[overzicht] [activiteiten] [ongeplande activiteiten] [besluiten] [commissies] [consultaties]←NIEUW! [geschenken] [kamerleden] [kamerstukdossiers] [🧑mijn]
[open vragen] [toezeggingen] [stemmingen] [verslagen] [woo/oo] [🔍 uitgebreid zoeken] [wat is opentk.nl?]

Strafonderbreking en aanpak terugkeer criminele vreemdelingen

Brief regering

Nummer: 2026D58182, datum: 2026-11-16, bijgewerkt: 2026-11-16 13:55, versie: 1

Directe link naar document (.docx), link naar officiele pagina op de Tweede Kamer site.

Gerelateerde personen: Bijlagen:

Onderdeel van zaak 2026Z25169:

Onderdeel van activiteiten:

Preview document (🔗 origineel)


Rijkslint, logo van de Rijksoverheid (blauw)

Ministerie van Justitie en Veiligheid

> Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

der Staten-Generaal

Postbus 20018

2500 EA DEN HAAG

Directoraat-Generaal Migratie

Turfmarkt 147

2511 DP Den Haag

Postbus 20301

2500 EH Den Haag

www.rijksoverheid.nl/jenv

Onze referentie

8148189

Datum
Betreft Strafonderbreking en aanpak terugkeer criminele vreemdelingen

Pagina 1 van 5

Tijdens het commissiedebat Vreemdelingen- en asielbeleid van 10 september jl. heb ik toegezegd uw Kamer voor de begrotingsbehandeling van Asiel en Migratie een brief te sturen over de Duitse aanpak van criminele vreemdelingen en statushouders en de mogelijkheden voor Nederland. Daarnaast verzoekt de motie Straatman van 7 oktober jl. de regering met een plan van aanpak te komen om naar Duits voorbeeld ook criminele vreemdelingen en/of statushouders die zware strafbare feiten hebben gepleegd middels de regeling voor strafonderbreking Nederland uit te zetten en daarbij ook rekening te houden met de gerechtvaardigde belangen van slachtoffers.

Met deze brief geef ik, mede namens de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, invulling aan mijn toezegging en reageer ik op voornoemde motie. Ik ga achtereenvolgens in op de Nederlandse praktijk en de aanpak in Baden-Württemberg. Tot slot ga ik in op de verdere verkenning en het vervolg.

Strafonderbreking in Nederland

De terugkeer van criminele vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf heeft voor mij prioriteit. Strafonderbreking voor onbepaalde tijd is één van de verschillende instrumenten die in de ketenbrede aanpak voor vreemdelingen in het strafrecht (VRIS) beschikbaar is om het daadwerkelijke vertrek uit Nederland van strafrechtelijk veroordeelde vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf te bevorderen.

In Nederland kan strafonderbreking worden toegepast na het uitzitten van tenminste de helft van de straf (bij een straf tot 3 jaar) of nadat tenminste twee derde van de straf (bij een straf langer dan 3 jaar) is ondergaan. Strafonderbreking voor onbepaalde tijd is verbonden aan het daadwerkelijk vertrek uit Nederland en de voorwaarde dat de vreemdeling niet naar Nederland terugkeert. Er is geen sprake van strafkorting; het resterende strafdeel blijft in beginsel bestaan en wordt bij terugkeer naar Nederland alsnog uitgevoerd.1

Bij de beoordeling van een verzoek om strafonderbreking voor onbepaalde tijd worden, naast het belang van vertrek uit Nederland, ook de belangen van slachtoffers en andere relevante belangen betrokken. Daarbij kan onder meer worden gekeken naar de aard en ernst van het delict, de gevolgen daarvan voor slachtoffers en eventuele nabestaanden en lopende strafrechtelijke onderzoeken en/of andere openstaande zaken. De belangen van slachtoffers en nabestaanden worden bij de besluitvorming betrokken, maar vormen niet op zichzelf een doorslaggevende grond voor het weigeren van strafonderbreking. Dit kader is vastgelegd in artikel 40a van de Regeling tijdelijk verlaten van de inrichting (Rtvi).

De cijfers die gedeeld zijn bij de beantwoording van eerdere Kamervragen2 (hier opgenomen in bijlage 1) laten zien dat strafonderbreking bij verschillende categorieën strafbare feiten wordt toegepast – waaronder ernstige delicten – en dat strafonderbreking wordt toegepast bij vertrek naar uiteenlopende bestemmingslanden, waarbij het merendeel betrekking heeft op vertrek naar landen buiten de EU.

De aanpak in Baden-Württemberg

De Duitse deelstaat Baden-Württemberg heeft sinds 2018 een gespecialiseerde aanpak voor de terugkeer van criminele, veiligheidsrelevante en overlastgevende vreemdelingen. De aanpak is georganiseerd rond de Sonderstab Gefährliche Ausländer (SGA), met een centrale eenheid in Stuttgart en vier regionale taskforces in Freiburg, Karlsruhe, Stuttgart en Tübingen.

10 september jl. heb ik toegezegd het Duitse model te verkennen. Kort daarop is een delegatie naar Stuttgart gegaan om inzicht te verkrijgen in de werkwijze van de SGA. Hierbij de eerste bevindingen.

De SGA richt zich op drie groepen vreemdelingen, namelijk 1. buitenlandse veel- en intensieve plegers (Mehrfach- und Intensivstraftäter), 2. veiligheidsrelevante personen (Gefährder) en aan terrorisme gerelateerde personen, en 3. vreemdelingen die lokaal ernstige overlast en openbare-ordeproblemen veroorzaken, maar niet altijd voldoen aan de formele criteria voor veelplegers.

Het doel van de samenwerking binnen de SGA is om de mogelijkheden voor verblijfsbeëindiging en terugkeer zo vroeg mogelijk in beeld te brengen en juridische en praktische belemmeringen voor terugkeer gericht weg te nemen.

Daarbij worden strafrechtelijke, vreemdelingenrechtelijke en terugkeertrajecten waar mogelijk parallel voorbereid. Strafonderbreking geldt ook hier als één van de instrumenten, niet als zelfstandige opdracht aan de SGA.

De SGA fungeert als contactpunt en coördinatiestructuur tussen de betrokken instanties. Het uitgangspunt is intensief multidisciplinair casemanagement, waarbij de verschillende organisaties vanuit hun eigen wettelijke verantwoordelijkheden bijdragen aan een gezamenlijk plan voor de individuele zaak. De betrokken organisaties zijn onder meer de politie, veiligheidsdiensten, vreemdelingenautoriteiten, justitie en het Bundesamt für Migration und Flüchtlinge (BAMF). Deze samenwerking wordt door de SGA benoemd als een van de belangrijkste succesfactoren.

Baden-Württemberg noemt het niet kunnen vaststellen van identiteit en nationaliteit een van de belangrijkste belemmeringen voor terugkeer. De SGA benoemt de inzet en expertise op identiteitsonderzoek als één van de belangrijkste succesfactoren.

Daarnaast kent de Duitse regeling voor strafonderbreking meer ruimte voor maatwerk. Anders dan in Nederland kent de Duitse wet geen vaste minimumtermijn waarbij strafonderbreking kan worden toegepast. Er gelden wel richtlijnen in de uitvoeringspraktijk, waarbij onder bijzondere omstandigheden, bijvoorbeeld bij een concrete mogelijkheid tot uitzetting, van de gebruikelijke termijnen kan worden afgeweken.

Verdere verkenning en vervolg

In Nederland bestaan al verschillende vormen van gespecialiseerde inzet en samenwerking gericht op de terugkeer van vreemdelingen. Zo vindt er binnen de eerder genoemde VRIS-aanpak al intensieve samenwerking plaats tussen de strafrechtketen en de vreemdelingenketen waarbij waar mogelijk tijdens het strafrechtelijke traject en detentie door Dienst Terugkeer en Vertrek (DTenV) wordt toegewerkt naar terugkeer.

Ten aanzien van vreemdelingen die bijzondere aandacht verdienen, zoals zaken waarin nationale veiligheidsaspecten spelen, vindt onder coördinatie van de DTenV multidisciplinaire afstemming plaats in het Landelijk Afstemmingsoverleg Vertrek (LAOV) en binnen het Thematisch Team Overlastgevende Vreemdelingen (TTOV). Daarnaast bestaat er een prioritaire aanpak voor zaken waarin artikel 1F van het Vluchtelingenverdrag is tegengeworpen.

De ervaringen in Baden-Württemberg bieden aanleiding om twee punten gerichter nader te verkennen. Enerzijds door te bezien welke meerwaarde intensief, multidisciplinair casemanagement biedt voor de Nederlandse aanpak bij het wegnemen van concrete terugkeerbelemmeringen. Hierbij gaat het om vroegtijdige betrokkenheid van ketenpartners, gezamenlijke casusregie, parallelle werkprocessen en randvoorwaarden voor deze samenwerking.

Anderzijds zal worden verkend hoe het handelingsperspectief voor het realiseren van daadwerkelijk vertrek van vreemdelingen met openbare orde- of nationale veiligheidsrisico’s kan worden vergroot door bestaande juridische en operationele instrumenten gerichter in te zetten en waar nodig aan te scherpen of uit te breiden. Hierbij gaat het onder meer om identiteitsvaststelling, internationale samenwerking en strafonderbreking, waaronder de mogelijkheden voor een eerdere toepassing daarvan, met oog voor het belang van de tenuitvoerlegging van door de rechter opgelegde straffen en de belangen van slachtoffers.

Ik zal uw Kamer uiterlijk in het eerste kwartaal van 2027 informeren over de voortgang van deze verkenning.

De Minister van Asiel en Migratie,

Bart van den Brink

Bijlage 1. Cijfers

Tabel 1: aantal toegestane SOB

Jaar Aantal keer SOB toegestaan
2021 360
2022 300
2023 330
2024 380
2025 350
2026 (t/m sept) 210
Totaal 1.920

Bron: DTenV (peildatum: 1 oktober 2026). Aantallen afgerond op tientallen.

Tabel 2: aantoonbaar vertrek met toegestane SOB, opgesplitst in gedwongen en zelfstandig vertrek.

Jaar Gedwongen vertrek uit Nederland Zelfstandig vertrek uit Nederland Totaal
2021 270 70 340
2022 250 40 290
2023 250 60 310
2024 300 70 360
2025 320 10 330
2026 (t/m sept) 220 10 230
Totaal 1.610 250 1.860

Bron: DTenV (peildatum: 1 oktober 2026). Aantallen afgerond op tientallen.

Tabel 3: aard en delict van de opgelegde straf naar moment van toegestane SOB/vertrek.

Soort delict 2021 2022 2023 2024 2025 2026 (t/m sept) Totaal
Opium 150 130 130 210 190 120 920
Vermogen 70 60 80 80 60 50 400
Levens 20 30 30 30 20 20 150
Fraude 50 20 40 20 20 10 150
Overige 20 30 20 10 20 20 110
Art. 197 10 10 10 10 10 <5 50
Geweld 10 10 <5 10 10 10 40
Zeden <5 10 <5 <5 10 <5 30
Terroristisch misdrijf <5 0 0 0 <5 <5 10
Niet geregistreerd <5 <5 0 <5 0 0 <5
Totaal 340 290 310 360 330 230 1.860

Bron: DTenV (peildatum: 1 oktober 2026). Aantallen afgerond op tientallen.

Tabel 4: bestemmingslanden (top 10)

Landen 2021 2022 2023 2024 2025 2026 t/m sept Totaal
Albanië 40 30 30 40 10 10 160
Suriname 20 10 20 40 40 20 150
Polen 20 20 20 30 30 20 130
Colombia 20 20 10 20 20 20 120
Spanje 20 30 20 20 20 10 110
Duitsland 10 20 30 20 30 10 110
Roemenië 20 20 10 10 10 20 90
Verenigd Koninkrijk 10 10 10 20 20 20 80
Brazilië 10 20 20 10 10 10 80
Frankrijk 10 20 10 20 10 10 70
Andere landen 160 110 130 140 140 90 760
Totaal 340 290 310 360 330 230 1.860

Bron: DTenV (peildatum: 1 oktober 2026). Aantallen afgerond op tientallen.

Tabel 5: bestemmingslanden (EU/niet-EU)

2021 2022 2023 2024 2025 2026 t/m sept Totaal
EU 140 140 130 140 130 90 760
Niet-EU 210 150 180 220 200 140 1.090
Totaal 340 290 310 360 330 230 1.860

Bron: DTenV (peildatum: 1 oktober 2026). Aantallen afgerond op tientallen.


  1. Dit staat naast andere, vreemdelingrechtelijke maatregelen zoals een ongewenstverklaring of een inreisverbod die langs bestuurlijk weg blokkeren dat de vreemdeling na vertrek weer zou kunnen in reizen.↩︎

  2. Kamerstukken II, 19637 nr. 3644.↩︎