7e vergadering, dinsdag 29 september 2026

De voorzitter:

Ik open de vergadering van dinsdag 29 september 2026.

De voorzitter:

Aan de orde is het mondelinge vragenuur. Daarvoor geef ik als eerst het woord aan de heer Schenk voor zijn mondelinge vragen namens Forum voor Democratie aan de minister van Werk en Participatie, die ik van harte welkom heet in de Tweede Kamer. Als u zover bent, meneer Schenk, dan heeft u het woord.

De heer Schenk (FVD):

Dank u wel, meneer de voorzitter. Een aantal weken terug sprak ik met een ondernemer die een aantal jaar geleden een installatiebedrijf is begonnen. Eerst werkte hij alleen, maar al snel groeide het aantal klussen en bestond dus de mogelijkheid om ook personeel aan te gaan nemen. Zijn bedrijfje werd groter en bereikte mooie dingen. Deze ondernemer leidde jonge monteurs op, bood sommigen van hen een vaste baan aan en bouwde zijn onderneming stap voor stap uit tot een bedrijf dat uiteindelijk acht werknemers had. Tot een van zijn monteurs langdurig uitviel: vanaf dat moment moest deze ondernemer niet alleen het loon van die monteur, zijn zieke werknemer dus, twee jaar lang blijven doorbetalen, hij moest ook vervanging zien te vinden in een sector met grote personeelstekorten, een re-integratiebureau betalen, aan allerlei administratieve verplichtingen voldoen en aan allerlei wettelijke verplichtingen die hem werden opgelegd voldoen. Voortdurend moest hij ook rekening houden met een mogelijke sanctie wanneer iets niet goed zou gaan. Ondertussen liepen logischerwijs de reguliere werkzaamheden die hij met zijn bedrijfje verrichtte gewoon door. Deze ondernemer maakte in sommige gevallen uiteindelijk bijna 100 uur per week om zijn klanten te bedienen en bovenal zijn bedrijf overeind te houden. De maat was uiteindelijk vol: hij nam geen personeel meer aan en besloot zo'n twee jaar terug zelfs om volledig te stoppen.

Voorzitter. Dit verhaal staat helaas niet op zichzelf. Dit is de realiteit waarmee Nederlandse ondernemers worden geconfronteerd. Eén langdurig zieke werknemer kan een klein bedrijf simpelweg volledig ontwrichten. Ondernemers willen wel mensen aannemen, maar moeten daarbij een onaanvaardbaar risico dragen bij een mogelijke ziekte. Een groot deel van de Nederlandse werkgevers noemt de verplichtingen rond ziekte en arbeidsongeschiktheid expliciet als belemmering bij het aannemen van personeel. Dit probleem voor voornamelijk mkb'ers is binnen de politiek al jaren bekend, maar verschillende kabinetten, meerdere aangenomen moties en zelfs bedrijven die in de tussentijd zijn omgevallen, hebben nog niets kunnen veranderen aan de realiteit. Ondernemers in Nederland zitten vast aan maar liefst twee jaar loondoorbetaling wanneer een werknemer langdurig ziek uitvalt. Dat is de langste loondoorbetaling bij ziekte van heel Europa.

Nu presenteert de minister zes mogelijke scenario's, maar nog geen concrete oplossing. Het is nu de bedoeling dat er opnieuw verder wordt gesproken, dat er debatten gaan plaatsvinden en dat sociale partners er weer iets van gaan vinden, maar daar heeft die mkb'er op dit moment niks aan. Ik vraag de minister dus om spoedige actie. Welke van de zes uitgewerkte mogelijkheden heeft zijn voorkeur? Wanneer wil hij een concreet voorstel aan de Kamer voorleggen? Wat zegt hij tegen die ondernemers die jarenlang smeken om verlichting, maar morgen nog steeds kopje-onder kunnen gaan vanwege een systeem waarin zij maar liefst 104 weken loon moeten doorbetalen? Ik zeg er nog maar eens bij dat dat de langste loondoorbetaling bij ziekte is van heel Europa.

Minister Aartsen:

Dank, meneer de voorzitter. Dank aan de heer Schenk voor zijn vragen, uiteraard. Het voorbeeld van de monteur dat de heer Schenk noemt, is, helaas, bekend. Dat is ook de reden waarom dit kabinet een belangrijke ambitie heeft neergezet. Dat is de ambitie om ervoor te zorgen dat de loondoorbetaling bij ziekte voor in ieder geval het mkb weer werkbaar gaat worden. Dat doen we om twee redenen. De eerste is dat we zien dat het voor heel veel ondernemers, maar vooral voor kleine ondernemers, echt een zware last is. Europees lopen we inderdaad zwaar uit de pas. De last van loondoorbetaling bij ziekte is voor het hele bedrijfsleven bijna 20 miljard euro. 20 miljard euro zijn bedrijven kwijt aan die twee jaar loondoorbetaling. Maar er zijn inderdaad vooral risico's voor bedrijven zoals een schildersbedrijf met maar vijf medewerkers. Als een van die mensen zo lang ziek wordt of zo lang uitvalt, loop je als kleine ondernemer gewoon een enorm groot risico.

Het is echter ook belangrijk dat we dit probleem voor werkenden, dus voor werknemers, aanpakken. We zien namelijk gewoon in de arbeidsmarkt dat heel veel ondernemers het niet aandurven om vaste contracten te geven. Ze zeggen: "Ik durf dit risico niet aan, want als er wat gebeurt, als er iemand ziek wordt, loop ik zo'n groot risico. Laat ik dus maar een flexcontract aanbieden of een uitzendbureau inzetten." Het zijn dus juist die kwetsbare mensen die niet aan de bak komen, dus de mensen die de wind niet mee hebben gehad in het leven. Dat zijn mensen die bijvoorbeeld een ziekteverleden of een werkloosheidsverleden hebben. Zij krijgen geen vast contract, waar ze dus wel op zitten te wachten.

Voorzitter. Daarom zijn we aan de slag gegaan langs drie lijnen. Lijn 1: wat kunnen we doen aan de hoogte van de loondoorbetaling? Dat is die 100% die nu vaak in de praktijk wordt bijbetaald. Wat kunnen we doen aan de lengte, die 104 weken, twee jaar lang? Wat kunnen we nou doen aan die bureaucratische invulling, aan die rapportageverplichtingen die werkgevers tijdens die twee jaar ervaren? Daarover hebben wij gezegd: we maken een aantal scenario's om te delen met uw Kamer, maar ook met werkgevers en werknemers, zodat we daar samen over kunnen spreken. Er zitten namelijk voor- en nadelen aan.

De heer Schenk vroeg mij ook wat het kabinet nu doet. Los van het feit dat we werken aan die uiteindelijke permanente oplossing, zijn er drie dingen die wij doen. We werken op dit moment hard aan een knelpuntenanalyse van de Wet verbetering poortwachter. Ik heb gisterochtend zelf nog met kleine mkb'ers mogen spreken over zaken waar zij tegenaan lopen in de dagdagelijkse praktijk. Wij hebben een wetsvoorstel gemaakt ten aanzien van de zogeheten RIV-toets. Wij zorgen ervoor dat ondernemers niet meer bang hoeven te zijn voor een loonsanctie op het moment dat ze het advies van hun bedrijfsarts opvolgen. Het derde ding is dat er een wetsvoorstel bij u in de Kamer voorligt om kleine werkgevers vanaf het tweede ziektejaar meer duidelijkheid te geven.

Voorzitter. Is dit voor nu voldoende? Nee. We hebben de ambitie om echt aan de slag te gaan, maar de "afdeling makkelijke oplossingen" is al een tijd gesloten. We moeten dit goed doen. Daarom heb ik deze scenario's naar uw Kamer gestuurd. Ik zie uit naar het gesprek met uw Kamer en met werkgevers en werknemers, om te kijken hoe we dit probleem kunnen oplossen.

Minister Aartsen:

Het kabinet werkt niet alleen aan dit deel. In het coalitieakkoord staat ook de ambitie opgeschreven om te kijken of we iets kunnen doen aan de transitievergoeding na twee jaar ziekte. Ja, we doen wat aan de compensatie. Daar heeft de heer Schenk gelijk in. Tegelijkertijd zeggen we ook: als een ondernemer netjes twee jaar lang alle re-integratieverplichtingen heeft doorlopen, hoe rechtvaardig is het dan om ook nog een transitievergoeding te moeten betalen aan een medewerker? En dat terwijl je weet dat die medewerker niet de arbeidsmarkt op gaat, maar waarschijnlijk helaas in de WIA terechtkomt. De transitievergoeding is vooral bedoeld om mensen te helpen op de arbeidsmarkt. Dat is de reden waarom het kabinet heeft gezegd: dat is een belangrijke ambitie die wij hebben. Er wordt op dit moment hard gewerkt om te kijken hoe we dat handen en voeten kunnen geven. We kijken naar alle belemmeringen die er op dit moment zijn in de twee jaar loondoorbetaling, zowel de hoogte en de lengte als de bureaucratische belemmeringen.

Nogmaals, ik heb gisteren weer een aantal voorbeelden mogen horen. Dan denk je: jongens, dit moet toch beter kunnen? Het moet ook persoonlijker kunnen. Ik kom zelf uit een ondernemersnest. Heel veel ondernemers zeggen: "Mijn medewerkers zijn mijn familie. Ik weet wanneer ze jarig zijn en wanneer hun kinderen geboren zijn. Als ze 25 jaar getrouwd zijn, dan stuur ik een bosje bloemen. Maar op het moment dat ze ziek zijn, ben ik vanwege de wet- en regelgeving huiverig om een berichtje te sturen om te vragen hoe het met ze gaat en om een bosje bloemen te sturen na een operatie." Het is ook de ambitie van het kabinet om dat persoonlijke element terug te zien in de aanpak van loondoorbetaling bij ziekte.

Minister Aartsen:

Dat doen we ook. We gaan daar zo spoedig mogelijk actie op ondernemen. We zorgen ervoor dat we dit verder gaan uitwerken. Als u de brief over de scenario's goed heeft gelezen, dan ziet u dat er nog twee andere dingen zijn toegevoegd aan de scenario's. Het eerste is een prijskaartje. Ik heb in de motie helaas niet gezien hoe het betaald moet worden. We moeten dit wel netjes doen. We moeten er ook voor zorgen dat we het netjes kunnen uitvoeren. In de scenario's staat ook aangegeven wat de uitvoeringsconsequenties zijn. Wij kunnen hier wel zeggen "we moeten het gewoon doen", maar het UWV moet het ook kunnen uitvoeren. Vraag één is: kan het UWV het uitvoeren? Zo nee, wat is er nodig zodat het UWV het wél kan uitvoeren? Als dat ingewikkeld is, kun je ook nadenken over andere routes dan het UWV om dit systeem uiteindelijk te kunnen uitvoeren. Ik blijf herhalen dat de "afdeling makkelijke oplossingen" niet bestaat. We moeten dit zorgvuldig doen. Vandaar de invulling van de scenario's, die ik naar u heb toegestuurd. Maar ik deel met uw Kamer de ambitie om iets te doen aan loondoorbetaling bij ziekte, zowel wat betreft de hoogte, de lengte als de bureaucratische invulling.

Minister Aartsen:

Nogmaals, de ambitie is gedeeld. We willen echt kijken hoe we dit kunnen doen, samen met werkgevers en werknemers. We moeten wat doen aan dit probleem. Ik merk ook dat er heel veel partijen zijn die hier iets aan willen veranderen, maar we moeten dat ook wel netjes en zorgvuldig doen. Dat betekent ook dat er een financiële dekking bij hoort. De komende periode ga ik graag met uw Kamer het gesprek aan, maar ook met de werkgevers en de werknemers, over hoe we dit op een goede manier kunnen oplossen.

Minister Aartsen:

Een terecht punt. We hebben gezegd dat die knelpuntenanalyse er moet komen. We hebben ook gezegd dat we dat niet vanaf een ivoren toren en een bureau moeten doen; we willen dat samen met onder andere ondernemers doen. Gisteren was de ondernemerssessie ten aanzien van de knelpuntenanalyse. Dat was een goede sessie. Ik mocht er zelf een halfuur bij zijn om ook met die ondernemers te bespreken waar ze tegen aanlopen. Die verhalen zijn echt heel waardevol, omdat het soms echt gewoon op hele praktische zaken zit. Er zijn inmiddels vijf van dit soort sessies georganiseerd. Ik kan u toezeggen dat ik u het rapport — dat zal overigens wel zonder appreciatie van het kabinet zijn, want daar hebben we wel wat meer tijd voor nodig — voor de begrotingsbehandeling van Sociale Zaken kan doen toekomen, zodat uw Kamer er ook over kan spreken.

Minister Aartsen:

Dat laatste deel ik niet met mevrouw Keijzer, en overigens dat eerste ook niet. Ik denk toch echt dat mevrouw Patijn misschien wat anders aankijkt tegen de loondoorbetaling bij ziekte. We proberen juist een voorstel te maken dat past bij het geven van ruimte, het geven van rust aan ondernemers. We willen hun eindelijk wat ademruimte geven. Die twee jaar doorbetaling van 100% is echt een zware financiële last, juist ook voor kleine bedrijven. Maar mevrouw Keijzer heeft natuurlijk gelijk dat de keerzijde is dat mensen niet worden aangenomen of geen vast contract krijgen omdat heel veel kleine mkb'ers zeggen: ik durf dat risico van een vast contract niet aan, want dan zit ik er straks twee jaar aan vast en moet ik 100% doorbetalen; ik kies daarom wel voor een andere oplossing. Dat houdt economische groei tegen, dat houdt die bedrijven tegen en dat is niet goed voor de mensen die uiteindelijk een vast contract willen om daar een gezin op te kunnen bouwen.

Minister Aartsen:

Dat is dus een van de zaken die we nog goed moeten uitzoeken de komende periode. Ik heb daarom ook meerdere scenario's gestuurd. Ik heb ook gezegd dat het kabinet geen standpunt inneemt over die scenario's, maar graag het gesprek wil aangaan met de Kamer, maar ook met de werkgevers en de werknemers. Er zijn een aantal voordelen en een aantal nadelen aan het huidige systeem, maar ook wat betreft toekomstige scenario's kun je erover nadenken hoe je ervoor kunt zorgen dat er veel meer aandacht is voor preventie. Ook het huidige systeem is wat dat betreft niet zaligmakend. Ik spreek te veel ondernemers en medewerkers die langdurig ziek zijn die zeggen: "We hebben het wel heel erg gebureaucratiseerd. Iedere vorm van persoonlijk contact is eruit. Het enige wat nog telt is de rapportageverplichting en het inleveren van het juiste formuliertje in plaats van het gesprek dat je misschien wil hebben, bijvoorbeeld over 'hoe gaat het met u?', 'hoe kunnen we ervoor zorgen dat u op een andere manier aan de slag kan in ons bedrijf?' of 'hoe kan ik je helpen om misschien op een andere plek aan de te slag te gaan?'" Wij zorgen er met het huidige systeem echt voor dat zowel ondernemers als werknemers te lang stil blijven zitten en te lang hun leven op pauze hebben staan. Ik zou het goed vinden als het ons lukt om hier in gezamenlijkheid met uw Kamer een oplossing voor te verzinnen.

De voorzitter:

Ik geef het woord aan mevrouw El Boudjaini voor haar vragen namens de D66-fractie aan de minister van Justitie en Veiligheid, die ik van harte welkom heet in de Tweede Kamer. Het woord is aan mevrouw El Boudjaini. Gaat uw gang.

Mevrouw El Boujdaini (D66):

Dank u, voorzitter. Ik heb een vraag aan de minister. Wat heeft de minister afgelopen vrijdagmiddag besproken in de ministerraad?

Minister Van Weel:

Voorzitter. Dank voor deze vraag van het lid El Boudjaini. Die is wel een beetje ongepast, want wat wij bespreken in de ministerraad is geheim. Maar ik weet waar u naartoe wilt. Gelukkig hebben wij geen devices in de ministerraad. Er is dus geen kans dat iets daarvan ergens anders verschenen is.

Minister Van Weel:

Dank, nogmaals, voor deze vraag. Ik ben me rot geschrokken toen ik het filmpje keek dat bij het NRC-artikel hoorde en zag waartoe deze app allemaal toegang heeft en wat daarmee gezien kan worden. Ik ben ook geschrokken van het feit dat je hem niet kunt terugtraceren. Ik heb gekeken of ik kon zien of de app op mijn iPhone aanwezig is, maar ook dat is zelfs niet mogelijk. Dat gaat wel ontzettend ver en dat maakt het voor mij een heel gevaarlijke app, juist vanwege het doel dat u benoemt, namelijk stalking. We weten allemaal dat stalking en dwingende controle rode vlaggen zijn in de opmaat naar ergere zaken als geweld en uiteindelijk femicide. Daarnaast kan stalken ook enorme psychische schade aanrichten.

Dan het middel als zodanig. Ik ben bereid in gesprek te gaan met de Autoriteit Persoonsgegevens om te kijken of er met de app als zodanig juridisch wat mis is. Maar het is wel een teken van een middel dat op zich niet illegaal is, maar dat wel wordt gebruikt voor illegale praktijken. Bijvoorbeeld iTags of trackers zijn legale middelen, maar als je ze inzet voor het stalken van een partner of ex-partner, dan worden het strafbare feiten. Nou, wat dat betreft wil ik dus met de AP naar de app kijken.

Ten tweede ben ik ook wel blij dat we hier het bewustzijn kunnen creëren dat dit soort zaken bestaan en dat mensen daar alert op moeten zijn. Als zij ontdekken dat ze hiermee gevolgd worden of dat dit op hun telefoon staat, dan kunnen ze daar ook gewoon aangifte van doen en moeten zij zich kunnen melden.

Minister Van Weel:

De vraag of deze app uiteindelijk al dan niet toegestane dingen doet, is waarover we het gesprek moeten aangaan met de Autoriteit Persoonsgegevens. In de kern is het installeren van een app op iemands telefoon zonder toestemming al computervredebreuk. Zelfs als er geen sprake is van stalking kun je daar aangifte van doen. Dan zal de politie dat oppakken. In het kader van het coalitieakkoord en de intensivering bij de politie kijken we juist heel scherp naar gedigitaliseerde criminaliteit. Dat is een van de speerpunten waar we meer aan moeten doen, want deze vorm van criminaliteit komt meer en meer voor.

Minister Van Weel:

Zoals ik in mijn vorige antwoord zei: ik weet niet in hoeverre de Autoriteit Persoonsgegevens daar aanknopingspunten voor ziet; die moet daar namelijk toezicht op houden. Daarover ga ik het gesprek aan met de Autoriteit Persoonsgegevens.

Minister Van Weel:

Ik wil dit fenomeen graag betrekken bij de aanpak van femicide die we hebben. In de volgende voortgangsrapportage zal ik expliciet aandacht besteden aan spyware: wat is het beeld en wat kunnen we ertegen doen? Ik wil nogmaals benadrukken dat het niet altijd mogelijk is om iets wat ook een legale toepassing heeft te verbieden, maar daar is het gesprek met de Autoriteit Persoonsgegevens voor bedoeld. Dan kunnen we kijken of er in dit geval wel aanknopingspunten voor zijn.

Minister Van Weel:

Ja.

Minister Van Weel:

Zoals ik zei, ben ik zelf gaan checken of ik die app ook had, omdat ik het schokkend vond wat je daarmee allemaal kunt doen. Ik neem die vraag dus zeker mee.

Minister Van Weel:

Ja, maar zoals we ook zagen in het NRC-artikel, is de aanbieder hier heel ambivalent. Formeel-juridisch wijst die wel op het feit dat dit niet kan, maar in de gesprekken van de klantenservice zien we ook de suggestie gewekt worden dat ze zelfs helpen bij deze praktijken. Dat zijn de zaken waar ik echt even in wil duiken en op terug wil komen in die brief.

Minister Van Weel:

Voor het ontdekken of die spyware op je telefoon staat, zou ik hetzelfde willen adviseren als ik net heb gedaan, namelijk gewoon op internet zoeken naar hoe je dit vindt op je Android of je iPhone. Dan krijg je stappen waarin wordt uitgelegd hoe je kunt zien of je slachtoffer bent geworden van deze spyware. Ik zou dat zeker aanraden voor diegenen die vermoeden dat ze hier slachtoffer van zijn. Mensen die weten dat ze hier slachtoffer van zijn geweest, zou ik echt aanraden om contact te zoeken met ofwel de politie ofwel als eerste stap met Veilig Thuis. Sinds vandaag is Veilig Thuis met chatfunctie ook 24/7 beschikbaar. Ik hoop echt dat dat leidt tot veel meer bewustzijn en ook een lagere drempel voor vrouwen om zich te melden met dit soort zaken, want dit is niet oké.

Minister Van Weel:

We nemen het mee.

Minister Van Weel:

Ja. Dit is vaak een hele concrete uiting van stalking, zeker op het moment dat iemand die app stiekem heeft geïnstalleerd en vervolgens ook die data heeft bekeken. Ik denk dat je dan al vrij snel een zaak rond hebt. Met die Wet strafbaarstelling psychisch geweld veranderen we ook dat stalking niet meer hoeft te worden voorzien van aangifte. Dus een melding as such is genoeg voor het OM om tot vervolging over te gaan. Dat kan ook de drempel weghalen voor vrouwen die uit angst, en terecht, die aangifte niet zelf durven te doen.

De voorzitter:

Ik geef het woord aan de heer Ceulemans voor zijn vragen aan de minister van Asiel en Migratie, die ik van harte welkom heet in de Tweede Kamer. De heer Ceulemans stelt zijn vragen namens de fractie van JA21. Gaat uw gang.

De heer Ceulemans (JA21):

Dank u wel, voorzitter. 70 personen zijn afgelopen tien jaar door de IND aangemerkt als gevaar voor de nationale veiligheid, waaronder terroristen en Syriëgangers. Dat bleek afgelopen week uit onderzoek van Nieuwsuur. Eigenlijk weten we maar één ding echt zeker: we hebben voor een groot deel geen idee waar ze zijn. Tikkende tijdbommen die een enorm potentieel gevaar vormen voor onze bevolking zijn van de radar verdwenen. Het beschermen van onze nationale veiligheid is een absolute kerntaak van de overheid, maar nadat eerder al bekend werd dat er geen zicht meer is op illegaal in Nederland verblijvende jihadisten, erkent het ministerie van Justitie en Veiligheid nu ook dat er geen cijfers beschikbaar zijn over personen die een gevaar voor de nationale veiligheid vormen en die inmiddels op vrije voeten zijn. Dat is gewoon compleet onaanvaardbaar en aan werkelijk niemand uit te leggen. Er worden allerlei obstakels genoemd, bijvoorbeeld rondom het inreisverbod: IND-beoordelingen kunnen complex en tijdrovend zijn, herkomstlanden werken tegen, rechterlijke uitspraken belemmeren vast- en uitzettingen, waarbij uiteraard ook weer het EVRM wordt aangegrepen om te voorkomen dat terroristen gedenaturaliseerd kunnen worden, en ga zo maar door.

Voorzitter. Dit is niet een of andere stoffige procedure. Het gaat erom dat onze inwoners 's ochtends veilig in de trein kunnen stappen of met hun gezin een evenement kunnen bezoeken. Ik wil daarom geen "kan niet"- of "mag niet"-verhaal van deze minister horen. Wat ik wel van hem wil horen, is het volgende: wat weet de minister over het aantal personen uit deze groep dat op vrije voeten is? Welke wettelijke belemmeringen ervaart de minister om personen vast te zetten, indien het uitzetten niet lukt? Wat doet hij om deze belemmeringen zo snel mogelijk weg te nemen? Wat doet hij om de mensen die nu vrij rondlopen op te sporen? Wat doet hij om te voorkomen dat zij op Nederlands grondgebied vrijkomen? Wat doet hij om hen uit te zetten? Welke druk zet hij op herkomstlanden die terugkeer tegenwerken?

Minister Van den Brink:

Dank u wel, voorzitter. Dank ook voor deze vragen. Het is terecht dat de heer Ceulemans op het belang van de nationale veiligheid wijst. Precies dat belang is hier aan de orde, want het nieuwsbericht gaat over inreisverboden die voor twintig jaar zijn opgelegd. Die berichten gaan natuurlijk vaak over terrorismeveroordeelden, terwijl de cijfers breder zijn. Wanneer een terrorismeveroordeelde zonder rechtmatig verblijf uit detentie komt, wordt er allereerst intensief ingezet op vertrek. Er wordt zo veel mogelijk aan vertrek gewerkt op het moment ze nog in detentie zitten. Wanneer vertrek niet onmiddellijk lukt, zijn er verschillende toezichtmaatregelen die kunnen worden toegepast. U heeft daar de afgelopen jaren ook veel debatten over gevoerd met de minister van Justitie, onder andere over de Wet langdurig toezicht, de Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen terrorismebestrijding en het vreemdelingenrechtelijke aspect, waar u ook vragen over heeft gesteld.

In het coalitieakkoord is aangekondigd dat er voor een specifieke doelgroep die een dreiging voor de nationale veiligheid vormt, wordt gewerkt aan het versterken van het toezicht, waaronder mogelijkheden om een gebiedsgebod op te leggen met elektronische monitoring. U haalt hier dus een reëel vraagstuk aan. Dit kabinet onderkent dat, net als vorige kabinetten. Er wordt dus door de verschillende diensten met man en macht gewerkt om de hoogrisicopersonen in beeld te krijgen. Dat is dan ook mijn antwoord op uw vraag over het aantal personen.

Alle betrokken diensten, onder coördinatie van de NCTV, werken samen om het vertrek te realiseren van terrorismeveroordeelden met een hoogrisicoprofiel die weer vrij zijn gekomen en om de risico's te mitigeren. Het is een extra uitdaging dat er hierbij natuurlijk vaak sprake van is dat het Nederlanderschap is ingenomen. Vastzetten kan dus alleen op het moment dat we zicht hebben op terugkeer. We werken er aan alle kanten aan om die medewerking te krijgen. Dit is een van de onderwerpen waar de minister van Justitie, de minister van Buitenlandse Zaken en ik zeer veel en intensief overleg over hebben, zodat we in diplomatieke zin met andere landen tot afspraken komen. We hebben andere landen nodig voor medewerking om deze mensen uiteindelijk te laten terugkeren, omdat ze niet meer in Nederland mogen blijven. Zij hebben het recht op het Nederlanderschap verspeeld door zich tegen de Nederlandse samenleving te keren en een terrorismedaad te plegen. We zetten dus alles op alles om terugkeer te realiseren.

Minister Van den Brink:

Van degenen die op vrije voeten zijn, weten wij wie van hen tot de groep van terrorismeveroordeelden met een hoogrisicoprofiel behoren. Wij werken volop samen met de diensten om daar zicht op te hebben, mitigerende maatregelen te nemen en te werken aan vertrek. Daarnaast is er een categorie met een laagrisicoprofiel. Zij kunnen zich op allerlei plekken binnen en buiten Nederland begeven.

Minister Van den Brink:

Zoals gezegd, zoals ook al eerder in debatten gewisseld en zoals ook al door het vorige kabinet uiteengezet: bij mensen die het Nederlanderschap verliezen en weer vrijkomen, vormt het een complexe opgave om daar met alle diensten aan te werken om daar zicht op te houden én te werken aan terugkeer. Daar wordt met man en macht aan gewerkt. We hebben daar ook veel overleg over met het lokale gezag, zoals de burgemeester. In zo'n gemeente nemen wij ook deel aan lokale casusoverleggen. Op allerlei manieren wordt er dus gewerkt om hier zicht op te houden. We hebben in het coalitieakkoord ook afgesproken om naar Brits voorbeeld nieuwe maatregelen te treffen via elektronische monitoring en gebiedsgeboden, zodat ze op die manier in beeld blijven.

Minister Van den Brink:

Het werkt in Nederland natuurlijk zo dat op het moment dat iemand voor een terrorismedelict wordt opgepakt, hij naar de rechter wordt gebracht. De rechter kan dan besluiten om een terrorismeveroordeling op te leggen. Bij die terrorismeveroordeling kan er vanuit de Wet langdurig toezicht een maatregel opgelegd worden zodra hij vrijkomt, zodat er toezicht op blijft bestaan. Op het moment dat hij onherroepelijk is veroordeeld, kan het Nederlanderschap worden ingenomen. Vanaf dat moment wordt gewerkt aan terugkeer, aan het terugkeerbesluit, en leggen wij een inreisverbod op. Op allerlei mogelijke manieren maken wij dus duidelijk: deze persoon hoort niet binnen Nederland. Tegelijkertijd werken alle diensten samen om daar zicht op te houden en te werken aan terugkeer.

Minister Van den Brink:

Laat ik zeggen: die vrijlatingen zijn gewoon vanuit het recht. Iemand is veroordeeld voor de duur dat hij is veroordeeld, door de rechter bepaald. Daaraan kan de Wet langdurig toezicht toegevoegd worden, om toezicht te houden op het moment dat diegene weer vrijkomt. Maar het is zeker waar dat dit kabinet bereid is om alle maatregelen te treffen die hiervoor noodzakelijk zijn. Dat is ook de reden waarom er onlangs een bezoek is afgelegd aan Groot-Brittannië: om de maatregelen die ze daar opleggen aan terrorismeveroordeelden die weer vrijkomen, ook in Nederland toe te passen. Dat staat in het coalitieakkoord en daar zal dit kabinet volle bak op inzetten, omdat ons allen de veiligheid in dit land zeer aan het hart gaat.

Minister Van den Brink:

De door de heer Ceulemans genoemde maatregelen zijn allemaal mogelijkheden om een doel te bereiken. Uiteindelijk gaat het erom het doel te bereiken. Wij blijven dus inzetten op het gesprek met die landen. We overwegen dit soort maatregelen indien dat proportioneel is om het doel te bereiken, namelijk terugkeer van deze mensen.

Minister Van den Brink:

Zoals gezegd wordt er rondom de terrorismeveroordeelden met een hoogrisicoprofiel die op een gegeven moment weer vrijkomen op hele intensieve wijze samengewerkt tussen de diensten en de lokale gezagen, ook al hebben zij geen Nederlanderschap meer door het verlies van hun paspoort en hebben ze een uitzetbesluit opgelegd gekregen, om daar toch zicht op te houden. Dat vergt veel van de diensten. Dat is ook de reden dat we die samenwerking met de lokale gezagen zeer waarderen. Tegelijkertijd zien we dat er meer nodig is. Daarom treffen we voorbereidingen voor elektronische monitoring en gebiedsgeboden.

Minister Van den Brink:

Deze maatregel is op dit moment niet voorhanden. Er zijn eerder ook debatten over gevoerd in hoeverre dat binnen ons stelsel toepasbaar en rechtsstatelijk is. Waar wij mogelijkheden voor vreemdelingendetentie zien, omdat terugkeer mogelijk is, zetten wij mensen vast. Daarnaast gebruiken we alle mogelijke toezichtsmaatregelen om deze mensen te volgen en in beeld te houden. Ook leggen we ze allerlei verplichtingen op om zich te melden. Op die manier houden we zo goed als mogelijk zicht op deze mensen.

Minister Van den Brink:

Volgens mij zijn er door verschillende kabinetten in de afgelopen periode maatregelen getroffen die onder andere zien op het in beeld houden. Daarom ligt er ook een verlenging van de Wet intrekking Nederlanderschap voor. Ik hoop dat u daar binnenkort snel over komt te spreken. Dat is namelijk een van de maatregelen die getroffen kunnen worden om mensen met een dubbel paspoort hun paspoort af te nemen, nadat ze een terrorismeveroordeling hebben gehad. Daarmee stellen we heel duidelijk de norm: als je je keert tegen de Nederlandse samenleving, raak je je paspoort kwijt. Ik zal met de minister van Justitie in overleg treden of dit beeld geleverd kan worden voor de begroting van Justitie.

Minister Van den Brink:

Volgens mij is daar onlangs, voor de zomer, nog met de minister van Justitie over gesproken. Hij heeft juist alle maatregelen toegelicht die hierop zien, om deze mensen zo snel mogelijk uit Nederland te verwijderen. Dat is de inzet van het kabinet, dus als dat nog een keer aan uw Kamer moet worden toegezonden, zullen we dat zeker doen. Dit is namelijk een urgent vraagstuk, waar we met heel veel diensten en organisaties dagdagelijks enorm veel inzet op plegen om hier een goed beeld van te houden en te werken aan terugkeer van deze mensen, want dat is uiteindelijk de oplossing. De heer Ceder is zeer goed bekend met het asielvraagstuk en dus ook met alle issues die spelen op het vlak van terugkeer. Die issues dienen zich hier ook aan. Daarvoor zijn wij op heel veel plekken diplomatiek actief vanuit mijn ministerie, het ministerie van JenV en de minister van Buitenlandse Zaken. Dit is op alle plekken waar wij in het buitenland komen onderwerp van gesprek.

Minister Van den Brink:

Ik denk dat ik dit zal meenemen in mijn gesprek met de minister van Justitie voor de brief waar de heer Ceder net om vroeg. Ik weet dat er wordt gewerkt aan risicoprofielen en aan het scherper zicht daarop krijgen. Op die manier proberen we goed in beeld te krijgen wat voor profielen er zijn en welke maatregelen daarvoor moeten worden ingericht. Wij nemen dit mee in de toegezegde brief.

Minister Van den Brink:

Dat is een van de redenen waarom we bij de Terugkeerverordening hebben gepleit voor een veel ruimere toepassing om een grotere ruimte toe te kennen aan het openbare-ordecriterium en voor een langere duur. Wij weten dat dit in de Terugkeerverordening zit, die ergens deze maand of begin oktober van kracht wordt. Alle mogelijkheden die zich daarbinnen aandienen, zullen worden aangegrepen. Die kunnen mogelijk ook in deze casuïstiek mogelijkheden bieden om mensen sneller weer in vreemdelingenbewaring te plaatsen.

Minister Van den Brink:

Ik denk dat we een heel palet aan maatregelen hebben die we kunnen inzetten. Dat gaat om het intrekken van het Nederlanderschap. Dat moeten we permanent maken. Wij kunnen het uitzetbesluit inzetten. Er is het inreisverbod, zodat mensen nooit meer terugkeren zodra ze definitief vertrokken zijn. Dat kan op basis van de nationale veiligheid als criterium. Die maatregelen moeten we gewoon toepassen en inzetten, en dan ook werken aan de terugkeer. In deze specifieke casus kan ik niet helemaal overzien wat de afweging is geweest. Het was ook een uitspraak van de rechter, dus ik moet dan sowieso wat terughoudend zijn. Maar wij willen de maatregelen graag uitbreiden om meer zicht te houden op deze mensen zodra ze vrij komen. Daar is alles op gericht.

Minister Van den Brink:

Ja. Daarbij geldt dat deze Kamer in de wet heeft verankerd dat bij een onherroepelijke terrorismeveroordeling het Nederlanderschap kan worden ingetrokken bij een dubbele nationaliteit. De wetgever heeft dat bepaald. In die zaak zullen wij het hoger beroep dus ook langs die lijn voeren. In het verleden heeft dat ook geleid tot bevestiging van de lijn van de wetgeving die door beide Kamers is aangenomen.

Minister Van den Brink:

Volgens mij is dit kabinet, met de minister van Justitie naast mij, hier juist volle bak mee bezig omdat wij ons niet neergelegd hebben bij de status quo. We hebben nieuwe maatregelen in het vooruitzicht gesteld: we willen het intrekken van het Nederlanderschap permanent maken en we willen de Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen terrorismebestrijding permanent maken. Dat doen we omdat wij ons niet willen neerleggen bij het gegeven dat mensen misbruik maken van onze Nederlandse samenleving door zich daartegen te keren. En als ze hiernaartoe komen, willen we alle signalen oppikken die gebruikt kunnen worden om het beeld van die mensen op te bouwen en ze buiten te houden.

Minister Van den Brink:

Kijk, wat wij doen bij mensen die gewoon naar Nederland toe komen via een mvv — dat is een vergunning om Nederland te mogen inreizen — is het volgende. Dan worden alle openbare registers, zowel nationaal als internationaal, geraadpleegd. Dat zijn dus onze bronnen om vast te kunnen stellen of iemand strafrechtelijke daden in het buitenland gepleegd heeft en welke strafrechtelijke daden dat dan waren. Dat is een reden om iemand af te wijzen. Daarnaast vervolgen wij in Nederland iedere terrorismeverdachte, leggen we hem de intrekking van het Nederlanderschap op en werken we daarna aan terugkeer.

De voorzitter:

Ik heropen de vergadering. Aan de orde is de herdenking van Elco Brinkman. Ik heet de aanwezige familie, onder meer in de Voorzittersloge, van harte welkom. Ik verzoek u allen om, voor zover dat mogelijk is, te gaan staan.

In zijn memoires Bouwen en bewaren schreef Elco Brinkman het volgende. "Wie niet tegen lijden in Den Haag kan, moet maar in Leiden op een terrasje blijven zitten." Ook zonder al te gedetailleerd in te gaan op de aanloop naar de verkiezingen van 1994 en Brinkmans vertrek uit de Tweede Kamer een klein jaar later, kunnen we stellen dat hij de harde kant van Den Haag heeft leren kennen. Toch zal hij maar weinig op een terras in Leiden hebben gezeten, niet alleen omdat zijn vrouw Janneke ooit vertelde dat hij zelfs in de heftigste tijd van zijn politieke loopbaan opgewekt en vrolijk bleef, maar ook omdat hij er simpelweg geen tijd voor moet hebben gehad.

Doorgaans is het bij een herdenking verleidelijk om iemands loopbaan van begin tot eind langs te lopen, maar bij Elco Brinkman zou dat lastig worden. "Afwachten en stilzitten kan ik nu eenmaal niet", zei hij eens, en dat blijkt ook wel uit zijn enorme staat van dienst. Die is nauw vervlochten met de publieke zaak en doordrenkt van passie voor het politieke metier. Als ik bij al zijn posities en betrekkingen stil zou staan, dan zouden we de stemmingen van vandaag tot morgen moeten uitstellen. Daarom wil ik het vooral hebben over zijn verhouding tot deze Kamer. Die valt zonder meer in de categorie "zonder wrijving geen glans".

Elco Brinkman betrad het politieke toneel toen hij in 1982 op 34-jarige leeftijd zijn opwachting maakte als minister van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur. Al kort na zijn aantreden werd hij door Joop den Uyl aangesproken op opmerkingen die hij over de Tweede Kamer had gemaakt. In een interview had hij zich kritisch uitgelaten over het functioneren van de volksvertegenwoordiging. Kamerleden zouden zich volgens Brinkman soms wel erg nadrukkelijk met het bestuur bemoeien, en voor besluiten van ministers mocht er wat hem betreft best wel wat meer respect bestaan.

De jonge minister bood zijn excuses aan, en werd jaren later zelf nota bene een kritisch Tweede Kamerlid en fractievoorzitter namens het CDA. In die hoedanigheid deed hij misschien wel een van zijn bekendste uitspraken: "Het speelkwartier is voorbij", waarmee hij zijn onvrede over het derde kabinet-Lubbers kracht bijzette. Een uitspraak die karakterologisch niet uit de toon viel, maar uiteindelijk wel een opmaat bleek voor de ferme wending die zijn partijpolitieke carrière zou nemen.

Toen hij zestien jaar na zijn vertrek uit Den Haag terugkeerde als fractievoorzitter namens het CDA in de Eerste Kamer, had hij het openbaar bestuur en maatschappelijk middenveld van bijna alle kanten gezien. Zijn gave en bereidheid om het politieke bedrijf een spiegel voor te houden, was hij in al die jaren overigens niet verloren. In zijn maidenspeech riep hij niet alleen het kabinet, maar ook de volksvertegenwoordiging en daarmee ook zichzelf op om kritisch naar het eigen optreden te kijken, een oproep die later volgens Eerste Kamervoorzitter Broekers-Knol een terugkerend thema zou worden in zijn bijdragen. De jonge minister van weleer was een ervaren parlementariër geworden.

Elco Brinkman overleed op 31 augustus 2026. Namens de Tweede Kamer wens ik zijn familie en allen die hem dierbaar waren, heel veel sterkte toe met dit verlies.

Ik geef het woord aan de vice-premier.

Minister Van den Brink:

Meneer de voorzitter, beste familie. Ik leerde Elco Brinkman pas echt kennen tijdens de Catshuisonderhandelingen in 2011. Iedere ochtend voerde het CDA overleg op de kamer van de minister van Economische Zaken. Aan de hoek van de tafel zat Elco Brinkman, net terug in de politieke arena als voorzitter van een senaatsfractie. Aan de andere kant van die tafel zat ik; ik mocht aantekeningen maken. Elco had toen al veruit de meeste senioriteit, maar hij zat daar niet om de jongere generatie uit te leggen hoe de wereld in elkaar zat. Nee, hij luisterde en hij was er, en als hij kon helpen, hielp hij. Ik zal nog veel goede eigenschappen noemen, maar dit is wat mij vooral is bijgebleven: zijn onnadrukkelijke aanwezigheid en zijn loyaliteit.

Ruim 30 jaar geleden was Elco Brinkman in deze Kamer fractievoorzitter van het CDA. Dat is ook de reden waarom wij hem hier vandaag herdenken. Maar zijn allergrootste verdienste voor Nederland heeft hij eigenlijk gehad in de periode daarna. U refereerde al aan het duizelingwekkende aantal functies en nevenfuncties die Elco Brinkman bekleed heeft. Maar waarom werd er toch zo vaak een beroep op hem gedaan? Elco Brinkman had allereerst een heel klein ego en een heel groot netwerk; die combinatie is even zeldzaam als nuttig. Hij maakte zich altijd klein, onderdeel van een groter geheel. Op die manier bleek hij twintig jaar geleden bijna ongemerkt de meest invloedrijke Nederlander te zijn geworden.

Hij belichaamde meer zeldzame combinaties en eigenschappen. Hij was breed geïnteresseerd en uitstekend onderlegd, maar dan weer geen betweter. Hij was zeer scherp, maar geen ruziemaker. Hij was rechtlijnig en helder, maar immer bereid tot het compromis wanneer dat een goede reden had. Daarbij kwam dat hij betrouwbaar was; afspraak was afspraak. Volgens sommigen speelde zijn achtergrond daarin mee. Hij was groot geworden in de calvinistische traditie en kwam voort uit de Anti-Revolutionaire Partij, de bloedgroep binnen het CDA. Plichtsbesef en betrouwbaarheid stonden in die traditie zeer hoog in het vaandel, maar voor Elco Brinkman speelden bloedgroepen nooit enige rol. Hij trad eenieder eenvoudigweg als mens tegemoet. Daarin was hij juist de belichaming van het moderne CDA. Hoe dan ook, zijn betrouwbaarheid opende deuren. Volgens mij is dat een van de verklaringen waarom Elco voor zo veel organisaties actief is geweest.

U noemde al een heel aantal functies. Toch was hij geen rusteloze jobhopper. Het voorzitterschap van Bouwend Nederland bekleedde hij achttien jaar lang, dat van het Rode Kruis vijftien jaar en dat van VNO-NCW achttien jaar. Ook in de pensioensector, de culturele sector en de boeken- en bibliotheekwereld was hij tientallen jaren actief. En natuurlijk was hij actief bij het CDA. Bij elkaar was hij ruim twee decennia actief als bestuurder en volksvertegenwoordiger voor het CDA.

De meest bevredigende functie was misschien wel het voorzitterschap van de senaatsfractie. Het CDA had hem nodig, dus keerde hij terug naar het Binnenhof. Het werken in de Eerste Kamer sloot aan bij zijn beschouwelijke natuur en zijn enorme verantwoordelijkheidsgevoel, zijn betrokkenheid bij de publieke zaak en zijn constructieve inslag en oplossingsgerichtheid. Of hij daar in de oppositie zat of in de coalitie: in beide gevallen zocht hij compromissen waar het land mee verder kon. "Want", zei hij, "het land moet wel bestuurd worden." Voor hem was de Eerste Kamer de chambre de réflexion. Daar was het geen politiek scherpslijpen, maar werk je samen aan oplossingen.

Politiek kan mensen littekens bezorgen. Dat is met Elco Brinkman ook gebeurd. 1994 werd het jaar waarin hij politiek leider werd van het CDA. Het jaar daarna nam hij afscheid van de politiek. Door toenmalig politiek leider Ruud Lubbers is hij niet goed behandeld. Dat liet zijn sporen na. Maar Elco Brinkman had een bijzondere veerkracht. Toen hij in 2011 terugkeerde op het Binnenhof, droeg hij dat politieke litteken niet meer zichtbaar met zich mee. Ik heb hem weleens gevraagd hoe hij terugkeek op die tijd in '94. Hij antwoordde met een relativering en een twinkeling in de ogen, die velen van hem kennen. Het definieerde hem ook niet. Hij was namelijk zoveel meer. Dan doel ik niet op de functies of de ambten, maar op iets veel belangrijkers: zijn thuis was zijn alles.

Hij vertelde altijd enorm trots over zijn vrouw Janneke, bijvoorbeeld over welke containerladingen er nu weer onderweg waren met Jannekes kunstzinnige creaties. Ook vertelde hij honderduit over zijn kinderen en kleinkinderen. In deze zaal gaat het vrijwel altijd over de politiek, maar over Elco Brinkman moeten we zeggen: allereerst was hij man, vader, broer en opa. Ik wens Janneke, de kinderen, de kleinkinderen en de verdere familie dan ook heel veel sterkte en troost toe bij het verwerken van dit verlies.

Dank u wel.

De voorzitter:

Ik stel voor zo dadelijk ook te stemmen over:

• een brief van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken (34050, nr. 5);
• de aangehouden motie-Grinwis c.s. (36800-XXII, nr. 35);
• de aangehouden motie-Van der Plas/Coenradie (29628, nr. 1331);
• de aangehouden motie-Inge van Dijk c.s. (31066, nr. 1565).

Er zijn twee leden die voor de stemmingen graag het woord wensen. Als eerste geef ik daarvoor het woord aan de heer Schenk.

De heer Schenk (FVD):

Vorige week hebben wij de beraadslaging over de Wet markt en overheid afgerond. Er is ons toen een brief toegezegd door de minister van Economische Zaken. Die brief hebben wij inmiddels, maar die laat vragen die wij in dat debat gesteld hebben nog steeds onbeantwoord. Dat heeft gevolgen voor de rechtsbescherming van ondernemers. Ik zou eigenlijk willen verzoeken om de stemmingen onder de punten 13 en 14 over de amendementen en moties in het kader van die wet uit te stellen en een derde termijn te openen, om de mogelijkheid te hebben om de minister nogmaals te bevragen en eventueel nieuwe moties in te dienen.

De voorzitter:

Het zijn twee verzoeken: uitstel van stemmingen onder de punten 13 en 14 en heropening van het debat in een derde termijn. Ik kijk of daar een meerderheid voor is.

De heer Kisteman (VVD):

Voorzitter. Ik ben voorstander van het uitstellen van de stemmingen. Ik ben geen voorstander van een derde termijn. Ik heb nog een vraag. We zouden volgende week over de wet stemmen. Stellen we dat dan ook met een week uit?

De heer Prickaertz (PVV):

Voorzitter, steun.

De voorzitter:

Voor de voorstellen van de heer Schenk?

De heer Prickaertz (PVV):

Voor beide.

De heer Schoonis (D66):

Vanuit ons is er alleen steun voor de heer Kisteman.

De heer Van der Lee (PRO):

Ik ben geen voorstander van een derde termijn. Discussies over zbo's en hun wettelijke taken kunnen bij de begrotingsbehandeling of op een ander moment plaatsvinden. Het moment van stemmen maakt mij niet zo heel veel uit, behalve dan dat er, zoals eerder is afgesproken, wel een week moet zitten tussen het stemmen over de amendementen en de moties en het stemmen over de wet.

De voorzitter:

Steunt u het uitstel?

De heer Van der Lee (PRO):

Dat mag. Maar geen derde termijn.

Mevrouw Bühler (CDA):

Ook steun voor uitstel, maar niet voor een derde termijn.

De heer Vermeer (BBB):

Steun voor beide voorstellen.

De heer Flach (SGP):

Steun voor het voorstel van de heer Kisteman.

Mevrouw Nanninga (JA21):

Steun voor uitstel. Geen steun voor een derde termijn.

De heer Heutink (Groep Markuszower):

Uitstel van stemmingen is prima, maar geen derde termijn.

Mevrouw Beckerman (SP):

Hetzelfde: steun voor uitstel, maar geen steun voor een derde termijn.

De heer Struijs (50PLUS):

Dito.

De voorzitter:

Er is een meerderheid voor uitstel van stemmingen, maar geen meerderheid voor een derde termijn. Dat betekent dat er later zal worden gestemd over de punten 13 en 14 op de stemmingslijst.

Er is een tweede verzoek. Mevrouw Teunissen.

Mevrouw Teunissen (PvdD):

Dank u wel, voorzitter. Ik heb het verzoek om de stemmingen over de bijmengverplichting voor groen gas met een week uit te stellen. Dat ziin de punten 3 en 4. Er is een nieuw rapport verschenen van Kalavasta, met twee heel belangrijke conclusies. Daaruit blijkt dat de klimaatwinst van groen gas zeer twijfelachtig is. Wij zouden heel graag een kabinetsreactie willen op deze conclusies. Er is een reactie gekomen, maar daarin negeert het kabinet deze twee conclusies. Ik zou dus eerst die brief willen zien en vervolgens willen stemmen.

De voorzitter:

Uw informatieverzoek geleiden we sowieso door. Ik breng het voorstel in stemming om de punten 3 en 4 op de stemmingslijst uit te stellen.

Mevrouw Müller (VVD):

Ik zou vandaag graag willen stemmen over de moties, maar we kunnen de stemmingen over de amendementen en de wet misschien wel volgende week dinsdag doen.

De heer Van den Berg (JA21):

Ik kan dat laatste punt ondersteunen. Deze wet wordt met de hoogste spoed door het parlement gejaagd, dus wat rust daarbij zou heel goed zijn voor het proces.

De heer Heutink (Groep Markuszower):

Wat mij betreft torpederen we deze wet vandaag nog en stemmen we die dus ook vandaag weg.

Mevrouw Beckerman (SP):

Steun voor het verzoek.

De heer Jumelet (CDA):

Voorzitter, vandaag de moties en volgende week de amendementen en de wet wat ons betreft.

De heer Vermeer (BBB):

Voorzitter. We hebben hier vorige week ook een discussie over gehad. Dat betekent dat de ingangsdatum die nu in de wet staat, niet door kan gaan. Ik hoop dat iedereen zich realiseert dat dat hiermee ook besloten wordt.

De voorzitter:

En wat betekent dat voor uw oordeel?

De heer Vermeer (BBB):

Nou, we hebben het hier de vorige keer al over gehad. Geen steun.

De heer Klos (D66):

Steun, maar dan wel op de manier waarop mijn collega van de VVD het zojuist voorstelde.

De heer Struijs (50PLUS):

Steun.

De heer Grinwis (ChristenUnie):

Voorzitter. Steun voor uitstel van de stemmingen over punt 3, maar geen steun wat betreft punt 4. De moties zou ik vandaag in stemming willen laten komen.

De heer Kops (PVV):

Hoe meer uitstel, hoe beter, dus steun.

De heer Flach (SGP):

Steun voor het voorstel.

De voorzitter:

Er is een meerderheid om vandaag te stemmen over de moties en er is ook een meerderheid om later te stemmen over de amendementen en het wetsvoorstel. Dan gaan we dat doen.

We brengen nog even de administratie op orde.

Ik wil mevrouw Al Biyati het woord geven voor een stemverklaring, maar ik zie ook de heer Vermeer bij de interruptiemicrofoon.

De heer Vermeer (BBB):

Voorzitter. Wij hadden om een stemverklaring gevraagd bij de amendementen, maar dat gaat nu niet door, dus ik wilde vragen of ik mijn stemverklaring dan bij de moties mag afleggen.

Mevrouw Al Biyati (FVD):

Voorzitter. We stemmen zo dadelijk over een motie van de ChristenUnie en PRO om de rampzalige gevolgen van de torenhoge energieprijzen te camoufleren met nieuwe subsidies. Die moeten weer worden opgebracht door werkende mensen en ondernemers, waardoor we allemaal armer worden en we weer nieuwe subsidies nodig hebben. Het zijn schijnoplossingen. De torenhoge energieprijzen zijn gecreëerd door jarenlang wanbeleid: de sluiting van Groningen en de absurd hoge gasbelasting. FVD wil geen doekje voor het bloeden, maar het bloeden zelf stoppen en daarom stemmen wij tegen.

Dank u wel.

De heer Vermeer (BBB):

Voorzitter. BBB ziet kansen voor groen gas, juist door reststromen en dierlijke mest nuttig te gebruiken. Maar deze wet moet wel aansluiten op de werkelijkheid op het boerenerf. Het kabinet rekent voor de opschaling van groen gas stevig op mestvergisting, terwijl tegelijkertijd beleid wordt gevoerd dat leidt tot minder vee en daarmee tot minder beschikbare mest. Die twee werkelijkheden kunnen niet los van elkaar gezien worden. Voor BBB is het daarom een harde randvoorwaarde dat mestvergisting een oplossing biedt voor een daadwerkelijk mestoverschot. Het kan niet zo zijn dat we straks mest nodig hebben voor een wettelijke bijmengverplichting en de daarbij behorende klimaatdoelen in plaats van dat we die voor akkerbouwers en kringlooplandbouw beschikbaar hebben. De moties hebben wij daarom beoordeeld op de uitvoerbaarheid, voldoende beschikbaarheid van mest en de gevolgen voor boeren. De nadere brief die het kabinet vandaag gaat sturen over de begrotingen is voor BBB van groot belang om te bepalen wat we in de komende weken gaan stemmen met betrekking tot deze wet.

Dank u wel.

Er is een stemverklaring van mevrouw Wiersma. Gaat uw gang.

Mevrouw Wiersma (BBB):

Dank, voorzitter. BBB staat ervoor dat mensen de ondersteuning krijgen waar ze recht op hebben. Deze wet beoogt burgers met het recht op een uitkering proactief te benaderen, maar vereist daarvoor vergaande gegevensverzameling met aanzienlijke privacyrisico's, ook voor hen die het niet aangaat. Bovendien is deze wet pure symptoombestrijding. Dat burgers door de immense stelselcomplexiteit niet eens een aanvraag durven te doen, toont het failliet van dit systeem. In plaats van dit stelsel fundamenteel te hervormen, tuigen gemeenten nu versnipperd en bureaucratisch kolossen op. Dat is wat ons betreft geen duurzame oplossing. Dat is ook de reden dat wij tegen de amendementen op de stukken nrs. 13, 14 en 23 zullen stemmen, en uiteindelijk ook tegen de wet.

De heer Bolhuis wenst zijn aangehouden motie op stuk nr. 32 te wijzigen en verzoekt deze vervolgens in stemming te brengen.

Meneer Ceder.

De voorzitter:

Welk nummer, zegt u?

De voorzitter:

We hebben het genoteerd. Dank u wel.

De voorzitter:

Het lid Kostić verzoekt de aangehouden motie op stuk nr. 481 alsnog in stemming te brengen.

Meneer Heutink.

De voorzitter:

We hebben het gecorrigeerd.

We bladeren door naar agendapunt 15, stemmingen over moties ingediend bij het tweeminutendebat Integraal Zorgakkoord (IZA) / Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA).

De voorzitter:

Ik stel voor conform het voorstel van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken te besluiten en in te stemmen met de profielschets en de advertentietekst.

Meneer Stöteler.

De voorzitter:

Dat is bij dezen hersteld.

Mevrouw Keijzer.

De voorzitter:

We hebben het gecorrigeerd. Dank u wel.

Meneer Van Baarle.

De voorzitter:

We hebben dat gecorrigeerd.

Dat waren de stemmingen. Dank voor uw medewerking. Ik schors de vergadering voor een kort ogenblik.

De voorzitter:

Ik heropen de vergadering.

De voorzitter:

Aan de orde is de regeling van werkzaamheden.

Ik stel voor toe te voegen aan de agenda van de Kamer een debat over het burgerinitiatief Stop de Postcode Loterij (36615, nr. 18).

Ik stel voor toestemming te verlenen voor het houden van een wetgevings- c.q. notaoverleg met stenografisch verslag aan de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid:

• op maandag 5 oktober 2026 van 14.30 uur tot 18.30 uur over de Wijziging van de Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen terrorismebestrijding in verband met de permanentmaking van die wet en enkele andere wijzigingen (36918);
• op maandag 25 januari 2027 van 10.00 uur tot 14.00 uur over de Wijziging van het Wetboek van Strafvordering en het Wetboek van Strafrecht in verband met de uitvoering van Verordening (EU) 2024/3011 van het Europees Parlement en de Raad van 27 november 2024 betreffende de overdracht van strafvervolging (36914);
• op maandag 8 februari 2027 van 10.00 uur tot 14.00 uur over de wijziging van de Boeken 6 en 7 van het Burgerlijk Wetboek en de Overgangswet nieuw Burgerlijk Wetboek ter implementatie van Richtlijn (EU) 2024/2853 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2024 inzake aansprakelijkheid voor gebrekkige producten en tot intrekking van Richtlijn 85/374/EEG van de Raad (Implementatiewet richtlijn herziening productaansprakelijkheid) (36906).

Voorts stel ik voor toestemming te verlenen voor het houden van een wetgevings- c.q. notaoverleg met stenografisch verslag aan de vaste commissie voor Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur op maandag 18 januari 2027 van 10.00 uur tot 16.30 uur over de AMvB Dierwaardige veehouderij.

Ik stel voor toestemming te verlenen voor het houden van een wetgevings- c.q. notaoverleg met stenografisch verslag aan de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken op maandag 9 november van 15.00 uur tot 21.00 uur over het postennet.

Ik deel aan de Kamer mee dat de vaste commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking tot haar ondervoorzitter heeft gekozen het lid Koorevaar.

Op verzoek van de fractie van de FVD benoem ik in de commissie voor de Werkwijze het lid Dekker tot lid.

Op verzoek van de fractie van de PVV benoem ik in de commissie voor de Verzoekschriften en burgerinitiatieven het lid Maeijer tot lid in plaats van plaatsvervangend lid.

Ik deel mee dat het dertigledendebat over het tekort aan pleegouders is komen te vervallen en dat de aangehouden motie op stuk nr. 298 (29435) (#1) is vervallen.

Op verzoek van een aantal leden stel ik voor de volgende door hen ingediende moties opnieuw aan te houden: 29279-1053; 36045-299; 36800-XVI-181; 32847-1477.

Ik stel voor toe te voegen aan de agenda:

• het tweeminutendebat Integriteit openbaar bestuur (CD d.d. 24/09), met als eerste spreker het lid Tseggai van PRO;
• het tweeminutendebat Landelijke publieke omroep (CD d.d. 24/09), met als eerste spreker het lid Mohandis van PRO;
• het tweeminutendebat Goed bestuur en toezicht in de zorg (+IGJ en Zorgfraude) (CD d.d. 24/09), met als eerste spreker het lid Wendel van de VVD;
• het tweeminutendebat Volkshuisvesting en fiscaliteit (CD d.d. 24/09), met als eerste spreker het lid Nobel van de VVD;
• het tweeminutendebat Duurzaam vervoer (CD d.d. 24/09), met als eerste spreker het lid Van Leijen van D66;
• het tweeminutendebat Gevangeniswezen (CD d.d. 24/09), met als eerste spreker het lid Abdi van PRO.

De voorzitter:

Dan geef ik het woord aan het lid Kostić voor een verzoek namens de Partij voor de Dieren.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Voorzitter. Het is al heel lang geleden dat we in deze zaal een discussie hebben gevoerd over de investeringen voor Tata Steel. In de tussentijd is er van alles gebeurd: allerlei incidenten, overtredingen van de wet, en ook strafvervolging door het OM. Er ligt nu gelukkig een brief van het kabinet, maar deze roept meer vragen op dan die antwoorden geeft. Omdat dit gaat om miljarden aan belastinggeld is het volgens mij belangrijk dat we hier een debat over voeren, hoe je ook in de wedstrijd zit. Daarom dus graag een debat met de minister van K&GG en de staatssecretaris over de keuzes rondom Tata Steel.

De voorzitter:

Ik kijk of u een meerderheid heeft.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Dit jaar in te plannen.

De voorzitter:

Ja.

De heer Heutink (Groep Markuszower):

Niet dit jaar en niet volgend jaar. Dus geen steun.

Mevrouw Müller (VVD):

We hebben in december een debat over verduurzaamde industrie staan. Daar kunnen we de andere staatssecretaris bij betrekken. Ik ben het ermee eens: we moeten het er met elkaar over hebben. De ministeries hebben een uitgebreide brief voor ons neergelegd. We kunnen die gewoon in het commissiedebat behandelen.

De heer Schoonis (D66):

Voor ons ook: bij het commissiedebat.

Mevrouw Beckerman (SP):

Steun voor het verzoek.

De heer Chris Jansen (PVV):

Steun.

De heer Jumelet (CDA):

Voorzitter, geen steun. Het kan in het commissiedebat.

De heer Dassen (Volt):

Steun.

Mevrouw Zalinyan (PRO):

Steun.

De heer Van den Berg (JA21):

Voorzitter, geen steun.

De voorzitter:

U heeft geen meerderheid, maar nog wel een volgend verzoek.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Een dertigledendebat, voorzitter.

De voorzitter:

Dertig leden: op de lijst.

U heeft nog een verzoek.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Dat kan kort. Morgen is er besluitvorming over de bescherming van ons milieu en onze gezondheid in Europa. Als we daar op tijd bij willen zijn, moet de stemming over een tweeminutendebat dat vanavond plaatsvindt, ook vanavond plaatsvinden. Vandaar mijn verzoek in de regeling om die stemming vanavond nog te laten plaatsvinden.

De voorzitter:

Ik kijk of daar een meerderheid voor is.

De heer Schoonis (D66):

Steun.

Mevrouw Zalinyan (PRO):

Steun.

De heer Bikkers (VVD):

Steun.

Mevrouw Beckerman (SP):

Voor vanavond? Dan kom ik meteen ... Nee, steun.

De heer Van den Berg (JA21):

Steun.

De heer Dassen (Volt):

Steun.

De voorzitter:

U heeft een meerderheid.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Dank u wel.

De voorzitter:

Het woord is aan mevrouw Dobbe voor een verzoek namens de SP.

Mevrouw Dobbe (SP):

Dank u wel, voorzitter. Weet u nog: de stemming over de motie-Jimmy Dijk tijdens de Algemene Beschouwingen? Velen van u waren daar toch wel bij. Die ging over het eigen risico en het plan van dit kabinet om het eigen risico te indexeren, waardoor het eigen risico volgend jaar stijgt naar €400. Die motie wilden wij opnieuw in stemming brengen toen bleek dat collega's aangaven helaas verkeerd te hebben gestemd. We gingen toen akkoord met het aanvragen van een interpellatiedebat de dinsdag daarna, zodat we niet hoefden te heropenen in de nacht van de APB. Vorige week vroeg mijn collega Jimmy Dijk dat interpellatiedebat aan en daar was wel steun voor, maar niet om het vorige week te houden. Dat debat staat nu op de planning, maar de deadline is 1 oktober. Daarom het verzoek aan de Kamer om dit debat voor 1 oktober in te plannen, zodat wij ons daar als Kamer in ieder geval nog over kunnen uitspreken.

De voorzitter:

Ik kijk of u daar een meerderheid voor heeft.

Mevrouw Maeijer (PVV):

Van harte steun.

Mevrouw Teunissen (PvdD):

Van harte steun.

Mevrouw Wiersma (BBB):

Ook steun.

De heer Claassen (Groep Markuszower):

Die motie was gewoon heel erg onduidelijk, wat zorgde voor verwarring. Maar de initiële stemming tegen, die geldt nog steeds.

De heer Vervuurt (D66):

Dit is een beetje een hervatting van de discussie die we vorige week hebben gevoerd. De motie waar mevrouw Dobbe naar verwijst, had al geen meerderheid bij de APB. Gezien de terugtrekkende bewegingen van sommige partijen had die ook geen meerderheid gehaald. Ik herhaal hier dus wat ik vorige week ook al heb gezegd in dezelfde discussie: geen steun.

De heer Diederik van Dijk (SGP):

Belofte maakt schuld, dus mede namens de ChristenUnie steun.

Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):

Geen steun, in lijn met de woorden van de heer Vervuurt.

De heer Schenk (FVD):

Steun.

De heer Bushoff (PRO):

Wel steun. Ik vrees wel dat die deadline van 1 oktober heel snel nadert en er een wetswijziging nodig is. Bovendien kwam ik, toen ik telde, ook niet op een meerderheid uit. Het is dus nog wel even ingewikkeld, maar steun voor het debat.

De heer Poortman (CDA):

Geen steun.

De heer Van Baarle (DENK):

Het is echt een verwachting die geschept is tijdens de APB, dus buiten dat het inhoudelijk belangrijk is, is het ook gewoon collegiaal. Steun.

Mevrouw Keijzer (Lid Keijzer):

Belofte maakt schuld: steun.

De heer Dassen (Volt):

Daar sluit ik mij bij aan, dus steun.

De voorzitter:

U heeft geen meerderheid ...

Mevrouw Dobbe (SP):

Hm, jammer, voorzitter.

De voorzitter:

... maar nog wel een verzoek.

Mevrouw Dobbe (SP):

De volgende keer willen we dus wel midden in de nacht stemmingen; dat snappen jullie wel.

Er is weer nieuw onderzoek, nu van de universiteiten van Amsterdam en Tilburg. Weer een enorme alarmbel. Vrouwen voelen zich onveiliger, maken zich grotere zorgen over seksueel geweld en meer mannen vinden het een probleem als vrouwen meer verdienen dan een man. Ze vinden het een probleem als een vrouw meer verdient dan een man! Steeds meer mensen in Nederland vinden het oké dat een man een vrouw slaat; een op de zes is dat nu.

De voorzitter:

Uw verzoek.

Mevrouw Dobbe (SP):

Een op de zes mensen in Nederland vindt het te rechtvaardigen als een man z'n vrouw slaat. Vorige week bleek ook dat het in Nederland steeds slechter gaat met de gelijkheid van vrouwen. Eerder dit jaar werd Nederland ook al op de vingers getikt, omdat we tekortschieten als het gaat om het beschermen van de mensenrechten van vrouwen!

De voorzitter:

Mevrouw Dobbe.

Mevrouw Dobbe (SP):

Hoeveel alarmsignalen zijn er nog nodig? Daarom willen wij graag een debat met de staatssecretaris van OCW en de minister van JenV.

De voorzitter:

Ik ga kijken of u een meerderheid heeft.

Mevrouw Moorman (PRO):

Toen ik vanochtend wakker werd met het nieuws dat meer Nederlanders het normaal vinden dat een man een vrouw slaat, dacht ik echt dat ik nog in een nachtmerrie zat. Het is niet te geloven dat dit cijfer er nu is. We zien ook in veel meer onderzoeken dat dit toeneemt. Van harte steun dus. We moeten het echt over die manosfeer gaan hebben.

Mevrouw Van der Werf (D66):

Voorzitter. Dit is een zeer belangrijk onderwerp. Wij zouden het graag willen toevoegen aan het plenaire debat over femicide dat al gepland staat. Graag zo snel mogelijk op de agenda.

De voorzitter:

Dus geen steun?

Mevrouw Van der Werf (D66):

Geen steun voor een apart debat.

Mevrouw Müller (VVD):

Ook wij vinden het erg zorgelijk. Ik sluit me aan bij de woorden van mevrouw Van der Werf.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Ik sluit me aan bij de woorden van mevrouw Van der Werf. We hebben ook nog een wetgevingsoverleg Emancipatie staan, dus ik denk dat er verschillende momenten zijn waarop dit debat sneller gevoerd kan worden.

Mevrouw Teunissen (PvdD):

Voorzitter. Vrouwenrechten kachelen achteruit in Nederland. Het is echt heel erg belangrijk dat we hier nu snel over spreken. Wat mij betreft doen we dat gewoon in een apart debat, want dit verdient echt veel aandacht.

De heer Dassen (Volt):

Steun.

Mevrouw Faber (PVV):

Steun. Ik hoop dat we dan ook de invloed van de islam in dezen meenemen.

De heer Van Baarle (DENK):

Voorzitter. Van harte steun voor dit verzoek. Voorts ben ik van mening dat dit onderwerp niet gebruikt mag worden om de islam of moslims te meppen en tot zondebok te maken.

Mevrouw Keijzer (Lid Keijzer):

Voorzitter. Dat laatste ligt aan de definities in het onderzoek. Ik heb nog geen tijd gehad om het te lezen. Ik ga dat zeker doen. Als het net zo'n onderzoek is als dat over homoacceptatie, dan zou de uitkomst anders kunnen zijn. Ik ga dit bespreken bij het WGO Emancipatie. Daar lijkt het mij echt thuis te horen. Dat is ook de snelste manier. Daarom geen steun, maar ik vind het zeker wel belangrijk.

Mevrouw Armut (CDA):

Ik sluit me aan bij D66; dit kan bij het plenaire debat over femicide worden betrokken.

De heer Schenk (FVD):

Dan kunnen we het eindelijk eens over de oorzaken hebben, dus steun.

De voorzitter:

U heeft geen meerderheid, mevrouw Dobbe.

Het woord is aan mevrouw Vondeling voor twee verzoeken namens de PVV.

Mevrouw Vondeling (PVV):

Voorzitter. Lijsten met de meest ernstige incidenten bij de IND en het COA met asielzoekers worden al een jaar lang onder de pet gehouden door de minister. Volgens het ministerie wordt er nu een inhaalslag gemaakt vanwege capaciteitsgebrek, maar in werkelijkheid riekt dit naar een asieldoofpot om de burger onwetend te houden over de excessieve criminaliteit door asielzoekers. Daarom wil ik graag een debat met de minister van Asiel en Migratie.

De voorzitter:

Ik ga kijken of u een meerderheid heeft.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Voorzitter. Steun voor het debat, maar ik zou tevens willen vragen om het asieldebat nou eens een keer te gaan inplannen, want we hebben ... Sorry?

Mevrouw Vondeling (PVV):

Sorry, ja, volgens mij staat dat er niet meer op. Ik wil 'm wel opnieuw aanvragen …

De voorzitter:

Nee, nee. Het is een boodschap aan het rostrum, begrijp ik.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Ja. Als ik het goed begrijp, staat dat debat er niet meer op. Dan steun ik nu zeker. Ik zou toch ook wel weer een keer willen pleiten voor een asieldebat, maar daar gaan we natuurlijk zelf over.

De voorzitter:

Het is inderdaad vervallen. We noteren steun voor het verzoek van mevrouw Vondeling.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Ja, steun voor dit verzoek dan.

De heer Ceulemans (JA21):

Steun voor het verzoek. Dan is het volgens mij ook de hoogste tijd dat er een nieuw verzoek wordt gedaan voor een alomvattend plenair asieldebat.

Mevrouw Armut (CDA):

Voorzitter. Het kan bij een commissiedebat, maar we zouden daar wel graag een brief over ontvangen.

De voorzitter:

Dat verzoek geleiden we door naar het kabinet.

Mevrouw Van der Werf (D66):

Dit kan wat ons betreft ook bij een commissiedebat, maar het verzoek om een brief steun ik.

De heer Van Baarle (DENK):

Er is al meer dan genoeg over dit onderwerp gesproken; geen steun voor een apart debat.

Mevrouw Piri (PRO):

Geen steun.

De heer Ellian (VVD):

Eerst een brief.

Mevrouw Keijzer (Lid Keijzer):

Voorzitter. Deze informatie is gewoon beschikbaar, dus ik zou zeggen: stop het in die brief die gevraagd wordt; dan kunnen we het erover hebben. Steun voor dit verzoek.

De heer Claassen (Groep Markuszower):

Een brief is prima. Geen steun voor dit verzoek.

De heer Schenk (FVD):

Steun.

De voorzitter:

U heeft geen meerderheid.

Mevrouw Vondeling (PVV):

Oké.

Een nieuwe poging, over Ter Apel. Het aantal incidenten van geweld of diefstal in en rond het aanmeldcentrum in Ter Apel is zo groot dat de politie het nauwelijks meer aankan. Afgelopen juni en juli was er een toename van 80% aan geweldsincidenten ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Het is één bak ellende in Ter Apel doordat we iedereen maar binnenlaten en het tuig niet ons land uitzetten. Vorige week kwamen er weer 900 gelukszoekers bij. Daarom een debat met de minister van Asiel en Migratie.

De voorzitter:

Ik kijk of u een meerderheid heeft.

Mevrouw Armut (CDA):

Geen steun; dit kan bij het commissiedebat.

De heer Ceulemans (JA21):

Steun.

Mevrouw Piri (PRO):

Geen steun.

De heer Claassen (Groep Markuszower):

Wij delen de zorgen, maar dit kan het snelste bij een commissiedebat besproken worden.

De heer Van Baarle (DENK):

Voldoende debatten over asiel; geen steun.

De heer Vervuurt (D66):

Geen steun, voorzitter.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Steun hiervoor. T.z.t kan het eventueel worden toegevoegd aan het asieldebat.

Mevrouw Keijzer (Lid Keijzer):

Afgelopen week kwamen er 900 asielzoekers bij. De minister verdeelt deze ellende graag over de rest van het land via de Spreidingswet. Steun voor dit verzoek.

De heer Ellian (VVD):

Volgende week hebben we twee tweeminutendebatten, voorzitter. Daar kunnen we allemaal moties indienen over Ter Apel, dus geen steun.

De heer Schenk (FVD):

Van harte steun.

De voorzitter:

U heeft geen meerderheid, mevrouw Vondeling.

Het woord is aan de heer Van den Berg namens JA21 voor maar liefst vier verzoeken.

De heer Van den Berg (JA21):

Voorzitter, het zal u behagen: het verzoek over de dieselvoorraad komt te vervallen.

De voorzitter:

Oké.

De heer Van den Berg (JA21):

Het laatste was een tweeminutendebat over gluurbrillen, voorzitter.

De voorzitter:

We gaan nu wel naar de camerabrillen, begrijp ik.

De heer Van den Berg (JA21):

Ja, de camerabrillen. Zeker, voorzitter.

Camerabrillen rukken snel op en de Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt terecht voor de grote privacyrisico's. Tegelijkertijd is er inmiddels een motie aangenomen om die gluurbrillen te verbieden. Dat loopt wat ons betreft vooruit op een inhoudelijk debat, dat we als Kamer nog helemaal niet hebben gevoerd. De zorgen zijn natuurlijk terecht, maar als we als Tweede Kamer goede wetten willen maken, dan moeten we eerst een goed debat voeren over de voors en tegens en dat slaan we nu over. Daarom wil ik hierover graag een debat met de staatssecretaris Digitale Economie en Soevereiniteit en met de minister van Justitie en Veiligheid.

De voorzitter:

Ik kijk of u een meerderheid heeft.

Mevrouw Van der Werf (D66):

Steun.

Mevrouw Kathmann (PRO):

Geen steun, want ik denk dat we nog even moeten wachten op de uitwerking van het kabinet van de motie die zojuist is aangenomen. Als die uitwerking er is, kunnen we in debat over iets wat voorligt. Dat lijkt me een heel goed plan.

De heer Van Baarle (DENK):

Voorzitter. Ik denk ook dat het zinvol is om te spreken over iets wat er ligt, dus inderdaad de uitwerking. Als er dan een debat wordt aangevraagd, steunen we dat van harte.

Mevrouw Rajkowski (VVD):

Steun, voorzitter. Maar ik kan me voorstellen dat het commissiedebat over opkomende technologieën eerder is, dus dan zou ik dit onderwerp niet willen uitstellen.

Mevrouw Beckerman (SP):

De bril die ik op heb, is geen gluurbril. Ik ben blij dat de motie net is aangenomen. Het lijkt me heel verstandig om te kijken hoe het kabinet die gaat uitvoeren en welke stappen het gaat zetten, dus nu geen steun.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Steun voor dit debat. Ik hoop ook dat het snel ingepland kan worden.

Mevrouw Zwinkels (CDA):

Voorzitter. Ik denk dat de eerder aangenomen motie, waar wij ook steun aan hebben verleend, een goede stap is geweest. Maar die was misschien wat te voorbarig, want het is belangrijk om eerst een debat te voeren. Daarom steun voor dit voorstel.

Mevrouw Schilder (Groep Markuszower):

Steun.

De voorzitter:

U heeft een meerderheid en u heeft nog een verzoek.

De heer Van den Berg (JA21):

Dank u wel, voorzitter.

Dan over iets anders: we zagen in de afgelopen winter wat er gebeurt als je als land geen visie hebt op je gasbeleid. De gasopslagen waren aan het einde van het stookseizoen zelfs een factor vier lager vergeleken met toen we midden in de energiecrisis zaten met Oekraïne. Het is onvoorstelbaar. Sindsdien hebben de heer Grinwis en ik verschillende moties aangenomen gekregen om dit nu wel de goede kant op te sturen. Het resultaat is verre van bevredigend. Leveringszekerheid of lagere prijzen zitten er niet in. Daarom wil ik ook namens de ChristenUnie en de heer Grinwis in oktober nog een debat voeren met de minister van Klimaat en Groene Groei over de te maken keuzes.

De voorzitter:

Ik kijk of u daar een meerderheid voor heeft.

De heer Stöteler (PVV):

Steun.

Mevrouw Müller (VVD):

Ik vind dit ook een heel belangrijk onderwerp. Tegelijkertijd zijn de begroting en waarschijnlijk ook het commissiedebat eerder, dus ik zou het daarbij willen betrekken.

De heer Jumelet (CDA):

Voorzitter, daar sluit ik me bij aan.

Mevrouw Beckerman (SP):

Voorzitter. Ik heb me hier echt heel erg kwaad over gemaakt. Jarenlang zei het kabinet "we moeten de gaswinning in Groningen door laten gaan voor de leveringszekerheid", maar nu doet dat er ineens niet meer toe. Nu doet het kabinet te weinig om de voorraad te vullen. Ik vind het een heel goed idee om daar juist plenair over te gaan debatteren, hoewel ik er heel anders in sta dan de aanvrager.

Mevrouw Keijzer (Lid Keijzer):

Vanwege het klimaat en het energiebeleid zijn we zo langzamerhand een derdewereldland geworden. Het is heel belangrijk om hierover te praten. Steun.

De heer Diederik van Dijk (SGP):

We zijn gelukkig nog een heel mooi land, maar wel steun.

De heer Vervuurt (D66):

Voorzitter, het kan sneller bij een commissiedebat of de begroting, dus geen steun.

Mevrouw Zalinyan (PRO):

Steun.

De heer Claassen (Groep Markuszower):

Ik kan er een heel verhaal over houden, maar gewoon steun.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Steun.

De heer Van Baarle (DENK):

Voorzitter. Ik denk dat het zinvol is om over dit onderwerp de debatteren, dus op zich steun voor het verzoek, maar als het sneller kan in de commissie of bij de begroting, dan is dat natuurlijk altijd verstandig.

De heer Schenk (FVD):

Steun.

De voorzitter:

U heeft een meerderheid …

De heer Van den Berg (JA21):

Dank u wel.

De voorzitter:

… en nog een vooraankondiging. Ja, ik help u er zelf aan herinneren!

De heer Van den Berg (JA21):

Voorzitter. Ik heb inderdaad nog een vooraankondiging voor het tweeminutendebat voor de Telecomraad, die volgens mij op 13 en 14 oktober plaatsvindt. Dat tweeminutendebat moet dan nog voor die tijd worden ingepland om er nog over te kunnen stemmen.

De voorzitter:

12 en 13 oktober.

De heer Van den Berg (JA21):

Ah, bijna.

De voorzitter:

We gaan er rekening mee houden.

De heer Van den Berg (JA21):

Dank u wel, voorzitter. Als ik u niet had!

De voorzitter:

Het woord is aan mevrouw Wiersma namens de BBB voor een verzoek.

Mevrouw Wiersma (BBB):

Voorzitter. Je zult maar eindelijk een nieuwbouwwoning hebben kunnen kopen en vervolgens te horen krijgen dat de bouw niet kan beginnen vanwege hazen en konijnen. Dat is de realiteit in Nederland en wat er nu ook gebeurt in Renswoude. De bouw van ongeveer 40 woningen in Beekweide II ligt stil vanwege deze beschermde diersoorten. Ondertussen zitten de kopers met de gevolgen, want hypotheekoffertes dreigen te verlopen. Door de hogere rente vraagt een jonge koper zich inmiddels af of zij haar woning straks nog wel kan betalen. Natuurbescherming is belangrijk, maar als woningbouw maandenlang stilligt, ondanks pogingen om maatregelen te treffen voor de aanwezige dieren, moeten we ons ook afvragen of onze regels in de praktijk wel proportioneel en werkbaar uitpakken.

Mag ik het nog even afmaken?

De voorzitter:

En daarom wilt u een debat.

Mevrouw Wiersma (BBB):

Ja. Renswoude staat niet op zichzelf, want dit gebeurt op veel plekken. Nu is het door hazen en konijnen, maar soms komt het ook door de rugstreeppad. Ik zou dus graag een debat willen met de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Dat zou eventueel ook kunnen met de minister van LVVN en het kabinet. Ik verzoek het kabinet voorafgaand aan dat debat de Kamer te informeren over situaties zoals Renswoude, maar ook alle andere.

De voorzitter:

Uw informatieverzoek geleiden we sowieso door naar het kabinet. Ik ga kijken of u een meerderheid heeft voor een debat.

Mevrouw Beckerman (SP):

De wooncrisis is heel urgent en vertragingen zijn echt een drama. Alleen, de afgelopen weken heb ik meerdere debatverzoeken van de heer Claassen gesteund en vorige week een van De Hoop. Die staan op al de lijst. Volgens mij staat er al een meerderheidsdebat op de lijst. Daarom vind ik dit debat erg dubbel. Ik zou het logisch vinden om te kijken of we die niet kunnen uitbreiden qua spreektijd en of we daar de minister of de staatssecretaris van LVVN bij kunnen uitnodigen.

De heer Schoonis (D66):

Dit kan bij de begroting of bij het commissiedebat RO.

Mevrouw Den Hollander (VVD):

Namens mijn collega Nobel: dit kan bij de begroting.

De heer Claassen (Groep Markuszower):

Voorzitter. Ik ben blij dat de BBB mijn stokje deze week overneemt. Terecht. Mijn debataanvragen werden niet gesteund, terwijl van PRO dezelfde debataanvraag wel werd gesteund. Daar kan dit bij. Maar ik wil met heel veel liefde net zo goed dit debat steunen.

De heer Van Baarle (DENK):

Het is belangrijk om het te hebben over hoe regels die we hebben opgelegd, de bouw vertragen. Alleen, dat kan in heel veel debatten die er voor de komende tijd al staan. Dus geen steun voor een apart debat.

De heer Jumelet (CDA):

Voorzitter. Een belangrijk punt, maar het kan in het commissiedebat. Geen steun.

De heer Diederik van Dijk (SGP):

Steun.

De heer Schenk (FVD):

Steun.

De heer Ceulemans (JA21):

Steun.

De voorzitter:

U heeft geen meerderheid.

Het woord is aan meneer Boomsma in de persoon van de heer Ceulemans voor een vooraankondiging.

De heer Ceulemans (JA21):

Voorzitter. Namens collega Boomsma even. 1 en 2 oktober is er een JBZ-Raad. Morgen is daar een commissiedebat over. Ons verzoek is dus ook om er uiterlijk morgen een tweeminutendebat over te houden, inclusief stemmingen.

De voorzitter:

Wij gaan daar rekening mee houden.

Het woord is aan mevrouw Maeijer voor een verzoek namens de PVV.

Mevrouw Maeijer (PVV):

Voorzitter. Vorige week ontvingen we een brief van de minister van Langdurige Zorg, waaruit bleek dat Villa ExpertCare, een organisatie die ernstig zieke en meervoudig gehandicapte kinderen opvangt, opnieuw de belofte verbreekt om de deuren niet te sluiten voordat er voor alle kinderen een passende plek is gevonden. Opnieuw hebben ze dus lak aan de afspraken die zijn gemaakt, met alle gevolgen van dien voor ouders en kinderen. De minister deed er afgelopen vrijdag uitspraken over in de media waarover bij ons nog vele vragen leven. Wij willen daarom graag op korte termijn in debat met de minister van Langdurige Zorg, voorafgegaan door een brief en de beantwoording van de vragen bij het schriftelijk overleg.

De voorzitter:

Ik ga kijken of u een meerderheid heeft.

Mevrouw Piri (PRO):

Voorzitter. Mijn fractie wil dit steunen, maar stelt wel als voorwaarde dat eerst de hoorzitting die mijn collega Westerveld heeft aangevraagd in de commissie plaatsvindt. Pas daarna een plenair debat.

De heer Schenk (FVD):

Steun.

Mevrouw Dobbe (SP):

Ik zou het ook willen steunen. Maar het debat moet dan wel plaatsvinden na de hoorzitting, maar dan wel in de week daarna. Als we namelijk weer een halfjaar moeten wachten hierop, is het écht te laat voor dit onderwerp. Ik zou dus graag willen voorstellen dat we het in de week na die hoorzitting doen.

De voorzitter:

Dat is niet het verzoek, maar we kunnen overal rekening mee houden.

De heer Vervuurt (D66):

Voorzitter. Er wordt al verwezen naar de hoorzitting. Ik denk dat het heel erg belangrijk is dat die eerst plaatsvindt. Ik kan mij voorstellen dat we naargelang de uitkomst van die hoorzitting mogelijk nog een keer willen kijken of er een plenair debat komt of niet. Maar vooralsnog dus geen steun.

De heer Claassen (Groep Markuszower):

Die hoorzitting is inderdaad erg belangrijk. Laten we die eerst doen en dan kijken wat de vervolgstap is.

Mevrouw Tijmstra (CDA):

Ik sluit me aan bij de woorden van de heer Claassen.

De heer Diederik van Dijk (SGP):

Dit is een belangrijk punt, maar juist daarom denk ik dat bij de begroting het snelste is.

De heer Ceder (ChristenUnie):

Steun, maar wel na de hoorzitting.

Mevrouw Wiersma (BBB):

Eigenlijk hetzelfde: eerst alle informatie op tafel. Dus als het later ingepland kan worden, dan van harte steun.

Mevrouw Keijzer (Lid Keijzer):

Ik ben het eens met de heer Claassen.

De heer Van Baarle (DENK):

Steun voor het verzoek. Ik snap ook de oproep om het na de hoorzitting te doen.

Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):

Ik steun het voorstel van de heer Vervuurt: eerst de hoorzitting en daarna verder.

De voorzitter:

En dan voorwaardelijk een debat daarna, of daarna pas de afweging of een debat wenselijk is? Geen steun dus. U heeft geen meerderheid, mevrouw Maeijer.

Mevrouw Maeijer (PVV):

Maar wel genoeg voor een dertigledendebat?

De voorzitter:

Zeker.

Mevrouw Maeijer (PVV):

Dan laat ik dat er graag op zetten.

De voorzitter:

We zetten het erbij.

Het woord is aan mevrouw Van der Plas voor een verzoek namens de BBB. Gaat uw gang.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Voorzitter. Ik was mijn papier kwijt, maar dit kan ik gewoon … Nee, meneer Vermeer, u hoeft niet hiernaartoe te komen.

De voorzitter:

Hij wilde alleen maar aardig zijn!

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Tuurlijk! Nee, dat snap ik. Dat is ook echt superlief.

De voorzitter:

U zegt het zo passief-agressief.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Hij is een hele lieve man. Ik hou van hem. Maar dat betekent wel dat hij niet hiernaartoe hoeft te komen lopen, want ik kan dit gewoon uit mijn hoofd doen.

Uit metingen van het RIVM blijkt dat de stikstofdepositie in de Hollandse duinen lager is dan de modellen van AERIUS. De modellen van AERIUS zorgen voor de sloop van ons platteland en van onze boeren. Ik wil hier dus een debat over.

De voorzitter:

Ik ga kijken of u een meerderheid heeft.

Mevrouw Bromet (PRO):

Voorzitter. We hebben echt talloze debatten over stikstof geagendeerd staan voor het komende najaar. Daar kan mevrouw Van der Plas dit inbrengen.

De heer Schoonis (D66):

Geen steun. Dat kan in al die andere debatten.

De heer Chris Jansen (PVV):

Steun.

De heer Ceulemans (JA21):

Steun.

De heer Koorevaar (CDA):

Het is goed dat de droge depositie wordt gemeten. Ik neem dit punt graag mee in een van de komende stikstofdebatten. Geen steun dus.

De heer Diederik van Dijk (SGP):

Steun, en ook graag een brief hierover van de minister.

Mevrouw Keijzer (Lid Keijzer):

De modellenwerkelijkheid sloopt de boeren en trekt het platteland leeg. Dat blijkt nu wel weer. Van harte steun voor dit verzoek, en graag een zeer inhoudelijke reactie van het kabinet op dit onderzoek.

De voorzitter:

Dat verzoek geleiden wij door naar het kabinet.

Mevrouw Ten Hove (Groep Markuszower):

Steun.

Mevrouw Den Hollander (VVD):

Geen steun. We hebben nog vier stikstofdebatten dit jaar.

De heer Schenk (FVD):

Steun.

De voorzitter:

U heeft geen meerderheid, mevrouw Van der Plas.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Heb ik wel 30 leden?

De voorzitter:

Ja.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Dan wou ik het daar graag aan toevoegen.

De voorzitter:

We zetten het op de lijst. Groetjes aan meneer Vermeer.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

De groeten aan de heer Vermeer.

De voorzitter:

Het woord is aan meneer Van Meijeren namens Forum voor Democratie.

De heer Van Meijeren (FVD):

Voorzitter. Het was de bedoeling dat we vorige week een debat zouden voeren over de vele duizenden aangiftes van ernstige misdrijven die onbehandeld bij de politie op de plank blijven liggen, maar dat debat werd volledig overschaduwd door de poging van de minister om de Kamer te misleiden, de kritiek van de Rekenkamer daarop, de vraag of de minister gelogen heeft en de vertrouwensvraag. Daarmee is geen recht gedaan aan het werk van de onderzoekers en temeer niet aan de slachtoffers, die vorige week getuige zijn geweest van een wanvertoning. Daarom doe ik hierbij het verzoek om alsnog een volwaardig plenair debat te voeren over de bevindingen van de Algemene Rekenkamer.

De voorzitter:

Ik ga kijken of u daar een meerderheid voor heeft.

Mevrouw Van der Werf (D66):

Geen steun.

Mevrouw Armut (CDA):

Geen steun. Dit kan bij het WGO Politie.

Mevrouw Martens-America (VVD):

Voorzitter. We hebben dit debat een paar dagen geleden gevoerd. Er is wel degelijk een poging gedaan om het ook over de inhoud te hebben. Het goede nieuws voor de heer Van Meijeren is dat we over vier weken een WGO hebben staan.

De heer Ceulemans (JA21):

Steun.

Mevrouw Keijzer (Lid Keijzer):

Voorzitter. Ik heb het wel over de inhoud gehad. Er zijn ook inhoudelijke moties ingediend en aangenomen, die precies dit onderwerp verder tot helderheid gaan brengen. Daarom nu geen steun voor dit verzoek.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Nou, het is veel te weinig over de inhoud gegaan, dus ik steun dit debatverzoek.

De heer Claassen (Groep Markuszower):

Wat mevrouw Keijzer net zei, dus geen steun.

Mevrouw Dobbe (SP):

Ik herinner me wel dat diverse fracties zich tijdens het debat continu beklaagden over het feit dat we het niet over de inhoud konden hebben, dus wel steun hiervoor.

De voorzitter:

U heeft geen meerderheid, meneer Van Meijeren, ook niet voor een dertigledendebat.

De heer Van Meijeren (FVD):

Helaas.

De voorzitter:

Dank u wel.

Het woord is aan de heer Ellian namens de VVD.

De heer Ellian (VVD):

Voorzitter. De afgelopen dagen bleek dat je kunt zeggen dat je in Nederland wilt studeren en dat Nederland dan ook nog zo vriendelijk is om dat voor je te regelen, terwijl je ondertussen 7 oktober en de gruweldaden daar verheerlijkt en mogelijk ook nog zelf betrokken bent bij die misdaden. Dat roept voor mijn fractie de vraag op waarom universiteiten dit doen en hoe het kan dat dit soort verschrikkelijke daden niet gezien worden door de veiligheidsdiensten. Ik wil een debat met de minister van Asiel en Migratie en de minister van Onderwijs.

De voorzitter:

Ik kijk of u een meerderheid heeft.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Voorzitter. Het is gewoon letterlijk om van te walgen en te kotsen, deze beelden die we hebben gezien. We moeten ons afvragen wat voor mensen we hier binnenhalen in ons land. Wat voor mensen halen we hier binnen? Ik steun dit debatverzoek dus van harte en ik hoop echt dat dit debat snel wordt gevoerd, want zo lopen er misschien nog ik-weet-niet-hoeveel rond in Nederland. Dit debat moeten we snel voeren. Steun voor het verzoek.

Mevrouw Keijzer (Lid Keijzer):

Voorzitter. Vooral de labbekakkerige houding op onze universiteiten richting dit soort types en richting protesten die dit soort zaken ondersteunen is mij een doorn in het oog. Van harte steun dus. En ik wil zéker de minister van Onderwijs erbij.

De heer Diederik van Dijk (SGP):

Steun.

De heer Ceder (ChristenUnie):

Voorzitter. Dit raakt niet alleen de veiligheid op universiteiten. Dit raakt ook aan de screeningsmogelijkheden van de IND en de vraag hoe dit heeft kunnen plaatsvinden. Steun voor het debat. Ik zou wel graag zo snel mogelijk een brief willen om uitsluitsel te geven, want dit zorgt voor heel veel onrust in het land. Steun voor het debat dus.

De voorzitter:

Dat verzoek geleiden we door naar het kabinet.

Mevrouw Vondeling (PVV):

De PVV waarschuwde in juni van dit jaar al voor het binnenhalen van Palestijns extremisme en terroristen, maar het kabinet luisterde niet. Nu zitten we met de gebakken peren, dus van harte steun.

De heer Claassen (Groep Markuszower):

Topje van de ijsberg, ben ik bang. Dit is het topje van de ijsberg, zowel wat we binnenhalen als hoe universiteiten hiermee omgaan. Dus zeker steun voor dit debat.

De heer Van Baarle (DENK):

Voorzitter. Als ik de inhoud zo hoor, dan willen een aantal partijen een anti-Palestina- en anti-Palestijnendebat voeren. Daar geen steun voor. Als het gaat om alle andere zaken die genoemd worden, bijvoorbeeld de IND, dan zijn er voldoende debatten die daarover gaan. Dus geen steun, geen steun, geen steun.

De heer Ceulemans (JA21):

Steun voor het verzoek en ook steun voor de brief die gevraagd is.

De heer Schenk (FVD):

Steun voor het verzoek.

De voorzitter:

U heeft geen meerderheid, meneer Ellian.

Het woord is aan de heer Van Baarle voor een verzoek namens DENK. Gaat uw gang.

De heer Van Baarle (DENK):

Voorzitter. We hebben gezien dat de Israëlische regering het besluit heeft genomen om Nederlandse diplomaten toegang en verblijf te ontzeggen. Maar belangrijker nog dan dat is dat we zien dat de sancties die genomen zijn door Nederland, met het importverbod, maar ook op andere vlakken, gewoon geen effect hebben. Israël gaat gewoon door met de misdaden. Israël gaat door met het plegen van de genocide. De misdaden op de Westelijke Jordaanoever gaan door. Ik vind dat we het dus met elkaar moeten hebben over ten eerste hoe we hier krachtig op reageren en ten tweede hoe we de druk op Israël opvoeren om met die misdaden te stoppen. Daar wil ik graag een debat over met de minister van Buitenlandse Zaken.

De voorzitter:

Ik kijk of u een meerderheid heeft.

Mevrouw Armut (CDA):

Geen steun.

De heer Ceder (ChristenUnie):

Voorzitter. Steun. De reactie van de minister dat hij dit onnodig vond en dit misschien ook niet zag aankomen, vind ik wel een reden om een debat te voeren over in hoeverre zijn geopolitieke strategie ten aanzien van mogelijke escalerende effecten voldoende vooruitziend was. Dus steun.

Mevrouw Van der Werf (D66):

Voorzitter. Dit kan volgende week besproken worden bij de RBZ.

Mevrouw Piri (PRO):

Voorzitter. Ik steun het wel. Het is nogal schandalig. We hebben het hier over een consulaat in Ramallah. Dat is gewoon Palestijns gebied. Daar gaat Israël helemaal niet over. Terecht om een debat hierover te steunen.

Mevrouw Keijzer (Lid Keijzer):

Voorzitter. "Wat had je dan gedacht als je constant dit soort gif rondspuit?", zou ik willen zeggen tegen de heer Van Baarle. Geen steun voor dit verzoek.

De heer De Roon (PVV):

Een begrijpelijke zet van Israël. Ik heb geen behoefte aan dit debat.

Mevrouw Teunissen (PvdD):

Steun.

Mevrouw Rajkowski (VVD):

Geen steun. Dit kan bij de RBZ volgende week.

De heer Diederik van Dijk (SGP):

De reactie van Israël is bepaald niet verrassend, gezien de dwaasheid van de boycot. Geen steun.

Mevrouw Dobbe (SP):

Wel steun.

De voorzitter:

U heeft geen meerderheid.

Het woord is aan mevrouw Tseggai. Nee, aan mevrouw Piri. Eerst mevrouw Piri en dan mevrouw Tseggai. Maar beiden spreken namens PRO.

Mevrouw Piri (PRO):

We hebben wel andere verzoeken. Dank u wel, voorzitter. Ik stond hier vorige week ook. Toen was er gelukkig brede steun, van links tot rechts, voor een debat over de sterk verslechterde veiligheidssituatie. Daar hebben we morgen ook een briefing over van de MIVD. Alleen, kennelijk was het niet duidelijk dat je dit debat niet pas over drie maanden gaat voeren, als je het hebt over een sterk verslechterde veiligheidssituatie. Mijn verzoek is dus om dit met spoed in te plannen. Ik snap dat we de begrotingen doen; begrotingen gaan altijd voor, maar daarnaast hebben we elke week nog één dag voor debatten. Ik wil dit debat dus graag zo snel ingepland hebben, dus met spoed.

De voorzitter:

Ik kijk of daar een meerderheid voor is.

Mevrouw Van der Werf (D66):

Steun.

Mevrouw Rajkowski (VVD):

Steun.

De heer De Roon (PVV):

Voorzitter, geen steun. Ik wil eerst een brief van de regering waarin een brede analyse wordt gemaakt van dit onderwerp. Ik wil ook voldoende voorbereidingstijd hebben voor een debat over zo'n breed onderwerp. Ik begrijp de urgentie die mevrouw Piri ziet, maar ik denk dat we het niet moeten overhaasten, want dan krijgen we een waardeloos debat.

Mevrouw Teunissen (PvdD):

Steun.

Mevrouw Armut (CDA):

Steun.

De heer Schenk (FVD):

Steun.

Mevrouw Dobbe (SP):

Steun.

Mevrouw Keijzer (Lid Keijzer):

Voorzitter. Wat de heer De Roon zegt.

De heer Van Baarle (DENK):

Voorzitter. Steun voor het verzoek, met dien verstande dat er is voorgesteld een briefing te organiseren en er om een brief is verzocht. Ik zou de oproep willen doen om die brief zo snel mogelijk te laten versturen, zodat we het debat snel kunnen voeren.

De voorzitter:

De informatieverzoeken geleiden we door naar het kabinet.

De heer Vermeer (BBB):

Het debat pas voeren nadat de brief ontvangen is.

De voorzitter:

U heeft een meerderheid, mevrouw Piri. We doen geen toegiften meer, mevrouw Piri.

Mevrouw Piri (PRO):

Ik wil alleen zeggen dat er vorige week vanuit de hele commissie om die brief is gevraagd. We wachten dus tot die binnenkomt.

De voorzitter:

Akkoord.

Dan is nu toch echt het woord aan mevrouw Tseggai voor haar verzoek namens PRO.

Mevrouw Tseggai (PRO):

Voorzitter, dank u wel. Vandaag verscheen er wederom een vernietigend rapport van de Ombudsman over de discriminatie van Roma, Sinti en reizigers. De conclusie was dat het in Nederland helaas normaal is geworden. Ook de overheid zelf discrimineert soms. Na talloze rapporten, onderzoeken en brandbrieven lijkt het mijn fractie goed om hier nu over te debatteren met de minister van Binnenlandse Zaken en de minister van VRO.

De voorzitter:

Ik kijk of u een meerderheid heeft.

De heer Van Baarle (DENK):

Voorzitter. Dit wordt eigenlijk al jarenlang aan de orde gesteld in rapporten en door de gemeenschappen. Heel goed om hierover dus een debat te voeren. Steun.

De heer Vervuurt (D66):

Steun.

Mevrouw Teunissen (PvdD):

Van harte steun.

De heer Vermeer (BBB):

Zeker steun.

Mevrouw Armut (CDA):

Dit kan in een commissiedebat.

De heer Ceder (ChristenUnie):

Voorzitter. Al jaren wordt dit onderwerp een beetje weggemoffeld, dus ik denk dat het weleens tijd is voor een plenair debat voor deze groep.

Mevrouw Dobbe (SP):

Steun.

De voorzitter:

U heeft geen meerderheid, mevrouw Tseggai.

Mevrouw Tseggai (PRO):

Ik wil dit graag aanmelden voor de lijst met dertigledendebatten.

De voorzitter:

Dat noteren wij. Wij zetten het op de lijst met dertigledendebatten.

Het woord is aan mevrouw Kröger voor een verzoek namens PRO. Gaat uw gang.

Mevrouw Kröger (PRO):

Voorzitter. Vanavond hebben we een debat over het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol. Dat debat wordt al vijftien jaar gevoerd. Dat sluiten we nu af met dit plenaire debat. Mede namens D66 heb ik het verzoek om de spreektijd naar zes minuten te zetten, aangezien het een groot onderwerp is, met ook grote maatschappelijke gevolgen.

De voorzitter:

Ik kijk of u daar een meerderheid voor heeft.

Mevrouw Teunissen (PvdD):

Van harte steun.

De voorzitter:

U bent medeaanvrager, dus we hebben u al genoteerd, meneer Schoonis, maar als u wilt, mag u zich uitspreken. Dat is niet het geval.

De heer Claassen (Groep Markuszower):

Ik zeg altijd: als je het in vier minuten niet kunt vertellen, lukt het in zes minuten ook niet.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Wat mij betreft mag de spreektijd gewoon op vier minuten blijven staan.

Mevrouw Den Hollander (VVD):

Voorzitter. Mijn collega Peter de Groot wil graag zes minuten over Schiphol praten.

De heer Van Baarle (DENK):

Ik heb vernomen van míjn collega dat hij ook graag extra de tijd zou nemen.

Mevrouw Zwinkels (CDA):

Voorzitter, steun voor het voorstel.

De voorzitter:

U heeft een meerderheid.

Tot slot is het woord aan mevrouw Teunissen voor het laatste verzoek bij deze regeling van werkzaamheden. Dat doet zij namens de Partij voor de Dieren.

Mevrouw Teunissen (PvdD):

Dank u wel, voorzitter. We weten allemaal dat de klimaatcrisis heel slecht is voor mens, dier en natuur, maar nu hebben we weer in het nieuws gezien dat die ook tot enorme economische schade leidt. De hitte en droogte van de afgelopen zomer heeft de Nederlandse economie ruim 9 miljard euro gekost. Dat was vooral bij de binnenvaart en de boeren, die hard werden getroffen. Als we andere landen erbij nemen, zien we dat de wereldwijde schade nog veel groter is. Het is dus onverstandig om op onze handen te blijven zitten. Daarom wil de Partij voor de Dieren nú werk maken van het bestrijden van de klimaatcrisis. Daarom wil ik graag een debat met de minister van Financiën over de financiële gevolgen van klimaatverandering.

De voorzitter:

Ik kijk of u daar een meerderheid voor heeft.

Mevrouw Zalinyan (PRO):

Van harte steun.

Mevrouw Beckerman (SP):

Voorzitter, steun.

Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):

Geen steun.

De heer Schoonis (D66):

Steun.

Mevrouw Inge van Dijk (CDA):

Geen steun.

De voorzitter:

U heeft geen meerderheid, wel 30 leden. We zetten 'm op de lijst.

Dat was de regeling van werkzaamheden. Ik schors heel kort. Dan gaat de Kamer verder met het tweeminutendebat Informele bijeenkomst van Milieuministers. De vergadering is kort geschorst.

De voorzitter:

Ik heropen de vergadering. Aan de orde is het tweeminutendebat Informele bijeenkomst van Milieuministers d.d. 23-24 juli 2026. Ik heet de leden van de Kamer welkom. Ik heet de staatssecretaris in vak K van harte welkom. Ik ga als eerste de heer Huidekooper het woord geven. Gaat uw gang.

De voorzitter:

Ik zal eens even kijken of daar enthousiasme voor is. Dat is zo. U bent de vijfde spreker. Wij gaan als eerste luisteren naar het lid Kostić, die namens de Partij voor de Dieren spreekt. Gaat uw gang.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Voorzitter. Steeds meer mensen maken zich zorgen over wat vervuiling met hun kinderen doet, maar in Brussel staan ze op het punt om de bescherming van de gezondheid van burgers, natuur en milieu af te zwakken. Dat heet dan verhullend de "Milieuomnibus". Die wordt ons in een ongekend hoog tempo en, volgens de Europese ombudsvrouw, op ondemocratische en onzorgvuldige wijze door de strot geduwd. Dan moet je echt voor je burgers en voor een zorgvuldig democratisch proces gaan staan als kabinet en Kamer. Het kabinet heeft nu nog invloed, maar zodra de onderhandelingen met het Europees Parlement starten, is er weinig ruimte om nog iets binnen te halen. Het is dus nu of nooit. Vandaar de volgende moties.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Dank u wel.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Ja, tegen dat onderdeel. Je moet nu kiezen. Dat onderdeel is niet goed. Het zorgt ervoor dat die basis, namelijk dat we het huidige beschermingsniveau van onze gezondheid en ons milieu behouden, niet wordt geborgd. Zoals ik al eerder zei, was de inzet van het kabinet om dat op z'n minst te waarborgen. De inzet van de Kamer was om dat te waarborgen; dat was zelfs een eis. Dat is dus niet gelukt, terwijl dat het minimale is voor de burgers. Wij zeggen dan dat je op z'n minst hier een streep moet trekken. Als je verder in het proces zit, heb je namelijk echt geen invloed meer, wat de staatssecretaris straks ook mag zeggen. Je moet echt een punt maken als het ook nog eens op een niet-transparante en ondemocratische manier gaat, zoals de Europese ombudsvrouw zegt.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Eigenlijk zeggen we ook: als je het spannend vindt om nee te zeggen, dan kan je je altijd nog onthouden van stemmen. Dan maak je in ieder geval een punt en doe je recht aan burgers.

Mevrouw Zalinyan (PRO):

Dank, voorzitter. Ik heb één motie.

Mevrouw Zalinyan (PRO):

Dank.

De voorzitter:

Ik heropen de vergadering. Aan de orde is het tweeminutendebat Informele bijeenkomst van Milieuministers van 23 en 24 juli 2026. Wij zijn toegekomen aan de appreciatie van de ingediende moties. Ik geef daartoe van harte het woord aan de staatssecretaris. Gaat uw gang.

Staatssecretaris Bertram:

Voorzitter, dank u wel. We hebben op dit vlak al een aantal maanden een gezamenlijke reis doorgemaakt. We hebben namelijk gezegd dat het belangrijk is dat er een effectbeoordeling komt. Ik heb bij het vorige debat ook beloofd dat ik een quickscan zou laten uitvoeren als die niet vanuit Europa zou komen. Dat heb ik gedaan. Ik denk dat dat ook heel belangrijk is geweest. Inmiddels zijn we op basis van die quickscan aan de slag gegaan om in het voorstel in Brussel een aantal wijzigingen doorgevoerd te krijgen. Ook dat is op een aantal fronten gelukt.

Dan kom ik bij de moties. Dat betekent dat, als ik kijk naar de balans tussen uiteraard gezondheid en vereenvoudiging en wat het kabinet wil, ik de motie op stuk nr. 1047 ontraad.

De tweede motie …

Staatssecretaris Bertram:

De motie op stuk nr. 1048 krijgt oordeel Kamer, maar wel als ik de motie zo mag lezen dat artikel 8 binnen de doelen van de Vogel- en Habitatrichtlijn blijft en het beschermingsniveau niet wordt aangetast. Ik snap heel goed dat deze motie wordt ingediend.

Dan de motie …

Staatssecretaris Bertram:

De motie op stuk nr. 1049 krijgt ook oordeel Kamer, mits ik de motie zo kan lezen dat we ons ervoor inzetten om deze verbreding te voorkomen. Ik kan dat namelijk nooit honderd procent toezeggen.

Staatssecretaris Bertram:

Omdat mijn appreciatie van de situatie mogelijk een andere is dan die van het lid Kostić. Wat ik belangrijk vind, zoals ik ook in het debat heb gezegd, is het volgende. We zoeken een balans tussen vereenvoudiging en het vasthouden aan de milieu- en gezondheidsdoelen. Daar sta ik ook voor. Als ik zie wat er in de tussentijd door onze inbreng al gewijzigd is, denk ik echt dat dat allemaal verbeteringen zijn ten opzichte van het voorstel zoals het was. Alles bij elkaar genomen ontraad ik op dit moment de motie.

De voorzitter:

Ik heropen de vergadering. We gaan stemmen over een drietal moties.

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, D66, Volt, de PvdD, DENK en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de fracties van het CDA, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Groep Markuszower en FVD ertegen, zodat de uitslag bij handopsteken niet kan worden vastgesteld.

We gaan het nog één keer doen.

Lid Kostić.

De voorzitter:

Dat is de opvolging van de motie-Oosterhuis. Als wij fractiegewijs stemmen en we de uitslag niet kunnen vaststellen, is de motie na de tweede stemming verworpen. Dank u wel.

Hiermee zijn wij aan het einde gekomen van deze stemmingen. Ik schors voor een enkel ogenblik.

De voorzitter:

Ik heropen de vergadering. Aan de orde is het tweeminutendebat Ontwerp-Natuurplan. Ik heet de leden van de Kamer van harte welkom. Ik heet de minister van harte welkom in vak K. Ik ga eerst collega Van Dijk het woord geven.

De voorzitter:

Ik zal eens even kijken of dat op enthousiasme kan rekenen. Dat is zo, dus we gaan de heer Flach, die nu de heer Van Dijk is, op nummer 2 zetten. Daarmee blijft de lijst ongewijzigd en gaan we als eerste luisteren naar het lid Kostić. Die spreekt namens de Partij voor de Dieren.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Dank, voorzitter.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Dank u wel.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Als dat zo overbodig blijkt te zijn, lijkt het me natuurlijk prima om die motie dan ofwel met z'n allen breed te ondersteunen, ofwel aan te houden of in te trekken met een stevige toezegging van de minister in deze lijn. Dat is allemaal wel prima; we doen hier geen wedstrijdje, we proberen er gewoon iets moois van te maken.

De heer Diederik van Dijk (SGP):

Dank, voorzitter. Dank aan al mijn goede collega's voor de coulance. Ik denk dat Landbouw echt een mooie commissie is; dat ervaar ik zo.

Voorzitter. Laten we voorkomen dat we allerlei getallen op gaan schrijven die we niet waar kunnen maken, maar waar Brussel ons wel op gaat afrekenen. Zorgvuldige behandeling van het definitieve Natuurplan is daarom cruciaal. Kan de minister toezeggen dat het plan uiterlijk 1 juni naar de Kamer komt?

Op twee punten zou ik graag per brief meer informatie willen. In het Natuurplan staat dat er 2.300 hectare droge heide bij moet komen. Ik vroeg tijdens het debat: waarom zoveel? We hebben het afgepeld en kwamen uiteindelijk uit bij een ecologische analyse uit 2014, waarin plompverloren staat dat er meer dan 10% droge heide bij moet komen, zonder verdere onderbouwing. Kan de minister alsnog zorgen voor herleiding naar de inhoudelijke ecologische onderbouwing? Mijn boodschap hierachter is: schrijf getallen niet klakkeloos over, zeker niet als ze tot doel verheven worden.

Dan het andere punt. De Natuurherstelverordening geeft definities voor het herstel van habitattypen in een goede toestand. In het ontwerpplan staat een tijdelijke werkdefinitie voor "goede toestand". Dat roept vragen op; het luistert nauw. Wil de minister ons informeren over zijn uitleg ervan: wordt het niet gebaseerd op de kritische depositiewaarde?

Tot slot één motie.

De heer Diederik van Dijk (SGP):

Dank u, voorzitter.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Dank u wel. Vier moties.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Alstublieft.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Alstublieft.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Alstublieft. De laatste.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Alstublieft.

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66):

Dank u wel, voorzitter. Er wordt in deze Kamer nog weleens gedaan alsof natuur en economie niet twee kanten van dezelfde medaille zijn. Niks is minder waar. Dat blijkt ook uit het manifest Netto Natuurwinst, waar het al even over ging tijdens het debat; collega Bromet noemde het. Aan dit manifest hebben projectontwikkelaars, banken en natuurorganisaties, die kansen zien, zich verbonden. Graag hoor ik van de minister of hij dezelfde kansen ziet en of hij bereid is het principe van het manifest actief mee te nemen in de uitwerking van het natuurplan. Dan een motie.

De heer Koorevaar (CDA):

Dank u wel, voorzitter.

Mevrouw Bromet (PRO):

Voorzitter. Ik hoor een heleboel moties ingediend worden waaruit een angst voor de natuur spreekt, terwijl de natuur ook iets heel moois kan zijn. Daar strekt mijn motie toe.

Mevrouw Bromet (PRO):

Voorzitter. Ik heb nog een vraag, over het bermbeheer, waar ik het net over had naar aanleiding van een motie van de Partij voor de Dieren. Daarover heeft de minister gezegd: ik ga hierover spreken met de minister van IenW. Ik wil aan de minister vragen of hij dat inmiddels gedaan heeft en, zo ja, wat de uitslag was.

De heer Boomsma (JA21):

Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Ik heb twee moties.

De heer Boomsma (JA21):

Dan de volgende motie.

Mevrouw Den Hollander (VVD):

Voorzitter. Niet alleen de heer Grinwis is enthousiast vandaag, want het regent daadwerkelijk moties. Dat was ook wel een beetje de verwachting na het debat dat we gevoerd hebben in de commissie.

Ook de VVD heeft heel veel vragen gesteld in de commissie, onder andere over nationale koppen, over of dingen wel proportioneel zijn, over de beschermde status van diersoorten — kunnen we daar nog eens kritisch naar kijken als dieren floreren en overlast veroorzaken voor andere belangrijke zaken? — en over objectieve metingen in natuurgebieden. Ik hoor vandaag alles langskomen in moties, dus we gaan de appreciatie zo meteen horen. Dan zullen we bekijken hoe onze stem uitpakt.

Wij hebben heel veel toezeggingen ontvangen en zijn daar heel tevreden mee. Daarom hebben we vandaag geen moties. Maar we zullen wel enkele moties ondersteunen die vandaag toch goed gevonden zijn.

De komende maanden zullen we alle voorstellen die langskomen, goed bekijken. We zullen vooral beoordelen of ze noodzakelijk, proportioneel, uitvoerbaar, juridisch houdbaar en financieel gedekt zijn, waar wij een toezegging op hebben gekregen in het commissiedebat.

Dank u wel, voorzitter.

De heer Grinwis (ChristenUnie):

Dank u wel. Ik heb alleen maar moties met mevrouw Den Hollander. Dit wordt dus goed gemaakt.

De heer Grinwis (ChristenUnie):

Twee.

De heer Grinwis (ChristenUnie):

Ten slotte.

De heer Grinwis (ChristenUnie):

Tot zover.

De heer Dekker (FVD):

Dank u wel, voorzitter. Ik heb drie moties.

De heer Dekker (FVD):

Ten slotte.

De voorzitter:

Ik heropen de vergadering. Aan de orde is het tweeminutendebat Ontwerp-Natuurplan. We zijn toegekomen aan de termijn van het kabinet. Ik geef daartoe de minister van harte het woord. Gaat uw gang.

Minister Van Essen:

Voorzitter. Omwille van de tijd en de hoeveelheid moties zal ik het kort proberen te houden. De motie-Kostić op stuk nr. 547 over herstelmaatregelen voor mariene ecosystemen zou ik graag oordeel Kamer willen geven.

Minister Van Essen:

De motie op stuk nr. 548 over de Nota Ruimte is wat mij betreft overbodig; uiteraard stemmen we grote beleidstrajecten goed met elkaar af.

Minister Van Essen:

De motie op stuk nr. 549 zou ik oordeel Kamer willen geven; die gaat over de juridische houdbaarheid van het Natuurplan.

Minister Van Essen:

De motie op stuk nr. 550 over afspraken voor natuurlijk dijk- en bermbeheer is volledig in lijn met de motie die mevrouw Bromet recent heeft ingediend. Die zou ik daarmee het oordeel overbodig willen geven.

Minister Van Essen:

De motie op stuk nr. 551 gaat over de ontpoldering van de Westerschelde. Zoals ik in het debat heb gezegd, realiseer ik me heel goed dat ontpoldering in Zeeland zeer gevoelig ligt. Wij onderzoeken op dit moment wat er nodig is voor de wetlands wat betreft die NHV-opgave. Wij combineren dat ook nadrukkelijk met andere kansen in het gebied. Deze motie komt daarmee te vroeg en is dus ontijdig.

Minister Van Essen:

De motie op stuk nr. 552 over de EU-inzet wat betreft de NHV zou ik willen ontraden.

Minister Van Essen:

De motie op stuk nr. 553 is wat mij betreft overbodig, omdat we de motie-Van Campen al uitvoeren en daarmee al geen nationale koppen toevoegen.

Minister Van Essen:

De motie op stuk nr. 554 zou ik willen ontraden, omdat het Europees Hof gaat over de interpretatie van het voorzorgsbeginsel.

Minister Van Essen:

Deze minister heeft een opdracht en in die opdracht uit het coalitieakkoord staat dat we de NHV uitvoeren. Dat is voor mij leidend. Ik heb altijd oog — dat zult u ook in andere moties zien — voor de sociaal-economische impact, maar uiteindelijk is natuurherstel ook gewoon een kans.

Minister Van Essen:

De motie-Van Campen.

Minister Van Essen:

Ik denk dat die motie van de heer Van Campen heel duidelijk is en die voeren we uit: geen nationale koppen. En Nederland gaat niet verder dan de minimale vereisten van de NHV. Volgens mij kan ik dat niet duidelijker zeggen.

Minister Van Essen:

Ja, dat is eigenlijk wat ik zeg. We hebben het Natuurplan kwantitatief verwerkt in de Nota Ruimte en voor 2040 en 2050 hebben we het kwalitatief verwerkt. Daarom kom ik tot het oordeel dat deze motie overbodig is.

Minister Van Essen:

De motie op stuk nr. 555 gaat over de natuurtaken. Die motie is overbodig, omdat ik in juni als vertegenwoordiger van het Rijk met medeoverheden bestuurlijke afspraken heb getekend, waarin eigenlijk al is afgesproken waar deze motie om vraagt.

Minister Van Essen:

Ja, voorzitter. Ik heb met het NZO, waar de vissers ook in zitten, ook gewoon overleg hierover, dus ik vind het een vanzelfsprekendheid om te doen wat mevrouw Van der Plas hier vraagt.

Minister Van Essen:

Het Noordzeeoverleg, waar ook vissers, natuurorganisaties en overheden in zitten.

Minister Van Essen:

De motie op stuk nr. 556 zou ik oordeel Kamer willen geven.

Minister Van Essen:

De motie op stuk nr. 557 zou ik ook oordeel Kamer willen geven, mits ik er een kleine interpretatie op los mag laten. Ik kijk daar ook even voor naar de heer Koorevaar. We hebben de WUR namelijk gevraagd om een sociaal-economische impactanalyse uit te voeren op die taskforcemaatregelen. Op het moment dat de andere maatregelen daarbuiten in een natuurplan zouden komen, voor de andere artikelen, dan maken we daar een eigen impactanalyse voor. Dan wordt er dus voor alles een impactanalyse gemaakt, maar het is niet één gehele impactanalyse. Met die interpretatie kan ik 'm oordeel Kamer geven.

Minister Van Essen:

Ja, dat bedoel ik.

Minister Van Essen:

Voorzitter. Ik vraag om de motie op stuk nr. 558 aan te houden. Ik begrijp dat ik die vraag krijg, maar de motie ligt primair op het beleidsterrein van de minister van VRO. Ik wil u vragen de motie aan te houden, zodat ik de minister kan vragen deze schriftelijk te appreciëren.

Minister Van Essen:

Dat verzoek zal ik daar neerleggen.

Minister Van Essen:

Uitstekend.

Minister Van Essen:

De motie op stuk nr. 559, over de NHV-opgave, zou ik ook oordeel Kamer willen geven.

Minister Van Essen:

De motie op stuk nr. 560 zou ik willen ontraden, omdat 31 januari 2027 niet haalbaar is. 31 maart 2027 zou wel haalbaar zijn.

Minister Van Essen:

Ja, dat vind ik een mooie positieve verwoording van wat we net zeiden.

Minister Van Essen:

Check, check, dubbelcheck.

Minister Van Essen:

De motie op stuk nr. 561 van de ChristenUnie, over het ANLb, zou ik oordeel Kamer willen geven.

Minister Van Essen:

Hetzelfde geldt voor de motie op stuk nr. 562. Die zou ik ook oordeel Kamer willen geven.

Minister Van Essen:

De motie op stuk nr. 563, over de maatregelen restopgave en de financiering daarvan, zou ik ook oordeel Kamer willen geven onder verwijzing naar het debat.

Minister Van Essen:

De motie op stuk nr. 564 is wat mij betreft overbodig. Het Natuurplan gebruikt als basis ook de VHR-rapportage 2019-2025.

Minister Van Essen:

De motie op stuk nr. 565 zou ik willen ontraden onder verwijzing naar het debat. Daarin hebben de heer Dekker en ik al het een en ander gewisseld.

Minister Van Essen:

De motie op stuk nr. 566 zou ik ook willen ontraden omdat we de NHV uitvoeren zoals bepaald in het coalitieakkoord.

Minister Van Essen:

Ik zou graag willen eindigen, maar ik heb nog vragen te beantwoorden. De eerste vraag, van de heer Van Dijk, gaat over het definitieve Natuurplan naar de Kamer sturen. Ik zal mijn toezegging gestand doen dat u als Kamer in de gelegenheid wordt gesteld om met mij het debat te voeren over het Natuurplan voordat ik het indien bij de Europese Commissie. Ik zal de Kamer voor het einde van het jaar verder informeren over de planning. Daar zal dit dan ook terugkomen.

Dan de tweede vraag, over de definities van "herstel": worden die niet gebaseerd op de KDW? Nee, die worden niet gebaseerd op de KDW.

Dan een vraag van mevrouw Vellinga-Beemsterboer over het manifest Netto Natuurwinst. Ik zie dat ook als kans. We hebben daar ook over gesproken in het commissiedebat. Ik ben erover in gesprek met de initiatiefnemers, dus dat is positief.

De vijfde vraag is hoe het staat met ecovriendelijk bermbeheer. Dit is een vraag van mevrouw Bromet. Ik heb inmiddels contact opgenomen met de minister van IenW. Het kabinet heeft een onderzoek bij Wageningen Environmental Research uitgezet om te kijken hoe het nu staat met natuurvriendelijk ecologisch bermbeheer bij de diverse overheden. Dat is met name gericht op gemeenten, provincies en waterschappen. Ik verwacht daarvan resultaat in het eerste kwartaal van volgend jaar. De minister van IenW heeft zelf ook een onderzoek uitgevraagd naar het bermbeheer bij Rijkswaterstaat. Daar verwacht ik eind dit jaar resultaten van. Laten we uiteindelijk ook gewoon constateren dat ecologisch beheer een hele belangrijke bijdrage levert aan de NHV-doelen, met name op het gebied van bestuivers. We nemen dat ook mee in het definitieve Natuurplan.

Minister Van Essen:

Nee, ik heb er nog een, namelijk over de droge heide en de onderbouwing daarvan. Wetenschappers gebruiken methodes uit Europese guidelines om te bepalen wat genoeg is voor een gunstige staat van instandhouding. Hoeveel precies genoeg is, is niet met een schaartje te knippen. Daarom wordt met de beste kennis het zo concreet mogelijk gemaakt. Maar getallen zijn niet in beton gegoten. Die wetenschappelijke bandbreedtes die we hanteren, zijn ook onderbouwd.

Minister Van Essen:

Ik ben daar positief over. Ik heb een gesprek met ze. Op basis van dat gesprek zou ik dat willen bepalen. U hoort al aan mij dat ik eigenlijk wel voornemens ben om dat te doen, maar ik wil het laten afhangen van het gesprek dat ik met hen heb.

De voorzitter:

Ik heropen de vergadering. Aan de orde is het debat over het Luchthavenverkeerbesluit. Ik heet de leden van de Kamer van harte welkom. Ik heet de minister, die mogelijk gaat plaatsnemen in vak K, ook van harte welkom. We gaan vanavond als eerste luisteren naar mevrouw Kröger, die spreekt namens de fractie van PRO. Gaat uw gang.

Mevrouw Kröger (PRO):

Voorzitter. Er zijn weinig dossiers waar ik in de afgelopen negen jaar als Kamerlid mee te maken heb gehad met zo veel machteloze woede bij burgers als Schiphol. De vergelijking met de Groningse aardbevingsellende is snel gemaakt, want mensen voelen zich totaal gepiepeld, geparkeerd in inspraak zonder tanden en weggerekend in modellen. Hun zorgen, hun slapeloze nachten en hun gezondheidsschade hebben moeten wijken voor ongefundeerd gedram over de hubfunctie en de bv Nederland. Uiteindelijk zijn mensen naar de rechter gestapt. Die heeft snoeihard geoordeeld: de belangen van omwonenden zijn structureel genegeerd. De minister denkt vandaag dat dat hoofdstuk nu afgesloten gaat worden met dit Luchthavenverkeerbesluit, maar de brief van deze week vanuit alle omwonendenorganisaties en die van de zeventien gemeenten rondom de luchthaven laat zien dat dit niet het geval is. De tekortkomingen in het LVB zijn geen abstracte juridische kwestie, schrijven zij. Er zijn meer dan 800.000 mensen met ernstige hinder en 220.000 mensen die ernstige slaapverstoring ervaren. Zij vragen ons om niet weg te kijken. Dat vraag ik vanavond ook met klem aan de collega's. Aan de minister stel ik de vraag: erkent hij dat er een besluit voorligt zonder draagvlak bij de mensen om wie het gaat? Een aantal van hen zit op de publieke tribune. Het is een besluit zonder draagvlak.

Voorzitter. De kritiek vanuit de Commissie voor de milieueffectrapportage, de ILT en de Raad van State is stevig. Ook blijkt dat het ministerie van LVVN grote obstakels ziet voor het afgeven van een natuurvergunning. En toch doet de minister geen fundamentele aanpassingen. Ik vraag de minister: waarom kiest hij voor dit wankele juridische pad?

Er zijn wat mij betreft drie grote pijnpunten. In de eerste plaats is de belangenafweging tussen omwonenden enerzijds en het economische belang van Schiphol anderzijds nooit transparant gemaakt. Met minder vluchten kan Schiphol Nederland ook heel goed dienen en kunnen we heel veel mensen hun nachtrust teruggeven.

Mevrouw Kröger (PRO):

Dan stel ik de vraag terug: heeft de heer Heutink het advies gelezen?

Mevrouw Kröger (PRO):

Als de heer Heutink het advies had gelezen, dan had hij gezien dat er gewoon fundamentele kritiek in zit. Er zijn aanwijzingen aan de minister om die kritiek echt ter harte te nemen. Dan gaat het over de vraag of de fair balance echt is gevolgd, wat natuurlijk het fundament was van de rechtszaak waarin omwonenden in het gelijk zijn gesteld dat mensenrechten geschonden zijn, dat artikel 8 EVRM geschonden is. Je ziet dat de Raad van State zorgen heeft over het referentiejaar van de MER. Zo zijn er nog een aantal zaken. Dus ik zie dat er stevig advies ligt van de Raad van State. Daarnaast heb je de ILT. Daarnaast heb je de milieueffectrapportage. Daarnaast heb je de MRS. Daarnaast heb je de omliggende gemeentes. Er ligt dus nogal wat.

Mevrouw Kröger (PRO):

Als je écht om Schiphol geeft, zorg je voor een luchthaven met draagvlak in de omgeving. Over alle partijen die op deze manier eigenlijk de omwonenden negeren en verder op achterstand zetten, denk ik: dan kies je voor de korte termijn en niet voor een gedragen luchthaven waarvoor draagvlak is bij de omwonenden.

Mevrouw Kröger (PRO):

Het gaat zeer zeker om geluidsreductie. Maar dan zou ik heel erg graag willen wijzen op — het is vrij technisch, maar goed — een studie van het RIVM naar het blootstellingseffect … Hoe heet het ook alweer? Ah, dank, minister: de blootstellingsrespons. Ik ben blij dat de minister het onderzoek kent, al blijkt dat niet geheel uit de stukken.

Mevrouw Kröger (PRO):

Laten we het vooral zo afronden.

Dit is een bijzonder serieus onderwerp. Mijn zorg en de zorgen van de omwonenden en de gemeenten die ik spreek, gaan uiteindelijk over de impact van luchtvaartgeluid op de gezondheid. Kijk naar de WHO-normen. De Wereldgezondheidsorganisatie zegt wat er eigenlijk nodig is. Als je dan kijkt wat het RIVM constateert, dan schiet dit LVB wat mij betreft tekort om mensen afdoende te beschermen. Volgens mij is dat de crux van dit debat. Daarom sta ik hier en pleit ik voor een steviger aanpak in het LVB.

Mevrouw Kröger (PRO):

In de aangepaste MER lees ik dat het aantal slaapverstoorden sinds 2002 met 85% is gestegen. Dat is ook wat de MRS concludeert. Dat is nogal wezenlijk. Als de heer De Groot aan mij vraagt of er op papier 15% geluidsreductie is bereikt, dan gaat het mij om de mensen die buiten de contour wonen. Mij gaat het om de mensen die last hebben van de piekbelasting en de mensen die snakken naar een nacht doorslapen. Daar gaat het mij om.

Mevrouw Kröger (PRO):

Voorzitter. De rechter verwees naar het Mensenrechtenverdrag en vroeg om een onderbouwde fair balance. Maar nergens maakt de minister echt duidelijk wat hij met die uitspraak heeft gedaan. Waarom is er niet gekozen voor die 440.000 of 460.000 vluchten, waarvan de onderzoeken die de minister zelf gebruikt, laten zien dat dat het meest positief is voor onze welvaart?

Voorzitter. De geluidsregels zijn zo ruim opgesteld dat mensen heel veel vliegtuigen over zich heen kunnen krijgen en het toch nog als minder hinder mag tellen. De minister werkt namelijk met het Totaal Volume Geluid. Dat is wat mij betreft een onbegrijpelijk systeem dat op geen enkele manier recht doet aan wat mensen echt meemaken. Niemand heeft last van een gemiddeld geluid in een regio; het gaat om de aantallen, het piekgeluid, de nachtrust en de gezondheid. We hebben betere criteria. De Kamer is al jaren geleden beloofd dat datgene wat mensen ervaren, het uitgangspunt wordt gemaakt. Dat is niet gebeurd. Uit de nieuwe RIVM-studie en de aangepaste MER blijkt dat het aantal slaapverstoorden sinds 2002 met 85% is gestegen. Maar de minister maakt het abstracter in de berekeningen en bezuinigt vervolgens op de handhaving ervan. Hij voegt handhavingspunten toe, maar de lastige punten, zoals handhavingspunt 25 bij Uithoorn, verdwijnen. Het nieuwe handhavingspunt dat daar vlakbij ligt, mag 40% meer herrie hebben. Met dit kabinet zijn mensen niet goed beschermd. Wéér niet, moet ik zeggen. Mensen zijn weer niet goed beschermd.

Voorzitter. Tot slot: stikstof. Als er namelijk iets juridisch wankel is aan dit Luchthavenverkeerbesluit, dan is het wel stikstof. Terwijl de natuur achteruitgaat en heel, heel veel boeren zich grote zorgen maken over de toekomst van hun bedrijf, heeft Schiphol een gedoogvergunning gekregen. De vorige was vernietigd, en die daarvoor was goed voor half zoveel vliegtuigen. Tot eind volgend jaar mag Schiphol gewoon doorvliegen zonder natuurvergunning. Het is echt te absurd voor woorden. Het voedt het wantrouwen van mensen over de manier waarop belangen worden gewogen door dit kabinet. Die gedoogvergunning moet echt zo snel mogelijk worden omgezet in een rechtsgeldige natuurvergunning, op basis van de beschikbare emissieruimte en rekening houdend met de als maar meer stikstofuitstotende vliegtuigen. Als blijkt dat daar minder vliegbewegingen voor nodig zijn, dan moet de minister rap terug naar de Kamer met een aangepast LVB. Kan de minister bevestigen dat hij voor een aanpassing van het aantal vliegbewegingen in het kader van de natuurwetgeving niet langs Brussel hoeft en dus geen Balanced Approachprocedure hoeft te doorlopen? En kan hij bevestigen dat ook hierbij geldt dat de meest knellende norm de omvang van Schiphol bepaalt?

Mevrouw Kröger (PRO):

Nee, voorzitter.

Mevrouw Kröger (PRO):

Er staan nog 40 seconden op de klok.

Mevrouw Kröger (PRO):

Oké. Tot slot, voorzitter. Het is duidelijk dat wij als PRO dit Luchthavenverkeerbesluit zeer problematisch vinden. Het feit dat de minister zelfs nog heeft besloten om weer meer groei mogelijk te maken, terwijl geen van de structurele problemen is opgelost, is echt een klap in het gezicht van de omwonenden. Als er technologische vooruitgang is waardoor de vliegtuigoverlast afneemt, laten we omwonenden daar dan alsjeblieft van laten profiteren. Laten we niet iedere rekenkundige geluidswinst uitkeren in extra vliegtuigen boven het hoofd van mensen. Ik weet dat het CDA en D66 hier allebei ook niet gelukkig mee zijn en dat zij hebben geprobeerd om waarborgen in de wet te zetten. Maar wat mij betreft biedt dat de omwonenden echt niet genoeg bescherming. Het groeiverdienmodel moet gewoon uit dit LVB. Als Kamer kunnen we vandaag die stap zetten. Dat lijkt me echt het minste, echt het minste, wat we kunnen doen voor al die omwonenden die zoveel jaren zijn genegeerd.

Dank u wel.

Mevrouw Kröger (PRO):

Ik ben volgens mij heel duidelijk geweest. Er is een studie van het RIVM, van begin juli, meen ik. Ik heb de minister van tevoren gevraagd of hij de meest recente informatie over wat de blootstelling aan vliegtuiglawaai doet met de gezondheid van omwonenden, kan betrekken bij de verdere besluitvorming. Dat is ook toegevoegd aan de aangepaste MER. Dat is waar ik me op baseer.

Mevrouw Kröger (PRO):

Nee. Er zijn een heleboel studies. Er is de brief, de studie, van het ILT; daar heb ik ook aan gerefereerd. Er is de milieueffectrapportage; daar heb ik ook aan gerefereerd. Er zijn dus een heleboel studies onderliggend aan het Luchthavenverkeerbesluit. Maar ik denk dat de heer Goudzwaard een punt heeft. Uiteindelijk gaat het erom, denk ik, of je de omwonenden en de impact die luchtvaartoverlast op hun gezondheid heeft als vertrekpunt neemt om te kijken naar hoe normen eruit zouden moeten zien, of dat je een rekenmodel neemt, waarbij eigenlijk net zo lang gerekend wordt tot het allemaal past. En dat laatste … Nou ja, ik neem heel graag de gezondheid van omwonenden als uitgangspunt. Ik vind dat het ook mijn verantwoordelijkheid is, en overigens de verantwoordelijkheid van ons allen hier, om op die manier met het algemeen belang om te gaan.

Mevrouw Kröger (PRO):

Zeker. Ik zou ook wel graag willen reageren op het eerste punt dat gemaakt werd. Er moet sprake zijn van een fair balance. Zo heeft de rechter geoordeeld. Er moet dus een fair balance zijn van economische belangen en de belangen van de gezondheid van omwonenden. Ik vind het moeilijk me voor te stellen hoe deze fair balance heeft plaatsgevonden als de minister in zijn eigen onderzoeken uitkomt op een optimum van 460.000 vliegbewegingen voor de welvaart van Nederland. Dat staat in de rapporten die onderliggend zijn aan dit LVB. Als je een balans moet vinden tussen aan de ene kant de economie en aan de andere kant omwonenden — voor de economie is 460.000 het beste, voor de omwonenden waarschijnlijk een stuk lager — hoe kan je dan uitkomen op 478.000, met groei naar 500.000? Dat is mij een volstrekt raadsel.

Dan nog het tweede stuk van de vraag: wanneer zijn wij tevreden? Ik interpreteer het maar zo. Op het moment dat zowel de MRS als alle omwonendenorganisaties als de gemeente allemaal zeggen dat dit ze niet voldoende bescherming biedt, dan is het voor mij evident dat dit een besluit is zonder draagvlak. En dus moet dat aangepast. Een allereerste stap zou in ieder geval zijn om dat groeiverdienmodel eruit te halen. En we hebben altijd gezegd dat nachtsluiting wat ons betreft cruciaal is, omdat daar de meeste gezondheidswinst mee te behalen is.

Mevrouw Kröger (PRO):

Ik denk dat dat een hele valide vraag is, want na zo lang gedogen, is dit natuurlijk eigenlijk het moeilijkste punt. Er is zo lang een wankel juridisch kaartenhuis in stand gehouden en op dit moment moet je dan akkoord gaan met een LVB dat eigenlijk gestoeld is op onvoldoende bescherming. Wij maken daarin de afweging dat wij liever aan de minister vragen om dit LVB echt stevig te maken, ook als dat iets langer tijd kost. Dat is ook het geluid dat wij zowel van de omwonenden, de MRS als de gemeenten horen: liever iets meer tijd nemen en het stevig maken. Ik wil daarbij nogmaals opmerken dat de minister zelf in de Eerste Kamer de volgende woorden heeft gesproken: de meest knellende norm bepaalt de omvang van Schiphol. Ik kan mij goed voorstellen dat de stikstofcrisis waar we nu in zitten een zeer knellende norm is.

Mevrouw Kröger (PRO):

De heer Heutink houdt ervan om door zijn manier van debatteren ergens een karikatuur van te maken. Volgens mij heeft echt niemand hier gezegd dat dit tien jaar moet duren. Het feit dat dit dossier al zo lang sleept, komt onder andere omdat een aantal ministers achter elkaar het hebben laten slepen. Het kan dus gewoon snel. Laten we wel wezen: rechtszekerheid gaat niet alleen over de vraag of je je recht kan halen, maar ook over of je rechten geborgd zijn. Wat ons betreft zijn de rechten van omwonenden onvoldoende geborgd met dit LVB.

Mevrouw Kröger (PRO):

Ik zou heel graag tegen mevrouw Van der Plas willen zeggen dat wij Schiphol op dit moment niet gebruiken op een manier die Nederlanders de meeste waarde biedt of het meest dienstdoet, ook Nederlanders die willen vliegen. Het maakt daarbij niet uit of dat nou mensen zijn uit mijn achterban, uit die van mevrouw Van der Plas of uit die van wie dan ook. Het gaat mij erom dat we een luchthaven hebben die we uit de klauwen hebben laten groeien en die ten koste gaat van de omwonenden, de natuur en daarmee ook de boeren. In plaats van daarin in te grijpen en er echt voor te zorgen dat Schiphol maximaal dienend is aan Nederland, zet de minister dit pad door. Ik zou veel liever hebben dat wij Schiphol goed gebruiken voor de Nederlandse reizigers en dat we minder leunen op de overstappers, laat staan dat we de overstappers onbelast gebruik laten maken van onze luchthaven.

Mevrouw Kröger (PRO):

Mevrouw Van der Plas maakt dit heel erg een debat alsof het gaat om de individuele keuzes van individuele reizigers. Volgens mij zijn wij hier aan zet om het met elkaar te hebben over hoe we het algemeen belang dienen, hoe we zorgen dat Schiphol het algemeen belang dient en hoe wij als Kamer het algemeen belang dienen. Daarvoor is voor mij van belang dat ik de gezondheid van omwonenden vooropstel, want die zijn tientallen jaren genegeerd. Daar gaat wat mij betreft dit debat over.

Mevrouw Kröger (PRO):

Wat ik heel hypocriet vind, is om zo'n belangrijk debat als dit, dat gaat over de toekomst van onze luchthaven, over Schiphol en over de gezondheid van omwonenden, te proberen te verengen tot een soort individuele keuze. Ik hoop dat we met z'n allen voorbij het punt zijn waarop we alle heil proberen te verwachten van individuele keuzes. Het gaat juist over hoe je als overheid stuurt. Mevrouw Van der Plas noemt een aantal voorbeelden. We hebben een hele grote luchthaven. We kiezen er op dit moment voor om die grotendeels te gebruiken als hub. Dat betekent dat vooral overstappers daarvan profiteren, overstappers die daar geen belasting voor betalen. Dat is niet de keus die wij maken.

Mevrouw Kröger (PRO):

Schiphol is wat mij betreft dienstbaar aan Nederland als we echt goed kijken hoe we de vliegbewegingen die we hebben zo goed mogelijk ten dienste stellen van onze bevolking en de economie. Ik denk dat de balans daarin nu zoek is. Schiphol is dienstbaar aan Nederland als het valt binnen de grenzen van geluid, van gezondheidsschade aan omwonenden, van het klimaat, van stikstof en de natuur. Als het moment dat wij echt een balans vinden … We hebben het vaak over balans in dit debat. Dit is wat mij betreft een debat over balans, met aan de ene kant de rol die Schiphol speelt. Het is evident dat Schiphol een belangrijke rol speelt als knooppunt om Nederland verbonden te houden met de wereld. Maar waar die balans ligt … Ik bedoel, als de minister in zijn eigen onderzoeken al uitkomt op 440.000 tot 460.000, begrijp ik niet waarom we hier 487.000 tot 500.000 staan te bediscussiëren, terwijl de omwonenden er geen steek mee opschieten. Dan is de balans echt zoek.

Mevrouw Kröger (PRO):

Dat is een vraag waar ik toevallig in 2019 een initiatiefnota over heb geschreven. Die gaat over hoe we zouden kunnen sturen op een Schiphol dat meer dienstbaar is aan Nederland. Ik denk dat de logica van de hub op dit moment is — dat zit ook heel erg in het businessmodel van KLM — dat elke verbinding erbij per definitie heel belangrijk is voor de economische waarde van Schiphol en van Nederland. Je kan natuurlijk wel zeggen dat ook daar een optimum in zit. Bepaalde verbindingen zijn superbelangrijk, maar een verbinding naar een vrij unieke locatie waar maar 8% nationale passagiers op reist en voor de rest alleen maar overstappers, voegt wel heel veel schade toe, maar minder economische welvaart. Daar moet je een optimum in vinden. De Raad voor de leefomgeving en infrastructuur heeft daar een heel goed rapport over geschreven in 2017, meen ik, getiteld Mainports voorbij. Ik denk dat die discussie en ook de wil van de politiek, van ons als Kamer en van deze minister, om daarop te sturen echt aan de basis hiervan liggen. Wij hebben met Schiphol natuurlijk een hub. Daarnaast heb je Frankfurt en Charles de Gaulle. Dat zijn drie grote internationale hubs op een steenworp afstand van elkaar, als je kijkt op de wereldkaart. Zou je in die hubs niet veel meer met elkaar kunnen samenwerken, zodat je elkaar niet altijd beconcurreert op bepaalde bestemmingen, maar misschien wel complementeert? Op die manier kan je denk ik veel meer gebruikmaken van Schiphol op een manier die waarde toevoegt, maar waarbij je toch zorgt voor minder vliegbewegingen.

Mevrouw Kröger (PRO):

Omdat je helaas in onderzoek van het RIVM en in onderzoek van de GGD ziet dat juist de slaapverstoring in de nacht immense gezondheidsschade met zich mee brengt en dat juist maatregelen nemen in de nacht de beste manier is om de gezondheid van omwonenden beter te borgen. Die afweging maak ik daarin. Die afweging maken overigens ook sommige andere luchthavens. Uiteraard is dat een keuze die ook gevolgen heeft. Maar ik denk dat het heel belangrijk is dat er gevolgen aan vastzitten als een luchthaven in misschien wel het dichtstbevolkte stuk van de wereld ligt, en dat je dan waarborgen moet bieden voor de gezondheid van mensen. Ik denk dat vliegtuigen die een beetje stiller zijn maar net zo vaak vliegen, dat niet gaan oplossen. Dat denken de omwonenden en de gemeenten overigens met mij.

Mevrouw Kröger (PRO):

De belangenafweging gaat over de hele omvang van Schiphol. De rechter is snoeihard geweest: de belangen van omwonenden zijn onvoldoende in ogenschouw genomen, consequent, jaren- en jarenlang. Nu gaan we, zegt de minister, iets doen om die belangenafweging eerlijker te maken. Daarvan zeggen eigenlijk alle omwonendenorganisaties én de gemeenten én de Maatschappelijke Raad Schiphol dat het onvoldoende is. Ze zeggen: we worden onvoldoende beschermd. Als je dan echt iets wilt doen aan de gezondheid van omwonenden en de rechten van omwonenden, is de nacht de plek om in te grijpen, want daar vindt die slaapverstoring plaats en daar vindt die gezondheidsschade plaats. Daar waarschuwt het RIVM ons voor. Ja, dan vind ik dat wij, na zo veel jaren schofferen van de omwonenden, dit nu moeten doen en dat we juist een stap moeten zetten richting een nachtsluiting.

Mevrouw Kröger (PRO):

We hebben het over een balans voor de hele operatie Schiphol, voor heel Schiphol. Die balans is wat mij betreft zoek. Omwonenden worden onvoldoende beschermd. De minister gaat voor meer vluchten, waarvan zijn eigen rapporten zeggen dat het goed is voor Nederland. De balans slaat dus door naar economie. Dan zeg ik: doe echt iets voor omwonenden; ga voor nachtsluiting om die balans überhaupt weer een beetje terug te krijgen. Want in dit voorstel, in dit LVB, is de balans zoek.

Dank u wel.

De heer El Abassi (DENK):

Dank, voorzitter. Vandaag spreken we over de nieuwe Schipholregels, die vastgelegd worden in het Luchthavenverkeerbesluit. Die regels bepalen onder andere hoe we Schiphol moeten gebruiken, hoeveel we mogen vliegen en hoe we omgaan met gevolgen voor omwonenden.

Voorzitter. Woord voor woord raken beslissingen over Schiphol miljoenen mensen. De geluidshinder die omwonenden rond Schiphol ervaren, is verschrikkelijk. Zij hebben recht op bescherming daartegen. We moeten het dan ook opnemen voor deze mensen. Tegelijkertijd moeten in diezelfde belangenafweging ook andere belangen worden geplaatst. Mensen moeten gewoon betaalbaar hun familie kunnen blijven bezoeken, tot rust komen of reizen wegens hun werk. Ook voor deze mensen moeten we het opnemen.

Daarnaast hebben we ook nog de werknemers. Schiphol is alleen al goed voor 110.200 banen. Dat betreft gewone mensen met een inkomen, een gezin en een toekomst. Die zijn mede afhankelijk van een goed functionerende luchthaven. Ook voor deze mensen moeten we het opnemen. Het onbetaalbaar maken van vluchten waardoor onze luchtreizigers uit Nederland naar België of Duitsland moeten vliegen, moet ook een keer klaar zijn. Dat is niet eerlijk. Ook voor deze mensen moeten we het opnemen. Het kan niet zo zijn dat buitenlandse reizigers goedkoper kunnen vliegen, of door de hubfunctie goedkoper kunnen reizen via Schiphol, terwijl Nederlanders zich rot betalen voor minder kilometers, die ze vanuit hun eigen land willen afleggen. Voor al deze mensen moeten we het opnemen.

Daarom blijf ik ook pleiten voor de betaalbaarheid en bereikbaarheid van onze luchtvaart, waarbij we rekening houden met alle belangen. Dat probleem heb ik in mei ook al aangekaart. Sinds mei is er veel gebeurd. Op 9 september heeft de Raad van State opnieuw beslist over het nieuwe LVB. Daarin wordt onder andere een maximum van 478.000 vliegbewegingen voorgesteld, waarvan 27.000 in de nacht. Zodra de geluidshinder voldoende verlaagd is, kunnen de vliegbewegingen worden opgeschaald naar maximaal 500.000. Zoals de minister zelf ook opmerkte is Schiphol de eerste luchthaven ter wereld die door overheidsbeleid letterlijk krimpt. Het kabinet beperkt Schiphol tot 500.000 vliegbewegingen. Sterker nog: het begint bij 478.000. De garantie dat we 500.000, of überhaupt de 478.000, aantikken is er niet. Deze krimp raakt keihard de bereikbaarheid, de betaalbaarheid en de internationale positie van onze nationale luchthaven. Alle belangen dienen gewogen te worden en het mag niet zo zijn dat belangen ondergeschikt worden aan één criterium.