Publicatie derde kwartaalrapportage 2026 CBS-monitor fosfaat- en stikstofexcretie
Brief regering
Nummer: 2026D58868, datum: 2026-11-18, bijgewerkt: 2026-11-18 12:16, versie: 1
Directe link naar document (.docx), link naar officiele pagina op de Tweede Kamer site.
Gerelateerde personen:- Eerste ondertekenaar: J. van Essen, minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
Onderdeel van zaak 2026Z25464:
- Voortouwcommissie: vaste commissie voor Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
- 2026-12-02 11:15: Procedurevergadering Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (Procedurevergadering), vaste commissie voor Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
Preview document (🔗 origineel)
Geachte Voorzitter,
Op mijn verzoek stelt het CBS na afloop van ieder kwartaal een berekening samen van de verwachte fosfaat- en stikstofexcretie van de Nederlandse veestapel in het lopende kalenderjaar. Aan de rapportage is eveneens op mijn verzoek toegevoegd een prognose van het ruweiwitgehalte in het melkveevoerrantsoen. Met deze brief informeer ik uw Kamer dat het Centraal Bureau voor de Statistiek (hierna: CBS) op 18 november 2026 de derde kwartaalrapportage 2026 over de fosfaat- en stikstofexcretie door de Nederlandse veestapel1 gepubliceerd heeft.
De derde kwartaalrapportage 2026 geeft een momentopname van de verwachte fosfaat- en stikstofexcretie en het ruweiwitgehalte over geheel 2026. Voor rundvee is dit op basis van de op 1 oktober 2026 beschikbaar gekomen nieuwe en actuele gegevens over de omvang van de rundveestapel, de melkproductie per koe, de beschikbaarheid en samenstelling van krachtvoer en ruwvoer en de definitieve excretiefactoren van fosfaat en stikstof in 2025. Voor de andere dieren wordt voor de verwachte fosfaat- en stikstofexcretie eveneens uitgegaan van de definitieve excretiefactoren van stikstof en fosfaat over 2025; voor het aantal dieren vormen de voorlopige cijfers van de Landbouwtelling op peildatum 1 april 2026 de basis.
De door het CBS voor 2026 verwachte fosfaat- en stikstofexcretie van de Nederlandse veestapel is weergegeven in tabel 1 respectievelijk tabel 2. Evenals in voorgaande kwartaalrapportages is de onzekerheid in de inschatting van het CBS ook in deze derde kwartaalrapportage relatief groot, mede omdat het CBS zich baseert op voorlopige cijfers.
Tabel 1: Momentopname van de verwachte fosfaatexcretie van de Nederlandse veestapel over 2026 (in miljoen kg)
| Plafond | 1e kw. 2026 | 2e kw. 2026 | 3e kw. 2026 |
|
|---|---|---|---|---|
| Nationaal | 135,0 | 138,6 | 136,8 | 136,6 |
| Melkvee | 71,8 | 73,3 | 72,4 | 71,8 |
| Varkens | 27,8 | 29,7 | 29,0 | 29,0 |
| Pluimvee1 | 20,3 | 19,8 | 19,4 | 19,6 |
| Overig2 | 15,1 | 15,8 | 15,9 | 16,1 |
Tabel 2: Momentopname van de verwachte stikstofexcretie van de Nederlandse veestapel over 2026 (in miljoen kg)
| Plafond | 1e kw. 2026 | 2e kw. 2026 | 3e kw. 2026 |
|
|---|---|---|---|---|
| Nationaal | 440,0 | 438,0 | 436,2 | 437,2 |
| Melkvee | 267,8 | 264,8 | 261,8 | 261,2 |
| Varkens | 70,3 | 73,8 | 74,2 | 74,3 |
| Pluimvee1 | 48,4 | 46,8 | 47,3 | 47,7 |
| Overig2 | 53,5 | 52,8 | 52,9 | 54,0 |
N.B. Door afrondingen kan de som van de cijfers afwijken van het totaal.
1) Het sectoraal plafond voor de pluimveehouderij heeft alleen betrekking op de mestproductie van die diersoorten waarop het stelsel van pluimveerechten van toepassing is, te weten kippen en kalkoenen.
2) Voor ‘overig’ is in de Msw geen sectoraal plafond vermeld. Het hier vermelde plafond is afgeleid van het nationale plafond en de plafonds voor melkvee, varkens en pluimvee
Uit tabel 1 en 2 blijkt dat het CBS verwacht dat in 2026 de fosfaatexcretie van de Nederlandse veestapel het nationale plafond met 1,2% zal overschrijden. De stikstofexcretie van de Nederlandse veestapel in 2026 zal naar verwachting 0,6% onder het nationale plafond uitkomen. Wat betreft de mestproductie in de melkveehouderij en de pluimveehouderij verwacht het CBS dat in 2026 deze de sectorale mestproductieplafonds voor fosfaat en stikstof niet zullen overschrijden. Anders is dat voor de mestproductie in de varkenshouderij. Op basis van de derde kwartaalrapportage 2026 verwacht het CBS dat in 2026 de mestproductie in de varkenshouderij hoger zal zijn dan de sectorale mestproductieplafonds voor fosfaat (+1,2 miljoen kg) en stikstof (+4,0 miljoen kg).
Nederland is verplicht om maatregelen te treffen om een overschrijding van de mestproductieplafonds te voorkomen of zo beperkt mogelijk te houden. In mijn brief van 25 augustus 20262 heb ik aangegeven te zullen starten met de voorbereiding van het herintroduceren van afroming in de varkenshouderij. Ik zal besluitvorming hierover betrekken bij de besluitvorming over maatregelen voor de varkenshouderij in het kader van de bredere stikstofaanpak in het eerste kwartaal van 2027.
In het Convenant Voerspoor uit februari 2025 hebben partijen uit de melkveesector, de zuivelsector, de diervoedersector, adviseurs en kennisinstellingen afspraken gemaakt met als doel om het gemiddelde ruw eiwitgehalte van het rantsoen te verlagen naar maximaal 160 gram per kilogram droge stof in 2025 en 158 gram per kilogram droge stof in 2026. CBS monitort de voortgang hierop door een schatting te geven van het ruweiwitgehalte in het melkveevoerrantsoen. Deze schatting is in tabel 3 weergegeven.
Tabel 3: RE-gehalte in het melkveevoerrantsoen in 2023 - 2025 en
het verwachte
RE-gehalte in 2026 (in g/kg droge stof)
| 2023 | 2024 | 2025 | 1e kw. 2026 | 2e kw. 2026 | 3e kw. 2026 |
|
|---|---|---|---|---|---|---|
Melkveevoerrantsoen (melk- en kalfkoeien en bijbehorend jongvee) |
163 | 161 | 158 | - 1 | 161 | 161 |
1) Er waren onvoldoende gegevens beschikbaar om een indicatie te kunnen geven
Uit tabel 3 blijkt dat het CBS op basis van de derde kwartaalrapportage 2026 verwacht dat in 2026 het ruweiwitgehalte in het melkveevoerrantsoen uitkomt op 161 gram per kilogram droge stof en daarmee boven het in het Convenant Voerspoor vastgelegde streefdoel. Ik ben in gesprek met convenantpartners om deze tegenvallende ontwikkelingen te bespreken en om afspraken te maken over het bereiken van de afgesproken streefdoelen.
Jaimi van Essen
Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
https://www.cbs.nl/nl-nl/longread/aanvullende-statistische-diensten/2026/monitor-fosfaat-en-stikstofexcretie-in-dierlijke-mest-derde-kwartaal-2026↩︎
Kamerstukken II, 2026-27, 33 037, nr. 649↩︎