar die
waardestijging kwam niet uit de lucht vallen. Dat zal vermoedelijk een
trend zijn geweest in de vastgoedprijzen in diezelfde periode, die
zomaar over de hele linie met 40% kunnen zijn gestegen. Dan is de
eigenaar in reële zin dus niet rijker geworden, want voor een
vergelijkbaar vervangend pand is eveneens 1,4 miljoen euro nodig. Een
aanzienlijk deel van die zogenaamde winst is dus inflatie. Het kabinet
stelt wat dat betreft voor om een belasting te heffen op
koopkrachtwinst.
Het kabinet kiest er ook niet eens voor om gelijke behandeling te
hanteren, want onder het nieuwe stelsel valt rechtstreeks aangehouden
cryptovaluta alsnog onder aanwasbelasting, terwijl diezelfde
cryptovaluta via een financieel fonds ineens onder winstbelasting valt.
Ook wordt bijvoorbeeld fysiek goud anders behandeld dan een goud-ETF,
net als vreemde valuta op een rekening. Het kabinet zegt dan: dat is
tijdelijk. Maar tijdelijk ongelijke behandeling blijft een ongelijke
behandeling en daarmee onwenselijk.
Dan de dekking. Het kabinet gebruikt een gunstigere raming van de kosten
van de huidige tegenbewijsregeling en daarnaast wordt onder meer de
grens voor excessief lenen verlaagd. Daar heb ik het wel vaker over
gehad, in meerdere debatten: dat is het veranderen van de spelregels
terwijl het spel gespeeld wordt. Het gaat hier ook gewoon om kleinere
ondernemers die hun eigen oudedagsvoorziening regelen, bijvoorbeeld via
vastgoed, en die onder de bestaande regels afspraken hebben gemaakt en
een aflossingsplan hebben opgesteld. Die worden nu dus even dubbel
gepakt. Dat heeft niets met rechtszekerheid te maken. Het is een
asociale maatregel die ondernemers in Nederland verder beknelt.
Voorzitter, lang verhaal kort. Het huidige stelsel, dat uitgaat van
forfaitair rendement, is allesbehalve ideaal. Het was niet voor niets
bedoeld als een tijdelijke regeling. Maar het nu voorgestelde stelsel is
ook allesbehalve ideaal. Het wordt als aantrekkelijk gepresenteerd, puur
omdat het een verbetering is van de verschrikkelijke Wet werkelijk
rendement, die nu in de Eerste Kamer ligt. Maar dat kan wat FVD betreft
geen reden zijn om dan zomaar in te stemmen met de novelle. "Het kabinet
wilde Nederlanders eerst twee benen afhakken, maar het wordt er toch
maar eentje; wees er blij mee." Nou, dat is volgens mij nog steeds een
afgehakt been. En wat betreft Forum voor Democratie behouden verstandige
Nederlanders, ondernemende Nederlanders en spaarzame Nederlanders beide
benen, krijgen zij dus alle ruimte en alle vrijheid. Gaan we ze weer
belonen, zoals dat wat ons betreft hoort en vanzelfsprekend hoort te
zijn?
Voorzitter. Daarom dient Forum voor Democratie twee amendementen in,
twee wijzigingen op de voorgestelde novelle dus. Op de eerste plaats
door het box 3-tarief te verlagen van — houd u vast! — 36% naar 0%. Een
volledige afschaffing van de vermogensbelasting dus. Sparen, beleggen en
iets opbouwen moet weer lonen. En op de tweede plaats schrappen wij het
voornemen van het kabinet om de grens voor excessief lenen te verlagen.
Fiscale zekerheid is een groot goed en ondernemers verdienen ook die
zekerheid. Wat ons betreft blijft de grens voor excessief lenen dus op
€500.000, om ondernemers ruimte te geven en hen niet met deze
desastreuze verlaging op te zadelen.
Met die twee amendementen kiest Forum voor Democratie voor een derde
richting. Je hebt dus de eerste richting: het behouden van het huidige
stelsel. Die vinden wij onwenselijk. Je hebt een tweede richting: dat we
uiteindelijk, na heel veel hobbels, overgaan tot een
vermogenswinstbelasting. Die vinden wij onwenselijk. Dat maakt dit wat
ons betreft dus kiezen tussen twee kwaden. Dan rest er voor ons nog maar
één optie: het zelf genereren van een derde richting. Die ligt er wat
ons betreft nu, met die twee FVD-amendementen. Een richting die sparen,
beleggen, ondernemen, iets opbouwen en verstandig omgaan met geld weer
de waardering geeft die ze in een goed, gezellig en welvarend land
zouden moeten hebben. Het vereist wat politieke wil, het vereist wat
moed, maar precies dat heeft Nederland nodig. We moeten weer groots
durven denken. En dat is precies wat Forum voor Democratie doet.
Tot zover, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. U krijgt een interruptie van de heer Hoogeveen.
De heer Hoogeveen (JA21):
Ik denk dat het best een leuk betoog was en ik denk dat ik het er op
sommige punten ook echt wel mee eens ben. Die amendementen daarentegen
gaan geen meerderheid halen. Dus de vraag is: wat doet Forum voor
Democratie, als de handjes omlaag blijven als ze eenmaal voorliggen? Wat
is het standpunt van Forum voor Democratie dan?
De heer Schenk (FVD):
Op de eerste plaats is het natuurlijk fijn dat de heer Hoogeveen mijn
betoog "leuk" vond. Dat vond ik zelf ook; daarom sprak ik het ook uit.
En het was volgens mij ook een heel fundamenteel en principieel punt bij
de huidige stand van zaken in Nederland, maar ook bij de manier waarop
deze ontwikkeling gaande is en de richting, die we overwegend verkeerd
vinden. Wij zeggen dus: je moet geen vermogensbelasting willen. Wij
stellen nu twee amendementen voor, er natuurlijk van uitgaand dat die
een meerderheid halen; dat is uiteraard de insteek. Tja, de eerlijkheid
gebiedt te zeggen dat dat lastig zal worden. We zullen vanzelfsprekend
ons best doen om die twee amendementen aan een meerderheid te helpen.
Mocht dat niet het geval zijn, dan rest natuurlijk wel de opgave om voor
of tegen de novelle die er nu ligt, te stemmen. Dat is op dit moment nog
een beetje in de toekomst kijken. Ik neig ernaar te zeggen dat wij dan
het huidige stelsel, dus dat met dat forfaitair rendement, beter vinden.
Maar nogmaals, dit verschilt heel erg per belastingplichtige. Dat is
echt een heel lastige keuze. Die keuze hebben wij nog niet volledig
gemaakt. We gaan er in de eerste plaats van uit dat die amendementen van
ons een meerderheid halen. Daar zullen we ons best voor doen. Mocht dat
niet het geval zijn, dan gaan wij de novelle beoordelen zoals ze
voorligt, maar het kan dan zomaar zo zijn dat wij daar dan tegen stemmen
vanuit onze principiële afweging dat wij tegen vermogenswinstbelasting
en tegen vermogensbelasting zijn. Laat dan het huidige stelsel, dat ook
niet perfect is, dan maar voortbestaan. Wij zullen ons er dan
vanzelfsprekend vanuit de Kamer kei- en keihard voor blijven inzetten om
alsnog naar 0% in box 3 te gaan. Maar dit is in de toekomst kijken. We
gaan zien wat de uitkomst voor de amendementen is.
De voorzitter:
Voldoende, meneer Hoogeveen? De heer Stultiens.
De heer Stultiens (PRO):
Laat ik zeggen: inderdaad een interessant amendement. Het maakt ons bij
PRO eigenlijk weer een stuk redelijker. Ik hoor 0%. Dan blijft wel een
vraag staan. Ik hoorde net een betoog over "het wordt één been
afhakken". Maar u gaat tegenstemmen, dus u houdt de optie open om ervóór
te gaan stemmen dat je ene been afgehakt wordt de komende week?
De heer Schenk (FVD):
Nou, ik houd die optie open, omdat we natuurlijk niet weten wat de
uiteindelijke novelle gaat zijn. Het zou natuurlijk kunnen dat er
allerlei andere amendementen worden aangenomen. Maar dat is dus in de
toekomst kijken; dat weten we niet. Wij zijn er inderdaad tegen om één
been af te hakken. Wat ons betreft, nogmaals, behouden verstandige
Nederlanders beide benen. Dat betekent dus dat het amendement van FVD,
zowel het eerste als het tweede, aan een meerderheid geholpen wordt door
mijn ambtsgenoten hier. We zullen zien wat er uiteindelijk voorligt waar
we over gaan stemmen. Maar ik denk dat de heer Stultiens wel gelijk
heeft dat de kans aanzienlijk is dat FVD, mochten die twee amendementen
geen meerderheid hebben, dan zegt: laten we dan de novelle maar gewoon
wegstemmen, in plaats van nu ineens met stoom en kokend water, met spoed
en met de grootst mogelijke haast een novelle door beide Kamers heen te
loodsen.
Het is wat ons betreft wel een beetje gelegenheidsargumentatie, want we
zijn altijd zeer kritisch op de Raad van State. We zeggen vaker over de
adviezen van de Raad van State: legt u die naast u neer. Wij zijn zelf
als hoogste orgaan bevoegd om keuzes te maken. Wat ons betreft wordt die
Raad van State lekker afgeschaft en nemen wij onze positie als Kamer
serieus, als hoogste beslissingsbevoegde orgaan. Maar in dit geval zijn
er wel heel wat rode vlaggen die volgens mij wel serieuze aandacht
vereisen. In dit geval is het misschien voor de gelegenheid goed om naar
de Raad van State te luisteren. Al is het inderdaad misschien een beetje
gelegenheidsargumentatie. Dat wil ik wel erkennen.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Eerst het woord "gezellig" en daarna kwamen de twee voorstellen om 0%
belasting te heffen. Dat klinkt fantastisch, natuurlijk. Volgens mij
willen een heleboel mensen 0% belasting betalen. Maar ja, we hebben ook
wegen nodig. We hebben ook scholen nodig. We hebben een heleboel dingen
nodig. We hebben goede zorg nodig, dus waar komen die belastinginkomsten
dan vandaan bij Forum?
De heer Schenk (FVD):
Vanzelfsprekend dienen wij die amendementen niet zomaar in, zo van: we
schrappen nu een groot deel van de belastinginkomsten en zoek het verder
maar uit. Ook wij staan voor een gedegen financieel beleid en dus ook
voor een sluitende begroting. Alleen, wij zouden veel meer willen doen
aan de uitgavenkant. Wij zijn van mening dat de Nederlandse overheid
veel en veel en veel te veel geld uitgeeft aan dingen die niet in het
Nederlandse belang zijn. Ik noem immigratie. Ik noem klimaat. Ik noem
ontwikkelingssamenwerking. Dus ja, die amendementen zijn beide gedekt.
Eentje is inmiddels ingediend, de ander is nog in wording. Maar ze zijn
gedekt. Het zou zomaar kunnen dat de dekking niet in het straatje past
van een aantal partijen hier, maar vanzelfsprekend gaat het ons om
financieel gedegen besluiten. Het is niet een soort blanco cheque en
zoek maar uit waar die 10, 20 miljard — er wordt nog uitgezocht hoeveel
het exact zou moeten zijn — vandaan komt. Beide zijn gedekt en beide
zijn wat ons betreft een betere richting voor Nederland.
De heer Vermeer (BBB):
Ik snap nog even iets niet in de redenering van de heer Schenk. Eerst
zegt hij dat datgene wat we op dit moment hebben, betekent dat we twee
benen afhakken. Het voorstel dat voorligt, betekent dat er één been
wordt afgehakt. Toch zegt hij aan het einde van zijn verhaal dat hij dan
toch maar kiest voor twee benen afhakken. Hij schuifelt dus liever dan
dat hij hinkelt. Maar wat is het nou, vraag ik de heer Schenk.
De heer Schenk (FVD):
Dan heeft de heer Vermeer niet goed naar mijn betoog geluisterd. Ik zei
dat de Wet werkelijk rendement zoals die nu is, betekent dat er twee
benen worden afgehakt. Als de novelle die daarop is ingediend, wordt
aangenomen, wordt er nog steeds één been afgehakt. Dus wij zeggen: dan
zou het beter zijn om de twee amendementen van FVD aan te nemen, dus om
de positie van spaarders, beleggers, verstandige Nederlanders, te
verbeteren. Mocht dat niet zo zijn, dan lijkt ons een mogelijke, betere
uitkomst dat we én de novelle verwerpen én dat de Eerste Kamer
vervolgens de Wet werkelijk rendement in z'n geheel verwerpt.
De heer Vermeer (BBB):
Om gewoon op deze absurde metafoor door te gaan: volgens de meeste
mensen om wie het gaat, is wat we op dit moment hebben, een forfaitair
rendement zonder kostenaftrek, zowel je benen als je armen afhakken. Hoe
kan de heer Schenk dan toch zeggen: laat het maar zoals het nu is?
De heer Schenk (FVD):
Laat vooropstaan dat ook wij het huidige stelsel allesbehalve perfect
vinden; integendeel. Dus op zich ben ik dat eens met de heer Vermeer. Ik
durf alleen niet te zeggen of de novelle die nu wordt voorgesteld
daadwerkelijk een verbetering is. Wij vinden het in allebei de gevallen
heel slecht voor spaarzame Nederlanders. Daarom stellen wij die twee
amendementen voor. Wij zijn tegen een vermogensaanwasbelasting. Wij zijn
tegen een vermogenswinstbelasting. Wij zijn überhaupt tegen
vermogensbelasting. Vandaar die twee voorstellen, volledig gedekt. Dus
ik reken van harte ook op de steun van de BBB, want het wordt tijd dat
we succes, hard werken, spaarzaamheid en ondernemen weer gaan belonen in
Nederland.
De voorzitter:
Dank u wel. Voordat wij naar de heer Grinwis gaan, lijkt het mij
verstandig om een sanitaire stop in te lassen van vijf minuten.
De vergadering wordt van 18.14 uur tot 18.19 uur geschorst.
De voorzitter:
We gaan weer verder met de vergadering. Aan het woord is zo meteen de
heer Grinwis, die gaat spreken namens de ChristenUnie.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Meneer de voorzitter, dank u wel. Dat wij hier vandaag, nog geen week na
de ontvangst ervan, met elkaar een WGO houden over de Novelle
uitbreiding vermogenswinstbelasting box 3 — zo heet die helemaal — en
dat we niet eerst een briefing en een rondtafelgesprek hebben en
vervolgens tijd inruimen voor een grondige schriftelijke behandeling en
daarna pas een debat hebben: dat is onwenselijk en onzorgvuldig.
Voorzitter. Waarom doen we dit zo? Het antwoord zit in één naam van één
man: Eelco Heinen. In de Middeleeuwen hadden we de kruistochten die er
met een misplaatst "God wil het" doorheen werden geduwd. Tegenwoordig
hebben we de onvolmaakte vermogenswinstbelasting die met een misplaatst
"Heinen wil het" ons door de strot wordt geduwd. Geen misverstand: ik
heb absoluut geen hekel aan de heer Heinen. Ik heb altijd goed met hem
samengewerkt. Maar wat hij bij box 3 allemaal heeft uitgevroten, kan ik
niet over z'n kant laten gaan: de dekking, de uitvoering ervan en het
niet uitvoeren door het minderheidskabinet van wel aangenomen moties en
het niet uitvoeren van wel aangenomen moties. Dit minderheidskabinet
heeft, kortom, een bijzonder oog voor minderheden.
Voorzitter. Ondanks de onzorgvuldigheid …
De voorzitter:
Voordat u verdergaat, meneer Grinwis …
De heer Grinwis (ChristenUnie):
… ben ik er natuurlijk wel — een debat over belastingen is nooit te
versmaden — maar wel met grote zorgen.
De voorzitter:
Er is een interruptie van de heer Stoffer.
De heer Stoffer (SGP):
Een feitelijke vraag: is de heer Grinwis het met mij eens dat een
kabinet aangenomen moties naast zich neer mag leggen en altijd de keuze
mag maken om bepaalde zaken die voorgesteld zijn en die op zich
inhoudelijk goed onderbouwd zijn, toch over te nemen?
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Daar ben ik natuurlijk van op de hoogte, maar de heer Stoffer zal het
toch met mij eens zijn dat de keuze die het kabinet hier nou precies
heeft gemaakt, wel hoogst opmerkelijk is. De motie van de heer Flach,
die ik overigens heb gesteund, die nét niet werd aangenomen — volgens
mij was het 73-73 en daardoor staakten de stemmen en haalde die het niet
— is wel netjes uitgevoerd. De motie over de papieren schenking, die ik
samen met de heer Stoffer heb ingediend — het was geloof ik toch met de
heer Flach, in ieder geval met de SGP — is gewoon ruim aangenomen en
niet uitgevoerd, terwijl die precies in een dekking voorzag, op een
gevoelig onderwerp waar breed draagvlak op was, op rechts en op links in
de Kamer. Daarmee zou bij wijze van spreken bijvoorbeeld net het
structurele tekort van 86 miljoen omslaan naar een structureel
overschot. Meneer Stoffer zal het mij niet kwalijk nemen dat ik daar
mijn verbazing, zo niet mijn verbijstering, over uitspreek.
De heer Stoffer (SGP):
Ik denk dat de heer Grinwis en ik het totaal niet oneens zijn over de
inhoud. Maar het feit dat een kabinet ervoor kiest om een motie die niet
aangenomen is wel uit te voeren en andersom … Ja, ik denk dat de heer
Grinwis en ik het ook eens zijn dat het het goed recht is van een
kabinet om dat te doen. En het is dan weer aan ons om te wegen hoe we
daar verder mee omgaan.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Dat ben ik met de heer Stoffer eens. Ik vind het wel een goede regel dat
het kabinet moties die aangenomen zijn, netjes uitvoert tenzij het echt
niet anders kan. Maar in dit geval is geen kwestie van niet kunnen maar
van niet willen. Dus dat. Het gaat hier niet over een niemendalletje; ik
kom er zo nog over te spreken. Als het nou ging over een heel klein
dekkingsverschilletje … dan ach … Maar dit is echt grotesk en daarom
kapittel ik ook de minister van Financiën: omdat hij zijn eigen
collega's, stuk voor stuk, elke bewindspersoon, altijd behoorlijk strak
aan uitgavenkaders houdt.
Om die reden hebben meneer Karremans en mevrouw Bertram kortgeleden een
enorme herprioritering op het uitgavenpatroon van IenW moeten doen. De
heer Stoffer en ik waren daar nauw bij betrokken en daar waren we niet
te beroerd voor. Maar dat hijzelf voor zichzelf niet dezelfde spelregels
hanteert en dat dan ook nog eens verdedigt met "binnen de
kabinetsperiode loopt het rond en structureel loopt het bijna rond, dus
wat zeuren jullie nou?", dat vind ik echt ongehoord. Daarom breek ik
daar de staf over. Maar dank u wel, voorzitter. Op zich zijn we het
eens.
Voorzitter. Ik ben hier dus wel, met grote zorg. Immers, stel dat dat
budgettaire gesjoemel je niet interesseert, maar alleen de uitvoering.
Dan krijg je alleen al ongelofelijke buikpijn bij het lezen van de mail
van de Nederlandse Vereniging van Banken, de uitvoeringstoets van de
Belastingdienst met louter rode vlaggen, en het advies van de Raad van
State.
Ik zoom even in op de Raad van State. Allereerst de spoed. De Raad van
State merkt op — ik citeer — "dat het doorvoeren van een
stelselwijziging in box 3 via een novelle, die ook nog eens met grote
spoed tot stand wordt gebracht, afbreuk doet aan de zorgvuldigheid van
het wetgevingsproces". Is de staatssecretaris dat eens met de Raad van
State?
Dan het punt dat er twee systemen naast elkaar gaan draaien en dat er
nog meer ambtenaren nodig zullen zijn. Ik citeer: "De regering maakt in
de novelle de keuze om zonder duidelijke rechtvaardiging tijdelijk
onderscheid te maken tussen vermogensbestanddelen door twee
verschillende heffingssystemen toe te passen. Dat is kwetsbaar.
Bovendien vereist dit tijdelijke hybride stelsel een inzet van 252 fte
aan personele capaciteit en circa 31 miljoen aan additionele
uitvoeringskosten." Vindt de staatssecretaris het ook kwetsbaar?
"Doe het niet," is vervolgens het advies van de Raad van State. Na te
wijzen op de rode vlaggen wat betreft de uitvoering bij de
Belastingdienst komt de Raad van State tot het volgende advies. Ik
citeer opnieuw: "Om per 2030 op een zorgvuldige wijze tot een solide,
uitvoerbaar en adequaat gedekt box 3-stelsel te komen, adviseert de
Afdeling de regering het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 in
te trekken, de novelle niet in te dienen en met een nieuw wetsvoorstel
te komen en per 2030 in één keer naar een nieuw box 3-stelsel over te
gaan. Hiermee wordt de rust en duidelijkheid geboden die nodig is." Dan
zeg ik namens de ChristenUniefractie: amen, volg dit advies op. Is de
staatssecretaris daartoe alsnog bereid? Voeg dan voor de jaren 2028 en
'29 een kostenaftrek toe aan de tegenbewijsregeling om te voorkomen dat
alle particulier verhuurde woningen worden uitgepond. Daar kom ik later
nog op terug.
Zo niet het kabinet tot op heden. Dat stopt zijn vingers in de oren,
bluft dat 2028 ook nog wel moet kunnen, gaat knarsetandend akkoord met
2029, maar zet de novelle wel door en luistert daarmee ook niet naar het
terugvaladvies van de Raad van State om dan maar via de novelle per 2030
voor alle vermogensbestanddelen naar een belasting op basis van
vermogenswinst te gaan. Hoe groot moet het bord voor je kop dan zijn als
kabinet om koste wat kost deze route te vervolgen? Onverantwoord,
onzorgvuldig en ook onnodig. Is de staatssecretaris dat niet met me
eens?
Dan heb ik over het budgettaire na-ons-de-zondvloedhandelen van het
kabinet nog niet eens iets gezegd: een dekking van likmevestje, de
minister van Financiën onwaardig, waarover zo meteen meer. Zo
schaamteloos je eigen wensen inzake vermogenswinst najagen zonder ook
maar iets van serieuze dekking aan de Kamer voor te leggen, ondanks
aangenomen moties, zoals die over de papieren schenkingen, is toch
ongehoord? Daar zou ik toch graag ook de reactie van de staatssecretaris
op horen.
Maar eerst nog iets over het heffen van belasting op vermogen. Box 3
gaat over nog geen 2% van de totale inkomsten van het Rijk. De nogal
volatiele belasting op basis van werkelijk rendement vergt zo'n 1.000
fte aan ambtenaren per jaar bij de Belastingdienst en vergt meer
administratieve rompslomp voor belastingplichtigen en bij banken dan het
oude forfaitaire stelsel. Ik denk dat het nog steeds mogelijk is, ook
binnen de marges van de uitspraken van de Hoge Raad, om over te stappen
van het forfaitaire stelsel naar een vermogensbelasting, hetzij een
vlakke van nog geen 1,5%, hetzij een tweeschijvenstel met 1% en 2%,
aangevuld met een samenloopbepaling, zoals eerder al besproken. Zo'n
stelsel past ook beter bij de wens om meer Nederlanders aan het beleggen
te krijgen, aan het investeren te krijgen. Een heffing van 36% op
werkelijk gemaakt rendement zal in vergelijking met het huidige stelsel
immers eerder leiden tot minder dan tot meer beleggen, eerder leiden tot
minder investeren dan tot meer investeren. Is een eenvoudige
vermogensbelasting niet een wenselijk eindbeeld? Hoe kijkt de
staatssecretaris daartegen aan?
Voorzitter. Is het ooit voorgekomen dat een kabinet zo'n slecht gedekt
wetsvoorstel aan de Kamer heeft voorgelegd buiten crisistijd, dus
afgezien van de bankencrisis en corona? Het vereist een politieke en
financiële lenigheid die ik niet heb. Misschien ben ik te ijzerenheinig;
ik sluit dat niet uit. Ik denk dat velen van ons na de financiële tabel
van eind september met een budgettaire derving van 7,7 miljard al een
vermoeden hadden dat deze derving zou toenemen, maar een toename naar
17,5 miljard euro? Niemand hier had toch durven denken dat de minister
van Financiën dat aan de Kamer zou durven voorleggen? En eigenlijk is de
situatie nog erger. 3,13 miljard meevaller uit de tegenbewijsregeling
inzetten ter dekking is tegen de begrotingsregels en contrair aan het
advies "ontraden" van de staatssecretaris op een verworpen motie.
Daarmee komt het gat dus uit op bijna 21 miljard tot en met 2040.
Dan het ontbreken van een goede analyse van het gedragseffect bij de
vermogenswinstbelasting. De vierenhalfjaaraanname is kwestieus, dus dat
je je aandelen of afgeleide producten daarvan gemiddeld genomen na
vierenhalf jaar weer verkoopt. Er is al vaak op gewezen, maar
waarschijnlijk gaat het gemiddelde omhoog, omdat heel veel vermogenden
die het zich kunnen permitteren over zullen gaan op producten die ze
langer kunnen aanhouden om de belastingclaim uit te kunnen
stellen.
Voorzitter. En nee, ik heb het kabinet nooit het vel over de neus
getrokken in de zin dat deze hervorming van box 3 tot de laatste cent
gedekt moet zijn, opnieuw onder verwijzing naar het advies van de Raad
van State dat je bij een stelselwijziging budgetneutraliteit niet als
een eis moet hanteren. Maar dit, een gat van 17,5 miljard en een
structureel tekort van 86 miljoen, kan ik niet serieus nemen. Je zult
maar minister van Financiën zijn en jezelf in de spiegel moeten
aankijken. Dat kan dan toch niet met goed fatsoen? En hoe moet de
staatssecretaris het onverdedigbare zo meteen dan toch gaan verdedigen,
terwijl er dus al aangenomen moties lagen? Die zal ik niet nog eens
noemen, maar toch nog de vraag aan de staatssecretaris waarom
bijvoorbeeld de motie over de papieren schenkingen niet is uitgevoerd en
waarom daarmee niet een voorstel aan ons is voorgelegd met een
structureel overschot in plaats van een tekort.
De voorzitter:
Meneer Grinwis, er zijn inmiddels twee interrupties voor u. Allereerst
een van de heer Oosterhuis.
De heer Oosterhuis (D66):
De heer Grinwis gaat er vandaag vrij stevig in, in dit debat en ook in
de media. Dat mag natuurlijk, maar ik denk dat hij zijn eigen financiële
lenigheid wat onderschat, want dit is natuurlijk een dekkingsvraag ten
opzichte van een situatie mét een Wet werkelijk rendement, want zonder
die wet is het gat nog veel groter. Het gaat om gederfde
belastinginkomsten, maar om die te kunnen heffen, moet je een wet
hebben. Maar nu heeft de heer Grinwis zelf tegen de Wet werkelijk
rendement gestemd, dus ook op basis van zijn eigen stemgedrag zou er nu
een heel groot dekkingsgat zijn. Is de kritiek dan dus toch niet een
heel klein beetje makkelijk?
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Nou, de heer Oosterhuis kent volgens mij nog mijn stemverklaring. Wij
hebben uiteindelijk de afweging gemaakt dat wij daar geen
verantwoordelijkheid voor wilden nemen. Dat kwam bijvoorbeeld door het
ontbreken van de carryback uit het amendement van collega Hoogeveen, dat
werd ontraden om budgettaire redenen. Ik breng in herinnering: dat was
een derving van nog geen of ongeveer een miljard. Dat waren de bedragen
waarover we destijds vielen. Nou, kom daar nu nog maar eens om! Maar het
ontbreken daarvan en nog een aantal zaken, was voor ons de reden om
uiteindelijk de afweging te maken: dit is niet helemaal ons wetsvoorstel
en dus nemen wij hier geen verantwoordelijkheid voor. Daar komt nog eens
bij dat ik eigenlijk principieel voor een ander voorstel ben. Dat heb ik
net ook uitgelegd.
Het is waar dat er bij de tegenbewijsregeling sprake is van budgettaire
derving ten opzichte van het basispad, waarbij overigens is uitgegaan
van een optimaal presterende forfaitaire heffing, waarbij je dus, juist
vanuit de uitspraak van de Hoge Raad, grote vraagtekens kunt zetten.
Maar de heer Oosterhuis weet ook dat ik ook altijd alternatieven heb
aangedragen ter leniging van dat gat, bijvoorbeeld met de papieren
schenkingen maar wat mij betreft ook breder in de erf- en
schenkbelasting.
Ik ben dus nooit te beroerd om te zorgen dat het aan de kant van het
vermogensdomein meer dan rond gaat lopen. Ik kan er dus inkomen dat
meneer Oosterhuis mij van financiële lenigheid beticht, maar dat ik ooit
een voorstel zou indienen met zo'n groot gat, is onmogelijk. Ik heb ook
weleens kort-voor-langconstructies gebruikt, ook vorig jaar nog bij het
amendement waarmee ik de verhoging van het forfaitaire rendement van
tafel heb geveegd, maar daar zat een overdekking bij van meerdere
honderden miljoenen inzake het terugsnoeien van de wet-Hillenregeling.
Ik ben dus nooit zo makkelijk met dekkingen omgegaan als de minister van
Financiën nu heeft gedaan. En dan zeg ik het heel netjes.
De voorzitter:
Dank voor uw bondige beantwoording.
De heer Oosterhuis (D66):
Dat is een héél uitgebreid antwoord van de heer Grinwis. Ik ken hem
absoluut als iemand die zeker ook in het vermogensdomein wat dekkingen
neerlegt. Maar uiteindelijk is de vraag natuurlijk wel welk stemgedrag
daarbij past. Dan snap ik dat de Wet werkelijk rendement niet helemaal
de voorkeur had. Ik vond het zelf ook geen perfecte wet — dat vind ik
nog steeds niet — maar ik heb wel voorgestemd, juist ook omdat anders
het gat enorm groot was.
Ik wil niet al te flauw doen, maar de heer Grinwis heeft natuurlijk ook
voor de motie van de heer Vermeer gestemd om ongedekt naar een
vermogenswinstbelasting per 2029 te gaan. Hij heeft verder ook de motie
van de heer Hoogeveen gesteund om als de Wet werkelijk rendement niet
werd aangenomen, wel het voordeel voor de vastgoedsector te doen. Ik
snap dus alle kritiek op de dekking die er nu is of er eigenlijk niet
is, maar ik moet eerlijk zeggen dat ik de kritiek van de heer Stultiens
iets beter kan hebben dan die van de heer Grinwis.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Ik kan het natuurlijk niet helpen dat het lontje van de heer Oosterhuis
richting de ChristenUnie wat korter is dan richting PRO. Dat komt me
bekend voor. Ik had helaas geen meerderheid bij die verstandige stem
over de vorige wet, bij die verstandige stem over de kostenaftrek, bij
die verstandige stem om het dan maar in één keer goed te doen en naar
een vermogenswinstbelasting te gaan. Ik weet wel dat er, als ik ooit in
de positie zou zijn om een wetsvoorstel aan de Kamer voor te leggen,
gewoon een keurige rondlopende dekking bij zou zitten. Je moet niet
uitsluiten dat het niet tot de laatste cent gedekt is, ook gelet op het
advies van de Raad van State. Maar dan zou ik er in ieder geval voor
zorgen dat er niet zo'n extreem gat zou zijn van een structureel tekort
van 86 miljoen. Echt, meneer Oosterhuis, ik snap dat u de vragen aan mij
stelt en het van mij minder goed kunt hebben dan van de heer Stultiens,
maar D66 kan hier toch ook geen verantwoordelijkheid voor nemen?
De voorzitter:
Dank u wel. Voor ik naar de heer Stultiens ga, de heer Oosterhuis
afrondend en daarna nog één keer de heer Vermeer, omdat hij bij de
discussie betrokken werd.
De heer Oosterhuis (D66):
De heer Grinwis mag mij over alles bevragen als ik zelf aan het woord
ben. Dan kunnen wij dit debat voortzetten.
De voorzitter:
Dan ga ik heel even naar de heer Vermeer, want die werd net bij de
discussie betrokken. Daarna ga ik naar de heer Stultiens.
De heer Vermeer (BBB):
Ja, ik wil wel even een persoonlijk feit maken, want er werd iets gezegd
over een ongedekte motie. Dan heeft de heer Oosterhuis die motie gewoon
niet scherp. Er staat duidelijk: "verzoekt de regering zo snel als
mogelijk, maar uiterlijk bij het Belastingplan 2029, een box 3-stelsel
gebaseerd op vermogenswinstbelasting te presenteren inclusief
dekkingsopties". Ik heb dus helemaal niks ingeleverd dat ongedekt is. Ik
heb gewoon een verzoek gedaan tot een plan met opties, niet meer en niet
minder.
De voorzitter:
Dan is dat ook weer rechtgezet. Dank u wel. Meneer Stultiens.
De heer Stultiens (PRO):
Ik hou me even buiten de discussie over wat de heer Oosterhuis van wie
accepteert. Ik wil het betoog van de heer Grinwis onderstrepen. Sterker
nog, ik hoor vrij stevige woorden. Ik heb even meegeschreven:
onmogelijk, ongehoord, onverdedigbaar, onverantwoord, onzorgvuldig,
onnodig en onwaardig. Hij houdt van allitereren. Ik deel dit. Maar als
hij dit allemaal zegt, dan kan hij deze week toch onmogelijk zelf voor
de novelle gaan stemmen?
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Ik ben vandaag in een genuanceerde bui; dat klopt. Het wordt inderdaad
gewoon heel ingewikkeld voor de ChristenUniefractie om deze novelle,
zoals hij nu voorligt, ongeamendeerd, zonder echte dekking, te steunen.
Dat klopt. Trouwens, ik heb de dekking als argument, maar ik maak me nog
meer zorgen over de hele uitvoering en het gekke juridisch construct dat
ontstaat tussen 2029 en 2030. Dan zeg ik: neem je verlies, uithuilen en
opnieuw beginnen, terugtrekken de boel, in de tussentijd wel een
kostenaftrek in de tegenbewijsregeling. Ik weet niet of de heer
Stultiens en ik elkaar daar kunnen vinden. Ik denk dat daar wel een
knellende situatie ontstaat. Dat is mijn lijn. Als de staatssecretaris
deze lijn uiteindelijk niet overneemt, dan wordt het heel erg
ingewikkeld voor ons om voor te stemmen. Maar laten we
zorgvuldigheidshalve wel eerst het hele debat voeren, want ik sluit een
bekeringsmoment bij de staatssecretaris niet uit.
De heer Stultiens (PRO):
Ik ben dan benieuwd, maar dat horen we dan misschien straks, wat de heer
Grinwis nog wil of kan horen van de staatssecretaris, want na deze
opsomming van de zeven o's zie ik niet wat er moet gebeuren, wil de heer
Grinwis opeens dit budgettaire gesjoemel, zoals hij dat noemt, steunen.
Ik hoorde hem net zeggen: je kunt jezelf niet in de spiegel aankijken
als je dit indient. Dan kun je het ook niet steunen, neem ik aan.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Collega Stultiens heeft natuurlijk gelijk. Ik ben echt, echt geschrokken
van het voorstel dat ons is voorgelegd. Ik vind de uiteindelijke stukken
zoals die naar ons toe zijn gekomen, veel harder dan in diverse
gesprekken aan bod is gekomen. De Raad van State gaf een donker advies —
dat hadden we hier allemaal verwacht — over een novelle die het karakter
van de wet wijzigt. Dan krijg je natuurlijk geen positief advies. Dan is
het logisch om te verwachten dat ze zeggen: doe dat eens zorgvuldig.
Maar dit is echt — hoe zal ik het zeggen? — donkerrood. We hadden ook
niet verwacht dat het advies over de uitvoering heel positief zou zijn.
Maar het kabinet kiest vervolgens eieren voor z'n geld en stelt het één
jaar uit, terwijl de Raad van State zegt: doe het in één keer, dan kan
het in 2030. Dan vind ik dat ene jaar geen dominante overweging meer.
Ook dat ene jaar aan tegenbewijs en extra derving vind ik, ook gelet op
de hele dekking erachter, absoluut geen serieus tegenargument meer om
het in één keer goed te doen. Dus ja, alles afwegend is het inderdaad
buitengewoon ingewikkeld, ook al ben je, zoals ik, pragmatisch genoeg om
mee te willen gaan in de vermogenswinstbelasting en om hier ja tegen te
kunnen zeggen. Meneer Stultiens voelt het goed aan: met al die o's — ik
had ze niet eens geteld — wordt het ingewikkeld om voor te
stemmen.
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Ik meende de heer Grinwis ook een opmerking te horen maken over het
aanwenden van de middelen uit de hersteloperatie. Als ik mij goed
herinner, heeft hij eerder ook een motie daarover gesteund. Mijn vraag
is: onder welke voorwaarden zouden die middelen kunnen worden aangewend
volgens de heer Grinwis?
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Het klopt: ik heb eerder de opmerking gemaakt dat ik het wrang vind dat
een hersteloperatie is geraamd op 16,6 miljard, welk bedrag bij lange na
niet zal worden benut, en dat vervolgens de niet-bezwaarmakers worden
vergeten. Dat was het hoofdpunt van mijn betoog. Dat vind ik nog
steeds.
Ten tweede snap ik dat je, ook al is het tegen de begrotingsregels, de
3,13 miljard in dit geval betrekt in de hele plaat. Maar als dat het is,
naast het beperken van het excessief lenen tot een ton, en je telt het
bij elkaar op, kom je op een bedrag van 4 miljard à 5 miljard maximaal
aan dekking, met een gat van 17,5 miljard. Dat kan ik niet serieus
nemen. Ik snap heus wel dat dit een rol kan spelen in de totale
financiële plaat. Maar als een plaat in september achteruitgaat van 7,7
miljard cumulatief naar 17,5 miljard cumulatief, inclusief die 3,13
miljard uit de gelden die je waarschijnlijk niet nodig hebt bij het
herstel en de operatie tegenbewijsregeling, zou ik mevrouw Van Eijk
bijna de retorische wedervraag willen stellen: kan zij dat dan wél
steunen? Dat gat is gewoon te groot. Dat vind ik financieel niet
verantwoord.
De voorzitter:
Is dat voldoende, mevrouw Van Eijk? Ja. Ik zie geen andere interrupties,
dus dan gaan we naar de volgende spreker.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Nee, ik ben nog bezig.
De voorzitter:
Excuses. Omdat uw tijd bijna was afgelopen, dacht ik dat u klaar
was.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
O, dan ga ik snel door, voorzitter. Stel dat je zo spoedig mogelijk naar
een vermogenswinstbelasting wil, waarom dan niet een belasting voor alle
vermogenscomponenten? Even een paar illustraties.
Eerst de crypto. Een bitcoin in een eigen wallet wordt jaarlijks belast
op basis van aanwas. Dezelfde bitcoin via een ETN of een fonds wordt pas
bij verkoop belast. Dat is dus vermogenswinst.
Vreemde valuta. Een valutaresultaat op een dollarrekening wordt
jaarlijks belast. Maar valutaresultaten op een Amerikaans aandeel in
dollars wordt pas belast bij verkoop.
Verzekeringen. Een beleggingsverzekering met een indexfonds valt onder
de aanwasbelasting. Hetzelfde indexfonds bij een broker valt onder de
winstbelasting.
Leningen. Een onderhandse lening aan een bv valt onder de
aanwasbelasting. Een beursgenoteerde obligatie van diezelfde bv valt
onder de winstbelasting.
Illiquide bezit, zoals kunst, oldtimers en andere beleggingen in
roerende zaken, wordt jaarlijks belast over de geschatte waardestijging.
Liquide beursaandelen worden pas belast als je verkoopt.
Voorzitter, kunt u dit uitleggen? Ik niet. De staatsecretaris wel?
Het idee van de vermogenswinst op vastgoed in het huidige wetsvoorstel,
dat nu bij de Eerste Kamer ligt, is dat je moeilijk belasting kunt
betalen over illiquide activa. Dat deel ik. Deze novelle draait dit om
softwaretechnische redenen om. Waarom? Is dat niet de wereld op z'n kop?
Is dat niet een extra reden om in 2030 in één keer alles goed over te
hevelen?
De slotsom is dus opnieuw: doe het in één keer goed, want het aparte
aanwasregime et cetera voor één restcategorie, het hybride stelsel,
vereist die 252 fte en die 31 miljoen euro extra aan uitvoeringskosten.
Mijn oproep is: voorkom amateurisme en slordigheid. Van ons als
medewetgever mag zorgvuldigheid worden verwacht. Van het kabinet mag dit
ook worden verwacht.
Voorzitter. Dan kom ik nog op een paar korte punten waarop ik een
amendement ga indienen. Allereerst de kostenaftrek tegenbewijsregeling.
Er is nu een generieke kostenaftrek in de Wet werkelijk rendement
opgenomen. Die wet zou ingaan per 1 januari 2028. Dat gaat niet door als
het wetsvoorstel opschuift. Daarmee wordt de situatie voor vastgoed, die
nu al heel nijpend is, nog nijpender. Ik zit er nu over te dubben of ik
een amendement zal indienen op de generieke kostenaftrek of alleen op de
aftrek voor vastgoed. Voor de generieke kosten gaat het om ruim 500
miljoen per jaar, voor alleen het vastgoed gaat het om 200 miljoen per
jaar. In de nota naar aanleiding van het verslag las ik dat een
kostenaftrek op basis van werkelijke kosten voor vastgoedexploitatie
uitvoerbaar is per 1 januari 2028 — dat is goed nieuws — maar dat dit
juridisch kwetsbaar is. Wat adviseert de staatssecretaris in dezen? Zou
hij het, gelet op de kosten en de nijpende situatie op de woningmarkt,
aandurven om het dan maar alleen voor vastgoed te doen of zou hij, als
je het dan toch wilt, een generieke kostenaftrek per 1 januari 2028
willen introduceren? Daar ben ik benieuwd naar. Ik ben benieuwd naar
zijn weging. As we speak wordt er gewerkt aan een amendement. Het is
niet helemaal gelukt om dat ingediend te krijgen voordat het debat
begon, maar er wordt aan gewerkt. Het komt eraan.
Dan hetzelfde punt over de vrijstelling gebouwen op NSW-landgoederen.
Wij hebben bij de behandeling samen met collega Vermeer een motie
ingediend over het komen met een oplossing voor landgoederen die onder
de NSW vallen. Die motie is niet uitgevoerd. Dat zou namelijk in het
huidige Belastingplan zitten. Ik weet dat de staatssecretaris het
aanvankelijk wel van belang vond. Meneer Vermeer en ik hebben dus samen
met de heer Stoffer gedacht: dan nemen we de uitvoering zelf maar ter
hand. Nu is de vraag of we het gaan doorschuiven of voor vrijstellen
gaan. Doorschuiven schijnt bewerkelijker te zijn voor de
Belastingdienst. Budgettair ligt het heel dicht bij elkaar. Is de
staatssecretaris het met mij eens dat een vrijstelling dan meer voor de
hand ligt en dat dat beter uitvoerbaar is voor de Belastingdienst? Er
wordt gewerkt aan een amendement om de landgoederen te defiscaliseren.
Dat komt ook naar u toe.
Tot slot verwijs ik inzake de vastgoedbijtelling ook naar een motie die
ik begin dit jaar samen met de collega's Stoffer en Vermeer heb
ingediend. Ik wil graag meer zicht op de uitvoering en verwijs naar de
vragen die de heer Stoffer al stelde.
Tot slot de vraag aan de staatssecretaris wat hij ervan zou vinden als
we het tarief en de vrijstellingen in de erf- en schenkbelastingen wat
zouden verhogen en daarmee het tarief van 36% in box 3 zouden verlagen.
Wat zou hij vinden van zo'n voorstel? Dat is het laatste voorstel dat ik
aan hem wil voorleggen. Tot zover.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Grinwis. Een interruptie van de heer Stultiens.
De heer Stultiens (PRO):
Ik heb één korte vraag. De heer Grinwis kondigt een aantal amendementen
aan. Dat botst in mijn ogen met zijn betoog hiervoor dat hij de wet niet
gaat steunen. Maar goed, we gaan zien hoe het loopt. Worden die
amendementen wel netjes gedekt?
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Ik heb nu als dekking in de toelichting opgeschreven om het
heffingsvrije inkomen dan een tijdje niet of minder te indexeren. Dat is
nu de dekking. Bij landgoederen gaat het om een zeer klein bedrag, dat
jarenlang dicht bij de 1 miljoen ligt, maar uiteindelijk opbouwt naar
structureel 20 miljoen. Bij de kostenaftrek gaat het, afhankelijk van de
variant, om één of twee jaar. Mijn stelling is dat het twee jaar gaat
duren, tot 2030. Dan gaat het om twee keer 200 miljoen, als je het sec
voor vastgoed zou doen. Maar dat zou je met de dekking die ik voorstel,
kunnen ophalen. Weliswaar een beetje lang voor kort, maar structureel
zit er een flinke overdekking in. Dat zal kunnen bijdragen aan de hele
financiële misère die hier is neergelegd.
De heer Stultiens (PRO):
Nog één vervolgvraag. Als de heer Grinwis dit zou regelen voor 200 of
500 miljoen, is daarmee dan de blanco cheque van 17 miljard aanvaardbaar
geworden?
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Ik heb zitten denken: moet ik deze amendementen indienen op het
Belastingplan of op de novelle? Mijn voorzichtige conclusie uit de
procedurevergadering van afgelopen week was dat er waarschijnlijk een
meerderheid in de Tweede Kamer is voor de novelle. Dan moet ik in ieder
geval zorgen dat de novelle beter wordt. Ik heb nu in overweging om
beide amendementen op de novelle in te dienen. Dat betekent niet dat ik
minder kritisch word. Ik zou ze ook dubbel kunnen indienen, én op de
novelle én op het Belastingplan, en dan eens kijken wat het haalt aan
het eind van de week.
De heer Stultiens (PRO):
Tot slot. Dus de heer Grinwis hoopt die krachtterm van net iets minder
erg te maken met de amendementen. Als de collega's de amendementen dan
steunen, gaat hij de novelle niet meer steunen, maar dan hoopt hij dat
de rest van de Kamer die wel aanneemt. Ik zoek even wat nu precies het
standpunt van de ChristenUnie is. Daarom vraag ik het. Hij was vrij
stevig tegenover minister Heinen. Dat deel ik, maar hij hoopt eigenlijk
wel dat het voorstel het met de amendementen misschien toch haalt. Het
is even zoeken wat precies het doel is.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Nee, het is volgens mij vrij gebruikelijk dat een medewetgever, een
Kamerlid, probeert om wetsvoorstellen te verbeteren. In dit geval zijn
er twee mogelijkheden: of je dient het in op de novelle of op het
Belastingplan. Beide wetten liggen voor. Het kan via twee routes. Het
meest logisch is dat, als de novelle wordt aangenomen, in ieder geval
die kostenaftrek goed geregeld is, want anders gaan we misschien jaren
van uitstel in, zonder dat dat goed is geregeld. En die
NSW-landgoederen, dat kan zowel in het Belastingplan als in de novelle.
Mij leek de logische plaats de novelle. Maar dat doet niets af aan mijn
kritische betoog over het hele verhaal. Ik heb bij wetten twee
mogelijkheden om amendementen in te dienen. Ik heb om mij heen gekeken
hoe de verhoudingen liggen. Ook de heer Stultiens heeft dat in de
afgelopen week helaas moeten constateren. Dan moet je pragmatisch zijn.
Maar dat doet niks af aan mijn scherpe kritiek op dit voorstel. Als het
voorstel wordt verworpen, is het ook gelijk klaar met de amendementen.
Zo simpel is het ook.
De voorzitter:
Dank u wel. Het is inmiddels 18.50 uur. Mijn voorstel is om de eerste
termijn van de Kamer af te maken. Waarschijnlijk kunnen we dan rond
19.30 uur aan de dinerpauze beginnen.
De volgende spreker is de heer Oosterhuis namens D66.
De heer Oosterhuis (D66):
Dank u wel, voorzitter. Er zijn een aantal dossiers die wij hier in Den
Haag al veel te lang met ons meeslepen en die we eindelijk een keer
moeten oplossen. Ik denk bijvoorbeeld aan stikstof en toeslagen, maar
ook aan box 3. Al in 2017, ruim negen jaar geleden, werd in het
regeerakkoord afgesproken dat we in box 3 niet langer een fictief
rendement maar het werkelijk rendement van mensen zouden gaan belasten.
In de afgelopen tien jaar is er veel gebeurd. Hoewel het einddoel nooit
is veranderd, zijn er onderweg wel fiscale, juridische en politieke
omwegen geweest. In 2021 was er het Kerstarrest. De Hoge Raad zette
daarin een streep door het toenmalige box 3-stelsel. Hierop volgde
rechtsherstel: een uitsplitsing tussen verschillende vormen van
vermogen, maar nog steeds met forfaitaire rendementen. Dit stelsel werd
voortgezet met de Overbruggingswet box 3. Als Magere Hein stond de Hoge
Raad om de hoek en zette weer een streep door het stelsel. Dat brengt
ons uiteindelijk bij het stelsel waar we nu in zitten: de
tegenbewijsregeling. Noodzakelijk voor rechtsherstel, maar het maakt de
uitvoering er niet makkelijker op.
Voorzitter. Bij de behandeling van de Wet werkelijk rendement noemde ik
het huidige box 3-stelsel een fiscaal Frankenstein. Het is juridisch
wankel, ingewikkeld voor belastingplichtigen en uitvoerders, met veel
haken en ogen: geen kostenaftrek, geen verliesverrekening, als je een
laag rendement hebt, betaal je belasting over het lage rendement, maar
als je een hoog rendement hebt, betaal je maximaal belasting over het
forfaitair rendement. Ik vind eerlijk toch echt anders. Ik zou de
staatssecretaris kunnen vragen hoeveel alle procedures hebben gekost en
tot hoeveel gederfde inkomsten die allemaal hebben geleid, maar
eigenlijk wil ik het niet eens meer weten.
Voorzitter. Nietsdoen is geen optie. Geen nieuwe wet betekent dat we in
de huidige box 3 blijven. Dát zou pas een groot cadeau zijn voor
aandelenbeleggers en problematisch zijn voor vastgoedbeleggers. De
vermogensaanwasbelasting zou de oplossing zijn. Het was een wetsvoorstel
van het vorige kabinet — PVV, BBB en VVD — maar hun steun verdween als
sneeuw voor de zon. Zo wisten zij er zelfs na de dubbele val van het
kabinet nog een verdere chaos van te maken.
De voorzitter:
Meneer Oosterhuis, u krijgt een interruptie van de heer Grinwis.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Ik meen dat de heer Oosterhuis en zijn fractie zich verschillende keren
hebben uitgesproken voor Europese inzet om meer particulieren te laten
investeren. Dat gebeurt weinig en dat wordt ook niet aangemoedigd met
een vermogenswinstbelasting, maar bijvoorbeeld wel met een
vermogensbelasting. Hoe kijkt de heer Oosterhuis tegen zijn verhaal aan,
gelet op de brede wens om meer Nederlanders te gaan laten beleggen en
investeren in plaats van hun geld alleen op de bank te zetten?
Nederlanders doen dat bovenmatig vergeleken met Zweden of andere landen
in de EU.
De heer Oosterhuis (D66):
Ja, absoluut. Dank voor deze vraag. Ik vind het inderdaad belangrijk dat
Nederlanders meer gaan beleggen. Ik denk dat het helpt dat we alleen het
werkelijk rendement gaan belasten en dat je dus de zekerheid hebt dat je
alleen belasting betaalt als je ook rendement hebt, en dus niet over een
forfait, waarbij je ook met verlies belast wordt. De heer Grinwis
propageert een vermogensbelasting. Daar hebben we het bij de behandeling
van de Wet werkelijk rendement natuurlijk ook uitgebreid over gehad. Die
wet blijkt uiteindelijk niet heel veel eenvoudiger dan een
vermogenswinstbelasting. Ik zie een vermogensbelasting eerder als
aanvulling op een vermogenswinstbelasting dan als een alternatief
daarvoor. Als laatste wil ik hierover zeggen dat ik denk dat heel veel
ook zit in hoe we beleggen makkelijker kunnen maken, bijvoorbeeld door
een standaard EU-beleggingsrekening. Ik denk dat dat soort zaken
eigenlijk nog behulpzamer zijn dan alleen de fiscale behandeling. Ook in
het oude box 3-stelsel hadden we voor beleggen een heel gunstig fiscaal
stelsel, maar dat heeft niet echt geholpen om beleggen te
stimuleren.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Dat laatste punt zie ik, alleen zal de vermogenswinstbelasting dat toch
erger maken? Het enthousiasme om risico te nemen terwijl je weet dat je
altijd 36% moet aftikken ... Dat zal de animo om te beleggen, je geld te
investeren en meer risico te nemen eerder doen afnemen dan toenemen. In
het huidige forfaitaire stelsel weet je dat veel risico weleens heel
goed kan uitpakken, maar dat kan straks niet meer. Waarom zou dit
bijdragen aan meer investeren en meer beleggen in Nederland?
De heer Oosterhuis (D66):
Dan herhaal ik sowieso dat je de zekerheid hebt dat je alleen belasting
betaalt over het rendement dat je daadwerkelijk hebt behaald. Ik geef
aan de heer Grinwis direct toe dat het natuurlijk een afweging is. Op
het moment dat je kiest voor een forfaitair rendement, is dat minder
goed voor de mensen die weinig rendement hebben, voor de spaarders. Dat
is ook precies de reden waarom het oude box 3-stelsel hier vele malen is
aangepast en uiteindelijk is gesneuveld bij de Hoge Raad. Daarom denk ik
dat een stelsel waarin je belasting betaalt over het rendement dat je
daadwerkelijk hebt gehaald — je mag nog steeds heel veel meer dan de
helft daarvan houden — risico nemen zeker aantrekkelijk maakt.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Het oude stelsel is gesneuveld vanwege de fictie, en de op een gegeven
moment zelfs dubbele fictie, in het stelstel. Dat was niet omdat er een
bepaalde belasting werd geheven op vermogen. Ondanks dat velen zeggen
dat het allemaal lastig is binnen de uitspraken van de Hoge Raad, denk
ik dat een vermogensbelasting wel zou kunnen. De stelling uit de nota's
naar aanleiding van het verslag dat dat net zo ingewikkeld zou zijn als
een vermogenswinstbelasting, kan ik heel moeilijk geloven. Al zou het zo
zijn dat dat voor de Belastingdienst net zo ingewikkeld was, wat bijna
niet serieus te nemen is: het is voor belastingplichtigen, banken en
andere instanties veel eenvoudiger. Erkent de heer Oosterhuis dat?
De heer Oosterhuis (D66):
Ik zie zeker de charme van een vermogensbelasting. Zoals ik al zei,
hebben we het hier in het vorige WGO ook uitgebreid over gehad. Je ziet
dan toch dat een vermogensbelasting ook nadelen heeft, met allerhande
samenloopbepalingen en grote vrijstellingen. Daarom zeg ik: ik zie die
eerder voor de echt grote vermogens, van bijvoorbeeld boven een miljoen
of boven de 2 miljoen, als een eventuele aanvulling op een
vermogenswinstbelasting dan als een alternatief.
De heer Stultiens (PRO):
Ik ga iets doen wat ik niet vaak heb gedaan: het opnemen voor de PVV of
de BBB. Ik zie eigenlijk niet waarom het relevant is wat zij qua
stemgedrag hebben gedaan. Er lag begin dit jaar gewoon een wet in de
Tweede Kamer. Daar heeft de coalitie voorgestemd. Daar hebben wij
voorgestemd. Daar heeft Volt voorgestemd. Als Heinen niet tussendoor was
gekomen met zijn hyperfocus, dan was de wet toch gewoon aangenomen? Dan
hadden we nu toch gewoon een goed plan dat geen 18 miljard kost? Dat
staat even los van wat het kabinet-Schoof gedaan heeft.
De heer Oosterhuis (D66):
Volgens mij is het centrale probleem dat er in de Eerste Kamer geen
meerderheid is voor het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3. Een
wet moet wel worden aangenomen door twee Kamers in dit parlement. Ik zie
dat die steun er in de Eerste Kamer mede niet is doordat alle partijen
die het vorige kabinet vormden en het wetsvoorstel hebben voorgesteld,
hun handen ervan af hebben getrokken. Daar zit mijn kritiek. Als er twee
of drie jaar geleden direct een wetsvoorstel voor een
vermogenswinstbelasting zou zijn ingediend, dan was dat nu
waarschijnlijk aangenomen en misschien zelfs al in werking
getreden.
De heer Stultiens (PRO):
Deelt de heer Oosterhuis het punt dat als we in februari niet de
soloactie van Eelco Heinen hadden gehad, de Eerste Kamer gewoon het
coalitieakkoord had gevolgd, zoals dat altijd gebeurt in een coalitie,
en er gewoon steun was geweest voor het plan?
De heer Oosterhuis (D66):
Dat is niet de indruk die ik heb. Ik heb de indruk dat de Eerste Kamer
ook zonder de heer Heinen, of zonder de minister van Financiën ... Ik
ken ook wat senatoren en een zekere mate van eigenwijsheid zou ik hun
niet willen ontzeggen. Het is mijn indruk dat het wetsvoorstel anders
ook geen meerderheid in de Eerste Kamer zou hebben gehad.
De heer Stultiens (PRO):
Tot slot. Ik hoor nu ook af en toe argumenten als "nietsdoen is geen
optie" en "het duurt allemaal lang". Deelt de heer Oosterhuis wel dat
het beter was geweest als de wet die begin dit jaar is aangenomen, ook
gewoon was aangenomen in de Eerste Kamer, met dezelfde partijen die
voorgestemd hebben? Deelt hij dat dat eigenlijk een betere uitgang was
geweest van dit jaar?
De heer Oosterhuis (D66):
Ja. Daar ben ik het mee eens, want ik heb hier voor de Wet werkelijk
rendement gestemd, en de D66-fractie in de Eerste Kamer was ook bereid
daarvoor te stemmen. Alleen is de realiteit tegelijkertijd dat dit niet
leidt tot een meerderheid in beide Kamers en die is wel nodig om een wet
aangenomen te krijgen.
De voorzitter:
Dank u wel. Gaat u verder met uw betoog.
De heer Oosterhuis (D66):
Voorzitter. Ik ben blij dat we vandaag een stap vooruitzetten naar een
wet waarin eindelijk het volledige werkelijk rendement wordt belast. De
weg van de Wet werkelijk rendement box 3 en de bijbehorende novelle
verdient niet de schoonheidsprijs, dat geef ik eerlijk toe. Maar met
deze novelle valt straks ongeveer 90% van de vermogensbestanddelen onder
de vermogenswinstbelasting, en daarnaast is op advies van de Raad van
State de invoering een jaar verschoven naar 2029. Dat voelt als kiezen
tussen twee kwaden, want hoewel het advies van de Raad van State en
ambtenaren over de uitvoeringsproblematiek per 2028 kraakhelder is,
betekent dit wel dat we nog een jaar langer in het huidige forfaitaire
stelsel met de tegenbewijsregeling blijven.
Voorzitter. Ik word niet heel vrolijk van de situatie waar we in zitten
met box 3, dus ik blijf vooruitkijken naar het einddoel van het belasten
van het werkelijk rendement. In de discussies over de route daarheen is
mijn conclusie dat er geen perfect stelsel bestaat. Zowel aan
vermogensaanwas als aan vermogenswinst zitten voor- en nadelen. Maar het
einddoel van het belasten van het werkelijk rendement is voor mij altijd
het belangrijkste geweest. We zijn er alleen nog niet, want met deze
novelle wordt er weliswaar een stap naar een politieke meerderheid
gezet, maar er blijven juridische en uitvoeringstechnische vragen
openstaan waar wij het vandaag over moeten hebben.
Het grootste nadeel van een vermogenswinstbelasting vind ik het
lock-ineffect. Wie pas belasting betaalt bij verkoop, kan
belastingheffing uitstellen door simpelweg niet te verkopen. Dat kan
rationeel zijn voor de individuele belastingplichtige, maar het is
economisch onwenselijk. Kapitaal blijft dan namelijk zitten waar het
fiscaal het gunstigst is, in plaats van waar het het meest productief
kan worden ingezet. Of er worden allerlei groeifondsen of andere typen
beleggingen gecreëerd, in plaats van dividend uitkerende fondsen of
reguliere aandelen. Welke mogelijkheden ziet de staatssecretaris om dat
lock-ineffect te beperken, zonder dat we opnieuw een heel ingewikkeld
stelsel bouwen?
De eenvoudigste mogelijkheid die ik daar zelf voor zie, is de invoering
van een tweede tariefschijf, want op die manier wordt het minder
aantrekkelijk om eindeloos belasting uit te stellen. Dan betaal je
namelijk uiteindelijk meer belasting. Zo hebben we het nu ook in box 2
geregeld en daarmee zijn de ervaringen positief. Hoe ziet de
staatssecretaris dit en per wanneer zou dit uitvoerbaar zijn?
Het kabinet heeft ook berekeningen gemaakt en gedeeld met de Kamer voor
een stelsel met meerdere schijven. Het gaat daarbij wel uit van
aanzienlijke gedragseffecten. Welke gedragseffecten begrenzen volgens
het kabinet dan precies de mogelijkheid om voor zeer hoge rendementen
een hoger tarief te hanteren? Kan de staatssecretaris toelichten in
hoeverre dit soort gedragseffecten kunnen worden geminimaliseerd?
Betekent dat vooral dat het reguliere tarief dan niet, of niet te ver,
omlaag moet?
De voorzitter:
U krijgt een interruptie van de heer Vermeer.
De heer Vermeer (BBB):
Ik was even benieuwd hoe de heer Oosterhuis komt op eindeloos
uitstellen, zolang natuurlijke personen nog niet het eeuwige leven
hebben.
De heer Oosterhuis (D66):
Misschien neemt de heer Vermeer "eindeloos" iets te letterlijk. Maar het
is natuurlijk wel zo dat je, op het moment dat je ervoor kiest om zo
lang mogelijk niet je resultaat te realiseren, en dat kan gedurende
tientallen jaren zijn, dan geen belasting betaalt daarover.
De heer Vermeer (BBB):
Dat is juist mijn punt. Dat zijn niet allemaal mensen die nu nog een
halfjaar rood zijn. Dit geld gaat toch vanzelf loskomen? Net doen alsof
men dat eindeloos kan uitstellen is gewoon niet correct.
De heer Oosterhuis (D66):
Ik denk dus toch dat de heer Vermeer "eindeloos" niet te letterlijk moet
nemen, maar ik vind tientallen jaren ook al best wel lang. Mijn punt is
vooral dat je een fiscale prikkel introduceert om niet te realiseren en
daarmee kapitaal te laten zitten waar het toevallig fiscaal het
gunstigst is, in plaats van daar waar het economisch het meest
productief is.
De heer Vermeer (BBB):
Maar is dat kapitaal dan helemaal dood en doet dat helemaal niets? Dat
doet toch iets?
De heer Oosterhuis (D66):
Zeker doet dat kapitaal ook dan iets, alleen wel minder, met een minder
positief effect op de economie. Als je het laat zitten in bijvoorbeeld
Shell, dan is dat denk ik een minder positief effect dan wanneer je het
in een bedrijf met een wat meer groene toekomst zou hebben.
De voorzitter:
Meneer Vermeer! U … Excuses; ik werd gebeld over mijn gehoorapparaat en
dat kan ik niet anders uitzetten dan op deze manier.
De heer Vermeer (BBB):
Heel goed, heel goed. Ik hoop dat iedereen zo goed luistert als de
voorzitter doet.
Voorzitter. Maar nou komen we dus precies op het punt. Dit gaat over box
3 en belastingen, en niet over beleggingsactivisme, toch?
De heer Oosterhuis (D66):
De manier waarop we box 3 vormgeven, bepaalt mede hoe en waar mensen in
beleggen. Ik denk dat het economisch verstandig is dat mensen beleggen
in bedrijven met een goede toekomst, die hoogproductief zijn, die echt
iets bijdragen aan de economie, en dat ze niet blijven beleggen in
fondsen of aandelen waar dat minder is, maar het fiscaal wel prettig is
om daar nog in te blijven zitten omdat je anders belasting moet gaan
betalen. Dat vind ik het economische nadeel van een
vermogenswinstbelasting ten opzichte van een
vermogensaanwasbelasting.
De voorzitter:
Meneer Vermeer. U heeft overigens al vier interrupties achter
elkaar.
De heer Vermeer (BBB):
Ja, sorry. Sorry, voorzitter. Verder heb ik me heel rustig gehouden,
maar soms lukt het me niet om me in te houden. Zoals nu, want als
voorbeeld wordt Shell gebruikt. Vervolgens gebruikt de heer Oosterhuis
allerlei criteria waar beleggingen aan moeten voldoen en dat past
precies bij Shell, terwijl pensioenfondsen het de afgelopen jaren
volgens zijn eigen voorstellen hebben gedaan en dat leidt tot negatieve
rendementen. Wil de heer Oosterhuis dit soort dingen niet gaan
verwarren, want het dossier is al ingewikkeld genoeg.
De heer Oosterhuis (D66):
Ik snap niet waar de heer Vermeer het over heeft, want mensen blijven
natuurlijk helemaal vrij om zelf te bepalen waar ze in beleggen. Dat
moet iedereen lekker voor zichzelf weten, alleen vind ik het voor de
economische dynamiek verstandig als mensen er ook vaker zelf voor kiezen
om te beleggen in bedrijven met een goede toekomst. Dat mogen mensen
helemaal zelf weten, alleen denk ik dat het economisch nadelig is
wanneer het belastingstelsel een extra prikkel geeft om lang in één
specifiek aandeel te blijven zitten. Dat was vooral mijn punt.
De heer Stultiens (PRO):
De heer Oosterhuis pleitte net voor een tweede tariefschijf in box 3,
mede vanwege het lock-ineffect. Het zal u niet verbazen dat ik dat ook
vind. Wat vindt hij dan een goede grens en een goed percentage?
De heer Oosterhuis (D66):
Over grenzen en percentages valt altijd te spreken. Volgens mij stond in
de doorrekening van ons verkiezingsprogramma een toptarief van
40%.
De voorzitter:
Voldoende antwoord, meneer Stultiens? Ja? Gaat u door met uw betoog,
meneer Oosterhuis.
De heer Oosterhuis (D66):
Voorzitter. Dan de uitvoering. Dat raakt wat mij betreft aan de
belangrijkste verandering sinds onze vorige behandeling, want invoering
per 2028 bleek simpelweg niet verantwoord. Ik noemde hiervoor al de
uitvoeringstoets van de Belastingdienst en het advies van de Raad van
State. Het uitstel met een jaar naar 2029 geeft een extra jaar tijd, dus
dat lost al veel problemen op. Maar wat zijn nu de belangrijkste
aandachtspunten waar de staatssecretaris nog zorgen over heeft? Banken
geven aan minimaal achttien maanden nodig te hebben om hun systemen aan
te passen. Die termijn begint pas als niet alleen de wet, maar ook de
uitvoeringsregels duidelijk zijn. Welke kosten zijn aftrekbaar? Hoe
bepalen we de fiscale verkrijgingsprijs? Hoe gaan we om met life events
en fusies of andere corporate actions? Kan de staatssecretaris
toelichten wanneer al deze keuzes definitief zijn en of banken daarna
voldoende tijd hebben om op 1 januari '29 klaar te staan? Kan de
Belastingdienst die informatie dan ook gebruiken voor voorinvulling,
controle en handhaving?
Waar het de life events betreft vind ik dat zelf nog wel een dilemma,
zeg ik heel eerlijk, want volgens het wetsvoorstel is er een fiscaal
afrekenmoment bij bijvoorbeeld trouwen en scheiden. Daar kan ik in
komen, want ik zou zelf ook zo min mogelijk doorschuifregelingen willen
introduceren, ook om het lock-ineffect te beperken. Tegelijkertijd weten
banken natuurlijk niet altijd wanneer iemand trouwt of scheidt, dus op
welke manier kunnen zij dan toch goed de juiste fiscale
verkrijgingsprijs in hun systemen actueel houden?
Voorzitter. Daar komt nog iets bij, want we bouwen nu een stelsel dat
bij de start al tijdelijk is. We gaan nu naar een hybride stelsel in
2029, waar nog 10% onder vermogensaanwas valt, en een jaar later is de
overgang naar het volledige vermogenswinststelsel. Ik moedig die stap
aan, maar is die tussenstap van één jaar nu echt noodzakelijk? Ik lees
in de antwoorden dat uitbreiding naar de andere vermogenscategorieën
niet mogelijk is, maar kan de staatssecretaris daar nog wat uitgebreider
op ingaan? Waarom is het nou precies niet mogelijk om bijvoorbeeld
kapitaalverzekeringen, crypto of edelmetalen in 2029 onder de
vermogenswinstbelasting te brengen?
De voorzitter:
U krijgt een interruptie van de heer Grinwis.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Nog even naar aanleiding van wat de heer Oosterhuis net zei, over de
vervelende situatie van life events zoals scheiden en overlijden.
Daarover zijn begin dit jaar allerlei moties aangenomen, ook van de heer
Oosterhuis, en er is ook een motie aangenomen van mij met een aantal
collega's over NSW-landgoederen, over de vastgoedbijtelling; allemaal
moties waarin werd opgeroepen tot actie, nog dit jaar. Die worden nu
eigenlijk terzijde gelegd. Alles op alles wordt gezet om die
vermogenswinstbelasting te regelen, die ook volgens de heer Oosterhuis
zelf onvolkomen is omdat allerlei vermogenscomponenten erbuiten worden
gelaten. Moeten die moties gewoon niet eerst netjes worden uitgevoerd
voordat we op stel en sprong deze novelle op deze manier gaan
doorvoeren?
De heer Oosterhuis (D66):
Ik heb zelf nooit gepleit voor uitgebreide formele doorschuifregelingen.
Ik heb vooral gevraagd om betalingsregelingen ingeval mensen in de
problemen kwamen bij een te grote belastingaanslag in één keer. Wel zie
ik dat het nu mogelijk tot een uitvoeringscomplicatie leidt, omdat het
ook voor aandelen gaat gelden en het voor banken een extra uitdaging is
om de informatie te leveren. Daarom vraag ik: hoe gaat dat nu in
2029?
De voorzitter:
Gaat u verder met uw betoog.
De heer Oosterhuis (D66):
Voorzitter. Er is nu een nieuwe wet voorzien om een volledige
vermogenswinstbelasting per 2030 in te voeren, maar ik zou wel willen
voorkomen dat het straks 2031, 2032 of misschien nog later wordt. Ik
vraag de staatssecretaris dan ook wanneer die nieuwe wetgeving voor de
volledige vermogenswinstbelasting uiterlijk bij de Kamer moet liggen en
wanneer die ook moet zijn aangenomen om invoering van volledige
vermogenswinstbelasting per 2030 te garanderen.
Voorzitter. Ik realiseer me dat de stap naar vermogenswinst veel vraagt
van de Belastingdienst, van banken en van andere financiële instellingen
en ook van belastingplichtigen. Ik denk dat het alleen gaat als er een
hele goede samenwerking is tussen alle partijen. Ik heb die eerder
gezien bij het prijsplafond voor energie een paar jaar geleden. Dat is
toen ook in een paar maanden uit de grond gestampt door EZK, de RVO en
energieleveranciers, die daarvan echt een gezamenlijk project hebben
gemaakt. Kan de staatssecretaris toezeggen dat hij ook voor deze
invoering zo'n soort proces optuigt? Op welke manier wil hij daarbij ook
de belangen van belastingplichtigen laten vertegenwoordigen, zodat zij
niet de dupe worden van eventuele uitvoeringsdiscussies tussen de
Belastingdienst en banken?
Voorzitter, ik rond af. We hebben de afgelopen jaren ongeveer iedere
denkbare variant van box 3 gezien: een forfaitair stelsel,
rechtsherstel, overbruggingswetgeving, tegenbewijs,
vermogensaanwasbelasting, een hybride stelsel en nu zetten we de stap
richting een vermogenswinstbelasting. Niemand kan na dit dossier nog
beweren dat belastingheffing op vermogen eenvoudig is. Maar langzaam
ontstaat er wel duidelijkheid en D66 steunt de keuze om werkelijk
rendement eindelijk te gaan belasten. Laten we daar dus een knoop over
doorhakken, zodat huishoudens, ondernemers, financiële instellingen en
de Belastingdienst eindelijk weten waar ze aan toe zijn en wij hier in
de Kamer onze tijd weer kunnen besteden aan keuzes waar het uiteindelijk
ook om draait: hoe we de woningbouw en de energietransitie kunnen
versnellen, hoe we investeringen in innovatie en de economie van de
toekomst stimuleren en hoe we de kwaliteit van onderwijs kunnen
verbeteren. Daar zijn we ook weleens aan toe na tien jaar gezeur over
box 3.
Dank u wel.
De voorzitter:
Voordat we naar de heer Vermeer gaan: een interruptie van de heer
Stultiens.
De heer Stultiens (PRO):
Nog een laatste vraag van mijn kant. U zult daarover niet verbaasd zijn,
die gaat over het budgettaire gat. Ik wil een eerlijke reflectie van de
heer Oosterhuis: wat vindt hij hier nou van? Hij heeft maandenlang samen
met mij gestreden voor een goede dekking als je dit doet. Dat is niet
gelukt, dat zien we allemaal. Wat vindt hij hiervan?
De heer Oosterhuis (D66):
Ik snap de kritiek op de dekking. Ik denk ook dat de manier waarop dit
nu gebeurt een vrij creatieve uitleg van de begrotingsregels is.
Tegelijkertijd denk ik dat vrijwel niemand in deze Kamer nooit zo'n
soort creativiteit aan de dag legt. We hebben het hier gehad over
ongedekte moties. Elke dinsdag stemmen we daar wel over en het hangt
eigenlijk af van hoe de pet bij JA21 staat of ze worden aangenomen of
niet. Immers, bijna elke keer als de stemmen staken, komt dat omdat JA21
niet voor een ongedekte motie stemt. Dat moet ik de heer Hoogeveen
nageven, dat gaat goed. Dat daarover. Tegelijkertijd is er natuurlijk
wel een essentieel verschil tussen ongedekte voorstellen aan de
uitgavenkant en voorstellen aan de inkomstenkant. Want aan de
uitgavenkant worden uitgaven niet gedaan, tenzij daar een stap wordt
gezet. Hier is het: het belastinggeld komt niet binnen, tenzij er een
wet komt. Dus er moet wel een wet zijn om die belastinginkomsten door te
laten gaan. Dat maakt uiteindelijk dat mijn afweging is: laten we dan
toch deze stap naar werkelijk rendement zetten, zodat er eindelijk een
meerderheid komt voor een wet om wél al die belastingopbrengsten binnen
te halen. Had ik liever gezien dat dat via een vermogensaanwasbelasting
was gebeurd? Nou ja, ik vind allebei naar, maar dat had in ieder geval
budgettair gescheeld. En nu, in de situatie zoals ze is, ligt dit
voorstel voor en doen we het op deze manier.
De heer Stultiens (PRO):
De laatste vraag: vindt hij nog steeds dat in de komende jaren dit gat
van 27,5 miljard eigenlijk gewoon betaald zou moeten worden vanuit het
brede vermogensdomein?
De heer Oosterhuis (D66):
De heer Stultiens kent mijn opvattingen over het belasten van vermogen.
En ik constateer ook — en dat wordt breed erkend door het kabinet — dat
er na 2030 nog een dekkingsgat is, dus dat zal op enig moment moeten
worden opgevuld. Het is voor mij dan natuurlijk zeer wel bespreekbaar
dat dat ook uit het domein van vermogen gaat gebeuren.
De voorzitter:
Dank u wel. Overigens, het feit dat u bij een ongedekt voorstel één kant
op keek, was louter toeval. U kijkt natuurlijk gewoon om u heen. De heer
Vermeer is nu aan de beurt, namens BBB.
De heer Vermeer (BBB):
Dank, voorzitter. Ja, ik was ook al verbaasd over de zeer verbindende
houding van de heer Oosterhuis van D66. Ik dacht altijd tijdens de
kabinetten-Rutte "die houding komt gewoon door de stemverhoudingen",
maar blijkbaar zit het er gewoon in de basis in, ongeacht de situatie.
Maar dat terzijde.
Voorzitter. Eindelijk is het zover. Sinds ik in de Kamer zit, pleit BBB
al voor een vermogenswinstbelasting op alle categorieën in box 3. Ik ben
blij dat het kabinet de handschoen heeft opgepakt om dit eindelijk te
gaan regelen. Dit biedt hoop aan vastgoedondernemers die broodnodige
huurwoningen realiseren en aan gepensioneerde zzp'ers en andere
doelgroepen die vaak met een vermogen van enkele tonnen in hun pensioen
moeten voorzien, niet zelden in dit huis weggezet door bijvoorbeeld een
partij als PRO, als "vermogenden die je kunt pakken".
Daar wilde ik mee beginnen, voorzitter, met een berekening die zo'n
ondernemer die gestopt is met zijn zaak, naar mij toestuurde. Ik wil die
nu toch even voorlezen. "Hierbij een berekening die ik u graag wil
meegeven. Als een ondernemer zijn bedrijf verkoopt, dan moet hij over
die opbrengst zo'n 50% betalen aan belasting, voordat hij het bedrag
privé heeft om van te leven. Bij veel ondernemers is dit grotendeels hun
pensioen. Gedurende het werkzame leven wordt vaak alles geïnvesteerd in
het bedrijf. Stel dat het bedrijf voor 2 miljoen wordt verkocht ...". Ik
zie hier al mensen kijken: "Superrijken. O, wat een vermogen.
Gigantisch". Maar: "Die ondernemer moet daar dan zo'n miljoen aan
belasting over betalen. Let op: meestal zijn dit burgers van tegen de 70
jaar, dus met een korte horizon om te beleggen. Dan heeft hij een
probleem, want hij kan geen risicoloos rendement meer halen. Stel dat
hij het dan aandurft om de helft van zijn pensioenvermogen te gaan
beleggen, natuurlijk gespreid en niet met een echt groot risico, want
het is pensioen waarvan je moet leven en met een te korte
beleggingshorizon om eventuele verliezen nog goed te kunnen maken. Hij
zet de helft op de bank: 1,3% rente. De andere helft belegt hij
neutraal. Over zijn gehele vermogen ga ik dan even uit van gemiddeld 3%
rendement, even hoog als de inflatie. Dus dat miljoen groeit elk jaar
met 3% door rendement en krimpt elk jaar met 3% door inflatie; niks
opgeschoten. Als hij denkt of hoopt 90 te worden of misschien zelfs 95,
kan hij dus elk jaar een dertigste van zijn vermogen afhalen om van te
leven. Let wel: aan het eind van het verhaal is het geld op; dan heeft
hij nul." Ik zie steeds meer mensen na hun 95ste nog wel uit hun stoel
komen, dus hij zal iets van geld moeten hebben. "Dat is elk jaar ruim
€33.000, elke maand ongeveer €2.700. Vaak is dat een pensioen voor man
en vrouw samen, vaak samen in een bedrijf. Dat bedrag kunnen ze dan niet
elke maand gebruiken als pensioen, want er moet ook nog box 3 over
betaald worden. Als je net begint, is dat ongeveer €1.600. Dan hou je
nog €1.100 over. Dit box 3-bedrag zal lager worden naarmate men armer
wordt, maar als een van de partners overlijdt, moet de andere ook nog
erfbelasting betalen. Het vermogen, dus het maandelijks te besteden
bedrag, zal hierdoor nog lager worden. Partnervrijstelling is bij de
eigenpensioenspaarder onvoldoende, daar het hele pensioen bij het
vermogen telt. Ten eerste geeft dit alles aan dat vermogen gestapeld
hoog wordt belast, hoger dan inkomen uit arbeid of pensioen wordt
belast. En bij aankoop van onroerend goed voor verhuur moet je ook nog
overdrachtsbelasting betalen. Ten tweede is het zo dat deelnemers aan
een pensioenfonds, zoals wij hier zittend, geen belasting betalen over
het pensioenpotvermogen. Ten derde geeft het aan hoe onjuist het is om
vermogen dat iemand die deelneemt aan een pensioenfonds naast zijn
pensioenvermogen heeft ook nog te vergelijken met het hele
pensioenvermogen van een eigenpensioenspaarder.
Voorzitter. Deze berekening geeft aan dat iemand met 1 miljoen aan
vermogen echt allesbehalve een extreem rijk iemand is, hoe bizar dat ook
klinkt. Kamerleden die hier een jaartje of twaalf zitten, zijn al rijker
dan iemand met 1 miljoen om 30 jaar van te leven. Wij hebben dus de
bekende sterkere schouders, maar toch wordt er gewezen naar de
miljonair, om die nog zwaarder te belasten. Wij moeten hier echt anders
naar gaan kijken. Eerlijk zou zijn dat bijvoorbeeld niet
budgetneutraliteit het uitgangspunt is, maar eerlijk belasten van alle
inwoners. Eerlijk zou zijn box 2 en box 3 te corrigeren voor inflatie.
Eerlijk zou zijn bij verlies belasting terug te betalen aan burgers die
bij winst ook belasting moeten betalen. Eerlijk zou zijn het verhoogde
tarief vóór het bekostigen van de hersteloperatie Kerstarrest weer te
brengen naar 30% en de belastingvrije voet weer te verhogen.
Tot zover deze mededeling van iemand waarover het hier gaat. Ik kan daar
geen speld tussen krijgen. Als iemand anders zegt dat dit volstrekte
onzin is, dan zie ik graag de berekening tegemoet.
Voorzetter. Ik ga verder met mijn inbreng. Niet alleen de toon richting
box 3-belastingplichtigen is verwerpelijk, ook het offensief om de
vermogensbelasting te verhogen en een toptarief te lanceren van 45% is
onrechtvaardig en onverstandig. Ik breng graag in herinnering dat
Frankrijk heeft geëxperimenteerd met een miljonairsbelasting en dat
Noorwegen in 2023 een hogere vermogensbelasting heeft geïntroduceerd.
Dat resulteerde weliswaar in een hogere opbrengst, maar ook in een
exodus van kapitaal naar laagbelaste jurisdicties. Minder grondslag dus,
en vermogen dat weg is, kun je ook niet meer belasten. Daarbij merk ik
nog op dat de belasting op vermogensaanwas in Noorwegen zelfs na deze
verhoging nog ongeveer op 50% van het Nederlandse niveau ligt. Toen kwam
dus al dit effect.
Het derde voorbeeld dat ik aan wil halen betreft het Verenigd
Koninkrijk. Onlangs vertrok durfkapitalist Chris Rokos naar Griekenland.
De steenrijke Londenaar betaalde jaarlijks 400 miljoen euro aan
belasting aan de Britse staat, maar inmiddels niet meer, uit vrees voor
de linkse plannen van premier Burnham. Volgens Bloomberganalyses heeft
de Britse overheid in twee jaar tijd meer dan de helft van al haar
miljardairsvermogen zien krimpen of vertrekken. Dit is het land dat PRO
voor zich ziet. Het is de stupiditeit van het socialisme: wie lasten
verzwaart, zal armoede oogsten.
Voorzitter. Dan het wetsvoorstel. De aanloop naar de behandeling is niet
erg rustig geweest. Los van al het gedoe rond het Belastingplan is er
ook veel te doen geweest om het advies van de Raad van State. Daarover
heb ik al enkele vragen gesteld in de schriftelijke inbreng. Ik ga daar
nu op verder, ook op basis van de antwoorden van de staatssecretaris. De
staatssecretaris geeft in de nota naar aanleiding van het verslag vooral
aan dat banken in 2028 onvoldoende gegevens kunnen leveren die nodig
zijn voor het voorinvullen van de aangifte, het opstellen van de
risicodetectieregels en contra-informatie. Ik vraag de staatssecretaris:
kunnen we dan concluderen dat de uitdaging bij de banken zit en niet
zozeer bij de Belastingdienst?
Een groep die veelal vergeten is, is de groep vastgoedondernemers. Bij
de Wet tegenbewijsregeling ging het al mis. Daardoor kunnen verhuurders
van woningen op dit moment geen kosten aftrekken. Dat heeft geleid tot
het massaal uitponden van woningen. Een initiatief van mij om
verhuurders de gelegenheid te geven over te stappen naar een bv, waar
wel kostenaftrek geldt, kreeg helaas geen meerderheid. De Wet werkelijk
rendement bood voor deze groep wel uitkomst, maar nu de invoering een
jaar wordt uitgesteld, legt dat opnieuw een zware last op de huurmarkt.
Daarom vraag ik de staatssecretaris of hij mogelijkheden ziet om, nu
invoering is uitgesteld, verhuurders van woningen tegemoet te komen door
alsnog kostenaftrek toe te staan onder de Wet tegenbewijsregeling. Ik
vertrouw erop dat inmiddels voldoende duidelijk is dat zich een ramp op
de huurmarkt aan het voltrekken is, mede vanwege de Wet
tegenbewijsregeling in de huidige vorm.
Voorzitter. Nog enkele vragen ten aanzien van crypto. De
staatssecretaris geeft aan dat direct gehouden cryptovaluta voorlopig
onder de vermogensaanwassystematiek blijven vallen, terwijl financiële
instrumenten vanaf 2029 onder de vermogenswinstsystematiek worden
gebracht. In de beantwoording mis ik eigenlijk de inhoudelijke fiscale
redenen hiervoor. Er wordt enkel genoemd dat cryptovaluta in een andere
aangifterubriek zijn ondergebracht dan beleggingen. Kan de
staatssecretaris bevestigen dat het onderscheid tussen financiële
instrumenten en direct gehouden cryptovaluta niet voortvloeit uit een
fiscaal verschil, maar uitsluitend uit uitvoeringsoverwegingen bij de
Belastingdienst? Zo ja, welke uitvoeringstechnische belemmeringen maken
toepassing van de vermogenswinstsystematiek op cryptovaluta dan
onmogelijk? Is dat echt alleen het feit dat het een ander aangiftevakje
is? Waarom is dat dan niet op te lossen voor 2029? Kan de
staatssecretaris daar nog wat uitvoeriger op ingaan? Ook de heer Stoffer
vroeg daarom.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik zie geen interrupties. Ik ga naar de laatste spreker van
de kant van de Kamer, de heer Hoogeveen. Die gaat spreken namens
JA21.
De heer Hoogeveen (JA21):
Dank u, voorzitter. Vandaag bespreken we een novelle op de Wet werkelijk
rendement, die vastzit in de Eerste Kamer. Deze wet had het eindpunt
moeten zijn van een reeks aan gerechtelijke uitspraken en politieke
blunders. Helaas is dat wederom niet het geval. De definitieve oplossing
wordt weer een aantal jaren naar voren geschoven, wellicht zelfs naar
ergens in 2030.
Voorzitter. Ik ben nooit zo van het eindeloos terugkijken. Politiek moet
tenslotte gaan over oplossingen. Laten we vooropstellen: JA21 is, zeker
in dit geval, graag onderdeel van de oplossing, niet van het probleem.
Toch is het ook goed om in dit debat te begrijpen waarom we in deze
situatie terecht zijn gekomen. Daarvoor ga ik toch even terug naar de
ontstaansgeschiedenis van box 3. Ik zal aan de hand van wat voorbeelden
de rode draad en de valkuilen proberen te ontwaren.
Voorzitter. Dit wetgevingsoverleg gaat namelijk niet alleen over de
novelle, maar is naar mijn mening ook het eerste kaderstellende overleg
over het nieuwe, nieuwe, nieuwe box 3-stelsel. In 1999 — voor context:
ik was toen tien jaar — werd gesproken over de invoering van het
boxenstelsel, omdat het oude stelsel niet meer voldeed. De Raad van
State wees er al op dat vanuit vele kanten werd gepleit voor het
belasten van werkelijk rendement in plaats van forfait. De regering deed
de kritiek van de hand, want een vermogenswinstbelasting zou leiden tot
instabiele inkomsten en een vermogensaanwasbelasting was niet opportuun
omdat het tot liquiditeitsproblemen kon leiden.
Ook de wetenschap liet van zich horen. Op 17 januari 2000, vlak voordat
deze Kamer tot het nieuwe stelsel besliste, ontving zij een open brief
van 35 hoogleraren fiscaal recht en fiscale economie. Hun verzoek: houd
de vermogensrendementsheffing voorlopig en voer een principieel debat
over belastingheffing. Deze fiscalisten hadden de volgende bezwaren. Ten
eerste: de heffing gaat niet uit van wat iemand echt verdient, maar van
een denkbeeldig rendement van 4%. Wie meer haalt, betaalt relatief
minder. Kleine spaarders die geen risico willen, gaan naar verhouding
het meest betalen. Ten tweede: zo'n heffing schendt het rechtsgevoel. De
hoogleraren waarschuwden hierbij dat dit verzet op zou roepen onder
belastingbetalers en toekomstige opbrengsten daarmee in gevaar zou
brengen. Een week later schreef initiatiefnemer hoogleraar Sijbren
Cnossen dat niemand de illusie had dat de Kamer nog een principieel
debat zou voeren over belastingen. Hij kreeg gelijk. De wet met forfait
werd doorgevoerd onder het mom van: het betere kan de vijand van het
goede zijn.
Voorzitter. De bezwaren van deze fiscalisten, het advies van de Raad van
State, maar ook de argumentatie van de regering lezen vandaag alsof ze
gisteren geschreven zijn, want ook in het nadere rapport bij de novelle
verdedigt deze regering haar keuze door het spreekwoord "het betere is
de vijand van het goede" aan te halen. Ironisch.
Voorzitter. Het is geen toeval dat deze argumenten keer op keer
terugkomen, want de verschillende vermogensbelastingen en hun positieve
en negatieve uitwerkingen zijn onveranderlijke wetmatigheden. Ja, het
forfait levert een stabiele inkomstenstroom op, maar het is niet
fijnmazig genoeg, waardoor belastingplichtigen met weinig rendement naar
verhouding te veel betalen. Ja, de vermogensaanwasbelasting voorkomt het
lock-ineffect, maar leidt tot gedwongen verkoop om aan de
belastingplicht te voldoen en sluit daardoor niet aan bij het
rechtvaardigheidsgevoel. De vermogenswinstbelasting leidt tot minder
regelmatige inkomsten, maar deze sluit dan weer het beste aan bij het
rechtsgevoel van de belastingbetaler. Keer op keer wilde deze Kamer de
positieve wetmatigheden van deze systemen graag omarmen, maar sloot ze
haar ogen voor de consequenties voor de belastingbetalers waarmee ze
vervolgens geconfronteerd zou worden, via gerechtelijke uitspraken dan
wel via electorale ophef.
Het meest recente voorbeeld zagen we op 12 februari 2026. Toen stemde
een onheilig verbond van partijen in de Tweede Kamer, ondanks alle
eerder geuite bezwaren, voor de Wet werkelijk rendement box 3. De SP,
GroenLinks-PvdA, D66, Volt, de Partij voor de Dieren, het CDA en de VVD
stemden voor. Voor alle duidelijkheid: JA21 stemde tegen. De oorsprong
van de ellende waar wij vandaag over spreken, ligt dus hier, in dit
huis, en nergens anders.
Twee weken later, op de ochtend van de regeringsverklaring, zei minister
Heinen over dezelfde wet: er is gewoon iets niet goed gegaan. Wat er
niet goed was gegaan, was duidelijk, namelijk het maken van een goede
inschatting van hoe de wet bij de belastingbetaler valt, mede ingegeven
door aan de ene kant een hyperfocus op budgetneutraliteit en aan de
andere kant een "kijk mij eens deugen"-houding richting box 3-beleggers.
Het kabinet ging terug naar de tekentafel, maar kwam enkel met opties
die aanvankelijk al ingevoerd hadden kunnen worden. Diezelfde opties
hadden wij ook als amendement ingediend tijdens de wetsbehandeling. Het
gewenste resultaat was nog niet daar, dus de regering ging opnieuw in
conclaaf tot ergens vorige week. En nu ligt hier de novelle. Nu staan we
weer op een punt …
De voorzitter:
U krijgt een interruptie van de heer Grinwis.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Even een vraag bij het betoog van de heer Hoogeveen. Inderdaad kan ik
mij dat zeer goed herinneren. Ook de heer Hoogeveen zal zich dat goed
herinneren, net als iedereen die toen aan dat debat heeft deelgenomen.
Destijds kon de staatssecretaris eigenlijk geen enkele manier meebewegen
met de Tweede Kamer, omdat alles in de amendementen tot op de laatste
cent gedekt moest zijn. Bijvoorbeeld het carry back-amendement van de
heer Hoogeveen, dat ik met overtuiging heb gesteund, werd ontraden
vanwege de budgettaire derving. Is het niet frappant dat toen de
budgettaire disciplinaire tot het uiterste werd doorgevoerd en dat nu
dezelfde minister de teugels volkomen laat vieren? Even los van hoe de
heer Hoogeveen zelf tegen dit voorstel en tegen het hele fenomeen van
belastingheffing in box 3 aankijkt, dit is toch meer dan frappant?
De heer Hoogeveen (JA21):
Ik denk dat deze hele discussie noopt tot reflectie vanuit de politiek
over de volgende zaken. Eén. Hoe begroten wij? Twee. Hoe innen wij
belastingen? Drie. Hoe gaan wij om met voorstellen die hout snijden,
maar waarvan op dit moment de dekking nog even zoek is? Ik denk dat wij
daar heel anders naar moeten gaan kijken. Ik denk dat wij hier veel te
veel doen aan Haagse spreadsheetpolitiek, op basis waarvan gedekt moet
worden vanuit het vermogens- en winstdomein en alles sluitend moet zijn.
En als het niet tot op de laatste cent sluit, stemmen we het weg. We
moeten ons vooral afvragen: als er een voorstel ligt, dient dat dan ook
het rechtvaardigheidsgevoel bij de mensen thuis, om het maar even
populistisch te zeggen? En wat betekent het voor de economie als geheel
als wij een bepaald voorstel doen of een bepaalde belasting
doorvoeren?
Ik zat drie maanden in de Kamer en verbaasde mij erover dat als je goede
argumenten aanlevert, er toch een soort starre houding is van
budgetneutraliteit — de heer Vermeer verwees daar ook naar — waarbij er
niet wordt geluisterd naar de daadwerkelijke onderliggende argumenten,
die later als een boemerang toch weer terugkomen.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Dat deel ik met de heer Hoogeveen. Ik snap zijn verbazing en die deel
ik. Maar slaan we nu niet de andere kant op? Vanuit een soort ijzeren
discipline was niets het "oordeel Kamer" waardig, terwijl het
inhoudelijk goede voorstellen waren, die uiteindelijk ook door deze
staatssecretaris zijn opgepakt in het concept dat uiteindelijk nooit het
licht heeft gezien. Maar nu gaan we door naar een novelle met een
dekkingstekort van 17,5 miljard tot en met 2040 en structureel 86
miljoen. Dat is toch enorm doorgeslagen, uitgaande van de criteria die
de heer Hoogeveen aanlegt? Hoe kijkt hij hiertegen aan?
De heer Hoogeveen (JA21):
We werken in Nederland met begrotingsregels en een begrotingshorizon. Ik
denk dat dat goed is en dat we daar goed aan doen. Er zijn genoeg andere
Europese landen waar ze dat wat minder doen en waar het er minder
florissant voor staat. Maar ik ben het wel met de argumentatie van het
kabinet eens dat het deze kabinetsperiode dekt, volgens mij op een heel
verstandige manier.
Ik kan meegaan met de bewoordingen van de heer Grinwis dat
niet-aangenomen moties wél worden uitgevoerd. Mijn motie over het
aanboren van de herstelbetalingsregeling werd niet aangenomen, maar
wordt wél uitgevoerd. Ik kan mij daar uiteraard in vinden. Ik vind het
"gat" dat dan ontstaat — ik kom daar later in mijn betoog nog kort op
terug — een beetje een vorm van Haagse spreadsheetpolitiek. We hebben nu
de kabinetsperiode zo goed als structureel gedekt. Op enig moment komt
er een nieuw kabinet en dat zal weer voor nieuwe financiële uitdagingen
komen te staan en nieuwe keuzes moeten maken. Wat mij betreft gaat de
overheid dan minder uitgeven en drastisch saneren. Zo zitten wij er als
JA21 in en hopelijk zitten wij dan in het kabinet.
De voorzitter:
Afrondend, meneer Grinwis.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Afrondend, voorzitter. Ik gun al mijn collega's dat hun aangenomen en
niet-aangenomen moties volkomen worden uitgevoerd. Dat is allemaal geen
punt. Ik snap hoe de heer Hoogeveen hier redeneert en ik snap zijn focus
op de uitgaven en dat het daar vandaan moet komen, maar dan was het toch
netjes geweest als dat in dit voorstel had gestaan? Nu worden we
opgezadeld met een enorme budgettaire derving. Je kunt nog zo veel
vinden van basispaden, aannames, modellen en spreadsheets, maar
uiteindelijk hebben wij een ordentelijke wetgeving neer te leggen
waarmee je niet een enorme wissel trekt op de toekomst. Het gat tussen
de bespreking van begin dit jaar, met tot de laatste euro alles gedekt,
en alles na deze periode, na ons de zondvloed, is toch wel heel
groot.
De heer Hoogeveen (JA21):
Ik denk inderdaad dat het in die zin beter was geweest als dat erin had
gestaan. Namens JA21 zeg ik dat dat uit het uitgavenkader moet worden
gehaald. Maar ik begrijp ook de politieke realiteit, dat dat lastig is.
De SZW-bezuinigingen, waar mevrouw Van Eijk aan refereerde, zijn ook op
de helling gezet. Daar zit dan een soort backstop in, een soort
kaasschaafmethode. Nou ja, toen kwam er al weer naar boven dat dan de
OCW-begroting eraan ging. Dan staat iedereen politiek weer op zijn
achterste benen. Achterste poten, moet ik zeggen. Dus ja, ik begrijp de
beweging van het kabinet wel om de politieke beslissing aan een volgend
kabinet te laten. Het is ook volgens de begrotingsregels. Ik begrijp die
beslissing dus wel.
Voorzitter. We staan nu dus weer op een punt dat er moet worden beslist
over een systeem en zijn wetmatigheden. Wat JA21 betreft gaan wij zo
snel mogelijk naar een vermogenswinstbelasting. In tegenstelling tot al
die andere systemen is dat het enige systeem dat redeneert vanuit wat
rechtvaardig is voor de belastingbetaler zelf. De tegenbewijsregeling
kent grote nadelen, met name voor vastgoedbeleggers. Mijn vraag aan de
staatssecretaris is daarom: kan hij bevestigen dat de invoering in 2029
daadwerkelijk haalbaar en verantwoord is? Wanneer krijgt de Kamer de
toegezegde herijkings- en uitvoeringstoets?
Voorzitter. Dan de budgettaire dekking. We hadden er zojuist al een
interruptiedebat over. Ik verzet mij tegen het frame dat deze novelle
zomaar miljarden euro's uit de schatkist laat verdwijnen. Waar
vergelijken we het eigenlijk mee? Met een vermogensaanwasbelasting
waarvan de opbrengsten al waren ingeboekt, terwijl inmiddels is gebleken
dat de wet in die vorm onvoldoende draagvlak heeft. Dat is de huid
verkopen voordat de beer geschoten is.
Dan wil ik graag nog reageren op het linkse economische populisme, dat
de afgelopen dagen/weken weer op eenvoudige wijze de boventoon lijkt te
voeren en dat zonder enige vorm van kritiek klakkeloos wordt
overgenomen. Termen als "tax the rich", "miljonairsbelasting" en
"babyboomerbiljoenen" worden uit de kast gehaald om de uitgavendrift van
de overheid maar te stutten. Ook box 3 moet het weer ontgelden. Het
amendement-Klaver/Dassen wil in box 3 een toptarief van 45% invoeren
boven €80.578 belastbaar inkomen uit sparen en beleggen. Dat moet dan
600 miljoen per jaar opleveren voor lastenverlichting in box 1. Ik heb
een vraag aan de staatssecretaris. Bij de voorjaarsbesluitvorming van
2025 waarschuwden ambtenaren van het ministerie van Financiën dat boven
een box 3-tarief van 38% sterke gedragseffecten zullen optreden, zoals
het verplaatsen van vermogen naar het buitenland. Staat de
staatssecretaris nog achter die waarschuwing? Zo ja, wat betekent dat
dan voor een toptarief dat daar 7% boven ligt? Heeft de staatssecretaris
inzicht in hoeveel Nederlands beleggingskapitaal inmiddels al naar het
buitenland verdwijnt en wordt daarbij ook onderzocht welke rol onze
belastingdruk speelt? Is de staatssecretaris bereid om het toch al hoge
36%-tarief — dat is een van de hoogste in Europa — tegen het licht te
houden?
Voorzitter. Dan de zogenaamde life events, zoals trouwen, scheiden en
overlijden. Bij de behandeling van de Wet werkelijk rendement heb ik al
een amendement ingediend om te voorkomen dat mensen bij een huwelijk of
scheiding belasting moeten betalen over niet-gerealiseerde
vermogenswinsten. Dat amendement haalde het niet, maar met deze novelle
wordt het probleem alleen maar groter, want waar dit eerst vooral
speelde bij vastgoed en aandelen in start-ups, gaat het straks ook
gelden voor aandelenportefeuilles. In de nota van vanochtend bevestigt
het kabinet dat er bij scheiden, trouwen in gemeenschap van goederen, en
overlijden wordt afgerekend. Het advies van het kabinet? "Wie nu trouwt,
heeft standaard een beperkte gemeenschap van goederen. Wie meer wil
delen, moet maar naar de notaris. En bij overlijden kun je altijd nog
een testament laten maken." Dat is een schrale troost voor iemand die
midden in een scheiding zit. Over scheiden zegt de nota naar aanleiding
van het verslag overigens niets, maar is het niet zo dat de meeste
mensen in het verleden juist zijn getrouwd in gemeenschap van goederen?
Overigens blijkt ook dat niet alleen mogelijke ex-partners inhalig
blijken, maar dat ook onze Belastingdienst wil meedelen in de
boedelverdeling. Vindt de staatssecretaris dat nou wenselijk?
Voorzitter. De verdediging van deze afrekening vind ik zwak. Een
doorschuifregeling wil het kabinet niet, omdat mensen de belasting dan
heel lang zouden uitstellen. Maar neem twee mensen van een jaar of 50.
Allebei hebben ze in de loop der jaren een beleggingsportefeuille
opgebouwd. De een gaat trouwen of scheiden en de ander niet. Wie niet
trouwt of scheidt, betaalt pas belasting als de aandelen worden
verkocht. Dat uitstel vindt het kabinet geen probleem, want zo werkt een
vermogenswinstbelasting nou eenmaal. Maar wie trouwt of scheidt, moet
direct afrekenen terwijl er niets is verkocht en er geen euro is
binnengekomen. Stelt de een de belasting nou echt uit door te trouwen of
te scheiden en de ander niet? Waarom sluiten we niet aan bij de
systematiek van box 2? Daarbij wordt de belastingclaim doorgeschoven
naar het moment waarop de beleggingen daadwerkelijk worden verkocht. De
schatkist loopt die belasting dus niet definitief mis.
Voorzitter. Dan de cryptomunten en edelmetalen. Bij de Algemene
Financiële Beschouwingen heb ik de staatssecretaris al gevraagd waarom
bitcoin niet onder vermogenswinstbelasting wordt gebracht. Zijn antwoord
was dat de bestaande uitzondering voor start-ups en scale-ups wel kon
worden uitgebreid naar andere effecten, maar niet naar "crypto, cognac,
goud, zilver of Pokémonkaarten". Los van de vraag hoe een first edition
holographic Charizard zal worden meegenomen in de vermogensaanwas, heb
ik toen al aangegeven dat dit een nogal schizofrene situatie oplevert.
Wie rechtstreeks bitcoin bezit, betaalt straks belasting over papieren
winsten, terwijl iemand die in een ETF in bitcoin belegt, pas betaalt
bij verkoop. Inmiddels waarschuwt ook de Raad van State dat dit
onderscheid juridisch kwetsbaar is. Hoe groot acht de staatssecretaris
het risico dat we hiermee opnieuw rechtszaken over box 3 krijgen? Kan
hij bevestigen dat bitcoin, edelmetalen en desnoods de Pokémonkaarten in
2030 daadwerkelijk onder vermogenswinstbelasting komen?
Voorzitter, tot slot het perspectief op 2030. Voor de volledige overgang
moet volgend jaar nog wel een afzonderlijk wetsvoorstel worden
ingediend. Mijn vraag aan de staatssecretaris is dan ook of hij kan
toezeggen dat dit wetsvoorstel in 2027 daadwerkelijk naar de Tweede
Kamer komt, inclusief de uitvoeringstoets en een duidelijke planning
richting 1 januari 2030. Ik vraag de staatssecretaris daarbij ook om een
vorm van achterwaartse verliesverrekening bij de doorontwikkeling naar
2030 opnieuw te bezien.
Voorzitter, ik rond af. We praten inmiddels al meer dan een kwart eeuw
over belastingheffing op vermogen. Vervolgens heeft de Tweede Kamer in
februari een nieuwe wet aangenomen waarvan de belangrijkste
tekortkomingen ook toen al bekend waren. Dit moet stoppen! De route om
zo snel mogelijk naar vermogenswinstbelasting te gaan, steunen wij
volledig. Deze novelle is niet perfect, maar die corrigeert wel een
belangrijk deel van de fundamenteel verkeerde keuze die deze Kamer in
februari heeft gemaakt en zet een onomkeerbare route richting
vermogenswinstbelasting in. Laten we daarom niet opnieuw het betere de
vijand van het goede laten worden, maar laten we de novelle zo snel
mogelijk naar de Eerste Kamer sturen en nu al de voorwaarden vastleggen
voor een volledige vermogenswinstbelasting in 2030, want na 25 jaar
politieke blunders, rechtszaken en reparatiewerkzaamheden, verdient de
belastingbetaler een goed werkend box 3-stelsel.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik zie geen interrupties. Het is nu bijna 19.45 uur. Mijn
voorstel is om een schorsing door te voeren van drie kwartier en om om
20.30 uur weer verder te gaan met elkaar. Is dat voldoende voor de
staatssecretaris? Dat is voldoende. We gaan verder om 20.30 uur. Ik
schors hierbij de vergadering.
De vergadering wordt van 19.42 uur tot 20.30 uur geschorst.
De voorzitter:
Dames en heren, ik heropen het wetgevingsoverleg. Straks gaan we verder
met de eerste termijn van de kant van de regering. Voordat we dat doen,
is het nodig om naar aanleiding van het ordedebat in de eerste termijn,
over rechtstreeks vragen stellen aan de minister, de commissie twee
ordevoorstellen te doen om dit vorm te geven. Het is belangrijk om dit
nu te bespreken, zodat u zich kunt voorbereiden.
Het eerste punt betreft het moment van het stellen van vragen. Mijn
voorstel is om na de eerste termijn van de staatssecretaris in uw tweede
termijn ook de vragen aan de minister te stellen. De staatssecretaris
kan dan zijn deel in de tweede termijn voor zijn rekening nemen. Het
eerste beslispunt voor de commissie is: bent u het met mij eens dat we
het op deze manier doen dan wel wilt u de vragen aan de minister
schriftelijk verzamelen?
De heer Stultiens (PRO):
Ik zou zeggen dat het handiger is, ook kijkend naar de klok, dat we
gewoon ergens deze week de tweede termijn hebben met de minister erbij.
Dat lijkt mij handiger. Dan weten we gelijk welke vragen voor wie zijn.
Dat zou mijn voorstel zijn.
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Nee, nu de tweede termijn. De vragen aan de minister kunnen gewoon
gesteld worden en op een later moment beantwoord worden.
De voorzitter:
Het lijkt mij goed als we het ordevoorstel gewoon in stemming brengen:
de vragen stellen in tweede termijn en een schriftelijke beantwoording
dan wel in tweede termijn met een mondelinge behandeling. Laten we
beginnen met de vraag: wie is voor een schriftelijke
beantwoording?
De heer Stultiens (PRO):
Nou, volgens mij was het verzoek aan het begin van het debat heel
duidelijk: we willen een debat met minister Heinen. Hij moet vragen
beantwoorden. Dat is dus uiteraard niet schriftelijk. Ik zou denken: doe
het allemaal in een tweede termijn op een ander moment. Als de collega's
echter de voorkeur hebben om nu de vragen te stellen en later in de week
met de minister te praten over de antwoorden, dan vind ik dat ook
best.
De voorzitter:
Dat was het tweede deel van het ordevoorstel. We kunnen een ander moment
met de minister inplannen. Dat zou eventueel morgen of overmorgen
kunnen. We hebben natuurlijk ook nog het Belastingplan. Dat wordt
plenair besproken. Je kunt het ook daarbij betrekken. Dat is eigenlijk
de reden waarom ik het op deze manier aan u voorleg. Er zijn dus twee
opties.
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Betrek het bij de behandeling van het Belastingplan morgenavond. Dan is
de minister er toch. Hij moet dan nog twee termijnen doen, dus er is dan
voldoende ruimte om de vragen te beantwoorden.
De heer Stultiens (PRO):
Dat zou natuurlijk belachelijk zijn. We hebben niet voor niets een hele
stemming gehad. Het punt was juist dat we dit niet willen betrekken bij
het Belastingplan, anders hadden we dat voorstel een paar uur geleden
niet gedaan met z'n allen. Dit is natuurlijk een hartstikke harde no-go.
We willen een los debat. Minister Heinen moet gewoon zélf verantwoording
afleggen over de vraag waarom hij hier een ongedekte cheque inlevert.
Geen trucjes met het Belastingplan en geen trucjes schriftelijk.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Als we met de minister apart in gesprek willen, dan zou dat morgen
eventueel vóór het Belastingplan kunnen, zodat we dat even uit elkaar
hakken. Ik zit ook gewoon naar mijn eigen agenda te kijken. Deze week is
echt rampzalig.
De heer Vermeer (BBB):
Morgen wordt het al nachtwerk. Als je dit er ook nog bij gaat doen, dan
lijkt me dat heel raar, hoor. We hebben morgenmiddag ook stemmingen en
zo. Het enige wat nog kan, is het dan op woensdag doen.
De voorzitter:
Laten we dit even afpellen. Wie is ervoor om een apart debat met de
minister voor morgen in te plannen? Wie kan ik daarvoor de handen omhoog
zien steken?
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Voorzitter, kunt u de voorstellen die u in stemming brengt, goed
formuleren voordat we onze strategische keus maken? Dan weten we wanneer
we moeten stemmen.
De voorzitter:
Sorry, u heeft gelijk. Dit betekent dat de vragen gewoon vandaag in de
tweede termijn worden gesteld. Er is een voorstel om morgen op een
bepaald moment met de minister daarover het gesprek te voeren in een
commissiedebat. Dat plannen we dan in. Dat is zogezegd het voorstel. Wie
is daarvoor?
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Wat is het andere voorstel dat in stemming komt?
De voorzitter:
Het andere voorstel is om het op een ander moment morgen te doen. Dat
zijn de smaken die u heeft.
Wie is ervoor om dat morgen op die manier in te voeren? Ik zie zes
handen omhoog gaan om dat morgen te doen. Dat is een meerderheid. Dan
gaan wij vandaag de vragen allemaal stellen en dan is er morgen een
ingepland debat met de minister om in de commissie in te gaan op de
beantwoording van de vragen.
De heer Vermeer (BBB):
Voorzitter, volgens mij start morgen zo'n beetje direct na de regeling
van werkzaamheden het debat over het Belastingplan. Er is morgen dus
geen ruimte om een commissiedebat te voeren.
De voorzitter:
Het kan natuurlijk ook eerder op de dag worden gepland. Ik begrijp heel
goed het dilemma waarin we zitten, maar dit doet wel recht aan het
voorstel dat aan het begin van de vergadering door een meerderheid van
de partijen is aangenomen. Dat is het ingewikkelde aan de
situatie.
De heer Oosterhuis (D66):
Ik weet niet of ik het hiermee makkelijker maak, maar wij hadden een
moment ingepland, voorlopig, voor een procedurevergadering. Als we dat
moment morgen gebruiken voor de beantwoording door de minister — volgens
mij was het om 12.30 uur morgenmiddag — dan is het voorafgaand aan het
vragenuur en komt de plenaire behandeling niet in de knel.
De voorzitter:
Ogenblik. Dan zijn er ook petities, en dit zou in mijn optiek betekenen
dat die petities mogelijk niet door kunnen gaan. Maar je moet wel de
ruimte nemen om het debat met elkaar te kunnen voeren. Dat is dan wel
het gevolg van het besluit als we het op die manier doen. Maar ik ben
het met de heer Oosterhuis eens: er is ruimte ingeboekt voor een extra
procedurevergadering en die kunnen we ook gebruiken voor het debat met
de minister.
De heer Stultiens (PRO):
Kijk, het hele punt is dat er hier iets doorheen gejaagd wordt, dat de
minister vandaag op zich een goede afspraak heeft en dat er dus geen
enkele reden was om dit vandaag te behandelen. Daar ging het voorstel
over. We hoeven helemaal niet te stemmen deze week! Dat kan prima een
week later. Dus laten we hier niet met elkaar gaan kijken hoe je op
dinsdag, in de krochten van een procedurevergadering van een halfuur, 18
miljard gaat behandelen, waarvoor je mensen moet afwijzen die al weken
wachten op hun moment voor hun petitie. Dat is belachelijk. Het was
Eelco Heinen zijn eigen keus om dit met spoed van ons te vragen. We
kunnen prima een moment vinden — deze week, donderdag, of volgende week
— voor gewoon een WGO met de minister, dat geen eindtijd heeft van een
halfuur na het begin. Daar zijn de vragen echt te groot voor.
De voorzitter:
Ik snap heel goed wat de heer Stultiens zegt, maar er is wel één
dilemma: wij gaan hier over de vergadering en over wanneer wij wat doen
in de commissie. Als u iets wilt op een andere manier, dan moet u dat
ook plenair aan de orde stellen. Dat kunt u niet hier beslissen.
De heer Stultiens (PRO):
Kleine correctie: dat zou pas zo zijn als het WGO afgerond is, maar dat
is het dus niet. Wij hebben namelijk met elkaar gezegd dat het pas
afgerond is nadat minister Heinen antwoord heeft gegeven. Dus nee,
zolang dit WGO niet afgerond is, hoef je niets plenair te regelen, want
dat ga je pas doen als het WGO voorbij is. Dan wordt het aangemeld voor
stemmingen. We hoeven dus inderdaad nog niets te doen plenair. We kunnen
hier met elkaar beslissen wanneer minister Heinen langskomt om
antwoorden te geven.
De heer Hoogeveen (JA21):
Blijkbaar is dit allemaal mijn schuld, aangezien ik te laat was. Anders
hadden we deze discussie niet gehad. Ik zou wel graag een derde optie
willen toevoegen. Het gaat erom dat minister Heinen antwoord geeft. Wat
mij betreft kan dat ook schriftelijk. Als dat als derde optie in
stemming kan worden gebracht, vind ik dat ook prima.
De voorzitter:
Als ik dat nu in stemming breng, is het lastige daaraan dat de
verhouding is veranderd. Aan het begin van de vergadering is er gestemd
en daar is een uitkomst uitgekomen, die — even in mijn woorden — teniet
wordt gedaan als we nu opnieuw gaan stemmen over uw voorstel, meneer
Hoogeveen. Ik weet niet of dat reëel is naar de andere leden toe, maar
dat is even mijn inschatting.
De heer Hoogeveen (JA21):
Er wordt antwoord gegeven maar dan schriftelijk. Het is in die zin niet
een ander voorstel. Het gaat meer om de vorm en om hoe je het
inricht.
De voorzitter:
Formeel gezien klopt het wat u zegt. Wij kunnen daar ook een
schriftelijke reactie op vragen. Maar nogmaals, ik hoor ook de discussie
die nu gevoerd wordt. De heer Stultiens heeft duidelijk een ander
voorstel en ook de partijen die in eerste termijn het voorstel hebben
gesteund. Dat doet daar wel afbreuk aan. Maar ik hoor heel goed wat u
zegt.
De heer Stultiens (PRO):
Het hele punt is dat meerdere mensen aangeven ook van Eelco Heinen
antwoorden te willen krijgen, met name over de financiële dekking. Dat
is een vrij fundamenteel punt. Die vragen zijn al schriftelijk
beantwoord, maar niet naar tevredenheid, dus wij willen hem ook kunnen
bevragen daarop. Dat is een heel normaal verzoek en ik vind het
opmerkelijk — dan verwoord ik het nog vriendelijk — dat er nu wordt
geprobeerd om terug te duwen op iets wat we al met elkaar hadden
afgesproken. Plan gewoon dat WGO in! Het maakt mij niet uit wanneer.
Donderdagochtend, vrijdagavond, volgende week: het kan allemaal, maar ik
wil gewoon van minister Heinen zelf antwoorden krijgen. Dat was wat we
met elkaar in meerderheid besloten hebben.
De voorzitter:
We kunnen hier als commissie nog heel lang over van gedachten wisselen.
Volgens mij is er een optie dat wij het morgen doen op het moment waarop
eigenlijk de ingelaste procedurevergadering gepland staat. Dat is het
enige moment dat ik zie en dat recht doet aan alle standpunten die hier
nu gewisseld worden. Meneer Vermeer ziet dat anders.
De heer Vermeer (BBB):
Er zit ook nog gewoon een woensdag tussen. Dat morgen in een halfuur
afraffelen doet totaal geen recht aan het verzoek dat gedaan is. Ik was
tegen het verzoek, hè, maar als we dan iets afspreken, moet het ook fair
blijven.
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
We hebben morgen een debat over het Belastingplan. We weten allemaal dat
er ook vragen over de dekking gesteld gaan worden aan Heinen, dus dan
kan hij ze twee keer beantwoorden. Waarom kunnen we niet gewoon tegen
elkaar zeggen: laten we beginnen met de beantwoording van Heinen
specifiek over box 3 en dan doen we vervolgens de rest van het debat? We
weten immers dat die vragen er morgen anders ook gaan komen en dan doen
we het twee keer.
De heer Schenk (FVD):
Ik heb grote moeite met het feit dat we ons hier eigenlijk laten
gijzelen door de keuze van de minister om hier vandaag niet te zijn. Er
waren vijftien commissieleden in die procedurevergadering die aangaven
dat wij de aanwezigheid van de minister van Financiën verzochten. Dat
verzoek is doorgegeven, lijkt mij. De minister geeft hier gewoon geen
gehoor aan een breedgedragen wens in de Kamer. Daarom zitten wij hier nu
al tien minuten te vergaderen over de procedure voor hoe dit voort te
zetten. Ik vind het heel ongemakkelijk.
Ik zou ook niet weten wat nu de opties zijn. Maar ik steun de lijn van
de heer Stultiens. We gaan gewoon een oplossing zoeken om minister
Heinen de vragen te laten beantwoorden die specifiek op de box 3-novelle
zien. Dat gaan we niet tijdens het Belastingplan doen. Ik snap ook de
heer Stultiens. Die is daar dan niet de woordvoerder namens PRO. Die zal
ongetwijfeld technische vragen hebben die in de politieke lading die een
plenaire zaal heeft, niet gesteld worden of anders gesteld worden. Dan
komt er een hele andere uitkomst uit. Ik vind dus echt dat we ons hier
niet moeten laten gijzelen door de keuze van de minister. Dat wil ik
toch wel gezegd hebben. Wat de uitkomst is, durf ik niet te zeggen, maar
het is heel raar wat hier nu gebeurt.
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Minister Heinen heeft hier volgens mij met een groot deel van de
commissie vorige week een commissiedebat gevoerd over Eurogroep/Ecofin.
Daarbij heeft hij ook een aantal opdrachten van de Kamer meegekregen,
dus het is niet zo dat hij hier zomaar niet is. Hij is in Brussel om
hele belangrijke redenen.
Dat gezegd hebbende: het voorstel dat mevrouw Inge van Dijk doet ten
aanzien van de vragen is dat we die nu stellen. Die vragen kunnen
schriftelijk beantwoord worden, ongetwijfeld voor morgen 12.00 uur. Dan
kunnen we de tijd van 12.00 uur tot 14.00 uur of ergens daartussenin
gebruiken om het debat met de minister te voeren.
De heer Vlottes (PVV):
Er was een duidelijk procedurevoorstel van de heer Stultiens. Dat was
dat wij het debat willen aangaan met de heer Heinen, juist over deze box
3-novelle. Dan kunnen we dat natuurlijk niet gaan wegmoffelen in een
debat over het Belastingplan, want dit gaat over de novelle, niet over
het Belastingplan. Dan gaan we het ook zeker niet schriftelijk doen,
want de strekking was absoluut dat de heer Heinen hier aanwezig is,
zodat we hier het debat met hem kunnen aangaan.
Ik meen mij ook nog te herinneren dat we tijdens die bewuste
procedurevergadering, toen de stemmingen 15-15 waren, als commissie
hebben gezegd: geef dan in ieder geval duidelijk door aan het kabinet
dat er toch wel een hele grote groep is die toch wel zeer prijs zou
stellen op de aanwezigheid van de heer Heinen. Dan kan het niet zo zijn
dat we dat nu gaan wegmoffelen in een — wat is het? — halfuurtje of
uurtje procedurevergadering, terwijl we er ook prima volgende week nog
over zouden kunnen spreken in een WGO, voor mijn part inderdaad op
vrijdag, donderdagavond of maandag; dat zal mij een zorg zijn. Maar het
schriftelijk afdoen, doet geen recht aan het procedurevoorstel dat we
deze middag in meerderheid hebben aangenomen. We zouden het debat
aangaan met de heer Heinen. Dat moet dan gewoon mondeling en dat gaan we
niet samen met het Belastingplan doen. We hebben het nu over de novelle,
niet over het Belastingplan.
De voorzitter:
Dank u wel voor alle verschillende meningen. Ik heb in elk geval
begrepen dat een groot deel van de vergadering de ene kant op neigt en
het andere deel de andere kant op. Mijn voorstel is dat wij nu de
beantwoording doen van de zijde van het kabinet en de tweede termijn van
de zijde van de Kamer waarin de vragen gesteld worden, en dat wij met
elkaar nog een moment gaan vaststellen waarop dan een bespreking gaat
plaatsvinden over de beantwoording met de minister. Ik denk dat dat
recht doet aan de discussie die we gevoerd hebben. Dan moeten we met
elkaar alleen nog gaan steggelen over wanneer dat moment dan is, maar
goed, dat kan ook op een ander moment, via een e-mailprocedure
eventueel. Ik zie veel knikkende gezichten. Dan doen we dat op die
wijze. Dan ga ik nu naar de staatssecretaris, die net zijn koekje op …
O, sorry. Meneer Schenk.
De heer Schenk (FVD):
Dan komen we wel voor het ongemakkelijke feit te staan dat als het een
e-mailprocedure wordt, de zetels in de Kamer tellen. Die tellen hier in
de commissie niet. Dat gaat dan voor een hele andere uitkomst zorgen. Ik
verzet mij tegen manier waarop we dat nu doen, want dan gaat het alsnog
de kant op dat we het straks in het Belastingplan gaan verstoppen. Dat
moeten we hier niet accepteren.
De voorzitter:
Ik ben het met u eens, maar ik weet niet of ik er voldoende handen voor
op elkaar krijg als ik nu zeg dat we het woensdag doen. Dat weet ik ook
niet als ik vrijdag of volgende week maandag zeg. Dat is het lastige
dilemma waar ik mee zat. Vandaar mijn compromisvoorstel om het op deze
manier te doen.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Ik kan wel leven met uw compromisvoorstel, als het maar niet te snel
wordt uitgevoerd. Ik bedoel dat met een serieuze ondertoon. We zijn nu,
op maandag, met dit wetsvoorstel bezig. We hebben na ontvangst van de
novelle in allerijl amendementen in werking gezet. De tijd tot de
stemming, aanstaande donderdag, wordt heel kort. De Griffie zal ongeveer
een dag van tevoren de luiken moeten sluiten om tot een zorgvuldige
stemmingslijst te komen. We kunnen deze olifant in de kamer onbenoemd
laten, maar de stemming gaat deze week waarschijnlijk toch niet
plaatsvinden. Het wordt veel te kort dag om de amendementen zorgvuldig
in te dienen en daarover aanstaande donderdag te stemmen. Als je
terugrekent naar het moment waarop de Griffie schluss zegt, voorzie ik
dat het helemaal misloopt. Dan kunnen we beter uw procedure volgen en
die procedure niet te snel in gang zetten, zodat we weten of het vanuit
de Griffie gaat lukken en vanuit sommige partijen die hier nog wat te
verhapstukken hebben met elkaar. Dan weten we ook wanneer we gaan
stemmen. De druk is van de ketel als we bijvoorbeeld volgende week
dinsdag over de amendementen stemmen. We hebben deze week dan genoeg
tijd om debatten te voeren.
De voorzitter:
Kan iedereen zich vinden in dit voorstel, met de toevoeging van de heer
Grinwis? Volgens mij is dat het geval. Dan gaan we het op die manier
doen. We gaan in elk geval de vragen stellen in tweede termijn en we
gaan de procedure niet te snel in gang zetten. En dan kijken we hoe dat
uiteindelijk gaat uitwerken.
Het woord is aan de staatssecretaris voor zijn beantwoording in de
eerste termijn.
Staatssecretaris Eerenberg:
Voorzitter, dank u wel. Dank ook voor het goede debat over een
buitengewoon complex en veelbesproken onderwerp. Het feit dat ik de
afgelopen week veel tijd heb gestoken in onder andere dit onderwerp,
heeft mij in ieder geval een hoestje opgeleverd. Vandaar dat ik net zeer
subtiel mijn hoestpastille probeerde weg te werken. Die subtiliteit
mislukte echter volledig, vandaar dat wij hier even hardop zaten te
lachen. Dat had geen andere reden dan dat.
Voorzitter. Het is goed om in de introductie een aantal dingen te zeggen
over de reden waarom het kabinet kiest voor de weg die voorligt. Dan heb
ik een aantal onderwerpen geclusterd. Ik heb wat vragen over het proces,
over de doorontwikkeling, over het budgettaire kader, zowel heel globaal
— ik snap dat heel veel vragen daarover ook later nog aan de orde komen
— als binnen het box 3-voorstel en over de uitvoering. Ik eindig
uiteraard met de varia.
Dat gezegd hebbend denk ik dat het allerbelangrijkste van wat we hier
vandaag met elkaar doen, een debat is over wat we vinden van de novelle,
van de elementen die daar wel of niet in zitten en van de
uitvoerbaarheid daarvan. Maar er zit nog iets boven — ik heb dat weleens
vaker de box 3-rotonde genoemd — en dat is dat we ten minste een afslag
van die rotonde moeten nemen. In de acht of negen maanden waarin ik
staatssecretaris mag zijn en met uw commissie en ook de Eerste Kamer in
debat mag over ook het onderwerp box 3, vindt in ieder geval iedereen
dat we een keer van die rotonde af moeten, dat we een keer een weg
voorwaarts moeten vinden, dat we een keuze moeten maken en dat —
eigenlijk best breed — mensen zeggen dat die keuze vermogenswinst zou
moeten zijn.
Dan zijn er ook veel partijen die zeggen: doe dat dan snel. Snel, omdat
dat helpt voor het draagvlak in de buitenwereld. We hebben gemerkt — dat
moet ik ook gewoon onderkennen dat — hoewel je bij vermogensaanwas
allerlei argumenten kan plaatsen over economische superioriteit — dat
natuurlijk wegvalt ten opzichte van het feit dat mensen zeggen: het
beginsel daarvan is gewoon zo ingewikkeld voor mijn
rechtvaardigheidsgevoel en het sluit zo slecht aan bij het moment van
realisatie. Ook voor het draagvlak van onze belastingen is het
belangrijk om die route zo snel mogelijk te bewandelen. Dat is via die
novelle. Die novelle gaat immers sneller dan een regulier
wetgevingstraject.
En ja, die novelle heeft nadelen. Daar ben ik ook in mijn debatten met u
altijd helder en transparant over geweest. Daar ga ik ook niet op
terugkomen; die novelle heeft nadelen. Maar als allergrootste voordeel
heeft die dat je van de rotonde af komt, dat je een stap zet en dat je
na de novelle ook relatief snel met een wet kan komen om het restant,
noem ik het maar even oneerbiedig, ook naar vermogenswinst te brengen of
om de zaken die in de novelle misschien suboptimaal geregeld zijn — dat
is altijd een politieke weging, dat besef ik — in die wet goed beet te
kunnen pakken. Dat is wat erboven ligt.
Voorzitter. Ik besef dat wij als kabinet van uw Kamer, van uw commissie
veel hebben gevraagd de afgelopen tijd. U heeft lang moeten wachten op
de novelle. We hebben van u een hele korte doorlooptijd gevraagd. U
heeft weinig leestijd voor uitvoerige stukken gekregen. Ik besef dat
heel goed. Ik ben u daar ook dankbaar voor, laat ik dat even expliciet
zeggen. Het is ook inherent aan de route zoals we die voor ons
zien.
Dan ook even naar de imperfecties van deze route, want daar moeten we
ook eerlijk over zijn. Ondanks het grote voordeel ervan betekent het dat
wat er nu ligt voor 2029 het ook gewoon wel is. Ik ga er straks nog
dieper op in, maar alle vragen over life events, landgoederen en zo is
er nog veel meer te noemen: dat zal niet gaan. Dat past niet in deze
route, die gedreven is door tempo. Dat past wel in andere routes, maar
die hebben nou net als nadeel dat je geen tempo maakt. Ik ken de
geschiedenis van dit dossier. Als je tempo verliest, zijn er allerlei
redenen om opnieuw te discussiëren, te heroverwegen, nieuwe modellen te
bekijken. In die zin hecht ik aan tempo, maar de prijs die we daarvoor
betalen — daar moeten we gewoon eerlijk over zijn — is dat de kern van
de novelle gewoon de novelle is. Je kan nog wat met tarieven doen, maar
heel veel meer dan dat is gewoon niet mogelijk.
De voorzitter:
U heeft een interruptie van de heer Vermeer.
De heer Vermeer (BBB):
Hoor ik de staatssecretaris nu eigenlijk zeggen "jullie kunnen
amendementen maken wat je wil, maar zolang het niet alleen het wijzigen
van een tariefje is, gaan wij die allemaal ontraden en als
niet-uitvoerbaar beschouwen"?
Staatssecretaris Eerenberg:
Kijk, ik ken de amendementen die u overweegt natuurlijk niet, maar ik
vind wel dat het bij mijn rol hoort om u hier in zo'n commissiedebat te
schetsen dat we met elkaar kiezen voor een route met een hoog tempo,
maar dat die route ook van ons vraagt dat we ons beheersen. Dat is
gewoon inherent aan de keuze die we maken. Volgens mij heeft ook de
fractie van de heer Vermeer, en zeker ook veel senatoren, vaak gezegd:
maak tempo, ga voor de snelst mogelijke route. Als we nu andere
inzichten met elkaar hebben of toch crypto wel willen, dan gaat dat
gewoon niet. Dat is niet te combineren met deze route. Ik ben er maar
gewoon klip-en-klaar over; dat helpt denk ik in het debat.
Voorzitter. Tot besluit, voordat ik naar de eerste categorie ga, die
over het proces. Het neemt niet weg dat je in ieder geval wel van de
rotonde af komt, een stip op de horizon zet, een eerste stap zet en
vanaf 2029 naar een stelsel gaat waarin een veel groter deel onder
vermogenswinst valt dan in het wetsvoorstel dat nu in de Eerste Kamer
ligt.
Ik ga naar het blokje proces.
De heer Hoogeveen (JA21):
Een helder verhaal, denk ik. Inderdaad, snelheid is geboden. Alleen, ik
heb wel de vraag wat de precieze redenering is. Is het puur dat als er
een amendement wordt ingediend over een bepaalde verandering, op
tarieven na ... Waar zit precies de bottleneck, is het het
wetgevingsproces, is het de uitvoering? Kan de staatssecretaris daar
misschien iets meer over uitweiden?
Staatssecretaris Eerenberg:
In enquêtes heb je weleens de optie "alle bovenstaande", en dat is
eerlijk gezegd het antwoord. We vragen veel van de uitvoering bij de
Belastingdienst met deze route. We vragen veel van banken met deze
route. Die zullen in een relatief beperkte tijd hun ICT-systemen moeten
aanpassen. We gebruiken een haakje in de wetgeving dat bedoeld was voor
aandelen in start- en scale-ups breder. Dat zal voor crypto misschien
net andere wetgeving vragen, omdat het om andere producten gaat. Dus het
is én IT én uitvoering én ketenpartners; het is én doenvermogen van
inwoners, niet te vergeten, én het is de wetgeving. Ja, dit is wat mij
betreft gewoon inherent aan de route die je hier kiest. Ik ben altijd
van "het positieve eerst". Je brengt 90% van het domein naar
vermogenswinst. Ik besef dat dat voor die 10% betekent dat ze een jaar
langer moeten wachten. Maar dan is eigenlijk mijn wedervraag aan uw
commissie: wilt u dan uiteindelijk die 90% op die 10% laten wachten? Ik
denk dat daarop het antwoord in deze zaal nee zal zijn. Dan is mijn
boodschap: dan moeten we voor de 90% kiezen. Ik kan dan helaas niets
betekenen voor die 10% in 2029, omdat ik daarmee dan eigenlijk deze
route difficulteer. En dan maak ik die 2029-belofte ook niet meer
waar.
Ik ga naar de vragen die zijn gesteld over het proces. Ik heb met deze
introductie, en met dank aan de interrupties, al veel van de vragen
behandeld die onder anderen door Van Dijk, Van Brenk, Grinwis en
Oosterhuis zijn gesteld over het proces. De heer Oosterhuis vraagt ook:
is er nou echt een tussenstap nodig? Wel in deze route, want in deze
route zorgen we in ieder geval ervoor dat het voor die 90% een jaar
eerder is.
Daarmee is ook verbonden dat we niet zomaar voor 2029 hebben gekozen;
dan kan ik die vraag ook meteen beantwoorden. Dat is namelijk om de
kritiek die er op de route was van ketenpartners, banken in het
bijzonder, de Belastingdienst zelf als het over IT-systemen gaat, maar
ook de Raad van State, een plek te geven. Naar het oordeel van het
kabinet kun je eigenlijk de meest fundamentele elementen uit die kritiek
oplossen door een jaar langer te nemen.
We hebben wel gezegd — en daarmee kan ik die vraag ook meteen
beantwoorden — dat we nog één keer een ultieme poging gaan doen richting
de ketenpartners en richting de banken. Soms valt het mee in het leven.
Maar eigenlijk is het beeld dat we nu hebben dit: als je dit op zo'n
manier wilt doen dat je de meeste van de zorgen die er in de
buitenwereld leven, een plek wilt geven, dan kom je op het jaar 2029
uit. Punt, voorzitter, anders ga ik uitweiden met allerlei dingen die ik
eigenlijk net al in de introductie heb gezegd.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Even een vraag. Is het de verwachting dat dan alle problemen bij de
Belastingdienst en bij de banken ook echt zijn opgelost in die periode?
Want daarvan stond er inderdaad nogal wat, aan menskracht, ICT en
dergelijke.
Staatssecretaris Eerenberg:
Ja. Ik denk dat dat kan, oprecht. Dus in 2029 kun je bijvoorbeeld
voldoen aan de wens van de banken. Ik heb ook twee keer gebeld met de
voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken. Die zegt: we hebben
als collectief toch echt wel 16 maanden nodig om aan die implementatie
te werken. Nou, dat past bijvoorbeeld in dit tijdschema. Hetzelfde geldt
voor een aantal van de zorgen bij de Belastingdienst. Op het moment dat
je gegevens van banken hebt, is je contra-informatie ook veel beter op
orde en kun je dus veel beter controleren. Het is ook beter voor het
doenvermogen van inwoners, want ik weet niet of het voor het geheel kan,
maar je kan dan een groot deel van de aangifte met vooringevulde
gegevens doen. Dus de kern van de kritische vraagtekens bij 2028 kun je
naar het oordeel van het kabinet echt ondervangen door naar 2029 te
gaan. Wordt dat hard werken? Ja. Wordt het focussen? Ja. Ik heb in een
eerder debat gezegd dat het voor de Belastingdienst echt zal betekenen
dat dit met stip op nummer één staat van wat we gaan doen met elkaar;
dan komt er een hele tijd niks en pas daarna de rest. Dat lijkt me ook
gerechtvaardigd, gezien de brede oproep vanuit deze Kamer en de Eerste
Kamer. Dus een wat langer antwoord, maar ja, het blijft hard doorwerken,
het blijft het oog op de bal, maar wij denken echt dat het kan.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Komt de staatssecretaris ook nog op de vragen specifiek over het advies
van de Raad van State? Want die vragen zijn natuurlijk ook gesteld. En
mijn vraag bij dit antwoord is deze. Ja, de staatssecretaris straalt
veel positiviteit uit; "het kan wel" en zo. Maar natuurlijk is ook en
terecht, onder anderen door collega Inge van Dijk en mij, de vinger
gelegd bij het feit dat de Raad van State op juridische risico's wijst.
Ook al benadrukt de staatssecretaris die 90%, er zijn allerlei
grensverschillen en verschillen in behandeling van toch dezelfde soort
producten. Juridisch is dat dus kwetsbaar. Er wordt alleen maar de tijd
als antwoord gegeven: het is maar een jaar. Ja, dat zeggen we nu. Maar
we weten uit het verleden dat we weleens langer doen over
wetsvoorstellen. Komt de staatssecretaris daar nog separaat op terug?
Dat zijn natuurlijk wel gevoelige issues waar de staatssecretaris nu
even aan voorbijgaat.
Staatssecretaris Eerenberg:
Laat ik hem dan maar meteen beantwoorden. Er zitten twee elementen in
mijn antwoord. Juridisch maak je nu natuurlijk een onderscheid waarvan
de Raad van State zegt: sec heeft dat juridische kwetsbaarheden. Dat kan
ik niet wegnemen in mijn antwoorden hier, want dat is wat het is. Alleen
kom je dan bij een weging. De weging van het kabinet is: als het maar
voor één jaar is — wij denken echt dat die wet in 2030 kan; ik zal
straks de tijdlijn met u delen — dan is dat onderscheid te
rechtvaardigen voor het doel van dat tempo en die versnelling, wat ik,
nogmaals, in heel veel gesprekken vrij consequent gehoord heb. Je blijft
wel met dat juridische onderscheid zitten. Dat kan ik niet wegnemen. Dat
is inherent aan deze route.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Dan ben ik wel benieuwd naar mijn andere vraag, die ik ook in mijn
bijdrage heb gesteld. Welke boodschap heeft de staatssecretaris dan aan
het hoofdadvies van de Raad van State? Dat is: herneem het en doe het in
één keer goed in 2030, want dat is maar een jaar later. En twee: val
terug op 2030 via de novelle. Eigenlijk stond 2029 nergens in dat advies
van de Raad van State.
Staatssecretaris Eerenberg:
We hebben het advies serieus genomen en gewogen. Het is onderdeel
geweest van de weging in het kabinet dat als je nu te veel een stap
terug zet om opnieuw dingen te overwegen of om opnieuw dingen te
bekijken, je de drive en het momentum verliest, die we hier volgens mij
vrij breed voelen, om zo snel als mogelijk — dat zijn toch echt termen
die ik in allerlei debatten van veel verschillende Kamerleden heb
gehoord, zowel in deze Kamer als in de Eerste Kamer — naar die
vermogenswinstbelasting te gaan. In de weging der dingen hebben we dus
gezegd: oké, de Raad van State heeft een naar ons oordeel goed advies
neergelegd en waarschuwt voor een aantal dingen, maar wij denken dat een
heel aantal van die dingen te ondervangen zijn door in beginsel naar '29
te kijken. Dan blijven er een paar risico's over waarvan je dan ook met
elkaar zegt: onderdeel van deze route is dat je die oplost door in 2030
snel met die wet te komen. Dat is de weging van het kabinet. U bent het
hoogste orgaan; dat besef ik als geen ander. Dat u die weging hier ook
maakt, snap ik ook, maar als vraagt wat de argumentatie is: dat is deze
weging.
De voorzitter:
U krijgt nog een interruptie van de heer Oosterhuis.
De heer Oosterhuis (D66):
Als vervolg op de heer Grinwis. Hij hintte er natuurlijk op dat die wet
van na 2030 ook weleens vertraging op kan lopen, want zo gaat het hier
weleens, dat een wet wat langer duurt. Maar de voorziene
inwerkingtreding is nu 2029. Het is toch de bedoeling van de
staatssecretaris dat wij het wetsvoorstel voor de periode 2030 en verder
eigenlijk al direct na de zomer van 2027 gaan krijgen en dat we dus
eigenlijk ook al eind 2027 een goed beeld hebben van hoe die wet eruit
gaat zien, dus nog ruim voor de inwerkingtreding van de novelle?
Staatssecretaris Eerenberg:
Ja. Ik zal meteen even het tijdschema met u doornemen, want dan heb ik
die vraag ook meteen beantwoord. Het wetsvoorstel dat nodig is om het in
2030 in één keer voor vermogensbestandsdelen te doen moet uiterlijk 15
maart 2028 aangenomen worden door uw Kamer en 1 juli 2028 door de Eerste
Kamer. We zijn inderdaad voornemens om die u gelijk met de
Prinsjesdagstukken van volgend jaar te doen toekomen.
De heer Oosterhuis (D66):
Dat betekent dus ook dat er eigenlijk nog wel goed voor de
inwerkingtreding van de novelle en de Wet werkelijk rendement
duidelijkheid is over hoe het er na 2030 uitziet.
Staatssecretaris Eerenberg:
In ieder geval is het voorstel van het kabinet dan aan uw Kamer
duidelijk.
Voorzitter. Dankzij de heer Grinwis ga ik snel door de vragen heen, want
hij stelt steeds keurig per interruptie de volgende vraag die ik had
willen beantwoorden. Dit is dus inderdaad de weging die we gemaakt
hebben over het advies van de Raad van State.
Misschien nog iets over of er nou een soort staatsrechtelijke beperking
is aan de omvang van een novelle. Dat is natuurlijk ook onderdeel van
het advies van de Raad van State. Ook hier weer: we snappen dat de Raad
van State zegt wat hij zegt, dus daar willen we als kabinet ook helemaal
niet van weglopen. Het is wel zo dat er staatsrechtelijk eigenlijk geen
beperking is aan wat je wel of niet in een novelle kan doen, maar je
hebt een grote verantwoordelijkheid om dit dan ook echt een tijdelijk
verband te laten zijn en ook echt alleen voor 2029. Dat lijkt mij dan
ook niet meer dan terecht om te onderkennen. Maar het is een balans
geweest tussen het behouden van tempo enerzijds, zoals ik net ook heb
gezegd, een stap vooruitzetten en aan de andere kant ook voor die
verantwoorde invoering te gaan staan. In die balansoefening zijn we tot
2029 gekomen, met het volste besef dat we dan ook iets doen dat toch ook
weer een heel tijdelijk karakter heeft en ook na een jaar vervangen zal
worden door een reguliere wet.
Mevrouw Van Dijk vroeg mij of het gesprek met de banken al heeft
plaatsgevonden. Daar heb ik in een interruptiedebatje ook al wat over
verteld. Terwijl ik dit lees, besef ik me dat ik net "zestien maanden"
zei over de banken, maar waar ik dat zei, bedoelde ik "achttien maanden"
— stop de tijd! Maar het antwoord is: ja, dat contact hebben we. Ik moet
zeggen: dat is ook buitengewoon fijn contact. Ik ervaar de banken ook
als heel erg begripvol voor de beweging die we aan het maken zijn. Ze
snappen ook waarom we dat doen. Ze zien ook dat dat goed is voor de
belastingmoraal. Tegelijkertijd vragen ze ook aandacht voor de
uitvoeringsproblemen aan hun kant. Zo komen we op die achttien maanden.
Wij vervolgen dat gesprek over of daar nog een verrassing in de
positieve zin van het woord mogelijk is. Anders is wat we hier nu aan u
voorstellen gewoon het vertrekpunt.
Dan een vraag van de heren Stoffer, Grinwis en Oosterhuis: is het dan
toch niet mogelijk om in '29 een volledige overstap te maken? Ik denk
dat ik daar al het nodige over heb gezegd. Dat heeft echt te maken met
IT-systemen, doenvermogen, gegevens die je wel of niet ontvangt van
partners. Als je het bijvoorbeeld voor crypto zou doen, ontstaan er weer
nieuwe ketenpartners waarvan je alle gegevens moet zien op te vragen.
Daar hebben we dus echt die extra tijd voor nodig.
Voorzitter. Dit was wat mij betreft het blokje over het proces.
De voorzitter:
Dan kijk ik even naar de commissie. Klopt het dat hierover alle vragen
beantwoord zijn die gesteld zijn?
De heer Grinwis (ChristenUnie):
We hebben volgens mij een uitvoeringstoets gehad van de Belastingdienst,
met daarin vijf rode vlaggen. Is de consequentie van de antwoorden van
de staatssecretaris dat dat met de inzet van het kabinet vijf gele
vlaggen worden als het over '29 gaat?
Staatssecretaris Eerenberg:
Dat is een goede vraag van de heer Grinwis. Ik durf mij niet te wagen
aan de kleuren van de vlaggen, maar '29 is onder andere geboren op basis
van die uitvoeringstoets. U ziet ook dat de Belastingdienst in de
uitvoeringstoets opschrijft — ik ga parafraseren; ik doe het uit m'n
hoofd — dat de uitvoerbaarheid per 2029 verbetert. Dat soort zinnen
staan daarin. Daar steunt dit voorstel dus onder andere op. Dus ja, het
zal dan verbeteren. Maar ik durf niet vooraf te voorspellen wat dat dan
met de kleurcodes doet.
De voorzitter:
Dan is het voor dit blokje voldoende, denk ik. O, de heer Stultiens
nog.
De heer Stultiens (PRO):
Klopt het dat we straks nog komen op de uitvoerbaarheid, de uitvoering?
Dan wacht ik namelijk nog even.
De voorzitter:
Goed. Dan kunnen we naar het volgende blokje gaan.
Staatssecretaris Eerenberg:
Voorzitter. Dat is dus het blokje over de doorontwikkeling. Daarmee
bedoel ik: wat is er nog mogelijk in het nu voorliggende voorstel om dat
nog beter te maken voor deze of gene of voor deze groep
belastingplichtigen of een andere groep belastingplichtigen? De heer
Hoogeveen introduceert daarbij onder andere de achterwaartse
verliesverrekening. Nou, dat brengt herinneringen terug, want daar heb
ik met de heer Hoogeveen in een vorige ronde ook over gesproken.
Daarvoor geldt wat ik in mijn introductie zei: dat kan ik u niet
toezeggen in relatie tot de novelle 2029, want dan lopen we uit de tijd
en maken we het te complex. Ik zou u eigenlijk het volgende willen
toezeggen. Wij gaan met die wet voor die vermogenswinstbelasting per
2030 komen. Ik zal zorgen dat ik ofwel herkenbaar in die wet ofwel in de
informatie bij die wet terugkom op een aantal van de verbeteringen in
het stelsel die we eerder al geïdentificeerd hebben. Dan heb ik daarmee
meteen ook de vraag van de heer Stoffer beantwoord. We gaan dus kijken:
wat kan daarvan landen in die wet of niet? Het levert natuurlijk wel
vaak een additionele derving op, zeg ik er maar vast waarschuwend bij.
Of het levert extra complexiteit op. Ook 2030 is natuurlijk een datum
die we dan weer te bewaken hebben met elkaar.
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
In de schriftelijke vragen lazen we inderdaad een aantal wensen van
fracties terug. Goed dat daarnaar gekeken wordt. Zo staat het ook in de
beantwoording. Dan kom je straks bij de nieuwe wet met een aantal
wensen. Hoe prioriteer je die dan? Hoe kunnen wij als Kamer beoordelen
waarom welke keuze is gemaakt, waarom er voor het een wel en voor het
ander niet is gekozen en hoe dat precies in elkaar zit? Als wij als
Kamer beter meegenomen worden in de keuzes begrijpen we beter waar we
voor- of tegenstemmen.
Staatssecretaris Eerenberg:
Ik snap die behoefte van mevrouw Van Dijk goed. Ik kan me voorstellen
dat die breder in de commissie leeft. Ik hoop dat u het mij gunt dat ik
even kan kijken wat daar de goede vorm voor is. Die wet per 2030
betekent ook dat we behoorlijk hard door moeten werken met elkaar. Dat
is een best rap wetgevingstraject. Dat u ergens als tussenstap een debat
wil over de contouren of de kaders of de elementen, zodat u er vanuit uw
politieke opvattingen wat richting aan kan geven, snap ik. Misschien
kunnen we het zo concreet maken dat wij even kijken hoe we dat in het
tijdspad kunnen gieten. Anders ga ik u hier à l'improviste iets
toezeggen waarmee ik zelf 2030 in gevaar breng. Dat wil ik niet doen. Ik
kom daar in de tweede termijn op een concrete manier op terug. Dat deze
behoefte bij u leeft, snap ik zeer goed. Die wil ik dus ook
honoreren.
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Toch viel iets op in de brief van 3 november. Daar stond expliciet iets
vermeld over de NSW-landgoederen. Ergens is er dus een keuze gemaakt om
al die verbeteringen expliciet in de brief op te nemen en dus ook mee te
nemen in de vermogenswinstbelasting per 2030 en alle andere
verbeteringen, aangenomen moties et cetera niet. Welke afweging ligt
daaronder?
Staatssecretaris Eerenberg:
Ook daarvoor geldt dat het goed is om te zeggen — dat zou ik eerlijk
vinden naar aanleiding van dit signaal vanuit de commissie — dat we dit
meenemen in het proces dat ik net schetste. Dat we die genoemd hebben
heeft de volgende achtergrond. In gesprekken die ik met eenieder van u
gevoerd heb over verbeteringen aan de Wet werkelijk rendement kwamen die
het meest naar boven drijven als iets dat echt aangepakt diende te
worden. Mij past nu bescheidenheid in de selectie die ik maak, ook
gehoord hebbende wat mevrouw Van Dijk zegt. Die neem ik mee in het
proces, zoals ik zojuist toegezegd heb. Ik kom in de tweede termijn met
wat meer details over hoe we dat vorm kunnen geven.
Dat brengt mij bij de kapitaalverzekeringen. Ik moet in zekere zin
hetzelfde antwoord geven als in mijn introductie. Ik snap dat
kapitaalverzekeringen in de 10% zitten en dat die op een bepaalde manier
naar de 90% kijken. Ik zeg toe dat wij hier met verzekeraars het gesprek
over voeren. We moeten met elkaar in contact blijven. In het kader van
verwachtingsmanagement merk ik op dat 2029 doorwerken wordt. Dat zal met
de novelle moeten zoals die er nu ligt. Maar we gaan in gesprek met de
verzekeraars. In ieder gesprek mag je je laten verrassen, maar ik ben er
maar gewoon eerlijk over. Het is zoals ik in het begin zei.
Dan de directe en de indirecte cryptobeleggingen. Daar waren meerdere
vragen over. De relatie met het vestigingsklimaat zie ik eerlijk gezegd
niet zo direct. Misschien kan u ondergetekende helpen. Het
vestigingsklimaat wordt bepaald door wat voor ontzettend mooi land we
zijn met goed onderwijs et cetera. Ik denk dat dat bovenal een hele
prettige manier is. Goed verbonden zijn met de rest van de wereld speelt
mee. Als je je medewerkers met participaties wil belonen helpt
vermogenswinstbelasting daar enorm bij. Met deze novelle ben je allerlei
moeilijke afbakeningsdiscussie over start-ups en scale-ups meteen kwijt.
Dat is een mooi voordeel. Het voorstel dat nu bij de Kamer ligt als
onderdeel van het Belastingplanpakket, dat geboren is in een motie van
mevrouw Van Eijk, helpt daar natuurlijk ook bij. Dus die relatie tussen
vestigingsklimaat en crypto zie ik minder. Het is wel zo dat hier weer
de 90%/10%-redenatie opgaat. Dus ja, het klopt dat vermogenswinst geldt
op producten waar crypto in zou kunnen zitten, maar directe
cryptobeleggingen zijn dan één jaar uitgezonderd. Daar geldt dan één
jaar vermogensaanwas voor. Dat is de "prijs" — ik zet het tussen
aanhalingstekens — van in die 10% zitten, maar die mensen maken het
allemaal wel mogelijk dat de 90% gerealiseerd gaat worden.
Dan vroeg de heer Vermeer: kan er wat meer verteld worden over …
De voorzitter:
Excuses. U krijgt een vraag van mevrouw Van Eijk.
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Over het vestigingsklimaat. Er zijn natuurlijk ook gewoon verschillende
crypto-ondernemers in Nederland gevestigd. Er zijn er een aantal die
vooral platforms faciliteren waarop direct in crypto's belegd wordt. Er
zal ongetwijfeld een beweging, verschuiving, plaatsvinden naar andere
instrumenten, naar meer verpakkingen, naar indirecte beleggingen et
cetera. Daarmee raak je wel degelijk — zo zal ik het maar zeggen — een
aantal ondernemers. Ik heb geen idee hoe groot die markt precies is,
maar het doet dus wel iets. Hetzelfde geldt voor de handel in
edelmetalen met verschillende typen producten, directe en indirecte
beleggingen. Daar was mijn vraag dus op gericht.
Staatssecretaris Eerenberg:
Ah, dank, dat helpt. Ik had 'm even geïnterpreteerd als vraag over het
vestigingsklimaat voor geheel Nederland, maar het gaat specifiek over
deze sectoren. Ik vrees dat hier mijn eerlijke antwoord is dat dat
inherent is aan deze route. Ik kan daar dus proberen allerlei mooie en
warme woorden over te zeggen, maar dit betekent gewoon dat je één jaar
vermogensaanwas hebt voor deze producten. Dan is weer de vraag of dat
nou zo erg is dat deze mensen dan voor één jaar de moeite zullen nemen
om te verkassen. Dat lijkt mij nogal een heftig besluit om één jaar
vermogensaanwas te vermijden, maar dat is even mijn persoonlijke weging.
Gegeven de behoefte om met elkaar tempo te maken en de daaruit
voortvloeiende route zie ik geen mogelijkheid om daar iets anders voor
te verzinnen.
Dan vroeg de heer Vermeer daar eigenlijk wat meer informatie over. Dat
heeft te maken met hoe die aangifte inkomstenbelasting voor box 3 er nou
uitziet. Daar zitten dertien rubrieken onder. Een van die dertien
rubrieken is cryptovaluta. Die is weer helemaal bespelregeld. Daarbij
gaat het onder andere over gegevenslevering. Daar moet je natuurlijk
echt iets anders voor regelen dan met de banken. Je krijgt dus andere
ketenpartners. Je hebt ook nog een Europese afspraak rondom crypto waar
je aan te voldoen hebt. Dat maakt het ook nog eens ingewikkelder voor
die rubriek. Dan moet er nog een hele staffel — zo noem ik het maar even
— ingebouwd worden op basis van wat mensen in die rubriek invullen.
Kortom, dit is iets meer achtergrond bij de reden waarom we het niet
zomaar in die novelle per '29 kunnen doen, die novelle zoals die nu
voorligt. Het verzoek is inderdaad dat beide Kamers die eigenlijk in een
paar weken met elkaar afhandelen. Dan staan dit soort dingen, zoals
anders vormgeven, meteen in groot contrast met het tempo dat we met
elkaar willen.
De heer Vermeer (BBB):
Is mijn conclusie dan juist? Ik vroeg namelijk: kan de staatssecretaris
bevestigen dat het onderscheid tussen financiële instrumenten en direct
gehouden cryptovaluta niet voortvloeit uit een fiscaal verschil maar
uitsluitend uit uitvoeringsoverwegingen? Die vraag is hiermee dus
bevestigend beantwoord?
Staatssecretaris Eerenberg:
Wat er praktisch mogelijk is met de novelle — dat is immers de route die
het meeste tempo met zich meebrengt — heeft bepaald wat we wel en niet
kunnen doen.
Voorzitter. Dan gaan we naar de certificaten van aandelen. Daar heb ik
dan hopelijk een beetje goed nieuws voor u, want certificaten van
aandelen kwalificeren als rechten op voordelen van aandelen. Dat
betekent dat die onder het vermogenswinstregime zullen gaan vallen. Dus
dat.
Dan was er een verwante vraag — uit mijn hoofd: van mevrouw Van Eijk —
die als volgt luidde. Hoe zit het nou met de Wet financieel toezicht en
de financiële instrumenten? Die koppeling verdwijnt straks op het moment
dat wij een nieuwe wet hebben. Dat betekent dus dat de wet volledige
winstbelasting bepaalt wat daaronder valt. Dan zal die koppeling met de
Wft niet meer nodig zijn.
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Maar tot die tijd is de koppeling er wel. Mijn vraag was: als er in de
Wet op het financieel toezicht een uitbreiding komt van wat er onder een
financieel instrument verstaan wordt, dan leidt dat automatisch tot de
conclusie dat het onder vermogenswinstbelasting valt? Punt.
Staatssecretaris Eerenberg:
Vraagteken. Ik vrees dat mijn antwoord misschien ook hier weer een
beetje gaat teleurstellen. Het heeft niet alleen te maken met wat er
voor de novelle in de Wft staat, maar ook met de architectuur van de
systemen en met wat er allemaal praktisch mogelijk is. Dus ook hier
zullen we op 2030 moeten wachten.
De heer Stoffer, mevrouw Van Dijk en mevrouw Van Brenk vroegen naar de
rechtsongelijkheid. Ik denk dat ik die vraag reeds heb beantwoord. Het
kabinet kan het verschil tussen die 9% en die 10% rechtvaardigen omdat
het tijdelijk is en omdat het bijdraagt aan het tempo. Daarmee neem ik
niet weg dat er nu eenmaal een juridisch onderscheid komt als gevolg van
de route die we met elkaar kiezen.
De voorzitter:
U heeft een interruptie van de heer Vermeer.
De heer Vermeer (BBB):
Nog even een opmerking over een ander uitvoeringsding, waar ook de heer
Grinwis steeds mee bezig is geweest. Dat betreft de landgoederen en de
life events waar we het over hebben gehad. Eigenlijk heeft de
staatssecretaris dat in zijn inleiding allemaal afgeserveerd in de trant
van: kom er niet mee aan, want dat lukt me niet. Maar is als tijdelijke
oplossing de vastgoedbijtelling voor rijksmonumenten eventueel te
schrappen? Is dat iets wat de staatssecretaris als haalbare optie
overweegt? Hoe ziet hij dat?
Staatssecretaris Eerenberg:
Misschien moet ik even ingaan op uw introductie. Ik snap de woordkeus
van de heer Vermeer over afserveren en dergelijke. Tegelijkertijd is er
ook een ander verhaal te vertellen. Het is een behoorlijke stretch voor
iedereen in deze Kamer om het tempo op deze stelselwijziging hoog te
houden. Ik denk dat eenieder die heeft gezegd dat we zo snel mogelijk
naar vermogenswinst moeten, heel content mag zijn met het feit dat het
kabinet dat nu op deze manier doet. In die zin is mijn introductie
helemaal niet bedoeld om iets kwalitatiefs te zeggen over de eventuele
andere wensen die er zijn, want die zijn vaak heel legitiem. Ik heb
gezien dat er problemen zijn met landgoederen. In het voorjaar of aan
het begin van de zomer heb ik de betrokkenen zelf gesproken. Alleen doet
die legitimiteit doet niets af aan het feit dat we nu eenmaal deze route
als voorstel hebben liggen en dat die route alleen mogelijk is door
onszelf ernstig te beperken in wat we willen.
De vraag is of voor rijksmonumenten een uitzondering te regelen is. Mijn
beeld is dat dit ook weer extra ingewikkeldheid toevoegt en dat het
daarom niet verstandig is om te doen. Maar ik vind het fijn als de
mensen die in de zaal hiernaast zitten dat nog even valideren, omdat het
een nieuwe variant op het thema is. In de tweede termijn zal ik daar nog
even op terugkomen. Als u het mij nu vraagt, zou mijn inschatting zijn
dat het niet mogelijk is ten opzichte van deze route.
Dan nog één ding over het juridisch onderscheid.
De voorzitter:
U krijgt toch nog een interruptie van de heer Grinwis.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Ik volg ook de heer Vermeer. Ik beluister de staatssecretaris zo dat het
implementeren van de toezegging over de landgoederen in wetgeving — de
motie vroeg dat trouwens — wel in een novelle kan worden opgenomen, maar
dan niet voor 1 januari 2029, maar met de ingangsdatum januari 2030. Zo
begrijp ik de staatssecretaris.
Staatssecretaris Eerenberg:
Even los van hoe dat wetgevingstechnisch en juridisch zit, zou ik
zeggen: laten we focussen op de echte wet — zo noem ik het maar even
huiselijk — die er per 2030 komt, want in dat kader zou je eigenlijk al
deze afwegingen moeten maken met elkaar. Dat gaat dan over landgoederen,
over carry back, over life events en over wat al niet meer. Ik herinner
mij ook nog de heer Oosterhuis die in een eerder stadium het groen
beleggen weleens gepitcht heeft. Er zijn dus veel vragen. Ik denk dat we
die het beste kunnen laten landen in een nieuwe wet. Of we dat in de
novelle die nu voorligt alvast wetstechnisch voor 2030 kunnen regelen,
laat ik ook even valideren, omdat dat in ieder geval met de financiële
reeks iets gaat doen. Daar komt dan immers een gat tussen en dat moet u
dan weer wegen met elkaar. Dan zou ik zeggen: laten we dan gewoon
focussen op wat de echte oplossing is: invoering van de wet per 2030. O
ja, ik wilde nog één ding zeggen over de juridische procedures waarvoor
een aantal van u waarschuwen. Ik heb geen glazen bol, dus je weet het
nooit met elkaar. Maar in de fte's die de Belastingdienst heeft
opgegeven als onderdeel van de uitvoeringstoets, zit een inschatting
voor de extra juridische ondersteuning die aan de kant van de
Belastingdienst nodig is.
Dan heb ik de vraag van de heer Stoffer over de verbeteringen uit de
brief van 19 juni eigenlijk al beantwoord. Ik wil die graag opnieuw met
u wegen als onderdeel van het reguliere wetstraject. De verbeteringen
waren in een andere context bedacht, namelijk: kunnen we de Wet
werkelijk rendement zoals die bij de Eerste Kamer ligt, zodanig
veranderen dat die wet van voldoende draagvlak te voorzien is? Het
antwoord daarop is dat dat niet gelukt is. Ik snap dat u zegt dat het
best leuke verbeteringen zijn, maar dat moeten we dan weer terugpakken
in het reguliere wetgevingstraject voor 2030.
Dan de gedragseffecten bij hogere tarieven. Dat is natuurlijk geen harde
wiskunde, zeg ik er vooraf bij. Het betreft een inschatting. Ik kan
kortheidshalve refereren aan de stukken waar ook de heer Hoogeveen aan
refereerde. Het gaat om een gecombineerd tarief box 2 en vpb dat op
38,85% staat, bijna 39%. Daar zit het omslagpunt als het gaat over
boxarbitrage. Het is niet zo dat daarmee in één keer iedereen alles
schuift. Het is altijd een continuüm. Maar als je een punt moet
aanwijzen, is dat het gecombineerde tarief box 2 en vpb, dat op 38,85%
zit.
De heer Oosterhuis vroeg naar de kosten die aftrekbaar zijn, naar de
verkrijgingsprijs en hoe we omgaan met life events. De huidige artikelen
in de wet over kostenaftrek die nu in de Eerste Kamer ligt, worden door
de novelle niet aangepast. Dat blijven dezelfde spelregels rond de
kostenaftrek zoals die in de Wet werkelijk rendement zitten. De kosten
zijn aftrekbaar indien ze gemaakt worden voor het box 3-inkomen, even
huiselijk gezegd. De verkrijgingsprijs is de aankoopprijs plus de kosten
die gemaakt zijn voor de aankoop. Dat is de definitie van de
verkrijgingsprijs. In het kader van het contact met de banken hebben we
gezegd dat we uitgaan van de gemiddelde verkrijgingsprijs als een
belastingplichtige op verschillende momenten voor een verschillende
prijs hetzelfde aandeel koopt. Als je aandelen Ahold over het jaar op
verschillende momenten hebt gekocht, nemen we daar het gemiddelde van,
want dat rekent makkelijk.
Dan life events, zoals emigratie, overlijden, scheiden en huwen in
gemeenschap van goederen. Dat is een realisatie bij vermogenswinst. Er
wordt dan geheven op het verschil tussen de verkrijgingsprijs en de
waarde in het economisch verkeer op het tijdstip van realisatie. U heeft
gezien dat de banken dat heel ingewikkeld vinden en het zorgvuldig voor
hun klanten willen doen. Ik heb daar met de voorzitter van de NVB over
gesproken. Ik snap die zorgen ook. Wij gaan in gesprek met de banken
over hoe we dat op een praktische manier gaan vormgeven. Ik kan daar
helaas vandaag nog niet veel meer dan dat over zeggen, omdat dat echt
nog wat diepere gesprekken met die banken vergt.
Dat heeft er ook mee te maken dat banken niet altijd weten wat die life
events van hun klanten zijn. Wij weten dat als Belastingdienst soms wel,
maar dat zijn gegevens die wij niet zomaar met de banken kunnen, willen
en mogen delen. Hier hebben we dus echt een nader gesprek met elkaar
over te voeren. Als het ingewikkelder is dan dat, moeten er misschien
wat meer grofmazige afspraken zijn. De banken hebben wel gezegd dat het
belangrijk is dat zij dit helder hebben voordat zij aan de implementatie
beginnen, dus voordat die achttien maanden gaan lopen. Ik heb tegen de
voorzitter van de NVB gezegd dat ik dat snap. Wij zullen hierover dus de
komende maanden, eerder weken, helderheid moeten verschaffen. Ik dacht
dat ik de SGP tegemoet kon komen door te zeggen dat heel Nederland dan
maar moet afspreken om een jaar niet te scheiden, maar dan is de prijs
dat je ook een jaar niet mag huwen. Dat lijkt me misschien netto niet de
allerbeste verbetering. We moeten hier een pragmatische oplossing voor
vinden.
Dan ga ik naar de vraag van de heren Stultiens en Oosterhuis over
belastingontwijking bij vermogenswinst.
De voorzitter:
Voordat u dat gaan doen een interruptie van de heer Oosterhuis.
De heer Oosterhuis (D66):
Het was een vrij lang antwoord. Ik heb twee verschillende vragen op dit
punt. De eerste vraag is de volgende. De staatssecretaris geeft aan dat
er de komende weken, of in ieder geval voordat de implementatietermijn
gaat lopen, een antwoord op gevonden gaat worden. Maar we moeten nu wel
over de novelle gaan stemmen. Betekent dat dat de oplossing die gevonden
gaat worden, geen aanpassing van de wet zal vergen?
Staatssecretaris Eerenberg:
Het beeld dat ik heb, is dat dat inderdaad op basis van de uitvoering
zou moeten kunnen. Dat is ook het beeld dat ik met de voorzitter van de
NVB heb besproken. Tegelijkertijd waarschuwen zij wel voor de
complexiteit van dit deel van het vraagstuk. Het is ook wel eerlijk om
dat met u te delen. Ik kan me voorstellen dat u dit onderwerp als
commissie goed wil volgen. Misschien ik het goed om toe te zeggen dat
wij een brief sturen zodra wij iets hebben gevonden met de banken
waarvan wij denken dat het een begaanbare weg en werkzaam is voor het
jaar 2029. We combineren dat sowieso met een aantal updates, want wij
zullen de komende weken en maanden nog heel veel dingen gaan ondervinden
en doen. U krijgt dan in het eerste kwartaal een brief van het kabinet
met een stand van zaken, waarin heel nadrukkelijk voor dit onderwerp
aandacht zal zijn.
De voorzitter:
En uw tweede vraag, meneer Oosterhuis?
De heer Oosterhuis (D66):
Sowieso dank voor deze toezegging. Dat lijkt mij nuttig. Mijn tweede
vraag gaat over kostenaftrek. Deze novelle wijst op het voorstel van een
vermogensaanwasbelasting waarbij je elk jaar sowieso belasting betaalt
omdat er elk jaar wel een rendement is en je ook jaarlijks kosten kunt
aftrekken. Nu wordt er pas belasting betaalt bij realisatie. Dat kan ook
betekenen dat er jarenlang geen opbrengsten zijn. Begrijp ik het nu goed
dat kosten niet kunnen worden opgeteld over die jaren, maar dat je die
alleen kunt aftrekken in een jaar dat er resultaat is?
Staatssecretaris Eerenberg:
Dat is wel het beeld dat ik heb. Mocht ik tot een ander inzicht komen,
dan kom ik daar nog bij u op terug in tweede termijn. Maar dit is wel
mijn beeld.
De heer Oosterhuis (D66):
Dan hebben we daar hetzelfde beeld van inderdaad. Maar dat is dan wel
een van de redenen waarom je wellicht toch minder graag een
vermogenswinstbelasting hebt dan een vermogensaanwasbelasting. Maar
laten we die discussie maar niet helemaal gaan overdoen.
Staatssecretaris Eerenberg:
Dat vind ik wel leuk, hoor.
De heer Hoogeveen (JA21):
Dan toch even over het tarief dat de staatssecretaris net noemde. Hij
had het over boxarbitrage. Ik dacht even: heb ik mij nou vergist? Maar
het staat echt in de documentatie van het ministerie van Financiën zelf
over het tarief binnen box 3: bij het verhogen van het tarief binnen box
3 dient rekening te worden gehouden met het globale evenwicht. Bij een
tarief hoger dan 38% zullen naar verwachting sterke gedragseffecten
optreden, onder andere het verplaatsen van vermogen naar het buitenland.
Kan de staatssecretaris dat ook bevestigen?
Staatssecretaris Eerenberg:
Ook dat is niet binair. Er is dus geen moment of punt op de lijn waarop
dat in één keer voor het geheel gebeurt, maar hoe meer je opschuift op
de lijn, hoe groter de kans wordt. De vuistregel die wij hanteren, is
die 38,85%, omdat dat het gecombineerde tarief is, van box 2 in
combinatie met de vpb.
De heer Hoogeveen (JA21):
Mijn vraag was natuurlijk naar aanleiding van het amendement dat is
ingediend door twee partijen in de Tweede Kamer, dat nu ter stemming
ligt. Mijn vraag was als volgt. We zien dit al in de documentatie naar
aanleiding van box 3, die is opgesteld door ambtenaren van het
ministerie van Financiën. Als je daar 7 procentpunten boven gaat zitten,
dan is dat een zeer onwenselijk tarief om te hanteren binnen box 3. Kan
de staatssecretaris dat bevestigen?
Staatssecretaris Eerenberg:
Ik wou nog maar even niet aan de preadvisering van de amendementen bij
het Belastingplan beginnen. Volgens mij vroeg u om te bevestigen wat er
in die ambtelijke stukken staat. Ik denk dat ik dat met een paar extra
zinnen heb gedaan. De rest vervolgen we bij het Belastingplan.
Voorzitter. Ongewenst gedrag en belastingontwijking bij een
vermogenswinstbelasting. Het lock-ineffect is natuurlijk inherent aan
vermogenswinst. Dat is een risico. Dat is ook de reden dat
vermogenswinst op meer draagvlak kan rekenen. Je hebt dan niet de
jaarlijkse belastingdruk terwijl je de winst nog niet gerealiseerd hebt.
Er zijn verschillende manieren om dat te bestrijden. Een progressief
tarief kan dat doen. Er zijn ook vormen denkbaar waarbij het tarief
juist stijgt met de tijd. Er zijn allerlei manieren om dat te doen.
Overigens voegen die vaak wel weer heel veel complexiteit toe aan het
stelstel. Ik heb u eerder gezegd: dit wordt wat mij betreft een
onderdeel van het wetgevingstraject voor vermogenswinst per 2030.
Daarbij zullen we met elkaar de discussie aan moeten gaan over de meest
ongewenste effecten van vermogenswinst. Dat zal ook een politieke weging
van u vergen. We zullen dan wel een discussie moeten voeren over de
vraag wanneer dat lock-ineffect, dat gewoon een onderdeel is van
vermogenswinst, over de grens van het ongewenste gaat en we er wat aan
moeten doen met elkaar.
Voorzitter. Dat brengt mij bij de NSW-landgoederen. De heer Grinwis
vroeg daar terecht naar. We hadden net al een interruptiedebatje
hierover. U heeft in de brief al gezien dat we dit in ieder geval voor
de overige vermogensbestanddelen in 2030 mee willen nemen. Die
toezegging heb ik net eigenlijk verbreed en daar kom ik op terug.
U vroeg wat beter uitvoerbaar is: doorschuiven of vrijstellen? Een
vrijstelling is gemakkelijker voor de uitvoering. Je kunt daar nog
allemaal komma's bij zetten wat betreft de precieze vormgeving, maar een
vrijstelling is gemakkelijker. Het "vervelende" daarbij kan zijn dat dat
niet alleen de vermogenswinst vrijstelt, maar ook de reguliere
voordelen. Dan zijn bijvoorbeeld ook de onderhoudskosten niet meer
aftrekbaar. Dat vraagt dus ook nog even om een gesprek met de
sector.
Dan de vraag van de heer Stoffer over verpachte landbouwgronden. De
eerder aangenomen motie-Stoffer verzoekt het kabinet om oplossingen in
kaart te brengen ten aanzien van de vererving of schenking van verpachte
landbouwgronden. Ook over het punt van de vrijstelling of de
doorschuifregeling staan er in de nota die u vanochtend heeft ontvangen
— ik besef dat het allemaal zeer kort dag is — een paar zinnen.
Misschien kan ik daar kortheidshalve naar verwijzen. Op dit moment
hebben we daar nog geen regeling voor uitgewerkt. Ook dit willen we
meewegen in de doorontwikkeling van de vermogenswinstbelasting, dus in
de wet voor 2030.
Voorzitter. Mijn laatste vraag in dit blokje is van mevrouw Van Eijk.
Zij vroeg: waarom wordt er niet voor gekozen om het wetsvoorstel voor de
doorontwikkeling van de volledige vermogenswinstbelasting helemaal los
te zien van het pakket Belastingplan 2028? Zoals ik zei, is het streven
om het wetsvoorstel op Prinsjesdag 2027 aan u aan te bieden. Ik zei net
al even dat dat haalbaar is in relatie tot de invoering per 2030 als u
als Tweede Kamer per 15 maart 2028 het besluit daarover kunt nemen. Wat
het kabinet betreft hoeft het niet gelijktijdig met het Belastingplan
2028 behandeld te worden. Hopelijk geeft dat wat lucht in de discussie.
Ik besef ook zeer dat daar nog wat fundamentele discussies achter weg
komen als onderdeel van het wetstraject. Ik denk dat het goed is om u
dat op Prinsjesdag aan te bieden, omdat het dan weer over de belastingen
— dat is meervoud — gaat.
Voorzitter. Dat brengt mij bij mijn mapje budgettair. Ik hoop overigens
dat het tempo goed is. Het mapje budgettair is wat dunner, omdat u
daarover net ook een ordevoorstel hebt besproken met elkaar.
De voorzitter:
Ik zie toch een hand bij de heer Vermeer.
De heer Vermeer (BBB):
Ik kan het gemist hebben, maar volgens mij heb ik geen antwoord op een
vraag gehad die wat mij betreft gewoon simpel met "ja" of "nee"
beantwoord kan worden. Zo was de vraag namelijk ook aangekleed, net
zoals feitelijk ook mijn vorige vraag. De staatssecretaris geeft in de
nota aan dat het vooral de banken zijn die onvoldoende gegevens kunnen
leveren voor die hele aangifte. Mijn vraag was of we dan kunnen
concluderen dat de uitdaging bij de banken zit en niet zozeer bij de
Belastingdienst. Daar heb ik nog geen klip-en-klaar antwoord op gehad,
of ik heb het totaal gemist.
Staatssecretaris Eerenberg:
Het antwoord is nee, want beide hebben een gelijkluidende opgaaf.
De heer Vermeer (BBB):
Moet ik dat interpreteren als "de banken kunnen het niet aanleveren en
de Belastingdienst kan het er niet in programmeren", heel grofweg?
Staatssecretaris Eerenberg:
Dat ziet bijvoorbeeld op contra-informatie. De Belastingdienst kan niet
over contra-informatie beschikken als de banken die niet aanleveren. In
die zin klopt het. Kijk, de uitvoeringstoets geeft misschien het
antwoord. Die zegt: het is technisch maakbaar, zegt de Belastingdienst.
Maar daarmee heb je nog niet iets wat een groene of gele vlag krijgt als
het gaat over de uitvoerbaarheid, en dat zit 'm in dat samenspel.
Voorzitter. Dan dacht ik, misschien ... Nogmaals, ik besef dat u er net
een ordevoorstel over heeft gedaan dat het debat daarover later wordt
vervolgd, maar ik vond het toch ook gek om er dan vanavond niets over te
zeggen. Dus dan toch maar even iets over die reeks. Ik probeer dat heel
beknopt te doen, omdat u daar nog over door gaat spreken. Ja, het klopt
dat een verlaging van een box 2-tarief na deze kabinetsperiode leidt tot
een derving. Dat blijkt uit de tabel. Maar de overgang naar zo'n nieuw
box 3-stelsel leidt tot een uitzonderlijk kaspatroon. Hoe je het ook
wendt of keert, dat is inherent aan dat nieuwe stelsel.
Ik vind eerlijk gezegd dat de Raad van State daar ook wel een goede
reflectie op gaf, want je doet jezelf natuurlijk die klem aan — daar zei
de heer Oosterhuis ook het nodige over — omdat je binnen die reeks
blijft vanuit de vorige. Maar die overgang brengt altijd deze opgave met
zich mee. U gaat daar nog het debat over voeren, dus ik beperk mij
hiertoe. Wij hebben wel gezegd: laten we dan in 2031 een pakket
neerleggen dat saldoneutraal is. Dat betekent wat mij betreft ook dat
het denken niet stopt, want je hebt daarmee ook nog genoeg tijd om het
debat te vervolgen, maar je kan nu in ieder geval die stap zetten.
Voorzitter, ik hoop dat u mij permitteert dat de rest van de vragen op
dit thema conform uw eigen ordevoorstel in het vervolg van het debat aan
de orde komt.
De voorzitter:
U heeft een interruptie van de heer Stultiens.
De heer Stultiens (PRO):
Ik snap dat het mapje nu heel dun is, maar ik verwacht een heel dik
mapje bij het volgende WGO met de minister. Kan de staatssecretaris wel
erkennen dat het feit dat er nu geen dekking ligt, toch een wijziging is
van de koers die hij ook zelf maandenlang uitgedragen heeft? Er wordt nu
verwezen naar kasritmes, maar het klopt toch dat het plan was om wel met
een dekking te komen? Er is steeds gezegd, ook door de staatssecretaris:
ik kom als kabinet met een dekking binnen het domein vermogen. Kan dus
erkend worden dat het doel dat er was en de meerdere aangenomen moties
nu niet worden uitgevoerd?
Staatssecretaris Eerenberg:
Er zit ook een reeks afbouw excessief lenen in de dekking. Dat is
natuurlijk onderdeel van het domein. Maar volgens mij is hierop het
meest eerlijke antwoord dat na meerdere debatten over box 3 er best wel
veel dekkingen zijn waar verschillende meerderheden van hebben gezegd:
doe die maar niet. Dan blijft er ook gewoon relatief weinig over. Dan
kom je weer terug op de vraag hoe je zorgt voor tempo, hoe je zorgt dat
je van de rotonde afkomt, hoe je zorgt dat je ten minste een stap zet,
en dan is dit het voorstel dat het kabinet vanuit die strategie aan u
doet.
De heer Stultiens (PRO):
Tot slot. Ik ga inderdaad de rest van de vragen bewaren voor de
minister. Maar normaal gesproken, als alle dekkingen zijn afgestreept
door de Kamer — ik herken die dynamiek — zou meestal de conclusie zijn:
dus gaat het feest, in dit geval het plan van Eelco Heinen, niet door.
Dat verbaast me dus aan de conclusie. Ja, er zijn dekkingen afgeschoten.
Dat klopt. Maar als de dekking bij andere partijen niet lukt, niet rond
rekent, gaat het plan niet door. Dat gebeurt hier nu wel. Dat vind ik
inderdaad scheef, maar dan zal ik inderdaad mijn vragen bewaren voor de
minister zelf.
Staatssecretaris Eerenberg:
Waarvan akte. Het is overigens: het plan van het kabinet.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Dan nog even het volgende. Wij moeten amendementen op het Belastingplan
— dat kom je nu ook weer tegen — altijd op lastenbasis dekken. In dit
voorstel is het in één keer anders. Als je daar dan in de nota naar
aanleiding van het verslag een verhaal bij gaat houden van: jaja, het
gaat hier ook wel om hele grote verschillen, dus hebben we het maar op
transactie en vanuit EMU-saldoperspectief gedaan … Maar het is wel
anders dan anders. Kan de staatssecretaris daar als
inkomstenverantwoordelijke wat meer over zeggen?
Staatssecretaris Eerenberg:
Het is inderdaad de uitzondering op de regel, maar dat heeft er ook mee
te maken dat juist de stelselovergang in box 3 eigenlijk de meest — ik
zeg steeds "funky", maar dat is eigenlijk een gek woord in dezen; dat
besef ik — bijzondere uitschieters heeft als je kijkt naar het
saldo-effect. Daarom hebben we bij uitzondering gezegd: laten we hier
dan ook naar die saldorelevante reeks kijken, omdat je daarmee ook kan
sturen op de zeer bijzondere saldo-effecten die met name als gevolg van
de box 2-regels die in de dekking zitten, optreden. Dan kun je daar ook
gewoon naar het saldo kijken. Dat saldo is namelijk ook iets waar we
vanuit het geheel op sturen. De verschillen tussen het lastenkader, de
normale lastenreeks en het saldo zijn hier zo groot dat we als kabinet
hebben gezegd: dan moet je hier ook sturen op die reeks waar je
eigenlijk de grootste uitschieters op hebt.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
"Een uitzondering op de regel"; zo kun je het ook benoemen. Je kunt ook
zeggen: het kabinet houdt zich voor het eerst niet aan de regels. Ik
weet niet hoe dat zich verhoudt tot de eigen begrotingsregels.
Waarschijnlijk zal er wel ergens een achterdeurtje zitten; misschien kan
de staatssecretaris daar zo meer over zeggen. Maar wat betekent dat dan
voor ons? Wij moeten altijd keurig amendementen maken, maar wij komen
ook weleens aan met instrumenten die schommelingen teweegbrengen. Kunnen
wij het dan dus voortaan ook zo doen dat we een groot deel van de
dekking na '31 aan het zicht onttrekken? We willen graag gelijke
monniken, gelijke kappen. Het voelt een beetje alsof wij Kamerleden
altijd amendementen moeten indienen met minimaal dezelfde dekking. Dat
betekent eigenlijk bijna altijd tijdelijke overdekking en soms ook
structureel. Het voelt wat ongelijk tussen hoe het kabinet de spelregels
hanteert en hoe wij worden geacht die te hanteren als ik kijk naar de
amendementen die we retour krijgen; overigens onder veel dankzegging aan
de amendementenservice.
Staatssecretaris Eerenberg:
Kijk, ik snap natuurlijk waar de heer Grinwis naar vraagt, maar ik zou
toch bij mijn woorden willen blijven dat het de uitzondering op de regel
is, omdat het hier om zo'n grote transitie gaat, die je in relatief
weinig tijd doet met elkaar, met hele grote saldo-effecten. We hebben
ook gemeend met elkaar: dan moet je dat effect juist ook inzichtelijk
maken, omdat anders de effecten op het saldo zo groot zijn. Ik blijf dus
bij de uitzondering op de regel. Dat betekent helaas dat je daarna ook
weer terug moet naar de regel. In dat licht zou ik dan ook weer naar
eventuele toekomstige amendementen van de heer Grinwis kijken, maar niks
staat hem natuurlijk in de weg om het amendement op te bouwen zoals de
heer Grinwis zelf wil.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Helder. Het kabinet is consistent in zijn inconsistentie, zoiets. Mijn
vraag is wel: maar waarom klopt de redenering van het kabinet dan niet?
Het loopt namelijk niet helemaal rond. Volgens de brief is er binnen de
kabinetsperiode 159 miljoen tekort. Structureel is er 86 miljoen tekort.
De som wijkt ook nog weer eens af van de tabel die we in de novelle
hebben gekregen. Het is dus heel moeilijk om het kabinet hier precies op
te controleren, maar de redenering klopt in ieder geval niet op basis
van de brief die we erbij hebben gekregen. Er is gewoon een tekort
gedurende de kabinetsperiode, ondanks dat er extreem veel geld naar
voren wordt gehaald in box 2, van 159 miljoen en een structureel tekort
van 86 miljoen. Twee keer een rode vlag. Wat is daarop de reactie van de
staatssecretaris? Of komt daar nog een reparatie op?
Staatssecretaris Eerenberg:
De rekensommen van de heer Grinwis kloppen, maar in het grote geheel van
wat we hier te doen hebben met elkaar is dat op een gegeven moment de
afweging en die afweging wordt uiteindelijk ook politiek, ook in deze
zaal. Als kabinet voelen we de aanmoediging op het tempo-aspect sterk.
We zien ook de complexiteit van andere dekkingen. Dan is dit op een
gegeven moment ook gewoon het voorstel.
De heer Vermeer (BBB):
Het kabinet spreekt toch altijd met één mond. Tijdens de persconferentie
na de ministerraad afgelopen vrijdag zei de minister-president dat het
kabinet bij de dekking voor box 3 afwijkt van de gebruikelijke
begrotingsregels. Hij noemde dat het "herijken van de kaders". Hij zei
letterlijk: "Je kunt op een paar momenten per jaar met elkaar die kaders
herijken en dat is met dit voorstel nodig." Toen hem expliciet werd
voorgehouden dat het kabinet de begrotingsregels loslaat, antwoordde hij
"dat dit weloverwogen kan bij de voorjaarsnota, rondom Prinsjesdag en
tijdens de daarop volgende begrotingsdebatten". Hij zei zelfs: "Dat
hebben we nu dus ook weloverwogen gedaan."
Ik ben hier heel blij mee, want we kunnen de boel eindelijk openbreken.
Anders heb je continu te maken met budgetneutraliteit en zo en krijg je
geen hernieuwing van stelsels. Zelf zijn we al een hele poos aan het
puzzelen met toeslagen en belastinghervormingen. Dat kan eigenlijk
alleen maar als je bereid bent om af en toe dingen los te laten en dan
maar te zien hoe het precies uitpakt. Het zijn zaken die we nooit eerder
hebben gedaan, dus weten we helemaal niet ... Het CPB kan het niet
doorrekenen, want er zijn geen historische cijfers over. Soms moet je,
net als in het huishouden of in het bedrijfsleven, op goed gevoel
zeggen: en nu gaan we gewoon, want anders komen we nooit van die eeuwige
rotonde af, om maar even met de staatssecretaris te spreken. Volgens mij
gaat het wel wat verder dan een eenmalig iets of zo en kunnen we hier
een nieuwe trend van maken. Dan heeft dit minderheidskabinet toch echt
iets opgeleverd.
De voorzitter:
U heeft een lang betoog, maar ik heb geen vraag gehoord.
De heer Vermeer (BBB):
Ik wil de staatssecretaris vragen: heeft hij dat ook gehoord en gaat hij
hierop nog een correctie doen, of wil hij het hierbij laten?
Staatssecretaris Eerenberg:
Mijn oren hebben fysiek gehoord wat er zojuist gezegd is, als dat de
vraag van de heer Vermeer was. Volgens mij is dit echter echt onderdeel
van het debat dat u met de minister gaat voeren, over begrotingsregels,
spelregels en dergelijke.
De heer Vermeer (BBB):
Dan wil ik de griffie vragen deze vraag in z'n geheel door te geleiden,
van voor tot achter.
De voorzitter:
Dat zullen wij natuurlijk doen, zeg ik tegen de heer Vermeer.
Staatssecretaris, gaat u verder met uw betoog.
Staatssecretaris Eerenberg:
Dan heb ik nog een paar vragen over financiën, maar dan binnen het
domein van box 3. De vraag over gedragseffecten heb ik reeds beantwoord
dankzij een interruptie van de heer Hoogeveen. Mevrouw Van Brenk vroeg
of in amendementen en de ramingen die daarin worden gemaakt geen
gedragseffecten worden meegenomen. Die worden wél meegenomen, punt. Dat
is soms heel moeilijk voor de harde rekenaars op Financiën, maar het
wordt wel meegenomen.
Dan de ramingen voor de tegenbewijsregeling. Mevrouw Van Eijk vroeg of
we dezelfde onzekerheid ook verwachten bij de ramingen van de novelle.
Hetzelfde simulatiemodel is gebruikt. Dat is het een beetje korte
antwoord dat ik hierop kan geven. Ik heb geen reden om aan dat model te
twijfelen. Het is op basis van hetzelfde model gebeurd.
Dan vroegen zowel de heer Stultiens als de heer Grinwis over de aanname
dat mensen hun aandelen gemiddeld elke vierenhalf jaar verkopen of dat
een beetje te rechtvaardigen aanname is als het gaat over
vermogenswinst. Wij hebben om tot die vierenhalf jaar te komen
vertrouwelijk gegevens van Nederlandse banken ontvangen, zodat we ook
kunnen kijken van: hoe zit dat? Daaruit blijkt dat de gemiddelde
bezitsduur van alle effecten nu drie jaar is. Dan moet je een aanname
doen: wat wordt het gedragseffect op het moment dat je een lock-ineffect
krijgt? Wij gaan uit van het lock-ineffect voor 50%. Dus dan ga je van
die drie jaar, met 50% erbij, naar vierenhalf jaar in totaal. Nou, dat
gaat dan een simulatiemodel in. Daar zal ik u niet mee vermoeien. Dat is
allemaal heel ingewikkeld; dat gaat daar namelijk allerlei afslagen op
doen. Dit is, op basis van de gegevens die wij hebben, de beste
inschatting die wij konden maken. Tegelijkertijd onderken ik dat in de
vakliteratuur soms naar vermogenswinstsystemen in landen wordt gewezen
waar dat effect groter is, maar dan kom ik weer terug bij mijn opmerking
dat we nog een wetstraject voor 2030 te gaan hebben met elkaar, waarin
we de scherpe randen van dat gedragseffect, zeker als het gaat om de
ongewenstheid ervan, eigenlijk zouden moeten afvijlen met spelregels,
wetende dat dat ook een politieke weging vergt.
Voorzitter. Ik kom bij het blokje uitvoering. De uitvoeringstechnische
mogelijkheden per 2029. Ik heb u al de toezegging gedaan dat ik in de
tweede termijn nog even terugkom op het proces met betrekking tot een
aantal van de ideeën die leefden in het verleden. En allicht leven er
nieuwe ideeën. U kan mij er met de u geëigende instrumenten overigens
toe oproepen om te kijken hoe we daaraan in het reguliere
wetgevingstraject een plekje kunnen geven.
Dan vroeg de heer Stoffer of ik het risico zie dat de novelle nog een
verdere vertraging oploopt. Ik heb daar denk ik al de nodige woorden aan
gewijd. Ik bedoel, niemand hier heeft een glazen bol en ik ook niet.
Maar het proces staat nu echt strak. We beseffen ook dat de novelle die
we nu doen natuurlijk ook weer gewoon een nieuwe variant van een
tijdelijke oplossing is. We hebben inmiddels best al wat tijdelijke
oplossingen in box 3 langs gehad. Het zorgt er ook voor dat iedereen,
mijzelf incluis, het gevoel heeft dat we dit na een jaar gewoon weer
achter ons moeten laten en dat dan die normale wet er moet komen.
Tegelijkertijd wordt het doorwerken; dat ga ik gewoon onderkennen.
Dan een aantal vragen over personeel en fte. Hoe zit het nou? Het gaat
om 252 fte, verspreid over vijf jaar, die extra nodig zijn als gevolg
van deze novelle. Dit komt dus boven op de inzet voor de Wet werkelijk
rendement. Als u naar de uitvoeringstoets kijkt, dan ziet u dat in de
eerste twee jaar 100 fte extra ingezet moeten worden en dat dat daarna
weer wat afneemt. Dat is dus een uitbreiding ten opzichte van de huidige
situatie. Dit staat helemaal los van het feit dat we een forse
taakstelling hebben bij de Belastingdienst. Dat betekent dus dat wij
zullen moeten herprioriteren. Dat is de opgave die er ligt. De
Belastingdienst geeft wel aan dat het kan. Dat ziet u ook in de
uitvoeringstoets. Maar daar moet het gesprek nog nader over gevoerd
worden.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Welk effect heeft die herprioritering op de andere onderdelen van de
Belastingdienst? Want daar komen de inkomsten binnen voor de Nederlandse
schatkist. We hebben ernstig bezwaar gemaakt tegen dat korten op de
uitvoering, en met name deze dienst is van groot belang voor
Nederland.
Staatssecretaris Eerenberg:
Dat ben ik overigens zeer met mevrouw Van Brenk eens. Om deze extra
fte-inzet te kunnen absorberen, zoeken wij het nu in de
tegenbewijsregeling. Eind dit jaar wordt de uitvoeringstoets tegenbewijs
herijkt. De tegenbewijsregeling loopt namelijk sowieso als gevolg van de
novelle af. Dat betekent dat wij verwachten dat daar ruimte zit. Dat is
nu de verwachting. De Belastingdienst moet nu natuurlijk relatief veel
zaken in relatief korte tijd uitzoeken, dus ik kan u nu nog niet het
antwoord helemaal geven. Maar dit is de verwachting die er nu ligt.
Hiervoor geldt wat mij betreft dezelfde toezegging als die ik net aan de
heer Oosterhuis deed. Dat is dus dezelfde toezegging: laten wij u een
stand-van-zakenbrief sturen in dat eerste kwartaal. Dan kunnen we hierop
terugkomen.
Dan vroeg mevrouw Van Eijk: hoe telt dat nou op? Daar is zelfs gewoon
een keurige tabel van gemaakt. Ik heb nog niet helemaal een goede
werkvorm gevonden om in een debat een tabel met u te delen, maar u kunt
hierin zien hoeveel extra fte er per jaar nodig is voor de Wet
tegenbewijsregeling, de Wet werkelijk rendement, de novelle en
dergelijke. Dus ik zal zorgen dat u deze tabel gewoon ontvangt. Ik denk
dat dat beter is dan dat ik deze getallen ga voorlezen. Wie echt
nieuwsgierig is en de toezending niet kan afwachten: hij ligt
hier.
De voorzitter:
Mevrouw Van Brenk, kunt u uw microfoon uitzetten?
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
O, sorry.
De voorzitter:
Dank u wel. Gaat u verder, staatssecretaris.
Staatssecretaris Eerenberg:
Dan een vraag van mevrouw Van Dijk en mevrouw Van Brenk over de rode
vlaggen en of die uiteindelijk onoverkomelijk zouden kunnen worden. Ik
grijp echt terug op de teksten van de uitvoeringstoets van de
Belastingdienst. Daar staat: de uitvoerbaarheid verbetert per 2029. Dan
is de gegevenslevering van banken er ook. Dan kun je de grootste
bezwaren over de uitvoering mitigeren. Ik ga me niet vastleggen aan
welke kleur de vlaggen dan krijgen, maar eigenlijk kun je de kern van
het bezwaar dan wegnemen. Dat neemt natuurlijk nog steeds niet weg dat
het een tijdelijke oplossing is, met alle imperfecties van dien.
Mevrouw Van Eijk vroeg of er per 1 januari een vrij invulveld …
De voorzitter:
U ziet mij naar voren gaan. De heer Stultiens heeft een vraag over uw
vorige opmerking.
De heer Stultiens (PRO):
Ja, over de uitvoerbaarheid, want de staatssecretaris geeft aan dat het
2029 beter uitvoerbaar is dan in 2028. Maar klopt het ook dat 2030 nog
veel beter uitvoerbaar zou zijn voor de Belastingdienst als
ingangsjaar?
Staatssecretaris Eerenberg:
Ik denk dat daarvoor … Twee antwoorden, of eigenlijk één antwoord met
twee elementen. Op het moment dat wij de gegevenslevering van de banken
gewoon netjes hebben in 2029 — dat kan vanwege die achttien maanden —
kun je in ieder geval alles rondom doenvermogen, handhaafbaarheid en
controleerbaarheid dan een plek geven. Je kan niet wegnemen wat ik elke
keer het 90/10-onderscheid noem. Een gedeelte van de bezittingen in box
3 vallen dan niet onder de vermogenswinstbelasting. Dat zal bijvoorbeeld
voor extra complexiteit en afbakeningsvraagstukken zorgen, want dat is
ook onderdeel van de uitvoeringstoets. Dat gedeelte kun je niet
wegnemen, maar dan kom ik terug op wat ik eerder zei: laten we nou op
z'n minst gewoon de rotonde afgaan, tempo maken en dit stap voor stap
doen, via de 90% naar de 100%.
De heer Stultiens (PRO):
Maar dan klopt inderdaad mijn veronderstelling dat 2030 beter
uitvoerbaar is vanwege het feit dat dat 90/10-onderscheid er dan niet
meer is. En dan klopt het ook dat de staatssecretaris hier eigenlijk
zegt: we gaan liever voor haast dan voor uitvoerbaarheid. Want dat is
wel de keus die voorligt, het dilemma. Als je 2030 zou kiezen en de Raad
van State volgt, dan heb je een beter uitvoerbaar wetsvoorstel.
Staatssecretaris Eerenberg:
Ik snap heel goed dat de heer Stultiens dat op die manier vraagt, ook
gezien hoe consistent hij in deze debatten zit. Dat gezegd hebbende is
de afweging die wij gemaakt hebben dat dat het grote risico heeft dat je
het komende jaar allerlei discussies opnieuw gaat voeren en dat
uiteindelijk — dan komen we terug op de zin die kennelijk historisch
was, heb ik geleerd van de heet Hoogeveen; ik wist dat niet — het betere
zorgt dat het goede niet plaats gaat vinden, of woorden van gelijke
strekking. Ik probeer te citeren, maar dat lukt me vrij matig, eerlijk
gezegd. Dat is dus eigenlijk de achtergrond van waarom we deze keuze
gemaakt hebben.
De heer Stultiens (PRO):
Tot slot. Eigenlijk wordt hier gezegd: we hebben er geen vertrouwen in
dat als er iets aangenomen is, dat niet weer wordt gewijzigd. Misschien
komt dat mede door het trauma van dit jaar, want we hadden een wet
aangekomen in de Tweede Kamer, die natuurlijk op de schop gegooid is.
Daarom moet het maar snel gebeurd, zodat er niet weer nieuwe wensen
komen, met als gevolg dat we nu niet de meest uitvoerbare route kiezen.
Het klopt dat ik de route politiek gezien überhaupt niet goed vind, maar
ik zoek nu gewoon of het klopt dat dit niet de meest uitvoerbare variant
is, terwijl heel veel partijen wel vaak zeggen dat belangrijk te vinden.
Daarom doe ik die dubbelcheck hier.
Staatssecretaris Eerenberg:
Voor die 90% is het gewoon een uitvoerbare variant per 2029. Het feit
dat we deze stap nu zetten, zorgt er ook gewoon voor dat je het tempo
hoog houdt en dat je voor die 90%, waar dus natuurlijk ook de meeste
mensen zitten met de meeste zorgen over vermogensaanwas, ook het
perspectief verbetert.
Dan mevrouw Van Eijk in de categorie creatieve ideeën: of er in de
aangifte een soort vrij invulveld gevormd kan worden. Dat kan technisch
niet. Dat heeft echt te maken met de dertien rubrieken die er in box 3
zitten. Ik ga u niet helemaal vermoeien met de IT erachter, maar al die
invulvelden voor die dertien categorieën zijn ook allemaal bespelregeld
op de achtergrond, dus een soort vrij veld waarin je dan naar eigen
inzicht ook nog je eigen vermogenswinstelementen zou kunnen invullen, is
heel ingewikkeld voor het doenvermogen van inwoners, niet vooraf in te
vullen en niet te bespelregelen. Dus een soort vrij veld waarin je dan
naar eigen inzicht ook nog je eigen vermogenswinstelementen zou kunnen
invullen, is heel ingewikkeld voor het doenvermogen van inwoners, is
niet vooraf in te vullen en is niet te bespelregelen. In die zin zou ik
dus zeggen dat we dat helaas niet waar kunnen maken ... Punt.
De heer Vermeer en mevrouw Van Dijk vroegen of de uitdaging bij de
banken zit en niet zozeer bij de Belastingdienst, maar die heb ik gewoon
al beantwoord. Kijk, zo snel kan het gaan! Een tijdpakker hebben we hier
met elkaar.
Dan vroeg de heer Oosterhuis: hoe zit het nou met de samenwerking tussen
al die partijen die je nodig hebt om een succes te maken van
vermogenswinst in 2029? Nou, daar ben ik het helemaal over eens met de
heer Oosterhuis: we hebben dat te doen. Dat begint overigens bij
onszelf, want ik vind dat wij ook heel veel vragen van onze
samenwerkingspartners. We gaan dus handleidingen opstellen, we gaan
webinars organiseren, we gaan in gesprek, we gaan benaderbaar zijn. Ik
heb geleerd dat we in Nederland bijna 50 banken hebben en die hebben
allemaal ook eigen IT-systemen, dus die moeten ook echt even geholpen
worden: wat hebben zij te doen? Het moet achttien maanden voor aanvang
van het belastingjaar zijn vastgesteld en gepubliceerd. Daarvoor moet je
natuurlijk in contact met elkaar, om er samen achter te komen wat erin
moet staan. Dat gaan we gewoon samen doen, in goede harmonie. Dat heb ik
ook op die manier aan de voorzitster van de NVB laten weten.
Dan vroeg de heer Oosterhuis wat de belangrijkste aandachtspunten zijn
waarover de staatssecretaris nog zorgen heeft. We moeten vooral zorgen
dat wij uiterlijk 1 juli '27 al die handleidingen gepubliceerd hebben.
Dat lijkt een technische exercitie, maar voordat je een handleiding
hebt, moet je met elkaar in overleg zijn getreden, zodat de banken het
ook eens zijn met wat wij in die handleidingen publiceren. Ik noem
uiteraard ook de besluitvorming voor 31 december 2026 door beide Kamers,
ook omdat een stuk dekking vanuit de novelle al in '27 ingaat. Daar komt
deze datum ook vandaan. Dan blijft misschien wel mijn grootste zorg — ik
ben er altijd wat meer van om dat met een goed gemoed tegemoet te
treden, omdat ik denk: tja, daar krijg ik ook gewoon voor betaald — om
ervoor te zorgen dat we dan ook 2030 halen. Die novelle is namelijk ook
gewoon echt weer een tijdelijke oplossing, met een aantal
kanttekeningen, nadelen, uitdagingen, risico's — gebruik het woord
ervoor dat u wil — die wat mij betreft te accepteren zijn doordat het
voor een jaar is. Laten we er dus ook gewoon voor zorgen dat in 2030 die
wet er ligt. Dat is dus misschien wel de grootste opdracht die ik als
gevolg van deze route krijg.
Dan heb ik, denk ik, de vraag van Van Eijk, Oosterhuis en Stoffer over
die achttien maanden, de banken en de handhaving en controle al in een
aantal varianten beantwoord.
Welke kosten aftrekbaar zijn, heb ik ook reeds beantwoord. Dat was een
vraag van de heer Oosterhuis.
Voorzitter. Daarmee ben ik door mijn mapje uitvoering.
De voorzitter:
Ik zie een hand bij de heer Stoffer.
De heer Stoffer (SGP):
Nog even één punt. Ik heb de indruk dat de staatssecretaris er wel een
antwoord op gegeven heeft, maar niet heel expliciet. In de beantwoording
stond op pagina 19 ... In de schriftelijke beantwoording stond ... Nee,
nu haal ik alles door elkaar. In de nota naar aanleiding van het verslag
staat op pagina 19: 1 januari '29. Dat is het uitgangspunt voor
invoering, maar er wordt de komende weken nog gekeken om het eventueel
per '28 te doen. Is dat nog een serieuze optie? Of heeft de
staatssecretaris hier eigenlijk al met zoveel woorden aangegeven dat dat
eigenlijk gewoon een route is die we niet opgaan? Als het nog wel
bestudeerd wordt, wanneer wordt het dan afgekaart? En wanneer worden wij
daarvan op de hoogte gesteld?
Staatssecretaris Eerenberg:
Ook dit heb ik besproken met de voorzitter van de NVB. Dit gesprek is
nog niet afgerond. In het kader van een optimistische en positieve
grondhouding, is het zo dat als de banken zeggen "nou, nu we er wat
langer over spreken met elkaar, valt het mee", wij nog een inhaalslag
kunnen maken. Maar we zullen voor het einde van dit kalenderjaar — dat
is veel dichterbij dan mensen soms denken — tot een conclusie hierover
moeten komen: wel of niet? Dus daarvoor geldt, denk ik, dezelfde
toezegging als die ik eerder heb gedaan. Terwijl ik dat hardop zeg, kan
ik mij goed voorstellen dat u dat eigenlijk eerder wil weten dan in het
eerste kwartaal. Maar dit gesprek met de banken is nog niet
afgerond.
De voorzitter:
Is dat voldoende voor de heer Stoffer? Ja. Mevrouw Van Eijk.
Mevrouw Van Eijk (VVD):
De vraag is ook wie uiteindelijk het tempo bepaalt. De staatssecretaris
gaf aan dat er bijna 50 banken actief zijn in Nederland, al dan niet
onderdeel van een grotere internationaal opererende organisatie, die
misschien andere IT-systemen hebben. Is het zo dat een aantal banken het
wel zou kunnen per 2028 en een aantal niet? Waar ligt dan de meerderheid
of hoe verspreid ligt dat?
Staatssecretaris Eerenberg:
Die vraag snap ik, maar het is misschien goed als de banken zelf die
vragen beantwoorden. Ik kan dat niet helemaal goed inschatten. Dit
gesprek loopt nog. Zoals mevrouw Van Eijk zegt, zou dit een onderdeel
van het gesprek kunnen zijn. Het is een kwestie van weken voor we hier
het finale antwoord op hebben. Ik zeg u een aparte brief hierover toe in
de komende weken. Veel concreter kan ik het niet maken. Het zal een
relatief kort briefje zijn dat puur ziet op de vraag of de planning nog
te "verslaan" is, tussen aanhalingstekens.
Dan ga ik naar de varia. Er werd gevraagd om de kostenaftrek nog toe te
voegen aan de tegenbewijsregeling. Dat is natuurlijk iets wat de
vastgoedsector graag wil, zeg ik ook in de richting van de heer Grinwis.
Ik heb de vastgoedsector in een eerdere fase van dit wetstraject
gesproken, dus ik snap oprecht dat zij zeggen dat dit voor hen een
verschil zou kunnen maken. Maar hiervoor geldt wel dat de route die wij
kiezen vraagt om 100% focus op wat we te doen hebben met elkaar. Ik zie
dus niet gebeuren dat we de huidige tegenbewijsregeling die nog één jaar
langer gaat duren nog gaan aanpassen met een extra aftrekmogelijkheid
voor de vastgoedsector.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Dit roept herinneringen op. Daar kan deze staatssecretaris niets aan
doen, maar dit was ook het argument bij de Wet tegenbewijsregeling box
3. Toen werd het amendement om de kostenaftrek toe te voegen ontraden,
omdat het beslag zou leggen op de capaciteit van de Belastingdienst,
waardoor het langer zou duren voor de Wet werkelijk rendement box 3 zou
worden ingevoerd. Nu is het risico dat dit weer wordt ontraden en weer
wordt weggestemd. Uiteindelijk zijn we in de aap gelogeerd en zijn alle
verhuurde woningen uitgepond. Is hier geen oplossing voor denkbaar, dat
we het wel in de wet amenderen, maar dat we het op KB zetten en dat de
staatssecretaris het, mocht er vertraging zijn tot na 2029, activeert?
Het liefst zou ik het gewoon per 1 januari 2028 invoeren, maar ik ben op
zoek naar een oplossing, waardoor we vandaag niet met een kluitje in het
riet worden gestuurd, maar we wel iets hebben mocht het weer tot
vertraging leiden.
Staatssecretaris Eerenberg:
Dat vind ik een creatief idee. Dat werd hier net ook gefluisterd. Dat
mag u van mij weten. Het levert natuurlijk ook een financiële derving
op. Die gaat richting een half miljard. Ik begin een beetje hardop na te
denken, omdat ik niet weet of je juridisch zoiets per KB kan doen. Ik
vind het wel een creatief idee, een soort fallback, een soort vangnet.
Ik blijf overigens gewoon zeggen: 2030, 2030, 2030. Dat zult u allen
begrijpen. Ik ga er even voor zorgen dat voor de tweede termijn iemand
met een meer juridische blik dan ondergetekende kijkt of dit iets is dat
je per KB zonder dekking zou kunnen doen om een soort vangnet te maken.
U hoort.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Dank daarvoor. Het amendement dat ik nu in voorbereiding heb, is een
kostenaftrek op vastgoedexploitatiekosten. Dat zou volgens eerdere
inschattingen van het ministerie 200 miljoen per jaar kosten. Daarvoor
heb ik nu als dekking een zekere mate van bevriezing van de schijfgrens
in het heffingsvrije inkomen. Dat doet nu even niet ter zake. Ik wil het
sowieso indienen, maar als het wordt ontraden, weet ik weer hoe er
potentieel wordt gestemd. Dan raak ik het kwijt. Daar ben ik mee bezig.
Als we dit zouden kunnen oplossen door er een KB aan toe te voegen, dan
hebben we nog flexibiliteit. Dat geeft niet helemaal zekerheid aan de
vastgoedsector, maar ze hebben dan wel de zekerheid: als we over 2029
heen gaan, zetten we hem aan. Dat is de redenering.
Staatssecretaris Eerenberg:
Ik snap de redenering van de heer Grinwis goed; die is oprecht creatief.
Maar voordat ik hier à l'improviste een definitief ja of nee geef, wil
ik mijzelf even goed laten informeren of dit zich leent voor een
KB-constructie en of dit eventueel iets doet met wat je dan in het
amendement qua dekking te doen hebt. Dan is het immers ook iets wat
mogelijk niet optreedt. Ik kom hier in de tweede termijn op terug.
Overigens wordt meedenken zeer gewaardeerd; zo is het ook.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
De dekkingsvraag is in zoverre opgelost dat ik in de toelichting een
dekkingsrichting meeneem. Op het moment dat duidelijk is dat 2029 niet
gehaald wordt, is ook duidelijk dat de aangegeven dekking dan in het
Belastingplan geregeld moet worden. Dat is sowieso de richting. In de
toelichting staat dus een richting. Mocht 2029 niet gehaald worden, dan
moet de dekking in het Belastingplan worden geregeld, conform de
toelichting in het amendement.
Staatssecretaris Eerenberg:
Waarvan akte.
Voorzitter. Er is ook gesproken over excessief lenen. In ieder geval de
VVD en de SGP hadden vragen over het afbouwpad dat in het voorstel zit.
Vooropgesteld: het kabinet snapt dat je een aantal ondernemers hebt die
mogelijk in liquiditeitsproblemen kunnen komen. Daarom gaat het
stapsgewijs. Mocht zo'n stap niet te incasseren of te absorberen zijn,
zijn er ook nog allerlei betalingsregelingen. Ik kan u sowieso toezeggen
dat de Belastingdienst dan, gegeven deze situatie, met een warme blik
naar betalingsregelingen zal kijken.
Mevrouw Brenk vroeg wat ik ervan vind dat de heffing niet het werkelijk
rendement mag overstijgen. De Hoge Raad heeft aangegeven dat het oude
box 3-stelsel in strijd is met het eigendomsrecht. De nadelen van het
forfaitaire stelsel zijn een belangrijke reden voor het kabinet om naar
het werkelijke rendement te gaan. Als de werkelijke rendementen veel
lager waren geweest, waren de kosten van de tegenbewijsregeling ook
hoger geweest. Maar ook in goede beursjaren zijn er belastingplichtigen
met een rendement lager dan het forfait, en omgekeerd. Dat is volgens
mij de reflectie. U heeft hierover op 27 mei 2025 een Kamerbrief
ontvangen. Daar kan ik u naar verwijzen. Daarin is ook een soort
gevoeligheidsanalyse voor de tegenbewijsregeling opgenomen, dus u kunt
ook nog even in de getallen grasduinen.
Mevrouw Van Dijk had nog een paar vragen over de communicatie. Zij stelt
dat glashelder moet worden uitgelegd wat wel en niet wordt belast in box
3 en wat wel en niet in het afbouwpad van excessief lenen zit. Daar kan
ik een lang antwoord op geven, maar het korte antwoord is: ja, dat gaan
we doen. We zijn al bezig om samen met de Belastingdienst producten te
maken. De nieuwsgierigen onder u kan ik alvast een sneak preview geven
van een van de communicatie-uitingen van de Belastingdienst, met de
titel "Feit of fabel, box 3 en de eigen woning".
Dan een andere vraag van mevrouw Van Dijk, over de vastgoedbijtelling en
de rendementen op vakantiewoningen. De vastgoedbijtelling is voorlopig
op 3,35% gesteld. Dat is gebaseerd op de jaren 2019, 2020 en 2021. We
hebben reeds toegezegd dat we daar opnieuw naar zullen kijken. Uitgaande
van de inwerkingtreding van de wet op 1 januari 2029, met de novelle,
willen we dat onderzoek begin 2028 uitvoeren en gereed hebben op
Prinsjesdag 2028. Dan zijn we in die zin mooi op tijd.
Tot besluit nog twee vragen van de heer Grinwis. Hij vraagt of een
eenvoudige vermogensbelasting een wenselijk eindbeeld is. Dat is best
een grote vraag, zo aan het eind van dit debat. Dit heeft een beetje de
eigenschappen van een rotonde, want met elkaar gaan we dan weer een
discussie voeren — wat ik overigens ontzettend leuk vind om te doen;
laat ik daar eerlijk over zijn — en komen we weer terug bij het punt dat
we weer niet het werkelijke rendement belasten. Afhankelijk van het
rendement dat gehaald wordt, laten we mensen dan interen op hun
vermogen. Dan verwijzen wij naar de uitspraak van de Hoge Raad dat dit
niet eerlijk is.
Dan vroeg de heer Grinwis of de staatssecretaris bereid is om het tarief
in de erf- en schenkbelasting te verhogen en de vrijstellingen te
verlagen om daarmee het tarief in box 3 te verlagen. Nou, dat is op dit
moment niet een voorstel dat het kabinet in beraad heeft. Dat is, denk
ik, het meest korte dat ik erover kan zeggen. Technisch kloppen de
suggesties van de heer Grinwis eigenlijk altijd; zo is het ook. Maar op
de vraag of het een voorstel is dat bij ons nu speelt, is het antwoord
nee.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Dat begrijp ik gezien de complexiteit van de discussie van de afgelopen
weken; laat ik het zo formuleren. Mijn vraag is nog wel of de
staatssecretaris 36% belasting in box 3 hoog vindt vanuit internationaal
of vanuit OESO-perspectief gezien. Dat is namelijk een beetje de
achtergrond van mijn vraag natuurlijk. Er zijn vermogensdelen in het
belastinggebouw die wat minder worden belast. Box 3 wordt relatief zwaar
belast met 36%. Ik ben benieuwd hoe de staatssecretaris dat ziet.
Staatssecretaris Eerenberg:
Dan krijgt u een genuanceerd antwoord. Als je sec naar het tarief kijkt,
zitten wij natuurlijk wel in een rijtje landen met een relatief hoog
tarief. Dat is zo. Maar tegelijkertijd zit natuurlijk niet al het
vermogen in box 3. Dus wat mij betreft moet je je niet blindstaren op
het box 3-tarief en zeggen: dat is dan het tarief voor vermogen in
Nederland. Want een gedeelte van het vermogen, en dat zegt u vaak in
debatten, zit natuurlijk in box 2 of in vastgoed. Als het de eigen
woning betreft, is het natuurlijk al helemaal anders geregeld. U krijgt
dus toch een beetje een genuanceerd antwoord. Dat heeft ook weer te
maken met de spelregels in box 3. Er kunnen in ons box 3-stelsel weer
kosten afgetrokken worden die in andere landen bijvoorbeeld weer niet
afgetrokken kunnen worden. Maar als u sec naar het percentage kijkt,
wetende dat dat niet helemaal eerlijk is gegeven al deze nuance, zit dat
tussen de hogere percentages als je het vergelijkt met de overige
landen. Ik vind dat je er met al die nuances echt de komma bij moet
plaatsen en ik denk dat je dan tot een ander beeld komt.
De voorzitter:
Dank u wel. Dank voor de beantwoording zeg ik tegen de staatssecretaris.
Is er voordat wij aan de tweede termijn van de Kamer gaan beginnen,
iemand die behoefte heeft aan vijf minuten pauze? Of gaan wij door? Ik
zie dat dat eerste het geval is. Wij lassen vijf minuten pauze in en dan
gaan we dus om 22.25 uur verder.
De vergadering wordt van 22.19 uur tot 22.25 uur geschorst.
De voorzitter:
Dames en heren. We gaan weer verder met de vergadering, met de tweede
termijn van de kant van de Kamer. Als eerste is aan het woord de heer
Stultiens namens PRO.
De heer Stultiens (PRO):
Dank, voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor zijn antwoorden. Het
zal hem niet verbazen dat ik vandaag niet van mening ben veranderd, maar
dat was volgens mij ook niet de insteek van zijn inbreng. Ik dank ook
alle ambtenaren voor het harde werk. In mijn ogen onnodig hard, want het
had helemaal niet zo veel haast, maar ook dat heb ik duidelijk gemaakt.
Ik wens hun toe dat ze er de volgende keer meer tijd voor krijgen.
We hebben meerdere bezwaren, maar het meest fundamentele gaat over de
ongedekte cheque. Het is heel fijn dat we daar nog over gaan doorpraten
met de minister van Financiën zelf. Het was vandaag een dun mapje van de
staatssecretaris, maar we hebben er veel punten over gemaakt. Ik neem
aan dat er een dik mapje terugkomt van minister Eelco Heinen. Het gaat
met name om de vraag: waarom heeft hij ervoor gekozen om nu, na al die
maanden zoeken naar dekking, toch gewoon ongedekt €1.000 per Nederlander
te gebruiken voor deze box 3-herziening? Waarom, ondanks alle oproepen
van de Kamer, heeft hij geen dekking? Er wordt gezegd dat er geen steun
voor was, maar in mijn beleving zijn heel veel dingen geblokkeerd, ook
vanuit hemzelf. Ik ben benieuwd hoe hij daarop reflecteert. Die vragen
noem ik dus alvast voor zijn termijn op een later moment.
Ik ben ook benieuwd naar een reflectie van de minister op zijn eigen
hyperfocus, ook de afgelopen negen maanden. Ik ben blij dat de
staatssecretaris in ieder geval kan erkennen dat een tariefverlaging in
box 2 geld kost. Het heeft wat moeite gekost, maar nu is deze no-brainer
eindelijk uitgesproken. Dat is heel fijn. Ik ben benieuwd of de minister
dit ook kan erkennen. Ik wil ook een reflectie op al die commentaren van
de afgelopen week, op het financiële lijk in de kast, op het
partijbelang boven het landsbelang en de boekhoudkundige zwendel, alle
termen die in de kranten stonden. Ik ben benieuwd hoe hij daarop
reflecteert.
Ook blijft de vraag waarom aangenomen moties niet worden uitgevoerd. De
heer Grinwis noemde al een paar voorbeelden. Er wordt bijzonder
selectief omgegaan met Kamermoties en dat vind ik zacht gezegd
onbevredigend. Ik snap dat collega Hoogeveen er blij mee is dat zijn
moties, die werden weggestemd, werden uitgevoerd. De mijne werden
aangenomen, maar worden genegeerd. Dat is natuurlijk niet het idee van
democratie en van moties. Dan kunnen we ook gewoon stoppen met moties
indienen en zeggen: doe wat je wilt. Ik hoop dat we op dat punt niet
gaan komen.
Tot slot de vraag aan de minister: hoe rijmt de keuze van deze ongedekte
cheque van 17,5 miljard met zijn vaak herhaalde mantra's over volgende
generaties, niet de dekking over de schutting gooien et cetera et
cetera? In mijn ogen matcht dat totaal niet met deze keuze. Ook daarop
graag van hem een reflectie bij het vervolg van het WGO. Dat kan wat mij
betreft snel. Dank aan de collega's voor de steun. We gaan dit pas
afronden als we ook hemzelf gesproken hebben en we kunnen voor die tijd
dus niet stemmen over de novelle.
Dank u, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Stultiens. De tweede spreker van de kant van de Kamer
is mevrouw Van Eijk van de VVD.
Mevrouw Van Eijk (VVD):
Dank u wel, voorzitter. Fijn dat het kabinet de afslag op de rotonde
heeft genomen. Volgens mij hebben we een plan de campagne voor de
aankomende periode. Het zal heel veel van ons maar zeker ook van de
ambtelijke ondersteuning vragen, zeker van de ketenpartners. Het is fijn
dat de staatssecretaris in goed overleg blijft met alle partijen die we
nodig hebben om dit te laten slagen. Mijn vragen zijn beantwoord en ik
heb daar op dit moment weinig aan toe te voegen. Ik heb ook geen moties.
We kijken uit naar het vervolg.
De voorzitter:
Dank u wel. De derde spreker is de heer Stoffer namens de SGP.
De heer Stoffer (SGP):
Dank aan de staatssecretaris voor het beantwoorden van de vragen. Ik zeg
niet dat alles helemaal naar wens en tevredenheid is, want je wilt soms
meer. Maar goed, wie wil dat niet?
Toch heeft de opmerking van de heer Stultiens mij er niet toe genoopt om
geen moties in te dienen. Ik heb er eentje overgehouden en die dien ik
toch in. Je weet maar nooit. Die luidt als volgt.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het kabinet in een brief van 19 juni 2026
verbeteropties voor de Wet werkelijk rendement box 3 in kaart heeft
gebracht;
overwegende dat deze verbeteropties relevant blijven, ook na
gedeeltelijke of volledige overstap naar een
vermogenswinstbelasting;
verzoekt de regering de verbeteropties verder te inventariseren, de
eventuele uitwerking hiervan ter hand te nemen, en de Kamer voor de
zomer van 2027 te informeren over de voortgang en concrete
vervolgstappen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Stoffer.
Zij krijgt nr. 9 (37053) (#1).
De heer Stoffer (SGP):
Voorzitter. U begrijpt dat dat niet gericht is op de novelle maar op het
traject dat daarna komt. Mocht de staatssecretaris vinden dat de zomer
van 2027 net niet helemaal past, dan houd ik mij aanbevolen voor een
meer geëigend moment.
Daar laat ik het bij, voorzitter. Dank.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Stoffer. De volgende spreker is de heer Vlottes
namens de PVV.
De heer Vlottes (PVV):
Voorzitter, veel dank. Laat ik maar beginnen met de vragen. De vragen
die ik in de eerste termijn al heb gesteld aan de staatssecretaris, had
ik ook al gekoppeld aan de minister, dus die geleid ik graag door naar
het nog te houden WGO op een nader te bepalen tijdstip. Als dat dan
leidt tot een latere stemming over de novelle, dan zij dat maar zo. Ik
zie die datum tegemoet.
Dan is het toch wel een schande om te moeten constateren dat hier in een
paar dagen eventjes rücksichtslos 17,5 miljard wordt uitgegeven, terwijl
er voor de mensen thuis helemaal niets gebeurt. Alles wordt
gerechtvaardigd onder het mom van tempo, tempo, tempo. Dat is
onverteerbaar.
Dank u wel. Daar laat ik het bij.
De voorzitter:
Dank u wel. Het woord is aan mevrouw Van Dijk namens het CDA.
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Dank u wel, voorzitter. Dank voor de beantwoording. Je ziet het
ingewikkelde van het debat: tempo versus uitvoerbaarheid. Hoe doen we
dat op een goede manier? Tegelijkertijd zien we dat er ook weer allerlei
wensen hier in de Kamer leven, waarvan een groot deel ze het liefst zo
snel mogelijk ingevoerd wil hebben, het liefst al per 2029. Dat bijt
elkaar. Ik hoop dat we ons daar heel goed van bewust zijn. Ik denk dat
de staatssecretaris gelijk heeft dat focus nu van belang is, ondanks dat
er legitieme wensen leven met betrekking tot landgoederen, life-events
en verpachte landbouwgronden. Die discussies kennen we, want hier hebben
we het al veel langer over.
Dan toch nog even over de dekking, want het ging op een gegeven moment
over gelijke monniken en gelijke kappen. Ik blijf er toch op kauwen.
Nogmaals, ik heb al gezegd dat ook ik die dekking ingewikkeld vind. Maar
ik zou het wel goed vinden als we de dekking met betrekking tot de
hervorming van het belastingtoeslagenstelsel expliciet meenemen bij hoe
we dat gaan aanpakken aan de voorkant zodat we niet, als we dadelijk een
heel eind met de inhoud zijn, daarop vastlopen. Die vraag zou ik willen
stellen aan de staatssecretaris, maar ook aan de minister van Financiën.
Hoe kunnen we daar op een goede manier mee omgaan?
Dank voor Feit of Fabel. Het is misschien een beetje een vraag waarvan
fiscaal woordvoerders denken dat iedereen dat wel weet. Nee, heel veel
mensen weten dat niet. De Belastingdienst deelt die conclusie blijkbaar,
want anders hadden ze dit niet al klaarliggen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Van Dijk. Het woord is aan mevrouw Van Brenk namens
50PLUS.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Dank, voorzitter. Complimenten aan deze staatssecretaris, die altijd
vrolijk en optimistisch is, ondanks het feit dat hij toch wat chagrijn
moest aanhoren terwijl het niet eens zozeer aan zijn adres was gericht.
Maar goed, ze spreken met één mond, dus indirect kreeg hij het toch voor
zijn kiezen. Maar zijn optimisme blijft altijd en ik vond het dan ook
fijn om te zien dat het toch heel soepel ging.
Misschien is het goed om nog even stil te staan bij een interruptie van
mijn collega van D66. Ik begrijp dat we het op meerdere terreinen
spannend vinden wat de senator in de Eerste Kamer doet, maar dat is wel
een oud-staatssecretaris, dus die weet hoe belangrijk het is dat de
Belastingdienst serieus genomen wordt. Voor ons blijft die rode vlag
best een heel belangrijk punt. Die zorgen zijn niet helemaal weggenomen.
Voor ons is het een heel zwaarwegend punt. Daar wil ik deze inbreng bij
laten.
De voorzitter:
Dank u wel. Het woord is aan de heer Schenk namens Forum voor
Democratie.
De heer Schenk (FVD):
Dank, voorzitter. Hoe dit is gegaan, is en blijft toch wel een rare gang
van zaken. Er moet nu met spoed een novelle door de Kamers heen geknald
worden, terwijl het jaar dat dit daadwerkelijk moet gaan gebeuren,
vermoedelijk ook een jaar opschuift. We weten het allemaal niet. Ik zit
vaak toch wel redelijk goed in de techniek, al zeg ik het zelf, maar ik
moet eerlijk zeggen dat ik het heel lastig te volgen vind. We hebben een
voorstel gehad, er kwam weer een ander voorstel, dat ook weer anders
werd. Ik weet niet hoeveel versies er inmiddels zijn geweest. Achter de
schermen waren dat er in ieder geval heel veel. Het begon natuurlijk
allemaal met Prinsjesdag, met het plan dat 850.000 kleine spaarders en
beleggers zou raken. Er is bijna geen touw aan vast te knopen. Het
verdient allesbehalve de schoonheidsprijs. Het tekent ook een beetje de
grote begrotingssoap van het kabinet-Jetten.
Alles gehoord hebbende blijft ons principiële punt gewoon staan. Wij
zijn tegen vermogensbelasting, omdat wij het onterecht vinden dat je
belasting betaalt over iets waarover vaak al meermaals belasting is
betaald. Het ene amendement is inmiddels formeel ingediend. Het andere
amendement wordt nog even exact technisch uitgewerkt en zal wat mij
betreft spoedig gedeeld worden met de Kamer en het kabinet. Wij gaan er
van harte van uit dat het kabinet dat amendement ook positief zal
appreciëren, want wie kan ertegen zijn als er een mooi, gedekt voorstel
ligt om alle ruimte te geven aan spaarzame Nederlanders, verstandige
Nederlanders, Nederlanders die goed met hun geld omgaan en iets op
willen bouwen voor later? Hoe mooi zou dat zijn? Wie kan daar nou tegen
zijn?
Voorzitter. We gaan het zien. Aan onze inzet zal het niet liggen. Dank u
wel.
De voorzitter:
Dank u wel. We gaan naar de heer Grinwis namens de ChristenUnie. Volgens
mij gaat hij wat moties indienen.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Ja, voorzitter. Ik heb twee motietjes meegebracht en die luiden als
volgt.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de uitvoeringstoets op de novelle rode vlaggen geeft
op onder meer doenvermogen, handhaafbaarheid en fraudebestendigheid,
omdat banken nog onvoldoende gegevens kunnen leveren;
constaterende dat de banken concrete knelpunten hebben benoemd die nog
niet zijn opgelost;
overwegende dat deze rode vlaggen grotendeels verdwijnen als de
gegevenslevering door banken tijdig op orde is;
verzoekt de regering de door banken benoemde knelpunten op te lossen, en
de Kamer voor de zomer te informeren over de vraag of volledige
gegevenslevering over het belastingjaar 2029 is geborgd,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Grinwis en Van Brenk.
Zij krijgt nr. 10 (37053) (#2).
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Collega Van Brenk lichtte al toe waarom dit voor haar een belangrijk
punt is. Dat is het ook voor mij.
De voorzitter:
U kunt overigens rustig spreken, want er is geen limiet.
(Hilariteit)
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Ik hoorde meerdere collega's zeggen: zeg dat nou niet! Voorzitter, dank,
dank voor de rust die u brengt.
Ik heb nog een tweede motie.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat een vermogenswinstbelasting beleggers een prikkel
geeft om effecten die in waarde zijn gestegen langer aan te
houden;
overwegende dat het kabinet in de raming conform de vuistregels van het
CPB rekening heeft gehouden met een lock-ineffect van 50%, waarmee de
veronderstelde bezitsduur toeneemt van drie naar vierenhalf jaar;
verzoekt de regering in aanloop naar het wetsvoorstel voor een volledige
vermogenswinstbelasting te onderzoeken, waarbij er ook naar ervaringen
met een vermogenswinstbelasting in het buitenland wordt gekeken, wat een
reële veronderstelde bezitsduur is, zowel voor de gehele populatie
beleggers in box 3 als de meer vermogende, inclusief budgettaire
consequenties, en de Kamer bij het genoemde wetsvoorstel te informeren
over de uitkomsten en de eventuele consequenties,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Grinwis en Van Brenk.
Zij krijgt nr. 11 (37053) (#3).
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Dit punt hebben we zowel in de schriftelijke behandeling als in het
debat geprobeerd uit te discussiëren. Ik denk dat dit het waard is om
goed te onderzoeken, omdat dit toch een hele belangrijke aanname onder
de raming is.
Voorzitter. Dank aan de staatssecretaris. Ik sluit mij aan bij de
complimenten voor hem. Hij weet met zijn rust en manier van
beantwoording een verhit dossier heel geserreerd te behandelen. Daarbij
gaat hij heel overtuigend te werk. Complimenten.
Dat neemt niet weg dat mijn zorgen zijn gebleven. De uitvoerbaarheid
blijft een avontuur. Juridisch zijn er kwetsbaarheden. Budgettair is het
gat gewoon te groot. Daarom heb ik toch nog wat vragen voor de minister
van Financiën. Ik heb ze ook in de eerste termijn gesteld, maar voor de
zekerheid doe ik dat nog een keer. Ik neem aan dat de minister van
Financiën ook kijkt naar de vragen uit de eerste termijn.
Waarom is de minister van Financiën strenger voor zijn collega's dan
voor zichzelf? Dat hoort toch andersom te zijn?
Waarom voert hij, of het kabinet, niet-aangenomen moties en soms zelfs
ontraden moties die tegen de begrotingsregels indruisen, wel uit en
aangenomen moties, zoals inzake de rekenrente op de papieren schenking,
niet?
De minister stelt steeds dat de dekking rondloopt in de kabinetsperiode.
Er is echter toch een tekort van 159 miljoen over de kabinetsperiode, en
structureel van 86 miljoen? Dat is om over het gat van 17,5 miljard in
de jaren dertig maar te zwijgen. Waarom acht de minister een toename van
de budgettaire derving van 7,7 miljard tot en met 2040 in de
septemberbrief tot 17,5 miljard nu redelijk en verantwoord? Dat is denk
ik de grootste verrassing voor ons allen geweest. Het budgettaire tekort
tot en met 2040 is met ongeveer 10 miljard toegenomen. Dat verdient een
repliek van de minister van Financiën, die zich daarbij niet alleen moet
beperken tot zijn kabinetsperiode en het structurele bedrag.
Voorzitter, ik denk dat dat mijn vragen waren voor nu. Ik ben zeer
benieuwd naar de reactie van de staatssecretaris in tweede termijn op
enkele vragen die er nog liggen.
De amendementen zijn onderweg. Maar ja, wij moeten het met elkaar zien
te rooien qua snelheid, dus ik ga proberen die zorgvuldig en
wetstechnisch in orde in te dienen. Ik hoop dat morgen te kunnen doen,
maar ik ben even afhankelijk van wanneer wat wordt aangeleverd.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Grinwis. Dan gaan we naar de heer Oosterhuis namens
D66.
De heer Oosterhuis (D66):
Dank u, voorzitter. Ik wil ook graag de staatssecretaris bedanken voor
zijn uitgebreide beantwoording.
Wat mij betreft is dit debat ook wel een stap vooruit naar eindelijk een
bijna definitieve oplossing voor box 3. Dat is ook echt wel nodig, want
dit slepen we nu echt al te lang met ons mee. Dat is ook de reden waarom
ik denk: nu eerst de novelle en dan een apart wetsvoorstel, want anders
hebben we nog weer jaren discussie over of het nu de vermogensbelasting
van Grinwis wordt of toch de winstaanwas. Laten we die keuze nu eens
maken.
Ik denk dat we ook allemaal zien dat de route van deze novelle niet
risicovrij is. De staatssecretaris is daar heel helder over en ik ben
mij daar ook van bewust, maar ik ben er ook wel van overtuigd dat het
uitstel tot 2029 en het feit dat er in 2027 een wet komt richting 2030
en verder, dat risico wel beheersbaar maken. Ik ben blij met de
toezegging dat we daarover in het voorjaar met een brief geïnformeerd
worden. We kiezen dus nu voor een snelle novelle en daarna zo snel
mogelijk voor een goede wet, want dan komen we er volgens mij.
Rest mij nog één korte opmerking of een verduidelijking van mijn
non-verbale communicatie over de ongedekte moties. Mijn blik ging naar
links richting de heer Hoogeveen, voordat mensen denken dat die naar
Vermeer ging. Maar de heer Hoogeveen is toch vaak vanuit de oppositie
nog het laatste bastion voor budgettaire degelijkheid, zullen we maar
zeggen.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Oosterhuis. Meneer Vermeer namens BBB.
De heer Vermeer (BBB):
Dank u wel, voorzitter. Ook ik wil de staatssecretaris en zijn team
bedanken voor de beantwoording en de manier waarop hij dit met verve
verdedigt. Dat is niet altijd makkelijk. Het is blijkbaar soms ook heel
moeilijk om gewoon "ja" of "nee" te zeggen, maar ja, zo werkt dat in dit
gedoe hier.
Ik vind wel dat dit al een hele soapserie is, waarbij een minister van
Financiën na twee jaar discussiëren pas doorhad wat er leefde in de
maatschappij. Dat kwam blijkbaar met enige vertraging binnen. Nu
vervallen diverse manieren van dekking, waarvan de ene nog slechter was
dan de andere. Aan de andere kant biedt dit, zoals ik straks al zei, wel
mogelijkheden, want deze dekking wijkt af van de gebruikelijke
begrotingsregels.
Premier Jetten gaf daarvoor vier argumenten. De eerdere
dekkingsvoorstellen van het kabinet waren door politieke meerderheden
geblokkeerd en daarom moest het kabinet met een andere dekking komen.
Nou, dat komt vaker voor, dus die kunnen we geregeld afvinken, denk ik.
De overgang naar de vermogenswinstbelasting wordt volgens hem breed
gewenst, maar leidt door de late invoering tot extra kosten. Dus iets
wat heel lang duurt, mag ook extra ruimte hebben. En een deel van de
reservering voor de box 3 tegenbewijsregeling kan volgens het kabinet
worden ingezet omdat dat deel mogelijk niet nodig is. Daar zitten wij al
wel twee jaar op te drukken in deze Kamer en steeds werd er gezegd dat
dit allemaal onmogelijk was. Soms werd er zelfs gesuggereerd dat het
geld wel geraamd was, maar niet gereserveerd, en dat je het om die reden
ook niet mag gebruiken. Dat is dus ook naar het rijk der fabelen
verwezen. Over de ongedekte kosten heeft de premier gezegd dat een
volgend kabinet op basis van de dan actuele cijfers kan bepalen of
aanvullende dekking nodig is. Nou, dat biedt ook weer
mogelijkheden.
Voorzitter. Ik denk ook dat we in een nieuw tijdperk komen, waarin de
Kamer gewoon echt haar budgetrecht zelf moet gaan uitoefenen, in plaats
van steeds maar af te gaan op wat bewindspersonen wel of niet ontraden,
om redenen die — zo blijkt nu achteraf weer — in elk geval vooral
politiek van aard zijn geweest. Het gebeurde niet op basis van wat er in
de uitvoering kon, want allerlei dingen die nu in anderhalve jaar
kunnen, konden eerst in geen vijf of tien jaar. Ik denk dus dat wij als
Kamer ook eens in de spiegel moeten gaan kijken en gewoon eens moeten
zeggen: het is allemaal mooi wat er aan de andere kant van de tafel
gezegd wordt, maar wij moeten zelf onze besluiten nemen. Anders gaan wij
er met al dit soort systeemwijzigingen net zo lang over doen als over
dit, want dit sleept al vanaf 2017. Ondertussen is er een heel herstel
nodig geweest vanwege uitspraken en hebben de mensen die deze belasting
moeten betalen, hun eigen herstel moeten betalen. De mensen die te laat
waren om te reageren, hebben het herstel van een ander er ook nog bij
moeten betalen. Als je dit goed bekijkt, is dit eigenlijk een grof
schandaal en moet dit zo snel mogelijk stoppen. Dat is voor ons de
belangrijkste motivatie om te zeggen "nu doordrukken", want het
alternatief is nog erger dan alle bezwaren die hier genoemd worden. Dat
wil ik ervan zeggen.
Voorzitter, dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. U heeft een interruptie van de heer Grinwis.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Nou hebben we vorig jaar natuurlijk kunnen voorkomen dat de box
3-spaarders en -beleggers voor hun eigen herstel moesten betalen door de
verhoging van het forfait tegen te houden als Kamer. Dat hebben we ook
tegen het uitdrukkelijke verzoek van het kabinet in gedaan. Maar mijn
vraag aan de heer Vermeer is eigenlijk de volgende. Ik snap heel goed
wat hij zegt. Ik snap ook heel goed de oproep van meneer Vermeer. Voelt
hij zich tegelijkertijd niet een beetje gepiepeld door de minister van
Financiën? Want toen de partij van meneer Vermeer aan het kabinet
deelnam, werd hij enorm kort gehouden. Toen liet de minister van
Financiën geen enkele ruimte aan de staatssecretaris om een positief
oordeel over welk redelijk amendement dan ook uit te spreken. Het klinkt
ook wel een beetje als wrange zegeningen, als ik de heer Vermeer goed
beluister. Klopt dat?
De heer Vermeer (BBB):
Ja. Ik voel mij zeker gepiepeld, maar dat is helemaal niet zo relevant.
Het gaat om al die mensen die in box 3 zitten. Die zijn natuurlijk echt
gepiepeld, hè. Kijk, ik zit niet in de positie dat ik verder iets met
box 3 te maken heb. Ik probeer gewoon goed te leven en te investeren in
dingen die in box 3 geen rol spelen, maar waar ik wel plezier van heb.
Maar dat is niet iedereen gegeven, omdat niet iedereen zijn pensioen al
op een andere manier geregeld heeft.
Op de opmerking van de heer Grinwis dat er een verhoging van het forfait
tegengehouden is: dat is een extra verhoging van het forfait, want
vroeger was het 30%. We zijn al fors gestegen om dit herstel te betalen.
Dat is niet weinig geld. Ik laat me niet meer blij maken met dooie
mussen, terwijl eerst alle mussen van me afgenomen zijn. Ik denk dat we
daar eens mee moeten stoppen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Als laatste van de kant van de Kamer: de heer Hoogeveen
namens JA21.
De heer Hoogeveen (JA21):
Voorzitter, dank. Dank aan de staatsecretaris.
Ik denk dat wij als Kamer nu een mooie kans hebben om deze ellenlange
discussie en soap te beëindigen en dat de vermogensaanwasbelasting voor
het overgrote deel tot het verleden kan behoren. Ik denk dat dat heel
belangrijk is. Sinds deze wet is aangenomen, heb ik zo ongelofelijk veel
mensen gesproken die bijvoorbeeld wel fulltime werken, maar die geen
huis kunnen kopen en nog bij hun ouders op zolder zitten. Die zijn toch
gaan denken: hoe kan ik nou vermogen opbouwen? Die zijn daar druk mee
bezig. Die kwamen dan bij mij van: "Joh, ik probeer echt iedere maand
netjes wat opzij te zetten. Ik heb niet superveel, maar dan zie je toch
weer dat er in de toekomst ieder jaar op basis van mijn papieren winsten
36% wordt ingehouden." Dat onrechtvaardigheidsgevoel … Dat zijn echt
niet de rijke mensen. Dat zijn vaak mensen die hard werken en die,
nogmaals, geen huis hebben en daardoor ook moeilijk vermogen kunnen
opbouwen. Die zaten echt met de handen in het haar. Ik denk dat we dat
hiermee toch echt voor een groot deel wegnemen. Ik denk dat dat een hele
goede zaak is.
Er is veel gezegd over de dekking. Ik denk dat het kabinet een goede
richting heeft gekozen. Ik denk, zeker omdat het een incidentele derving
is, dat dat ook vraagt om een incidentele dekking voor een groot deel.
Dan wordt er gezegd: daar moeten we na de kabinetsperiode allemaal heel
kritisch naar kijken. Ik hoor vanuit de coalitiepartijen ook enigszins
"enerzijds, anderzijds". Dat begrijp ik ook wel, want je zit in de
coalitie, dus je moet een beetje met meel in de mond spreken. Maar ik
denk dat iedereen het er uiteindelijk wel over eens is: je houdt je aan
de begrotingsregels. Dit dwingt ook een volgend kabinet tot het maken
van scherpe keuzes.
Ik denk ook dat het voordeel van deze hele exercitie is dat we nu ook
leren om die keuzes ook te maken, dat we kritisch gaan kijken naar
hoeveel we uitgeven en dat we niet constant binnen de marges zitten te
rommelen van "hetzelfde fiscale domein" en "het vermogensdomein moet
binnen hetzelfde domein worden gedekt". Dan is het altijd
broekzak-vestzak en maak je nooit de fundamentele keuzes die in de
politiek juist nodig zijn. Ik denk dat in die zin die discussie daarom
ook zo fundamenteel is. Uiteindelijk gaat het niet zozeer om vermogen
versus inkomen en zo, het gaat ook echt om: wil je een grote overheid of
wil je een kleine overheid? Voor een grote overheid moet iemand betalen
en dat zie je dan terug in dit soort hoge tarieven. Wil je een kleine
overheid, dan kan je ook wat minderen in de belastinginning.
Die novelle is niet perfect; far from it. We hebben het gehad over de
life events, we hebben het gehad over bitcoins en edelmetalen, over de
tarieven, die tot de hoogste van Europa behoren. Daar ben ik zeer
kritisch op. Waar ik ook sceptisch over ben, is dat we 2030 gaan halen
met die nieuwe wet. Wat wel is bereikt, is dat we, ongeacht wat er
daarna gebeurt, hoelang het nog duurt voordat we in een situatie van
volledige vermogenswinstbelasting zitten, in ieder geval deze novelle
hebben aangenomen en een onomkeerbaar pad hebben genomen richting
volledige vermogenswinstbelasting. Daar ben ik blij mee. Ik heb daarom
ook geen moties. Om de staatssecretaris te parafraseren: we hebben
snelheid nodig. Ik zal dan ook niet onnodig vertragen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Een interruptie van de heer Vermeer.
De heer Vermeer (BBB):
Ik ben het helemaal eens met het pleidooi van de heer Hoogeveen om niet
noodzakelijkerwijs in hetzelfde domein oplossingen te zoeken. Ik hoop
ook dat de heer Hoogeveen het met mij eens is dat wij die hele
budgetneutraliteit en dat soort verschrikkelijke woorden ... Belastingen
zullen rechtvaardig, eerlijk en uitlegbaar moeten zijn, anders is dat
slecht voor de belastingmoraal en het vertrouwen in de politiek. Is de
heer Hoogeveen dat met mij eens?
De heer Hoogeveen (JA21):
Ten principale wel. Zoals ik mijn bijdrage zei: ik vind het een groot
goed dat wij in Nederland wel het principe hebben dat je een euro maar
één keer kunt uitgeven en dat, als je dat doet, dat wel netjes gedekt
moet zijn. Maar ik ben het geheel met collega Vermeer eens. Kijk, als
jij belasting gaat heffen om het belasting heffen, om gaten dicht te
lopen, dan kom je uiteindelijk uit bij fundamenteel oneerlijke
belastingheffing. Dan zie je ook dat er wat gaat broeien in de
samenleving, zo van: jullie geven zo veel geld uit, de tekorten lopen
alleen maar op en ik moet meer belasting betalen. Ik denk dat het
vanzelfsprekend is dat je als overheid dan ook gaat snijden in eigen
vlees, dat dat ook tot de mogelijkheden behoort.
De voorzitter:
Dank u wel. Dank aan de Kamer voor de tweede termijn. Ik kijk even naar
de staatssecretaris. Een paar vragen, ook nog uit de eerste termijn
waarop u terug zou komen, drie moties en een amendement waar een
appreciatie op moet komen. U gaat direct beginnen aan de beantwoording?
Ja? Ga uw gang.
Staatssecretaris Eerenberg:
Voorzitter, dank. Ik had een aantal vragen ter validering van mijn
antwoord doorgestuurd naar de tweede termijn. Dat is leuk, dan kunt u
ook kijken of mijn eerste gevoel een beetje klopte met wat dan het
uiteindelijke antwoord wordt. Bij de vastgoedbijtelling voor
rijksmonumenten gaan we beginnen. Mijn inschatting klopte: dat lukt niet
per 2029, om de eerder genoemde redenen.
Aan de NSW-landgoederen heb ik denk ik eerlijk gezegd al relatief veel
woorden gewijd. Inderdaad: in de wet 2030. Dan vroeg de heer Grinwis
naar aanleiding van de motie over landgoederen of in de novelle kan
worden opgenomen: met ingangsdatum 1-1-2030. Dat kan wetgevingstechnisch
inderdaad op de manier zoals de heer Grinwis wil. Mijn weging blijft:
laten we kijken of het via de wet kan. Dat zult u begrijpen. Maar
wetgevingstechnisch klopt het.
Dan vroeg mevrouw Van Dijk hoe we de Kamer mee kunnen nemen in de keuzes
voor de doorontwikkeling. Ik had zelf de behoefte om dat een beetje te
ordenen, dus heb ik u inmiddels twee brieven toegezegd: ten eerste een
decemberbrief die vooral ziet op wat ons gesprek met de banken nou heeft
opgeleverd. Ik zal diezelfde brief ook meteen gebruiken om de tabel die
ik net aan mevrouw Van Eijk heb laten zien en de communicatie die ik aan
mevrouw Van Dijk heb laten zien, met uw commissie te delen. Dat wordt de
decemberbrief. En dan versturen wij u een lentebrief, met daarin een
update, een stand van zaken, over in het bijzonder de life events en
alvast wat wij allemaal denken mee te nemen in die wet voor 2030. Ook
als wij denken dat wij het niet doen, kan u daarover nog debatteren met
elkaar. Dit ziet ook op de motie-Stoffer, waarover later meer. Dus een
decemberbrief en een lentebrief.
Dan de vraag van de heer Grinwis over of het mogelijk is om kostenaftrek
per KB in te voeren. Dat is wetgevingtechnisch mogelijk, inclusief de
inwerkingtreding van de dekking regelen via een KB. Dat is het
technische antwoord. Het inhoudelijke antwoord is dat dit voor
belastingplichtigen wel met extra onzekerheid komt. Tegelijkertijd, zo
zal de heer Grinwis zeggen, geeft het juist een veiligheidsklep. Dat is
denk ik ook waar.
Voorzitter. Dat waren de vragen die ik mijzelf had aangedaan. Dan had ik
nog één vraag uit de tweede termijn over de dekking van de hervorming
van het belasting- en toeslagenstelsel. Tja, om nou te voorkomen dat we
in de tweede termijn helemaal dit best grote onderwerp gaan beetpakken
... Het kortste wat ik daarover zeg is dat mevrouw Van Dijk gewoon
gelijk heeft als het gaat om de complexiteit, maar natuurlijk ook dat
die dekking buitengewoon ingewikkeld is en niet makkelijker is
geworden.
Voorzitter. Dan heb ik drie moties en één amendement die ik graag wil
appreciëren. Ook hierbij ga ik mezelf controleren, want ik had ze ook
zelf geapprecieerd. Ik zal even kijken of het overeenkomt.
De eerste motie ...
De heer Vermeer (BBB):
Dan zou ik toch graag nog even willen weten wie ze nog meer apprecieert,
naast de staatssecretaris.
(Hilariteit)
Staatssecretaris Eerenberg:
Het systeem. Nee, hoor.
De eerste motie, die op stuk nr. 9, van de heer Stoffer: oordeel
Kamer.
De motie op stuk nr. 10 van de heer Grinwis, ChristenUnie: oordeel
Kamer.
De motie op stuk nr. 11 van de heer Grinwis over dat onderzoek. Daar
ligt al heel veel over. We willen wel een beetje gebruikmaken van wat er
al ligt, maar dit is ook verrijken, dus ook oordeel Kamer.
Het komt overigens overeen, zo zeg ik tegen de heer Vermeer. Zo is het
leven ook.
Dan heb ik nog één amendement, waarvan ik niet het nummer ken ... O,
jawel, het is het amendement op stuk nr. 7 (37053) (#4) van Forum voor
Democratie over het terugdraaien met betrekking tot excessief lenen. Dat
amendement ontraad ik, want dat haalt een grote pijler van de dekking
van de box 3-novelle onderuit.
Dat was het, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik kijk even naar de Kamer. Ik zie in ieder geval de heer
Schenk, namens Forum voor Democratie.
De heer Schenk (FVD):
De minister ... Tja, daar gaan we al. De staatssecretaris moet toch
erkennen dat dit amendement wel een dekking bevat. Je kan het daar dan
wel of niet mee eens zijn.
Staatssecretaris Eerenberg:
Maar dan komen we bij de discussie die we vaker hebben gehad, die over
het scheiden van de twee kaders: het lastenkader en de begroting. U komt
met een aantal dekkingen die voor het kabinet ongewenst zijn. Het gaat
dan om militaire steun en niet-militaire steun aan Oekraïne en alles op
de begroting voor Buitenlandse Handel et cetera, et cetera. Ik denk dat
we bij de Algemene Financiële Beschouwingen daar al met elkaar over van
gedachten gewisseld hebben.
De heer Schenk (FVD):
Oké, maar dat verandert de kwestie natuurlijk wel. De staatssecretaris
zegt: die ontraad ik, want het slaat de dekking weg vanonder wat we van
plan zijn. Dan is dat een onjuiste appreciatie. U bent het met de
dekking niet eens, maar dat is een ander verhaal. Laten we daar dan
gewoon helder over zijn.
Staatssecretaris Eerenberg:
De heer Schenk heeft gelijk, dat moet ik hem toegeven. Deel een van het
amendement, dat zijn allemaal vervallen artikelen. Maar hij heeft
helemaal gelijk: onderaan de toelichting noemt hij daarbij een dekking.
Wat ik daarover zei in tweede aanleg, klopt, maar de heer Schenk heeft
gelijk.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Nog even voor de zorgvuldigheid. Helaas liggen nog niet alle
amendementen er. We hebben pas net in tweede termijn over enkele
amendementen wat gewisseld. Ik doe zo echt mijn best om ze zo snel
mogelijk in orde te krijgen. Mag ik dan de staatssecretaris vragen of
hij ze per brief apprecieert voor al mijn collega's en mijzelf? Ik hoop
zo snel mogelijk, maar dat hangt dus.
Staatssecretaris Eerenberg:
Dat zullen wij met liefde doen.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik kijk even naar de Kamer. Daar zijn geen vragen meer. Dan
dank ik de staatssecretaris voor zijn beantwoording.
Ik heb nog wel één vraag voor de commissie. Er staat een extra
procedurevergadering voor morgen met potlood in de agenda. Gaat die wel
of niet door, vraag ik aan de commissie. De heer Stultiens.
De heer Stultiens (PRO):
Dat was mede mijn verzoek. Volgens mij is het niet meer nodig, aangezien
we hebben gezegd dat er nog een vervolg komt aan het WGO met de
minister. Dus volgens mij hoeft de pv daarmee niet meer door te
gaan.
De voorzitter:
Dan is er nog een andere opmerking vanuit de voorzitter. Het WGO met de
minister kan waarschijnlijk op woensdag aanstaande plaatsvinden, tussen
12.00 uur en 14.30 uur ongeveer. Nogmaals, dat is nog niet helemaal
zeker, maar daar ligt waarschijnlijk ruimte. Het is een indicatie.
Dan dank ik iedereen voor de aandacht, voor de inbreng en voor de
aanwezigheid en sluiten we bij dezen de vergadering.
Sluiting 23.01 uur.
ONGECORRIGEERD STENOGRAM Aan ongecorrigeerde verslagen kan geen enkel recht worden ontleend. Uit ongecorrigeerde verslagen mag niet letterlijk worden geciteerd. Inlichtingen: verslagdienst@tweedekamer.nl |
|---|